Adhyaya 74

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे विष्णुमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः // ७३// सूत उवाच तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः / गोभानोस्तु सुतो वीर स्त्रिसानुरपाजितः

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യമഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘വിഷ്ണുമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എഴുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—തുര്വസുവിന്റെ പുത്രൻ വഹ്നി; വഹ്നിയുടെ പുത്രൻ ഗോധാനു; ഗോധാനുവിന്റെ വീരപുത്രൻ സ്ത്രിസാനു (അപാജിത) ആയിരുന്നു.

Verse 2

करन्धमस्तु त्रैसानो मरुत्तस्तस्य चात्मजः / अन्यस्त्वाविज्ञितो राजा मरुत्तः कथितः पुरा

ത്രൈസാനുവിന്റെ പുത്രൻ കരന്ധമ; അവന്റെ പുത്രൻ മരുത്തൻ. പുരാതനകാലത്ത് ‘മരുത്തൻ’ എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു, അറിയപ്പെടാത്ത രാജാവും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

Verse 3

अनपत्यो मरुत्तस्तु स राजासीदिति श्रुतम् / दुष्कन्तं पौरवं चापि स वै पुत्रमकल्पयत्

രാജാവ് മരുത്തൻ സന്താനമില്ലാത്തവനായിരുന്നു എന്നു ശ്രുതിയുണ്ട്. അതിനാൽ പൗരവവംശത്തിലെ ദുഷ്കന്തനെ അവൻ പുത്രനായി അംഗീകരിച്ചു.

Verse 4

एवं ययातिशापेन जरासंक्रमणे पुरा / तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल

ഇങ്ങനെ യയാതിയുടെ ശാപം മൂലം, പുരാതനകാലത്ത് ജരാസംക്രമണ സംഭവത്തിൽ, തുര്വസുവിന്റെ വംശം പൗരവവംശത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു എന്നു പറയുന്നു.

Verse 5

दुष्कन्तस्य तु दायादः सरूप्यो नाम पार्थिवः / सरूप्यात्तु तथाण्डीरश्चत्वारस्तस्य चात्मजाः

ദുഷ്കന്തന്റെ അവകാശി ‘സരൂപ്യ’ എന്ന രാജാവായിരുന്നു. സരൂപ്യനിൽ നിന്ന് ‘അണ്ഡീര’യും അവന്റെ നാല് പുത്രന്മാരും ജനിച്ചു.

Verse 6

पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कुल्यस्तथैव च / तेषां जनपदाः कुल्याः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः

പാണ്ഡ്യൻ, കേരളൻ, ചോളൻ, കുല്യൻ എന്നിവരെല്ലാം ജനപദങ്ങളായി പ്രസിദ്ധർ; അവരുടെ ദേശങ്ങൾ കുല്യ, പാണ്ഡ്യ, ചോള, കേരള എന്ന പേരിൽ ഖ്യാതി നേടി।

Verse 7

द्रुह्योश्च तनयौ वीरौ बभ्रुः सेतुश्च विश्रुतौ / अरुद्धः सेतुपुत्रस्तु बाब्रवो रिपुरुच्यते

ദ്രുഹ്യുവിന്റെ രണ്ട് വീരപുത്രന്മാർ ബഭ്രുവും സേതുവും പ്രസിദ്ധർ; സേതുവിന്റെ പുത്രൻ അരുദ്ധൻ ‘ബാബ്രവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു, ശത്രുനാശകനെന്ന് പറയപ്പെട്ടു।

Verse 8

यौवनाश्वेन समितौ कृच्छेण निहतो बली / युद्धं सुमहदासीत्तु मासान्परिचतुर्दश

യൗവനാശ്വനോടുള്ള സമരത്തിൽ ആ ബലവാൻ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ വധിക്കപ്പെട്ടു; ആ യുദ്ധം അതിമഹത്തായതായിരുന്നു, പതിനാലു മാസം നീണ്ടു।

Verse 9

अरुद्धस्य तु दायादो गान्धारो नाम पार्थिवः / ख्यायते यस्य नाम्ना तु गान्धारविषयो महान्

അരുദ്ധന്റെ അവകാശി ‘ഗാന്ധാര’ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; അവന്റെ നാമം കൊണ്ടുതന്നെ മഹത്തായ ഗാന്ധാരവിഷയം പ്രസിദ്ധമായി।

Verse 10

गान्धारादेशजाश्चापि तुरगा वाजिनां वराः / गान्धारपुत्रो धर्मस्तु धृतस्तस्य सुतो ऽभवत्

ഗാന്ധാരദേശത്ത് ജനിച്ച കുതിരകളും വാജികളിൽ ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പറയപ്പെട്ടു; ഗാന്ധാരന്റെ പുത്രൻ ‘ധർമ്മ’, അവന്റെ പുത്രൻ ‘ധൃത’ ആയി.

Verse 11

धृतस्य दुर्दमो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः / प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते

ധൃതനു ദുര്ദമൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ പ്രചേതാ. പ്രചേതസിന് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി; അവർ എല്ലാവരും രാജാക്കന്മാരായിരുന്നു.

Verse 12

म्लेच्छराष्ट्राधिपाः सर्वे ह्युदीचीं दिशमास्थिताः / अनोश्चैव सुता वीरास्त्रयः परमधार्मिकाः

അവർ എല്ലാവരും മ്ലേച്ഛരാജ്യങ്ങളുടെ അധിപതികൾ; വടക്കുദിശയിൽ അധിവസിച്ചു. അനുവിന്നും മൂന്ന് വീരപുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ പരമധാർമ്മികർ.

Verse 13

सभानरः कालचक्षुः पराक्षस्चेति विश्रुताः / सभानरस्य पुत्रस्तु विद्वान्कालानलो नृपः

അവർ സഭാനരൻ, കാലചക്ഷു, പരാക്ഷൻ എന്നിങ്ങനെ പ്രസിദ്ധരായിരുന്നു. സഭാനരന്റെ പുത്രൻ പണ്ഡിതനായ കാലാനലൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു.

Verse 14

कालानलस्य धर्मात्मा सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्याभवत्पुत्रो वीरो नाम्ना पुरञ्जयः

കാലാനലന്റെ ധർമ്മാത്മനായ പുത്രൻ സൃഞ്ജയൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു. സൃഞ്ജയന് പുരഞ്ജയൻ എന്ന വീരപുത്രൻ ജനിച്ചു.

