Sarga 54

Verse 1

ते तु तस्मिन्महावृक्षे उषित्वा रजनीं शिवाम्।विमलेऽभ्युदिते सूर्ये तस्माद्देशात्प्रतस्थिरे।।।।

അവർ ആ മഹാവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ശുഭമായ രാത്രിയെ കഴിച്ചു; നിർമലമായ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 2

यत्र भागीरथीं गङ्गां यमुनाभिप्रवर्तते।जग्मुस्तं देशमुद्दिश्य विगाह्य सुमहद्वनम्।।।।ते भूमिभागान्विविधान् देशांश्चापि मनोरमान्।अदृष्टपूर्वान् पश्यन्तस्तत्र तत्र यशश्विनः।।।।

യമുന ഭഗീരഥീ ഗംഗയിൽ ചേരുന്ന സ്ഥലത്തേക്കായി അവർ മഹാവനത്തിലേക്ക് കടന്നു. യശസ്സിൽ പ്രസിദ്ധരായ രാമൻ, സീത, ലക്ഷ്മണൻ എന്നിവർ വഴിയിൽ പലവിധ ഭൂഭാഗങ്ങളും മനോഹര പ്രദേശങ്ങളും—മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്തവ—കണ്ടുകൊണ്ട് മുന്നേറി.

Verse 3

यत्र भागीरथीं गङ्गां यमुनाभिप्रवर्तते।जग्मुस्तं देशमुद्दिश्य विगाह्य सुमहद्वनम्।।2.54.2।।ते भूमिभागान्विविधान् देशांश्चापि मनोरमान्।अदृष्टपूर्वान् पश्यन्तस्तत्र तत्र यशश्विनः।।2.54.3।।

ആ യശസ്വികൾ (രാമനും സഹചാരികളും) ഇവിടെ അവിടെ ദൃഷ്ടി പരത്തി, മുമ്പൊരിക്കലും കാണാത്തവിധം വിവിധ ഭൂഭാഗങ്ങളും മനോഹര ദേശങ്ങളും അവിടവിടെ കണ്ടു.

Verse 4

यथा क्षेमेण गच्छन् स पश्यंश्च विविधान् द्रुमान्।निवृत्तमात्रे दिवसे रामः सौमित्रिमब्रवीत्।।।।

വഴിയിൽ സുരക്ഷിതമായി മുന്നേറി പലവിധ വൃക്ഷങ്ങളെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ദിവസം അസ്തമിക്കുമ്പോൾ ശ്രീരാമൻ സൗമിത്രിയോട് (ലക്ഷ്മണനോട്) പറഞ്ഞു.

Verse 5

प्रयागमभितः पश्य सौमित्रे धूममुन्नतम्।अग्नेर्भगवतः केतुं मन्ये सन्निहितो मुनिः।।।।

‘സൗമിത്രേ, പ്രയാഗത്തിന്റെ സമീപം നോക്കൂ—ഉയർന്ന പുക ഉയരുന്നു; അത് ഭഗവാൻ അഗ്നിയുടെ പതാകപോലെ തോന്നുന്നു. ഇവിടെ അടുത്തെങ്ങോ ഒരു മുനിയുടെ ആശ്രമം ഉണ്ടെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.’

Verse 6

नूनं प्राप्ताः स्म सम्भेदं गङ्गायमुनयोर्वयम्।तथा हि श्रूयते शब्दो वारिणो वारिघट्टितः।।।।

നിശ്ചയമായും നാം ഗംഗാ–യമുനാ സംഗമത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു; ജലം ജലത്തോട് ഇടിച്ചുമുട്ടുന്ന ശബ്ദം വ്യക്തമായി കേൾക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 7

दारूणि परिभिन्नानि वनजैरुपजीविभिः।भरद्वाजाश्रमे चैते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः।।।।

ഇവിടെ ഭരദ്വാജമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിനടുത്ത്, വനോൽപ്പന്നം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന വനവാസികൾ പിളർത്തിയ മരക്കഷണങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു; പലവിധ വൃക്ഷങ്ങളും ഇവിടെ ദൃശ്യമാകുന്നു.

