Sarga 84

Verse 1

ततो निविष्टां ध्वजिनीं गङ्गामन्वाश्रितां नदीम्।निषादराजो दृष्ट्वैव ज्ञातीन्सन्त्वरितोऽऽब्रवीत्।।।।

അപ്പോൾ ഗംഗാനദീതീരത്തെ ആശ്രയിച്ച് പതാകകളോടുകൂടി പാളയമിട്ട സൈന്യത്തെ കണ്ട നിഷാദരാജൻ ഗുഹൻ ഉടൻ തന്നെ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു സംസാരിച്ചു.

Verse 2

महतीयमितस्सेना सागराभा प्रदृश्यते।नास्यान्तमधिगच्छामि मनसापि विचिन्तयन्।।।।

ഇവിടത്തെ ഈ മഹാസൈന്യം സമുദ്രംപോലെ അപാരമായി ദൃശ്യമാകുന്നു; മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചാലും അതിന്റെ അറ്റം എനിക്ക് പിടികിട്ടുന്നില്ല.

Verse 3

यथा तु खलु दुर्बुद्धिर्भरत स्स्वयमागतः।स एष हि महाकायः कोविदारध्वजो रथे।।।।

ദുര്ബുദ്ധിയുള്ള ഭരതൻ തന്നെയാണു വന്നതെന്നു തോന്നുന്നു; കാരണം അവിടെ രഥത്തിൽ കോവിദാര വൃക്ഷചിഹ്നമുള്ള മഹാധ്വജം ധരിച്ച മഹാകായമായ പതാക ദൃശ്യമാകുന്നു.

Verse 4

बन्धयिष्यति वा दाशानथवाऽस्मान्वधिष्यति।अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद्विवासितम्।।।।सम्पन्नां श्रियमन्विच्छन्स्तस्य राज्ञ स्सुदुर्लभाम्।भरतः कैकयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति।।।।

അവൻ കയറുകളാൽ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളെ ബന്ധിക്കുമോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങളെയും വധിക്കുമോ? അല്ലെങ്കിൽ പിതാവാൽ രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തപ്പെട്ട ദാശരഥി ശ്രീരാമനെ ആക്രമിക്കാനാണോ വന്നത്?

Verse 5

बन्धयिष्यति वा दाशानथवाऽस्मान्वधिष्यति।अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद्विवासितम्।।2.84.4।।सम्पन्नां श्रियमन्विच्छन्स्तस्य राज्ञ स्सुदुर्लभाम्।भरतः कैकयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति।।2.84.5।।

സമ്പന്നവും ലഭിക്കാൻ അതിദുർലഭവുമായ രാജശ്രീയെ തേടി കൈകേയീപുത്രൻ ഭരതൻ രാമനെ വധിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് മുന്നേറുകയാണോ?

Verse 6

भर्ताचैव सखाचैव रामो दाशरथिर्मम।तस्यार्थकामास्सन्नद्धा गङ्गाऽनूपे प्रतिष्ठत।।।।

ദാശരഥിയായ ശ്രീരാമൻ എന്റെ ഭർത്താവും സഖാവുമാകുന്നു; അതിനാൽ അവന്റെ ഹിതാർത്ഥം ആയുധസജ്ജരായി ഗംഗാതീരത്ത് നിലകൊള്ളുവിൻ.

Verse 7

तिष्ठन्तु सर्वे दाशाश्च गङ्गामन्वाश्रिता नदीम्।बलयुक्ता नदीरक्षा मांसमूलफलाशनाः।।।।

ബലസഹിതരായ നദിരക്ഷകരും മാംസം-മൂലം-ഫലം ആഹരിക്കുന്നവരുമായ എല്ലാ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും ഗംഗാനദീതീരത്തെ ആശ്രയിച്ച് നിലകൊള്ളട്ടെ.

Verse 8

नावां शतानां पञ्चानां कैवर्तानां शतं शतम्।सन्नद्धानां तथा यूनां तिष्ठन्त्वित्यभ्यचोदयत्।।।।

അവൻ അവരെ പ്രേരിപ്പിച്ചു: “അഞ്ഞൂറ് വള്ളങ്ങൾ സജ്ജമാക്കി വെക്കുക; ഓരോ വള്ളത്തിലും പൂർണ്ണായുധസജ്ജരായ നൂറു നൂറു യുവ കൈവർത്തർ നിലകൊള്ളട്ടെ.”