Verse 15

आसीदिन्द्रसमो राजा प्रतिष्टितयशादिवि / महामनाः सुतस्तस्य महाशालस्य धार्मिकः

ആ രാജാവ് ഇന്ദ്രനോടു സമനായിരുന്നു; അവന്റെ യശസ് സ്വർഗ്ഗത്തിലും സ്ഥാപിതമായിരുന്നു. അവന്റെ ധാർമ്മിക പുത്രൻ മഹാമനാ എന്നായിരുന്നു; അവൻ മഹാശാലന്റെ പുത്രൻ.

Verse 16

सप्तद्वीपेश्वरो राजा चक्रवर्त्ती महायशाः / महामनास्तु द्वौ पुत्रौ जनयामास विश्रुतौ

സപ്തദ്വീപങ്ങളുടെ അധിപനായ മഹായശസ്സുള്ള ചക്രവർത്തി രാജാവ് മഹാമനസ്സോടെ പ്രശസ്തരായ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 17

उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं चैव धार्मिकम् / उशीनरस्य पत्न्यस्तु पञ्च राजर्षिवंशजाः

ഉശീനരൻ ധർമ്മജ്ഞനും ക്ഷമാശീലനും ധാർമ്മികനുമായിരുന്നു. ഉശീനരന് രാജർഷിവംശജന്മയായ അഞ്ചു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 18

नृगा कृमी नवा दर्वा पञ्चमी च दृषद्वती / उशीनरस्य पुत्र्यस्तु पञ्च तासु कुलोद्वहाः

നൃഗാ, കൃമീ, നവാ, ദർവാ, അഞ്ചാമത്തേത് ദൃഷദ്വതീ—ഇവരാണ് ഉശീനരന്റെ അഞ്ചു പുത്രിമാർ; അവരിൽ നിന്നാണ് കുലം ഉയർത്തുന്ന വംശധരർ ജനിച്ചത്.

Verse 19

तपस्यतः सुमहतो जाता वृद्धस्य धार्मिकाः / नृगायास्तु नृगः पुत्रो नवाया नव एव तु

മഹത്തായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന വൃദ്ധനിൽ ധാർമ്മിക സന്തതികൾ ജനിച്ചു. നൃഗയിൽ നിന്ന് നൃഗൻ എന്ന പുത്രനും, നവയിൽ നിന്ന് നവൻ എന്ന പുത്രനും ജനിച്ചു.

Verse 20

कृम्याः कृमिस्तु दर्वायाः सुव्रतो नाम धार्मिकः / दृषद्वती सुतश्चापि शिबिरौशीनरो द्विजाः

കൃമിയിൽ നിന്ന് കൃമി എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; ദർവയിൽ നിന്ന് ധാർമ്മികനായ ‘സുവ്രത’ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. ദൃഷദ്വതിയിൽ നിന്ന് ശിബിയും ഔശീനരനും എന്ന രണ്ടു ദ്വിജസമാന പുത്രന്മാരും ജനിച്ചു.

Verse 21

शिबे शिवपुरं ख्यातं यौधेयं तु नृगस्य च / नवस्य नवराष्ट्रं तु कृमेस्तु कृमिला पुरी

ശിബെയ്ക്ക് ‘ശിവപുരം’ പ്രസിദ്ധം, നൃഗനു ‘യൗധേയം’; നവനു ‘നവരാഷ്ട്രം’, കൃമിക്കു ‘കൃമിലാ’ പുരി എന്നു പറയുന്നു।

Verse 22

सुव्रतस्य तथांबष्टा शिबिपुत्रान्निबोधत / शिबेस्तु शिबयः पुत्राश्चत्वारो लोकसंमताः

സുവ്രതനു ‘അംബഷ്ടാ’ (ദേശം) ഉണ്ട്; ശിബിയുടെ പുത്രന്മാരെ അറിയുക. ശിബെയുടെ ‘ശിബയ’ എന്ന നാലു പുത്രന്മാർ ലോകസമ്മതരായി പ്രസിദ്ധർ।

Verse 23

वृषदर्भः सुवीरस्तु केकयो मद्रकस्तथा / तेषां जनपदाः स्फीताः केकया मद्रकास्तथा

വൃഷദർഭ, സുവീര, കേകയ, മദ്രക—ഇവർ ആയിരുന്നു. അവരുടെ ജനപദങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി; കേകയരും മദ്രകരും പ്രത്യേകമായി പ്രസിദ്ധരായി.

Verse 24

वृषदर्भाः सुवीराश्च तितिक्षोः शृणुत प्रजाः / तितिक्षुरभवद्राजा पूर्वस्यां दिशि विश्रुतः

വൃഷദർഭരും സുവീരരും—തിതിക്ഷുവിന്റെ പ്രജകൾ ആകുന്നു, കേൾക്കുക. തിതിക്ഷു രാജാവായി; കിഴക്കുദിശയിൽ പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 25

उशद्रथो महाबाहुस्तस्य हेमः सुतो ऽभवत् / हेमस्य सुतपा जज्ञे सुतः सुतपसो बलिः

മഹാബാഹു ഉശദ്രഥൻ; അവന്റെ പുത്രൻ ഹേമൻ. ഹേമനിൽ നിന്ന് സുതപാ ജനിച്ചു; സുതപയുടെ പുത്രൻ ബലി ആയിരുന്നു.

Verse 26

जातो मनुष्ययोन्यां वै क्षीणे वंशे प्रजेप्सया / महायोगी स तु बलिर्बद्धो यः स महामनाः

വംശം ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ പ്രജയെ ആഗ്രഹിച്ചു അദ്ദേഹം മനുഷ്യയോണിയിൽ ജനിച്ചു; ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ആ മഹായോഗി ബലി മഹാമനസ്സുള്ളവൻ.

