Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

भरद्वाजाश्रमप्राप्तिः

Arrival at Bharadvāja’s Hermitage and Counsel toward Citrakūṭa

दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यत्रनिवत्स्यसि।महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुखदर्शनः।।2.54.28।।गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः।चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसन्निभः।।2.54.29।।

daśakrośa itas tāta girir yatra nivatsyasi | maharṣisevitaḥ puṇyaḥ sarvataḥ sukhadarśanaḥ || golāṅgūlānucarito vānararkṣaniṣevitaḥ | citrakūṭa iti khyāto gandhamādanasannibhaḥ ||

താതാ, ഇവിടെ നിന്ന് പത്ത് ക്രോശ ദൂരത്ത് നിന്റെ വാസത്തിന് യോജിച്ച പർവ്വതമുണ്ട്—പുണ്യമായത്, മഹർഷിമാർ സന്ദർശിക്കുന്നതു, എല്ലാദിക്കിലും മനോഹരം. അവിടെ വാനരങ്ങളും കപികളും ഋക്ഷന്മാരും (കരടികളും) സഞ്ചരിക്കുന്നു; അത് ‘ചിത്രകൂടം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം, ഗന്ധമാദനസദൃശം.

गोलाङ्गूलानुचरितःroamed by long-tailed monkeys
गोलाङ्गूलानुचरितः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootगोलाङ्गूल + अनुचरित (चर् धातु + क्त)
Formतत्पुरुष समास (गोलाङ्गूलैः अनुचरितः); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; गिरिः इत्यस्य विशेषण
वानरर्क्षनिषेवितःinhabited by monkeys and bears
वानरर्क्षनिषेवितः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवानर + ऋक्ष + निषेवित (सेव् धातु + क्त)
Formद्वन्द्व-पूर्वपद + तत्पुरुष (वानराश्च ऋक्षाश्च तैः निषेवितः); क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; गिरिः इत्यस्य विशेषण
चित्रकूटःChitrakuta
चित्रकूटः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्रकूट (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; (गिरिः) इत्यस्य नाम
इतिthus, by name
इति:
Nāmadhāraṇa-sūcaka (नामधारणसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/नामनिर्देश (quotative particle: 'thus/by the name')
ख्यातःwell-known, famed
ख्यातः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; चित्रकूटः इत्यस्य विशेषण
गन्धमादनसन्निभःresembling Gandhamadana (mountain)
गन्धमादनसन्निभः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootगन्धमादन + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (गन्धमादनस्य सन्निभः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; उपमानवाचक विशेषण

O my son ten krosas (about twenty miles) from here is a mountain wellknown as Chitrakuta, resembling 'Gandhamadana'. That mountain frequented by maharshis is sacred. It looks pleasant from all sides. Monkeys, apes and bears wander there and it is an appropriate place for you to live in.

B
Bharadvāja
R
Rāma
C
Citrakūṭa
G
Gandhamādana
V
vānarāḥ (monkeys)
G
golāṅgūla (long-tailed apes)

FAQs

The verse reinforces dharma through wise placement: selecting a holy landscape that supports righteous conduct and stability during exile.

This verse repeats Bharadvāja’s guidance to go to Citrakūṭa, as preserved in the provided Southern Recension input.

Bharadvāja’s steadfast guidance and care for Rāma’s dharmic path, ensuring the exile proceeds with minimal harm and maximum spiritual suitability.