Sarga 84

Verse 1

ततो निविष्टां ध्वजिनीं गङ्गामन्वाश्रितां नदीम्।निषादराजो दृष्ट्वैव ज्ञातीन्सन्त्वरितोऽऽब्रवीत्।।।।

అప్పుడు గంగానదీ తీరాన్ని ఆశ్రయించి ధ్వజినితో శిబిరం వేసిన సేనను చూసిన నిషాదరాజు గుహ వెంటనే తన బంధువుల వద్దకు పరుగెత్తి పలికెను.

Verse 2

महतीयमितस्सेना सागराभा प्रदृश्यते।नास्यान्तमधिगच्छामि मनसापि विचिन्तयन्।।।।

ఈ వైపు కనిపిస్తున్న ఈ సేన సముద్రంలా విస్తారంగా ఉంది; మనసులో ఆలోచించినా దీని అంతం నాకు పట్టడం లేదు।

Verse 3

यथा तु खलु दुर्बुद्धिर्भरत स्स्वयमागतः।स एष हि महाकायः कोविदारध्वजो रथे।।।।

దుర్బుద్ధి భరతుడు స్వయంగా వచ్చాడేమో; చూడండి, రథంపై కోవిదార వృక్షచిహ్నమున్న ఆ మహాధ్వజం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది।

Verse 4

बन्धयिष्यति वा दाशानथवाऽस्मान्वधिष्यति।अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद्विवासितम्।।।।सम्पन्नां श्रियमन्विच्छन्स्तस्य राज्ञ स्सुदुर्लभाम्।भरतः कैकयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति।।।।

అతడు మత్స్యకారులను తాళ్లతో బంధించబోతున్నాడా, లేక మమ్మల్ని చంపబోతున్నాడా? లేదా తండ్రిచే రాజ్యంనుండి నిర్వాసితుడైన దాశరథి రామునిపై దాడి చేయడానికి వచ్చాడా?

Verse 5

बन्धयिष्यति वा दाशानथवाऽस्मान्वधिष्यति।अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद्विवासितम्।।2.84.4।।सम्पन्नां श्रियमन्विच्छन्स्तस्य राज्ञ स्सुदुर्लभाम्।भरतः कैकयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति।।2.84.5।।

ఆ రాజుని సుదుర్లభమైన సంపూర్ణ రాజశ్రీని కోరుతూ, కైకేయీపుత్రుడు భరతుడు రాముని హతమార్చాలనే సంకల్పంతో ముందుకు వస్తున్నాడా?

Verse 6

भर्ताचैव सखाचैव रामो दाशरथिर्मम।तस्यार्थकामास्सन्नद्धा गङ्गाऽनूपे प्रतिष्ठत।।।।

దశరథపుత్రుడు రాముడు నాకు ప్రభువూ, మిత్రుడూ. కనుక ఆయన హితార్థం సన్నద్ధులై గంగానది తీరప్రాంతంలో స్థిరంగా నిలువండి.

Verse 7

तिष्ठन्तु सर्वे दाशाश्च गङ्गामन्वाश्रिता नदीम्।बलयुक्ता नदीरक्षा मांसमूलफलाशनाः।।।।

మాంసం, మూలాలు, ఫలాలు భుజించే బలవంతులైన నదిరక్షకులైన మత్స్యకారులందరూ గంగానదిని ఆనుకుని తీరమంతా నిలిచి ఉండండి.

Verse 8

नावां शतानां पञ्चानां कैवर्तानां शतं शतम्।सन्नद्धानां तथा यूनां तिष्ठन्त्वित्यभ्यचोदयत्।।।।

అతడు ప్రేరేపించాడు—“ఐదు వందల పడవలు సిద్ధంగా ఉంచండి; అలాగే ప్రతి పడవలో వందమంది చొప్పున యువకులైన కైవర్తులు సంపూర్ణ సన్నద్ధతతో నిలిచి ఉండండి.”

Verse 9

यदाऽऽदुष्टस्तु भरतो रामस्येह भविष्यति।सेयं स्वस्तिमती सेना गङ्गामद्य तरिष्यति।।।।

ఇక్కడ భరతుడు రాముని పట్ల దుష్టభావం లేనివాడిగా తేలితే, ఈ మంగళప్రదమైన సేన ఈరోజే క్షేమంగా గంగను దాటుతుంది.