Verse 27

पुत्रानुत्पादयामास जातुर्वर्ण्यकरान्भुवि / अङ्गं स जनयामास वङ्गं सुह्मं तथैव च

ഭൂമിയിൽ ചാതുര്വർണ്യത്തെ സ്ഥാപിക്കുന്ന പുത്രന്മാരെ അദ്ദേഹം ജനിപ്പിച്ചു; അങ്ങം, വങ്ങം, സുഹ്മം എന്നിവരെയും അദ്ദേഹം ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 28

युद्धं कलिङ्गं च तथा वालेयं क्षत्रमुच्यते / वालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः

യുദ്ധം, കലിംഗം, വാലേയം—ഇവരെ ക്ഷത്രിയരെന്ന് പറയുന്നു; വാലേയ ബ്രാഹ്മണരും ആ പ്രഭുവിന്റെ വംശം വർധിപ്പിച്ചവർ ആകുന്നു.

Verse 29

बलेस्तु ब्रह्मणा दत्ता वराः प्रीतेन धीमतः / महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्

ധീമാനായ ബലിക്കു പ്രസന്നനായ ബ്രഹ്മാവ് വരങ്ങൾ നൽകി—മഹായോഗിത്വവും ഒരു കല്പത്തിന്റെ അളവോളം ആയുസ്സും.

Verse 30

संग्रामे वाप्यजेयत्वं धर्मे चैव प्रभावतः / त्रैलोक्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा

സംഗ്രാമത്തിൽ അജേയത്വവും, ധർമ്മത്തിൽ പ്രഭാവവും; കൂടാതെ ത്രൈലോക്യദർശനവും, സന്താനപ്രസവത്തിൽ പ്രാധാന്യവും.

Verse 31

बलेश्चा प्रतिमत्वं वे धर्मतत्त्वार्थदर्शनम् / चतुरो नियतान्वर्णांस्त्वं वै स्थापयितेति वै

ഹേ ബലി! നിനക്കു ധർമ്മതത്ത്വാർത്ഥദർശനവും ആദർശപ്രതിമത്വവും ലഭിക്കട്ടെ; നീ തന്നേ നിശ്ചിതമായ നാലു വർണങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കും—എന്നു അരുളപ്പെട്ടു.

Verse 32

इत्युक्तो विभुना राजा बलिः शान्ति पराययौ / कालेन महता विद्वान्स्वं च स्थानमुपागतः

വിഭു ഇങ്ങനെ അരുളിയപ്പോൾ രാജാവ് ബലി ശാന്തിയെ ആശ്രയിച്ചു; മഹത്തായ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ പണ്ഡിതൻ തന്റെ സ്ഥാനത്തെത്തി.

Verse 33

तेषां जनपदाः स्फीता अङ्गवङ्गाश्च सुह्मकाः / पुण्ड्राः कलिङ्गश्च तथा तेषां वंशं निबोधत

അവരുടെ ജനപദങ്ങൾ സമൃദ്ധമായിരുന്നു—അംഗം, വംഗം, സുഹ്മം; അതുപോലെ പുണ്ട്രവും കലിംഗവും. ഇനി അവരുടെ വംശം അറിഞ്ഞുകൊൾക.

Verse 34

तस्य ते तनयाः सर्वे क्षेत्रजा मुनिसंभवाः / संभूता दीर्घतमसः सुदेष्णायां महौजसः

അവന്റെ ആ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും ക്ഷേത്രജർ, മുനിസംഭവർ; മഹൗജസ്സനായ ദീർഘതമസ് സുദേഷ്ണയിൽ അവരെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 35

ऋषय ऊचुः कथं बलेः सुताः पञ्च जनिताः क्षेत्रजाः प्रभो / ऋषिणा दीर्घतमसा ह्येतत्प्रब्रूहि पृच्छताम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ! ബലിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ക്ഷേത്രജരായി എങ്ങനെ ജനിച്ചു? ഋഷി ദീർഘതമസിലൂടെ ഇത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു, ചോദിക്കുന്നവർക്കു പറയുക.

Verse 36

सूत उवाच उशिजो नाम विख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा / भार्या वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് ഉശിജൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ധീമാൻ ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഭാര്യ മമതാ എന്നായിരുന്നു.

Verse 37

उशिजस्य कनीयांस्तु पुरोधा यो दिवौकसाम् / बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतां सो ऽभ्यपद्यत

ഉശിജന്റെ കനിഷ്ഠൻ, ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതനായ മഹാതേജസ്വി ബൃഹസ്പതി മമതയെ സമീപിച്ചു അവളെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു.

Verse 38

उवाच ममता तं तु बृहस्पतिमनिच्छती / अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्य च भामिनी

മമത അനാഗ്രഹത്തോടെ ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു—ഞാൻ ഗർഭിണിയാണ്; ഞാൻ നിന്റെ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരന്റെ ഭാര്യയാണ്, ഹേ ദീപ്തിമാനേ.

Verse 39

अयं हि मे महान्गर्भो रोरवीति बृहस्पते / अजस्रं ब्रह्म चाभ्यस्य षडङ्गं वेदमुद्गिरन्

ഹേ ബൃഹസ്പതേ! എന്റെ ഗർഭത്തിലെ ഈ മഹാഗർഭം നിലവിളിക്കുന്നു; അവിരതം ബ്രഹ്മത്തെ അഭ്യസിച്ച് ഷഡംഗസഹിത വേദം ഉച്ചരിക്കുന്നു.

Verse 40

अमोघरे तास्त्वं चापि न मां भजितुमर्हसि / अस्मिन्नेव यथाकाले यथा वा मन्यसे विभो

ഹേ അമോഘരേതാ! നീയും എന്നെ ഭജിക്കുവാൻ/ഭോഗിക്കുവാൻ അർഹനല്ല; ഇതേ സമയത്ത്, യഥാകാലത്ത്—നിനക്കു യുക്തമെന്നു തോന്നുന്നതുപോലെ, ഹേ വിഭോ.

Verse 41

एवमुक्तस्तया सम्यग्बृहतेजा बृहस्पतिः / कामात्मानं महात्मापि नात्मानं सो ऽभ्यधारयत्

അവൾ ഇങ്ങനെ ശരിയായി പറഞ്ഞിട്ടും മഹാതേജസ്സുള്ള ബൃഹസ്പതി—മഹാത്മാവായിട്ടും—സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാനായില്ല; കാമഭാവം തന്നെ അവനെ പിടിച്ചു.

