सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘मंगल के संस्कार’ का द्वार। बालकाण्ड में रामकथा केवल कथानक नहीं, साधक के चित्त में ‘श्रद्धा–प्रेम–मंगल’ की प्रथम स्थापना है। यहाँ विवाह-उत्सव जैसे सामाजिक संस्कार भी ‘ईश्वर-सान्निध्य’ में रूपान्तरित होकर साधना बनते हैं—सुनना/गाना/स्मरण करना ही सीढ़ी का पहला पायदान है।
ഈ ഖണ്ഡഖണ്ഡികയിൽ രസപ്രധാനത ‘മംഗള’വും ‘ഉത്സാഹ’വും (ആനന്ദരസം) ആണ്; അതിനുള്ളിൽ കരുണാസ്നിഗ്ധമായ വിനയം (ദാസ്യഭാവം) ഒരു ധാരയായി ഒഴുകുന്നു. ദൃശ്യനിലയിൽ രാജാ ദശരഥന്റെ അനുരാഗം, കുടുംബസഹിതം ചരണങ്ങളിൽ വീഴൽ, വിശ്വാമിത്രന്റെ പ്രസന്നത—ഇവ ‘രാജധർമ്മ’വും ‘ഭക്തിധർമ്മ’വും സംഗമിപ്പിക്കുന്നു. തുളസിയുടെ കാവ്യശില്പം ഇവിടെ കഥയെക്കാൾ ‘അനുഭവപ്രമാണം’ ആയി മാറുന്നു: “നിജ ഗിരാ പാവനി കരന കാരന” എന്ന് പറഞ്ഞ് വാണിയെ തന്നെ തീർത്ഥമാക്കുന്നു. വിവാഹോത്സവത്തിന്റെ ധ്വനിയെ അദ്ദേഹം സാധകർക്കുള്ള സാധനാനിയമമായി മാറ്റുന്നു—ആദരത്തോടെ പാടുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് ‘സദാ സുഖ’ത്തിന്റെ ഉറപ്പ്. ഇങ്ങനെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ ഈ ഭാഗം സോപാനയാത്രയിൽ ‘ശ്രവണ-കീർത്തനം’യെ മൂലസാധനമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും രാമ-സീയ-യശസ്സിനെ ‘മംഗളായതനം’ (കല്യാണാശ്രയം) ആയി പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Verse 756 (चौपाई)
सुदिन सोधि कल कंकन छौरे। मंगल मोद बिनोद न थोरे।। नित नव सुखु सुर देखि सिहाहीं। अवध जन्म जाचहिं बिधि पाहीं।। बिस्वामित्रु चलन नित चहहीं। राम सप्रेम बिनय बस रहहीं।। दिन दिन सयगुन भूपति भाऊ। देखि सराह महामुनिराऊ।। मागत बिदा राउ अनुरागे। सुतन्ह समेत ठाढ़ भे आगे।। नाथ सकल संपदा तुम्हारी। मैं सेवकु समेत सुत नारी।। करब सदा लरिकनः पर छोहू। दरसन देत रहब मुनि मोहू।। अस कहि राउ सहित सुत रानी। परेउ चरन मुख आव न बानी।। दीन्ह असीस बिप्र बहु भाँती। चले न प्रीति रीति कहि जाती।। रामु सप्रेम संग सब भाई। आयसु पाइ फिरे पहुँचाई।।
Verse 757 (दोहा/सोरठा)
राम रूपु भूपति भगति ब्याहु उछाहु अनंदु। जात सराहत मनहिं मन मुदित गाधिकुलचंदु।।360।।
Verse 758 (चौपाई)
बामदेव रघुकुल गुर ग्यानी। बहुरि गाधिसुत कथा बखानी।। सुनि मुनि सुजसु मनहिं मन राऊ। बरनत आपन पुन्य प्रभाऊ।। बहुरे लोग रजायसु भयऊ। सुतन्ह समेत नृपति गृहँ गयऊ।। जहँ तहँ राम ब्याहु सबु गावा। सुजसु पुनीत लोक तिहुँ छावा।। आए ब्याहि रामु घर जब तें। बसइ अनंद अवध सब तब तें।। प्रभु बिबाहँ जस भयउ उछाहू। सकहिं न बरनि गिरा अहिनाहू।। कबिकुल जीवनु पावन जानी।।राम सीय जसु मंगल खानी।। तेहि ते मैं कछु कहा बखानी। करन पुनीत हेतु निज बानी।।
[മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ല: “Content Filtered” ആയി നൽകിയതിനാൽ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. ദയവായി ചൗപായിയുടെ യഥാർത്ഥ പാഠം നൽകുക.]
Verse 759 (छंद)
निज गिरा पावनि करन कारन राम जसु तुलसी कह्यो। रघुबीर चरित अपार बारिधि पारु कबि कौनें लह्यो।। उपबीत ब्याह उछाह मंगल सुनि जे सादर गावहीं। बैदेहि राम प्रसाद ते जन सर्बदा सुखु पावहीं।।
[മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ല: “Content Filtered” ആയി നൽകിയതിനാൽ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. ദയവായി ഛന്ദസ്സിന്റെ യഥാർത്ഥ പാഠം നൽകുക.]
Verse 760 (दोहा/सोरठा)
सिय रघुबीर बिबाहु जे सप्रेम गावहिं सुनहिं। तिन्ह कहुँ सदा उछाहु मंगलायतन राम जसु।।361।।
[മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ല: “Content Filtered” ആയി നൽകിയതിനാൽ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. ദയവായി ദോഹ/സോരഠയുടെ യഥാർത്ഥ പാഠം നൽകുക.]
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.