Verse 10

इत्युक्त्वोपायनं गृह्य मत्स्यमांसमधूनि च।अभिचक्राम भरतं निषादाधिपतिर्गुहः।।।।

ఇలా చెప్పి నిషాదాధిపతి గుహ చేపలు, మాంసం, మద్యము మొదలైన ఉపహారాలను తీసుకొని భరతుని ఎదుర్కొనుటకు బయలుదేరెను.

Verse 11

तमायान्तं तु सम्प्रेक्ष्य सूतपुत्रः प्रतापवान्।भरतायाऽचचक्षेऽथ विनयज्ञो विनीतवत्।।।।

అతడు వస్తున్నాడని చూసిన ప్రతాపవంతుడైన సూతపుత్రుడు సుమంత్రుడు—వినయధర్మంలో నిపుణుడు—వినీతంగా భరతునికి తెలియజేశెను.

Verse 12

एष ज्ञातिसहस्रेण स्थपतिः परिवारितः।कुशलो दण्डकारण्ये वृद्धो भ्रातुश्च ते सखा।।।।

ఇదిగో ఈ నాయకుడు తన సహస్రాది బంధువులతో పరివృతుడై ఉన్నాడు—దండకారణ్య మార్గాలలో నిపుణుడు, వృద్ధుడు, మరియు నీ అన్నకు స్నేహితుడును.

Verse 13

तस्मात्पश्यतु काकुत्स्थ त्वां निषादाधिपो गुहः।असंशयं विजानीते यत्र तौ रामलक्ष्मणौ।।।।

కాబట్టి, ఓ కాకుత్స్థవంశజా, నిషాదాధిపతి గుహ నిన్ను దర్శించుగాక; రామలక్ష్మణులు ఎక్కడ ఉన్నారో అతడు నిస్సందేహంగా తెలుసును.

Verse 14

एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुमन्त्राद्भरत श्शुभम्।उवाच वचनं शीघ्रं गुहः पश्यतु मामिति।।।।

సుమంత్రుని నుండి ఈ శుభవచనము విని భరతుడు వెంటనే పలికెను—“గుహ వెంటనే నన్ను దర్శించుగాక।”

Verse 15

लब्ध्वाऽभ्यनुज्ञां संहृष्टो ज्ञातिभिः परिवारितः।आगम्य भरतं प्रह्वो गुहो वचनमब्रवीत्।।।।

అనుమతి పొందిన గుహ ఆనందితుడై బంధువులతో పరివృతుడై భరతుని సమీపమునకు వచ్చి, వినయంగా నమస్కరించి పలికెను.

Verse 16

निष्कुटश्चैव देशोऽयं वञ्चिताश्चापि ते वयम्।निवेदयामस्ते सर्वे स्वके दासकुले वस।।।।

ఈ దేశము నీ స్వంత ఉపవనమువలెనే, మేము కూడ నీకు ఆధీన సేవకులమే. మేమందరం వినయంగా నివేదించుచున్నాము—నీ దాసుని గృహములో నివసించుము.

Verse 17

अस्ति मूलं फलञ्चैव निषादैस्समुपाहृतम्।आर्द्रं च मांसं शुष्कं च वन्यं चोच्चावचं महत्।।।।

నిషాదులు కందమూలాలు, ఫలాలు సేకరించి తెచ్చారు; తడి మాంసమూ, ఎండబెట్టిన మాంసమూ ఉంది; అడవిలో లభించే నానావిధాలైన సమృద్ధమైన ఉపకరణాలూ ఉన్నాయి।

Verse 18

आशंसे स्वाशिता सेना वत्स्यतीमां विभावरीम्।अर्चितो विविधैः कामै श्श्व स्ससैन्यो गमिष्यसि।।।।

మీ సేన సంతృప్తిగా భోజనం చేసి ఈ రాత్రి ఇక్కడే గడుపుతుందని నేను ఆశిస్తున్నాను; నానావిధ సత్కారాలు, సౌఖ్యాలు పొందిన మీరు రేపు సేనతో కూడి ప్రయాణిస్తారు।