Verse 8

धन्विनौ तौ सुखं गत्वा लम्बमाने दिवाकरे।गङ्गायमुनयोस्सन्धौ प्रापतुर्निलयं मुनेः।।।।

സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, ആ രണ്ടു ധനുർധരന്മാർ സുഖമായി മുന്നേറി ഗംഗാ–യമുനാ സംഗമത്തിലെ മുനിയുടെ നിവാസത്തിലെത്തി.

Verse 9

रामस्त्वाश्रममासाद्य त्रासयन्मृगपक्षिणः।गत्वा मुहूर्तमध्वानं भरद्वाजमुपागमत्।।।।

രാമൻ ആശ്രമത്തോട് അടുക്കുമ്പോൾ മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും ഭീതിപ്പെടുത്തി; പിന്നെ വഴിയിൽ അല്പദൂരം ചെന്ന ശേഷം ഭരദ്വാജ മഹർഷിയെ സമീപിച്ചു.

Verse 10

ततस्त्वाश्रमासाद्य मुनेर्दर्शनकाङ्क्षिणौ।सीतयानुगतौ वीरौ दूरादेवावतस्थतुः।।।।

പിന്നീട് മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലെത്തി, ദർശനം ആഗ്രഹിച്ച—സീത അനുഗമിച്ച—ആ രണ്ടു വീരന്മാർ ദൂരത്തുതന്നെ നിന്നു.

Verse 11

स प्रविश्य महात्मानमृषिं शिष्यगणैर्वृतम्।संशितव्रतमेकाग्रं तपसा लब्धचक्षुषम्।।।।हुताग्निहोत्रं दृष्ट्वैव महाभागं कृताञ्जलिः।रामः सौमित्रिणा सार्धं सीतया चाभ्यवादयत्।।।।

ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ച രാമൻ ശിഷ്യസംഘം ചുറ്റിനിന്ന മഹാത്മാവായ ഋഷിയെ കണ്ടു—ദൃഢവ്രതൻ, ഏകാഗ്രൻ, തപസ്സിലൂടെ ലഭിച്ച അന്തർദർശനമുള്ളവൻ. അഗ്നിഹോത്രത്തിന്റെ പവിത്ര അഗ്നികളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ആ മഹാഭാഗനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാമൻ സൗമിത്രി ലക്ഷ്മണനോടും സീതയോടും കൂടി കൃതാഞ്ജലിയോടെ വന്ദിച്ചു.

Verse 12

स प्रविश्य महात्मानमृषिं शिष्यगणैर्वृतम्।संशितव्रतमेकाग्रं तपसा लब्धचक्षुषम्।।2.54.11।।हुताग्निहोत्रं दृष्ट्वैव महाभागं कृताञ्जलिः।रामः सौमित्रिणा सार्धं सीतया चाभ्यवादयत्।।2.54.12।।

ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ച രാമൻ ശിഷ്യഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മഹാത്മാവായ ഋഷിയെ കണ്ടു—കഠിനവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരൻ, ഏകാഗ്രചിത്തൻ, തപസ്സിലൂടെ ലഭിച്ച ദിവ്യദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ. അഗ്നിഹോത്രത്തിന്റെ പവിത്രാഗ്നികളെ ഹോമം ചെയ്യുന്ന ആ മഹാഭാഗനെ കണ്ട ഉടൻ, രാമൻ സൗമിത്രി ലക്ഷ്മണനോടും സീതയോടും കൂടി കൃതാഞ്ജലിയോടെ വന്ദിച്ചു.

Verse 13

न्यवेदयत चात्मानं तस्मै लक्ष्मणपूर्वजः।पुत्रौ दशरथस्यावां भगवन् रामलक्ष्मणौ।।।।

പിന്നീട് സൗമിത്രി ലക്ഷ്മണന്റെ അഗ്രജനായ രാമൻ ആ ഋഷിയോട് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി: “ഭഗവൻ, ഞങ്ങൾ ദശരഥന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ—രാമനും ലക്ഷ്മണനും.”