Verse 9

यदाऽऽदुष्टस्तु भरतो रामस्येह भविष्यति।सेयं स्वस्तिमती सेना गङ्गामद्य तरिष्यति।।।।

ഇവിടെ ഭരതൻ രാമനോടു ദുഷ്ടഭാവമുള്ളവൻ അല്ലെന്ന് തെളിയുകയാണെങ്കിൽ, ഈ മംഗളകരമായ സൈന്യം ഇന്നുതന്നെ ഗംഗയെ സുരക്ഷിതമായി കടക്കും.

Verse 10

इत्युक्त्वोपायनं गृह्य मत्स्यमांसमधूनि च।अभिचक्राम भरतं निषादाधिपतिर्गुहः।।।।

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, നിഷാദാധിപതി ഗുഹൻ ഉപഹാരമായി മത്സ്യം, മാംസം, മധു (മദ്യ) എന്നിവ എടുത്തുകൊണ്ട് ഭരതനെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 11

तमायान्तं तु सम्प्रेक्ष्य सूतपुत्रः प्रतापवान्।भरतायाऽचचक्षेऽथ विनयज्ञो विनीतवत्।।।।

അവൻ വരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, പ്രതാപവാനായ സൂതപുത്രൻ സുമന്ത്രൻ—മര്യാദയിൽ നിപുണൻ—വിനീതമായി ഭരതനോട് അറിയിച്ചു.

Verse 12

एष ज्ञातिसहस्रेण स्थपतिः परिवारितः।कुशलो दण्डकारण्ये वृद्धो भ्रातुश्च ते सखा।।।।

ഇവിടെയുണ്ട് ആ പ്രമാണി, ആയിരക്കണക്കിന് ബന്ധുക്കൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നവൻ; ദണ്ഡകാരണ്യത്തിന്റെ വഴികളിൽ നിപുണൻ, വയോധികൻ, നിന്റെ സഹോദരന്റെ സുഹൃത്തും കൂടെ.

Verse 13

तस्मात्पश्यतु काकुत्स्थ त्वां निषादाधिपो गुहः।असंशयं विजानीते यत्र तौ रामलक्ष्मणौ।।।।

അതുകൊണ്ട്, ഹേ കാകുത്സ്ഥവംശജനേ, നിഷാദാധിപൻ ഗുഹൻ നിന്നെ ദർശിക്കട്ടെ; രാമനും ലക്ഷ്മണനും എവിടെയാണെന്നു അവൻ സംശയമില്ലാതെ അറിയും.

Verse 14

एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुमन्त्राद्भरत श्शुभम्।उवाच वचनं शीघ्रं गुहः पश्यतु मामिति।।।।

സുമന്ത്രനിൽ നിന്നുള്ള ഈ ശുഭവചനങ്ങൾ കേട്ടു ഭരതൻ ഉടൻ പറഞ്ഞു: “ഗുഹൻ എന്നെ ഉടൻ കാണട്ടെ.”

Verse 15

लब्ध्वाऽभ्यनुज्ञां संहृष्टो ज्ञातिभिः परिवारितः।आगम्य भरतं प्रह्वो गुहो वचनमब्रवीत्।।।।

അനുമതി ലഭിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ഗുഹൻ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഭരതന്റെ അടുക്കൽ വന്നു; വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവൻ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 16

निष्कुटश्चैव देशोऽयं वञ्चिताश्चापि ते वयम्।निवेदयामस्ते सर्वे स्वके दासकुले वस।।।।

ഈ ദേശം നിന്റെ സ്വന്തം സ്വകാര്യോദ്യാനമെന്നപോലെ തന്നെയാണ്; ഞങ്ങളും നിന്റെ ആശ്രിതരാണ്. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അപേക്ഷിക്കുന്നു: നിന്റെ ദാസന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കണമേ.

Verse 17

अस्ति मूलं फलञ्चैव निषादैस्समुपाहृतम्।आर्द्रं च मांसं शुष्कं च वन्यं चोच्चावचं महत्।।।।

നിഷാദന്മാർ വേരുകളും ഫലങ്ങളും ശേഖരിച്ചു കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു; ഈർപ്പമുള്ളതും ഉണക്കിയതുമായ മാംസവും ഉണ്ട്; വനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന പലവിധ സമൃദ്ധമായ വിഭവങ്ങളും മഹത്തായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.

Verse 18

आशंसे स्वाशिता सेना वत्स्यतीमां विभावरीम्।अर्चितो विविधैः कामै श्श्व स्ससैन्यो गमिष्यसि।।।।

നിങ്ങളുടെ സൈന്യം തൃപ്തിയായി ഭക്ഷിച്ചു ഈ രാത്രി ഇവിടെ പാർക്കും എന്നു ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; വിവിധ സുഖസൗകര്യങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, നിങ്ങൾ നാളെ സൈന്യത്തോടുകൂടെ പുറപ്പെടും.