Verse 42

संबभूवैव धर्मात्मा तया सार्द्धं बृहस्पति / उत्सृजन्तं तदा रेतो गर्भस्थः सो ऽस्य भाषत

അപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവായ ബൃഹസ്പതി അവളോടൊപ്പം സംഗമിച്ചു. അതേ സമയത്ത് അദ്ദേഹം വീര്യം സ്രവിക്കുമ്പോൾ, ഗർഭസ്ഥനായ അവൻ അദ്ദേഹത്തോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 43

शुक्रं त्याक्षीश्च मा जीव द्वयोर्नेहास्ति संभवः / अमोघरेतास्त्वं वापि पूर्वं चाहमिहागतः

ഹേ ജീവാ! നീ ശുക്രം വിട്ട് ജീവിക്ക; ഇവിടെ നമ്മൾ ഇരുവരുടെയും ഒരുമിച്ചുള്ള ജനനം സാധ്യമല്ല. നീ അമോഘവീര്യൻ, ഞാനും മുമ്പേ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 44

शशाप तं तदा क्रुद्ध एवमुक्तो बृहस्पतिः / उशिजस्य सुतं भ्रातुर्गर्भस्थं भगवानृषिः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ക്രുദ്ധനായ ഭഗവാൻ ഋഷി ബൃഹസ്പതി, ഉശിജന്റെ പുത്രനായ—സഹോദരന്റെ ഗർഭസ്ഥ പുത്രനായ—അവനെ അപ്പോൾ ശപിച്ചു.

Verse 45

यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति / मामेवमुक्तवान्मोहात्तमो दीर्घं ग्रवेक्ष्यसि

സകലഭൂതങ്ങളും (സന്താനത്തെ) ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഇത്തരമൊരു സമയത്ത് നീ മോഹവശമായി എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനാൽ, നീ ദീർഘകാലം അന്ധകാരമേ കാണും.

Verse 46

ततो दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत / अथौशिजो बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिरिबौजसा

അതിനുശേഷം ശാപഫലമായി ‘ദീർഘതമാ’ എന്ന ഋഷി ജനിച്ചു; പിന്നെ ഔശിജ വംശത്തിലെ ബൃഹത്കീർത്തി, തേജസ്സിൽ ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെ, പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 47

ऊर्द्ध्वरेतास्ततश्चापि न्यवसद्भ्रातुराश्रमे / गोधर्मं सौरभेयात्तु वृषभाच्छतवान्प्रभोः

പിന്നീട് ഊർദ്ധ്വരേതസ്സായി അവൻ സഹോദരന്റെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചു; പ്രഭുവിന്റെ വൃഷഭത്തിൽ നിന്ന് സൗരഭേയ ഗോധർമ്മം ഉപദേശമായി സ്വീകരിച്ചു।

Verse 48

तस्य भ्राता पितृव्यस्तु चकार भवनं तदा / तस्मिन्हि तत्र वसति यदृच्छाभ्यागतो वृषः

അപ്പോൾ അവന്റെ സഹോദരൻ, പിതൃവ്യസമനായി, ഒരു വാസസ്ഥലം പണിതു; അവിടെ അവൻ താമസിക്കുമ്പോൾ യാദൃച്ഛികമായി ഒരു വൃഷഭം എത്തി.

Verse 49

दर्शार्थमास्तृतान्दर्भाञ्चचार सुरभीसुतः / जग्राह तं दीर्घ तमा विस्फुरन्तं तु शृङ्गयोः

ദർശനാർത്ഥം വിരിച്ച ദർഭകളിലൂടെ സുരഭീപുത്രൻ നടന്നു; അപ്പോൾ ദീർഘതമാ, കൊമ്പുകൾ വിറയുന്ന ആ വൃഷഭത്തെ പിടിച്ചു.

Verse 50

स तेन निगृहीतस्तु न चचाल पदात्पदम् / ततो ऽब्रवीद् वृषस्तं वै सुंच मां बलिनां वर

അവൻ പിടിച്ചിട്ടും ആ വൃഷഭം ഒരു പടിയും നീങ്ങിയില്ല; അപ്പോൾ വൃഷഭം പറഞ്ഞു—ഹേ ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെ വിട്ടയക്കുക.

Verse 51

न मया सादितस्तात बलवांस्तद्विधः क्वचित् / त्र्यंबकं वहता देवं यतो जातो ऽस्मि भूतले

ഹേ താതാ! എന്റെ കൈയ്യാൽ അത്തരം ബലവാനും അവനുപോലെയുള്ളവനും ഒരിക്കലും കീഴടങ്ങിയിട്ടില്ല; കാരണം ഭൂതലത്തിൽ ഞാൻ ത്ര്യംബകദേവനെ വഹിച്ചവനിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.

Verse 52

सुंच मां बलिनां श्रेष्ठ प्रतिस्नेहं वरं वृणु / एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवंस्त्वं मे क्व यास्यसि

ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! എന്നെ വിട്ടയക്കുക, പ്രതിസ്നേഹത്തിന്റെ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ അവനോട് പറഞ്ഞു—നീ ജീവനോടെ എന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് എവിടേക്ക് പോകും?

Verse 53

तेन त्वाहं न मोक्ष्यामि परस्वादं चतुष्पदम् / ततस्तं दीर्घतमसं स वृषः प्रत्युवाच ह

അതുകൊണ്ട് പരന്റെ രുചി തേടുന്ന ആ ചതുഷ്പദനായ നിന്നെ ഞാൻ വിട്ടയക്കുകയില്ല. പിന്നെ ആ വൃഷൻ ദീർഘതമസനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 54

नास्माकं विद्यते तात पातकं स्तेयमेव च / भक्ष्याभक्ष्यं न जानीमः पेयापेयं च सर्वशः

ഹേ താതാ! ഞങ്ങൾക്ക് പാതകവും ഇല്ല, മോഷണവും ഇല്ല; എന്ത് ഭക്ഷ്യം എന്ത് അഭക്ഷ്യം, എന്ത് പാനം എന്ത് അപാനം—എന്നതൊന്നും ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല.