Verse 14

भार्या ममेयं वैदेही कल्याणी जनकात्मजा।मां चानुयाता विजनं तपोवनमनिन्दिता।।।।

“ഇവൾ എന്റെ ഭാര്യ വൈദേഹി—ജനകാത്മജയായ കല്യാണി സീത. അനിന്ദിതയായ അവൾ എന്നെ അനുഗമിച്ച് ഈ നിർജന തപോവനത്തിലേക്കും വന്നിരിക്കുന്നു.”

Verse 15

पित्रा प्रव्राज्यमानं मां सौमित्रिरनुज प्रियः।अयमन्वगमद्भ्राता वनमेव दृढव्रतः।।।।

“എന്റെ പിതാവ് എന്നെ വനവാസത്തിലേക്ക് അയച്ചപ്പോൾ, ഈ പ്രിയ അനുജൻ സൗമിത്രി ദൃഢവ്രതനായി, സഹോദരനെന്ന നിലയിൽ എന്നെ അനുഗമിച്ച് വനത്തിലേക്കുതന്നെ വന്നു.”

Verse 16

पित्रा नियुक्ता भगवन् प्रवेक्ष्यामस्तपोवनम्।धर्ममेव चरिष्याम स्तत्र मूलफलाशनाः।।।।

“ഭഗവൻ, പിതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങൾ തപോവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. അവിടെ മൂലവും ഫലവും ആഹാരമാക്കി, ധർമ്മം മാത്രമേ ആചരിക്കൂ.”

Verse 17

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः।उपानयत धर्मात्मा गामर्घ्यमुदकं ततः।।।।

ബുദ്ധിമാനായ രാജകുമാരന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മാത്മനായ മുനി തുടർന്ന് അതിഥിസത്കാരാർഥം വൃഷഭവും അർഘ്യവും പാദ്യാർഥമായ ഉദകവും കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 18

नानाविधानन्नरसान् वन्यमूलफलाश्रयान्।तेभ्यो ददौ तप्ततपा वासं चैवाभ्यकल्पयत्।।।।

തീവ്രതപസ്സുള്ള മുനി വനത്തിലെ കിഴങ്ങുകളും ഫലങ്ങളും ആധാരമാക്കിയ നാനാവിധ അന്നപാനങ്ങൾ അവർക്കു നൽകി; വിശ്രമിക്കുവാൻ താമസസ്ഥലവും ഒരുക്കി.

Verse 19

मृगपक्षिभिरासीनो मुनिभिश्च समन्ततः।राममागतमभ्यर्च्य स्वागतेनाहतं मुनिः।।।।

ചുറ്റുമുള്ള മുനിമാരുടെ മദ്ധ്യേ ഇരുന്നും സമീപത്ത് മൃഗപക്ഷികൾ ഉണ്ടായിരിക്കെയും, മുനി രാമന്റെ ആഗമനം സ്വാഗതവചനങ്ങളാൽ ആദരിച്ചു; പിന്നെ സംസാരിച്ചു.

Verse 20

प्रतिगृह्य च तामर्चामुपविष्टं स राघवम्।भरद्वाजोऽब्रवीद्वाक्यं धर्मयुक्तमिदं तदा।।।।

ആ আতിഥ്യാരാധന സ്വീകരിച്ച് രാഘവൻ ഇരുന്ന ശേഷം, ഭരദ്വാജ മുനി അപ്പോൾ ധർമ്മസമ്മതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 21

चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वामिहागतम्।श्रुतं तव मया चेदं विवासनमकारणम्।।।।

ഹേ കാകുത്സ്ഥാ! ഏറെ നാളുകൾക്കു ശേഷം നിന്നെ ഇവിടെ വന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നു; ന്യായകാരണമില്ലാതെ നിനക്കു ലഭിച്ച ഈ വനവാസവാർത്തയും ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

Verse 22

अवकाशो विविक्तोऽयं महानद्योस्समागमे।पुण्यश्च रमणीयश्च वसत्विह भवान् सुखम्।।।।

ഇത് വിശാലവും ഏകാന്തവുമായ സ്ഥലം മഹാനദികളായ രണ്ടിന്റെ സംഗമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഇത് പുണ്യവും രമണീയവും ആകുന്നു—ഭവാൻ ഇവിടെ സുഖത്തോടെ വസിക്കട്ടെ.