Verse 55

कार्या कार्यं च वै विप्र गम्यगम्यं तथैव च / न पाप्मानो वयं विप्र धर्मो ह्येष गवां श्रुतः

ഹേ വിപ്രാ! എന്ത് ചെയ്യണം എന്ത് ചെയ്യരുത്, എവിടേക്ക് പോകണം എവിടേക്ക് പോകരുത്—ഇതും; ഹേ വിപ്രാ! ഞങ്ങൾ പാപികളല്ല, കാരണം ഇത് പശുക്കളുടെ ശ്രുതധർമ്മമെന്നു കേട്ടതാണ്.

Verse 56

गवां नाम स वे श्रुत्वा संभ्रान्तस्त ममुञ्चत / भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्

ഗോവുകളുടെ നാമം കേട്ടപ്പോൾ അവൻ ഭ്രമിതനായി അവനെ വിട്ടുകളഞ്ഞു. പിന്നെ ഭക്തിയോടെ, പരമ്പരയായി കേട്ട ഭക്തിവചനങ്ങളാൽ ഗോപുത്രനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.

Verse 57

प्रसादतो वृषेन्द्रस्य गोधर्मं जगृहे ऽथ सः / मनसैव तदा दध्रे तद्विधस्तत्परायणः

വൃഷേന്ദ്രന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവൻ ഗോധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു. അപ്പോൾ മനസ്സിൽ തന്നേ അത് ധരിച്ചു, അതേ വിധിയനായി അതിലേയ്ക്ക് പരായണനായി നിന്നു.

Verse 58

ततो यवीयसः पत्नीमौतथ्यस्याभ्यमन्यत / विचेष्टमानां रुदतीं दैवात्संमूढचेतनः

പിന്നീട് ദൈവവശാൽ അവന്റെ ചിത്തം മയങ്ങി; കരഞ്ഞുകൊണ്ട് വിറയുന്ന ഔതഥ്യന്റെ ഇളയ ഭാര്യയെ അവമാനിക്കുവാൻ അവൻ മനസ്സിട്ടു.

Verse 59

अवलेपं तु तंमत्वा सुरद्वांस्तस्य नाक्षमत् / गोधर्म वै बलं कृत्वा स्नुषां स ह्यभ्यमन्यत

അവന്റെ ആ ദർപ്പം അറിഞ്ഞ സുരദ്വാൻ അത് സഹിച്ചില്ല. ഗോധർമ്മത്തെ തന്നെ ബലമാക്കി അവൻ തന്റെ സ്നുഷയെ (മരുമകളെ) അവമാനിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.

Verse 60

विपर्ययं तु तं दृष्ट्वा शरद्वान्प्रविचिन्त्य च / भविष्यमर्थं ज्ञात्वा च महात्मा त्ववमत्य तम्

ആ വിപരീതാവസ്ഥ കണ്ട ശറദ്വാൻ ആലോചിച്ചു. ഭാവിയിലെ അർത്ഥം അറിഞ്ഞ ആ മഹാത്മാവ് അവനെ നിസ്സാരനാക്കി അവഗണിച്ചു.

Verse 61

प्रोवाच दीर्घतमसं क्रोधात्संरक्तलोचनः / गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्स्रुषाम्

ക്രോധത്തിൽ രക്തനേത്രനായ അവൻ ദീർഘതമസിനോട് പറഞ്ഞു—നിനക്ക് ഗമ്യാഗമ്യം അറിയില്ല; ഗോധർമ്മത്തെ മുന്നിൽ വെച്ച് സ്ത്രീകളോട് യാചിക്കുന്നു।

Verse 62

दुर्वृत्तं त्वां त्यजाम्येष गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा / यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्त्तव्यो दुरनुष्ठितः

ദുർവൃത്തനേ, ഞാൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; നിന്റെ കർമപ്രകാരം നീ പോകുക. നീ അന്ധനും വൃദ്ധനും ആകയാൽ, ദുഷ്കൃത്യങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും നിന്നെ പോറ്റേണ്ടിവരുന്നു.

Verse 63

तेनासि त्वं परित्यक्तो दुराचारो ऽसि मे मतः / सूत उवाच कर्मण्यस्मिंस्ततः क्रूरे तस्य बुद्धिरजायत

അതുകൊണ്ട് നീ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ നീ ദുർആചാരിയാണ്. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ ക്രൂരകർമ്മത്തിന് ശേഷം അവനിൽ ഒരു ബുദ്ധി ഉദിച്ചു.

Verse 64

निर्भर्त्स्य चैव बहुशो बाहुभ्यां परिगृह्य च / कोष्टे समुद्रे प्रक्षिप्य गङ्गांभसि समुत्सृजत्

അവൻ പലവട്ടം ശാസിച്ച്, ഇരുകൈകളാൽ പിടിച്ച്, ഒരു പെട്ടിയിൽ ഇട്ട് സമുദ്രത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു, ഗംഗാജലത്തിൽ ഒഴുക്കിവിട്ടു.

Verse 65

उह्यमानः समुद्रस्तु सप्ताहं श्रोतसा तदा / तं सस्त्रीको बलिर्नाम राजा धर्मार्थतत्त्ववित्

അപ്പോൾ അവൻ സമുദ്രപ്രവാഹത്തിൽ ഏഴുദിവസം ഒഴുകിപ്പോയി. അവനെ ഭാര്യയോടുകൂടി ‘ബലി’ എന്ന രാജാവ്—ധർമ്മാർഥതത്ത്വം അറിയുന്നവൻ—കണ്ടെത്തി.

Verse 66

अपश्यन्मज्जमानं तु स्रोतसोभ्यासमागतम् / तं गृहीत्वा स धर्मात्मा बलिर्वैरोचनस्तदा

പ്രവാഹങ്ങളുടെ സമീപത്ത് എത്തി മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നവനെ കണ്ട ധർമ്മാത്മാവായ വൈരോചന ബലി അപ്പോൾ അവനെ പിടിച്ചു.

Verse 67

अन्तःपुरे जुगोपैनं भक्ष्यैर्भोज्यैश्च तर्पयन् / प्रीतः स वै वरेणाथ च्छन्दयामास वै बलिम्

അന്തഃപുരത്തിൽ അവനെ സംരക്ഷിച്ചു, ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, പ്രസന്നനായി വരം നൽകി ബലിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

Verse 68

स च तस्माद्वरं वव्रे पुत्रार्थी दानवर्षभः / बलिरुवाच संतानार्थं महाभाग भार्यायां मम मानद

പുത്രാർത്ഥിയായ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ അവനോട് വരം അപേക്ഷിച്ചു. ബലി പറഞ്ഞു—മഹാഭാഗാ, മാനദാ! എന്റെ ഭാര്യയിൽ സന്താനത്തിനായി വരം നൽകുക.