Verse 23

एवमुक्तस्तु वचनं भरद्वाजेन राघवः।प्रत्युवाच शुभं वाक्यं रामः सर्वहिते रतः।।।।

ഭരദ്വാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സർവ്വഹിതത്തിൽ നിരതനായ രാഘവൻ രാമൻ മംഗളകരമായ വാക്കുകളാൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 24

भगवन्नित आसन्नः पौरजानपदो जनः।सुदर्शमिह मां प्रेक्ष्य मन्येऽहमिममाश्रमम्।।।।आगमिष्यति वैदेहीं मां चापि प्रेक्षको जनः।अनेन कारणेनाहमिह वासं न रोचये।।।।

ഭഗവൻ, സമീപത്തുള്ള നഗരവാസികളും ഗ്രാമജനങ്ങളും, ഞാൻ ഇവിടെ എളുപ്പത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നതു കണ്ടു, ഈ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പലപ്പോഴും വരുമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു; വൈദേഹിയെയും എന്നെയും കാണുവാൻ ജനങ്ങൾ വരും. അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് ഇവിടെ വസിക്കാൻ ഇഷ്ടമില്ലാത്തത്.

Verse 25

भगवन्नित आसन्नः पौरजानपदो जनः।सुदर्शमिह मां प्रेक्ष्य मन्येऽहमिममाश्रमम्।।2.54.24।।आगमिष्यति वैदेहीं मां चापि प्रेक्षको जनः।अनेन कारणेनाहमिह वासं न रोचये।।2.54.25।।

ഭഗവൻ, സമീപത്തെ നഗരവാസികളും ഗ്രാമജനങ്ങളും, ഞാൻ ഇവിടെ എളുപ്പത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നതു കണ്ടു, വൈദേഹിയെയും എന്നെയും കാണുവാൻ ഈ ആശ്രമത്തിലേക്ക് തുടർച്ചയായി വരുമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു; അതിനാൽ എനിക്ക് ഇവിടെ താമസിക്കാൻ ഇഷ്ടമില്ല.

Verse 26

एकान्ते पश्य भगवन्नाश्रमस्थानमुत्तमम्।रमेत यत्र वैदेही सुखार्हा जनकात्मजा।।।।

ഭഗവൻ, ദയവായി ഏകാന്തത്തിലുള്ള ഉത്തമ ആശ്രമസ്ഥലം കാണിച്ചുതരണമേ; അവിടെ സുഖാർഹയായ ജനകനന്ദിനി വൈദേഹി സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കട്ടെ.

Verse 27

एतछ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरद्वाजो महामुनिः।राघवस्य ततो वाक्यमर्थग्राहकमब्रवीत्।।।।

രാഘവന്റെ ശുഭവചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച് അവന്റെ അഭിപ്രായം ഗ്രഹിച്ച മഹാമുനി ഭാരദ്വാജൻ പിന്നെ അർത്ഥഗ്രാഹകമായ മറുപടി അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 28

दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यत्रनिवत्स्यसि।महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुखदर्शनः।।।।गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः।चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसन्निभः।।।।

താതാ, ഇവിടെ നിന്ന് പത്ത് ക്രോശ ദൂരത്ത് നീ വസിക്കാവുന്ന ഒരു പർവ്വതമുണ്ട്—പുണ്യമായത്, മഹർഷിമാർ സേവിക്കുന്നതു, എല്ലാദിക്കിലും മനോഹരദർശനമുള്ളതു. ദീർഘവാലന്മാരായ വാനരങ്ങൾ അവിടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; വാനരരും ഋക്ഷന്മാരും (കരടികളും) വസിക്കുന്നു; അത് ‘ചിത്രകൂടം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം, ഗന്ധമാദനപർവ്വതസദൃശം.

Verse 29

दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यत्रनिवत्स्यसि।महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुखदर्शनः।।2.54.28।।गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः।चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसन्निभः।।2.54.29।।

താതാ, ഇവിടെ നിന്ന് പത്ത് ക്രോശ ദൂരത്ത് നിന്റെ വാസത്തിന് യോജിച്ച പർവ്വതമുണ്ട്—പുണ്യമായത്, മഹർഷിമാർ സന്ദർശിക്കുന്നതു, എല്ലാദിക്കിലും മനോഹരം. അവിടെ വാനരങ്ങളും കപികളും ഋക്ഷന്മാരും (കരടികളും) സഞ്ചരിക്കുന്നു; അത് ‘ചിത്രകൂടം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം, ഗന്ധമാദനസദൃശം.

Verse 30

यावता चित्रकूटस्य नरशृङ्गान्यवेक्षते।कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः।।।।

ഒരു മനുഷ്യൻ ചിത്രകൂടത്തിന്റെ മനുഷ്യശൃംഗസദൃശമായ ശിഖരങ്ങളെ ദർശിക്കുന്നതോളം കാലം, അവൻ കല്യാണകരമായ കർമ്മങ്ങളിൽ മനസ്സു ചേർക്കുന്നു; പാപത്തിലേക്ക് അവന്റെ മനസ്സ് തിരിയുകയില്ല.

Verse 31

ऋषयस्तत्र बहवो विहृत्य शरदां शतम्।तपसा दिवमारूढाः कपालशिरसा सह।।।।

അവിടെ അനേകം ഋഷിമാർ നൂറു ശരദ്കാലങ്ങൾ വരെ വസിച്ചു വിഹരിച്ചു; തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അവർ ദിവ്യലോകത്തിലേക്ക് ആരോഹണം ചെയ്തു—അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച് കപാലം മാത്രം തലപോലെ തോന്നുന്നവരായി.

Verse 32

प्रविविक्तमहं मन्ये तं वासं भवतस्सुखम्।इह वा वनवासाय वस राम मया सह।।।।

നിനക്കു ആ ഏകാന്തവാസം സുഖകരമാകും എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ രാമാ, വനവാസകാലം ഇവിടെ തന്നെ എന്റെ കൂടെ വസിക്കൂ.

Verse 33

स रामं सर्वकामैस्तं भरद्वाजः प्रियातिथिम्।सभार्यं सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित्।।।।

ധർമ്മജ്ഞനായ ഭരദ്വാജൻ എല്ലാ വിധ আতിഥ്യസത്കാരങ്ങളാലും തന്റെ പ്രിയ അതിഥിയായ രാമനെ—ഭാര്യയോടും സഹോദരനോടും കൂടി—ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 34

तस्य प्रयागे रामस्य तं महर्षिमुपेयुषः।प्रपन्ना रजनी पुण्याः चित्राः कथयतः कथाः।।।।

പ്രയാഗത്തിൽ ആ മഹർഷിയുടെ സമീപം എത്തിയ രാമൻ വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള പുണ്യകഥകൾ കേട്ടും പറഞ്ഞും ഇരിക്കുമ്പോൾ, വിശുദ്ധ രാത്രി അവിടെ ഇറങ്ങി വന്നു.

Verse 35

सीतातृतीयः काकुत्स्थः परिश्रान्तः सुखोचितः।भरद्वाजाश्रमे रम्ये तां रात्रिमवसत्सुखम्।।।।

സീത മൂന്നാമതായി (രാമനും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ) ഉണ്ടായ കാകുത്സ്ഥനായ രാമൻ, ക്ഷീണിതനായിരുന്നെങ്കിലും സുഖജീവിതത്തിന് പരിചിതനായവൻ, ഭരദ്വാജന്റെ മനോഹര ആശ്രമത്തിൽ ആ രാത്രി സന്തോഷത്തോടെ പാർത്തു.

Verse 36

प्रभातायां रजन्यां तु भरद्वाजमुपागमत्।उवाच नरशार्दूलो मुनिं ज्वलिततेजसम्।।।।

രാത്രി പ്രഭാതമായി തെളിഞ്ഞപ്പോൾ നരശാർദൂലനായ ശ്രീരാമൻ ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ള മുനി ഭരദ്വാജനെ സമീപിച്ചു വചനമുരച്ചു.

Verse 37

शर्वरीं भगवन्नद्य सत्यशील तवाश्रमे।उषिताः स्मेह वसतिमनुजानातु नो भवान्।।।।

ഭഗവൻ, സത്യശീല മുനിവര്യാ! നിങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഈ രാത്രി പാർത്തു; ഇനി ദയവായി പുറപ്പെടുവാൻ അനുമതി തരണമേ.