Verse 69

पुत्रान्धर्मार्थसंयुक्तानुत्पादयितुमर्हसि / एवमुक्तस्तुतेनर्षिस्तथास्त्वित्युक्तवान्हितम्

ധർമ്മാർത്ഥസമ്പന്നരായ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിക്കാൻ നീ യോഗ്യനാകുക. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ഋഷി ‘തഥാസ്തു’ എന്നു മംഗളവചനം അരുളി.

Verse 70

सुदेष्णां नाम भार्यां स्वां राजास्मै प्राहिणोत्तदा / अन्धं वृद्धं च तं दृष्ट्वा न सा देवी जगाम ह

അപ്പോൾ രാജാവ് സുദേഷ്ണാ എന്ന തന്റെ ഭാര്യയെ അവന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചു. എന്നാൽ അവൻ അന്ധനും വൃദ്ധനും ആണെന്ന് കണ്ട ആ ദേവി അവന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയില്ല.

Verse 71

स्वां च धात्रेयिकां तस्मै भूषयित्वा व्यसर्जयत् / कक्षीवच्चक्षुषौ तस्यां शूद्रयोन्यामृषिर्वशी

അവൻ തന്റെ ധാത്രേയികയെ അലങ്കരിച്ച് അവന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചു. ആ ശൂദ്രയോനിയിൽ വശിയായ ഋഷി കക്ഷീവച്ചനും ചക്ഷുഷനും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 72

जनया मास धर्मात्मा पुत्रावेतौ महौजसौ / कक्षीवच्चक्षुषौ तौ तु दृष्ट्वा राजा बलिस्तदा

ധർമ്മാത്മാവ് ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ മഹൗജസ്സുള്ള പുത്രന്മാരായ കക്ഷീവച്ചനും ചക്ഷുഷനും ജനിപ്പിച്ചു. അവരെ കണ്ടപ്പോൾ രാജാവ് ബലി അപ്പോൾ വിസ്മയിച്ചു.

Verse 73

अधीतौ विधिवत्सम्य गीश्वरौ ब्रह्मवादिनौ / सिद्धौ प्रत्यक्षधर्माणौ बुद्धौ श्रेष्ठतमावपि

അവർ ഇരുവരും വിധിപൂർവ്വം സമ്യകമായി അധ്യയനം ചെയ്തവർ, വാക്കിന്റെ അധിപതികൾ, ബ്രഹ്മവാദികൾ ആയിരുന്നു. അവർ സിദ്ധർ, പ്രത്യക്ഷധർമ്മമുള്ളവർ, ബുദ്ധിയിലും അത്യുത്തമർ.

Verse 74

ममैताविति होवाच बलिर्वैरोचनस्त्वृषिम् / नेत्युवाच ततस्तं तु ममैताविति चाब्रवीत्

അപ്പോൾ വൈരോചനനായ ബലി ഋഷിയോട് പറഞ്ഞു—“ഇവർ രണ്ടുപേരും എന്റേതാണ്.” ഋഷി പറഞ്ഞു—“അല്ല.” പിന്നെ ബലി വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“ഇവർ രണ്ടുപേരും എന്റേതുതന്നെ.”

Verse 75

उत्पन्नौ शूद्रयोनौ तु भवतः क्ष्मासुरोत्तमौ / अन्धं वृद्धं च मां मत्वा सुदेष्णा महिषी तव

ഹേ ഭൂമിയിലെ അസുരോത്തമാ! ഇവർ രണ്ടുപേരും നിന്റെ ശൂദ്രയോനിയിൽ ജനിച്ചവരാണ്. നിന്റെ മഹിഷി സുദേഷ്ണ എന്നെ അന്ധനും വൃദ്ധനും എന്നു കരുതി (ഇങ്ങനെ ചെയ്തു).

Verse 76

प्राहिणोदवमानीय शूद्रीं धात्रेयिकां मम / ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम्

അവൾ അവഹേളനത്തോടെ എന്റെ വളർത്തമ്മയായ ശൂദ്രസ്ത്രീയെ അയച്ചു. പിന്നീട് രാജാവ് ആ ഋഷിവര്യനെ വീണ്ടും പ്രസാദിപ്പിച്ചു.

Verse 77

बलिर्भार्यां सुदेष्णा च भर्त्सयामास वै प्रभुः / पुनश्चैनामलङ्कृत्य ऋषये प्रत्यपादयत्

പ്രഭുവായ ബലി തന്റെ പത്നി സുദേഷ്ണയെ ശകാരിച്ചു. പിന്നീട് അവളെ വീണ്ടും അലങ്കരിച്ച് ഋഷിക്ക് സമർപ്പിച്ചു.

Verse 78

तां स दीर्घतमा देवीमब्रवीद्यदि मां शुभे / दध्ना लवणमिश्रेण स्वभ्यक्तं नग्नकं तथा

ആ ദീർഘതമസ്സ് ഋഷി ദേവിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഹേ മംഗളകാരിണീ! തൈരും ഉപ്പും പുരട്ടിയ എന്റെ നഗ്നശരീരത്തെ...'

Verse 79

लेहिष्यस्यजुगुप्सन्ती ह्यापादतलमस्तकम् / ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रांश्च मनसेप्सितान्

'...വെറുപ്പില്ലാതെ പാദം മുതൽ ശിരസ്സുവരെ നക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഹേ ദേവീ! നിനക്ക് ആഗ്രഹിച്ച പുത്രന്മാരെ ലഭിക്കും.'

Verse 80

तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तथा / अपानं च समासाद्य जुगुप्संती ह्यवर्जयत्

ആ ദേവി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ചെയ്തു. എന്നാൽ അപാനത്തിൽ (ഗുദഭാഗത്ത്) എത്തിയപ്പോൾ വെറുപ്പ് തോന്നി അത് ഒഴിവാക്കി.