Verse 38

रात्र्यां तु तस्यां व्युष्टायां भरद्वाजोऽब्रवीदिदम्।मधुमूलफलोपेतं चित्रकूटं व्रजेति ह।।।।

ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞു പ്രഭാതമായപ്പോൾ ഭരദ്വാജൻ പറഞ്ഞു: ‘തേൻ, കിഴങ്ങുകൾ, ഫലങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ചിത്രകൂടത്തിലേക്ക് പോകുവിൻ.’

Verse 39

वासमौपयिकं मन्ये तव राम महाबलनानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितः।मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः।।।।गम्यतां भवता शैल श्चित्रकूटः स विश्रुतः।पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः।।।।

ഹേ മഹാബലവാനായ രാമാ! നിനക്കു വസിക്കാൻ യോജിച്ച സ്ഥലം ഇതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു—പ്രസിദ്ധമായ ചിത്രകൂടപർവ്വതം. അത് നാനാവിധ വൃക്ഷസമൂഹങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്; കിന്നരന്മാരും നാഗന്മാരും സേവിക്കുന്നതാണ്; മയൂരനാദം മുഴങ്ങുന്നതും ഗജരാജന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്നതുമാണ്. മൂലഫലസമൃദ്ധവും പുണ്യവും മനോഹരവുമായ ആ പർവ്വതത്തിലേക്ക് നീ പോകുക.

Verse 40

वासमौपयिकं मन्ये तव राम महाबलनानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितः।मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः।।2.54.39।।गम्यतां भवता शैल श्चित्रकूटः स विश्रुतः।पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः।।2.54.40।।

ഹേ മഹാബലവാനായ രാമാ! നിനക്കു വസിക്കാൻ യോജിച്ച സ്ഥലം ഇതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു—പ്രസിദ്ധമായ ചിത്രകൂടപർവ്വതം. അത് നാനാവിധ വൃക്ഷസമൂഹങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്; കിന്നരന്മാരും നാഗന്മാരും സേവിക്കുന്നതാണ്; മയൂരനാദം മുഴങ്ങുന്നതും ഗജരാജന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്നതുമാണ്. മൂലഫലസമൃദ്ധവും പുണ്യവും മനോഹരവുമായ ആ പർവ്വതത്തിലേക്ക് നീ പോകുക.

Verse 41

तत्र कुञ्जरयूथानि मृगयूथानि चाभितः।विचरन्ति वनान्तेस्मिन् तानि द्रक्ष्यसि राघव।।।।

അവിടെ ആ വനപ്രദേശമൊട്ടാകെ ആനക്കൂട്ടങ്ങളും മാൻകൂട്ടങ്ങളും സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഹേ രാഘവാ, നീ അവയെ കാണും.

Verse 42

सरित्प्रस्रवणप्रस्थान् दरीकन्दरनिर्झरान्।चरतः सीतया सार्धं नन्दिष्यति मनस्तव।।।।

സീതയോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച് നദികളും ജലപാതങ്ങളും സമതലപ്രദേശങ്ങളും ഗുഹകളും കന്ദരങ്ങളും പർവ്വതനിർഝരങ്ങളും കണ്ടാൽ നിന്റെ മനസ്സ് ആനന്ദത്തോടെ നിറയും.

Verse 43

प्रहृष्टकोयष्टिककोकिलस्वनैर्विनादितं तं वसुधाधरं शिवम्।मृगैश्च मत्तैर्बहुभिश्च कुञ्जरैः सुरम्यमासाद्य समावसाश्रमम्।।।।

ആ ശിവമംഗളമായ വസുധാധര പർവ്വതം സന്തോഷഭരിതമായ ടിറ്റ്ഭപക്ഷികളുടെയും കുയിലിന്റെയും മധുരസ്വരങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്നു. അനവധി മൃഗങ്ങളും പല മദോന്മത്ത ഗജങ്ങളും എത്തുന്ന അത്യന്തം മനോഹരമായ ആ ദേശത്തെ പ്രാപിച്ച് അവിടെ ആശ്രമത്തിൽ വസിക്കൂ.