Verse 81

तमुवाच ततः सर्षिर्यस्ते परिहृतं शुभे / विनापानं कुमारं त्वं जनयिष्यसि पूर्वजम्

അപ്പോൾ ആ ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ ശുഭേ, നീ ഒഴിവാക്കിയതുതന്നെ; നീ അപാനവായുവില്ലാതെയും പൂർവ്വജസമാനനായ ഒരു കുമാരനെ പ്രസവിക്കും।

Verse 82

ततस्तं दीर्घतमसं सा देवी प्रत्युवाच ह // नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं दातुं ममेदृशम्

അപ്പോൾ ആ ദേവി ദീർഘതമസിനോട് പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗാ, എന്നെപ്പോലെയുള്ളവൾക്ക് ഇത്തരമൊരു പുത്രനെ നൽകുന്നത് നിനക്കു യോജ്യമല്ല।

Verse 83

ऋषिरुवाच तवापरधो देव्येष नान्यथा भविता तु वै / देवीदृशं च ते पौत्रमहं दास्यामि सुप्रते

ഋഷി പറഞ്ഞു—ദേവി, ഇതു നിന്റെ അപരാധം തന്നെയാണ്; ഇതു മറ്റെങ്ങനെ ആകുകയില്ല. ഹേ സുപ്രതേ, ദേവിയെപ്പോലെയുള്ള നിന്റെ പൗത്രനെ ഞാൻ നല്കും।

Verse 84

तस्यापानं विना चैव योग्यभावो भविष्यति / तां स दीर्घतमाश्चैव कुक्षौ स्पृष्ट्वदमब्रवीत्

അവന് അപാനവായുവില്ലാതെയും യോഗ്യത ഉണ്ടാകും. അപ്പോൾ ദീർഘതമസ് അവളുടെ ഉദരം സ്പർശിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 85

प्राशितं दधियत्ते ऽद्य ममाङ्गाद्वै शुचिस्मिते / तेन ते पूरितो गर्भः पौर्णमास्यामिवोदधिः

ഹേ ശുചിസ്മിതേ, ഇന്ന് നീ എന്റെ അംഗത്തിൽ നിന്നുള്ള തൈര് പാനം ചെയ്തു; അതിനാൽ നിന്റെ ഗർഭം പൗർണ്ണമിയിലെ സമുദ്രംപോലെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 86

भविष्यन्ति कुमारास्ते पञ्च देवसुतोपमाः / तेजस्विनः पराक्रान्ता यज्वानो धार्मिकास्तथा

അവർ അഞ്ചു കുമാരന്മാർ ദേവപുത്രന്മാരെപ്പോലെ ആയിരിക്കും—തേജസ്സുള്ളവർ, പരാക്രമശാലികൾ, യജ്ഞകർമ്മികൾ, ധർമ്മനിഷ്ഠർ।

Verse 87

ततोंऽगस्तु सुदेष्णाया ज्येष्ठपुत्रो व्यजायत / वङ्गस्तस्मात्कलिङ्गस्तु पुण्ड्रः सुह्मस्तथैव च

അതിനുശേഷം സുദേഷ്ണയിൽ ജ്യേഷ്ഠപുത്രനായ അങ്ഗൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് വംഗ, കലിംഗ, പുണ്ഡ്ര, സുഹ്മ എന്നിവരും പിറന്നു।

Verse 88

वंशभाजस्तु पञ्चैते बलेः क्षेत्रे ऽभवंस्तदा / इत्येते दीर्घतमसा बलेर्दत्ताः सुताः पुरा

ഈ അഞ്ചുപേരും വംശത്തിന്റെ അവകാശികളായി അന്ന് ബലിയുടെ ക్షേത്രത്തിൽ ജനിച്ചു; ഇങ്ങനെ പുരാതനകാലത്ത് ദീർഘതമസ് ഇവരെ ബലിക്കു പുത്രന്മാരായി ദാനം ചെയ്തിരുന്നു।

Verse 89

प्रजा ह्युपहतास्तस्य ब्रह्मणा कारणं प्रति / अपत्यमस्य दारेषु स्वेषु माभून्महात्मनः

അവന്റെ പ്രജകൾ ബ്രഹ്മന്റെ കാരണത്താൽ പീഡിതരായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആ മഹാത്മാവിന് തന്റെ സ്വന്തം ഭാര്യമാരിൽ സന്താനം ഉണ്ടാകരുതെന്ന് (വിധിയായി)।

Verse 90

ततो मनुष्ययोन्यां वै जनयामास स प्रजाः / सुरभिर्दीर्घत मसमथ प्रीतो वचो ऽब्रवीत्

അതിനുശേഷം അവൻ മനുഷ്യയോണിയിലേ തന്നെ പ്രജകളെ ജനിപ്പിച്ചു; സുരഭി സന്തോഷത്തോടെ ദീർഘതമസിനോട് വാക്ക് പറഞ്ഞു।

Verse 91

विचार्य यस्माद्गोधर्मं त्वमेवं कृतवानसि / भक्त्या चानन्ययास्मासु मुने प्रीतास्मि तेन ते

ഹേ മുനേ! ഗോധർമ്മം ആലോചിച്ച് നീ ഇങ്ങനെ ചെയ്തു; ഞങ്ങളോടുള്ള അനന്യഭക്തിയാൽ ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 92

तस्मात्तव तमो दीर्घं निस्तदाम्यद्य पश्य वै / बार्हस्पत्यं च यत्ते ऽन्यत्पापं संतिष्ठते तनौ

അതുകൊണ്ട് നോക്കുക, ഇന്ന് ഞാൻ നിന്റെ ദീർഘമായ തമസ് നീക്കുന്നു; നിന്റെ ദേഹത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ബാർഹസ്പത്യബന്ധമായ മറ്റുപാപവും അകറ്റുന്നു.

Verse 93

जरामृत्युभयं चैव ह्याघ्राय प्रणुदामि ते / आघ्रातमात्रो ऽसा पश्यत्सद्यस्तमसि नाशिते

നിന്റെ ജരയും മരണവും എന്ന ഭയവും ഞാൻ മണത്തുമാത്രം നീക്കുന്നു; നോക്കുക, അത് മണത്തതോടെ തമസ് നശിച്ച് അവൻ ഉടൻ കാണാൻ തുടങ്ങി.

Verse 94

आयुष्मांश्च युवा चैव चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत् / गवा हृततमाः सो ऽथ गौतमः समपद्यत

അപ്പോൾ അവൻ ദീർഘായുസ്സും യൗവനവും ദൃഷ്ടിയും നേടി; പശു അവന്റെ തമസ് ഹരിച്ചതിനാൽ ആ ഗൗതമൻ വീണ്ടും സമസ്ഥിതിയിൽ എത്തി.

Verse 95

कक्षीवांस्तु ततो गत्वा सह पित्रा गिरिव्रजम् / यथोद्दिष्टं हि पित्राथ चचार विपुलं तपः

പിന്നീട് കക്ഷീവാൻ പിതാവിനൊപ്പം ഗിരിവ്രജത്തിലേക്ക് പോയി; പിതാവ് നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ അവൻ മഹത്തായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 96

ततः कालेन महता तपसा भावितः स वै / विधूय सानुजो दोषान्ब्राह्मण्यं प्राप्तवान्प्रभुः

പിന്നീട് മഹാകാലം തപസ്സാൽ പാക്വനായി, അനുജനോടുകൂടെ ദോഷങ്ങൾ നീക്കി പ്രഭു ബ്രാഹ്മണ്യം പ്രാപിച്ചു।

Verse 97

ततो ऽब्रवीत्पिता त्वेनं पुत्रवानस्म्यहं प्रभो / सुपुत्रेण त्वया तात कृतार्थश्च यशस्विना

അപ്പോൾ പിതാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ, ഞാൻ പുത്രവാനായി; മകനേ, നിനക്കുപോലെയുള്ള യശസ്സുള്ള സുതനാൽ ഞാൻ കൃതാർത്ഥനായി।

Verse 98

युक्तात्मानं ततः सो ऽथ प्राप्तवान्ब्रह्मणः क्षयम् / ब्राह्मण्यं प्राप्य कक्षीवान्सहस्रमसृजत्सुतान्

പിന്നീട് നിയന്ത്രിതാത്മാവായി അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിന്റെ ധാമം പ്രാപിച്ചു; ബ്രാഹ്മണ്യം ലഭിച്ച കക്ഷീവാൻ ആയിരം പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 99

कूष्माण्डा गौतमास्ते वै स्मृताः कक्षीवतः सुताः / इत्येष दीर्घतमसो बलेर्वैरोचनस्य वै

കക്ഷീവാന്റെ ആ പുത്രന്മാർ ‘കൂഷ്മാണ്ഡ’യും ‘ഗൗതമ’യും എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് ദീർഘതമസിന്റെയും വൈരോചനനായ ബലിയുടെയും കഥാവിവരം.

Verse 100

समागमः समाख्यातः संतानश्चोभयोस्तथा / बलिस्तानभिषिच्येह पञ्च पुत्रानकल्मषान्

ഇവിടെ ഇരുവരുടെയും സംഗമവും അവരുടെ സന്തതിയും വിവരിക്കപ്പെട്ടു; ഈ അവസരത്തിൽ ബലി ഇവിടെ കളങ്കരഹിതരായ അഞ്ചു പുത്രന്മാരെ അഭിഷേകം ചെയ്തു।

Verse 101

कृतार्थः सो ऽपि योगात्मा योगमाश्रित्य च प्रभुः / अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाक्षी चरत्युत

ആ യോഗാത്മനായ പ്രഭു യോഗത്തെ ആശ്രയിച്ച് കൃതാർത്ഥനായി; സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും അദൃശ്യനായി, കാലത്തെ കാത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 102

तत्राङ्गस्य तु राजर्षे राजासीद्दधिवाहनः / सो ऽपराधात्सुदेष्णाया अनपानो ऽभवन्नृपः

ഹേ രാജർഷേ! അവിടെ അങ്കദേശത്തിന്റെ രാജാവ് ദധിവാഹനൻ ആയിരുന്നു; സുദേഷ്ണയോടുള്ള അപരാധം മൂലം ആ നൃപൻ ‘അനപാനൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 103

अनपानस्य पुत्रस्तु राजा दिविरथः स्मृतः / पुत्रो दिविरथस्यासीद्विद्वान्धर्मरथो नृपः

അനപാനന്റെ പുത്രൻ ‘ദിവിരഥൻ’ എന്ന രാജാവായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ദിവിരഥന്റെ പുത്രൻ പണ്ഡിതനായ നൃപൻ ‘ധർമരഥൻ’ ആയിരുന്നു.

Verse 104

एते एक्ष्वाकवः प्रोक्ता भवितारः कलौ युगे / बृहद्बलान्वये जाता महावीर्यपराक्रमाः

ഇവർ ഇക്ഷ്വാകുവംശജരെന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടവർ, കലിയുഗത്തിൽ വരാനിരിക്കുന്നവർ; ബൃഹദ്ബലന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച മഹാവീര്യപരാക്രമശാലികൾ.

Verse 105

शूराश्च कृतविद्याश्च सत्यसंधा जितेन्द्रियाः / अत्रानुवंशश्लोको ऽयं भविष्यज्ज्ञैरुदाहृतः

അവർ ശൂരന്മാരും വിദ്യാസമ്പന്നരുമാണ്, സത്യസങ്കൽപ്പവും ഇന്ദ്രിയജയവും ഉള്ളവർ; ഇവിടെ ഈ വംശശ്ലോകം ഭവിഷ്യജ്ഞർ ഉച്ചരിച്ചതാണ്.

Verse 106

इक्ष्वाकूणामयं वंशः सुमित्रान्तो भविष्यति / सुमित्रं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ

ഇക്ഷ്വാകുവംശം സുമിത്രയിൽ അവസാനിക്കും. കലിയുഗത്തിൽ സുമിത്രനാമരാജാവിനെ പ്രാപിച്ചാൽ ആ വംശം നിശ്ചയമായി സമാപ്തി പ്രാപിക്കും.

Verse 107

इत्येतन्मानवं क्षत्रमैलं च समुदात्दृतम् / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मगधो यो बृहद्रथः

ഇങ്ങനെ മാനവക്ഷത്രവും ഐലവംശവും സംക്ഷേപമായി പ്രസ്താവിച്ചു. ഇനി മുതൽ മഗധദേശത്തിലെ ബൃഹദ്രഥനെ ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 108

जरासंधस्य ये वंशे सहदेवान्वये नृपाः / अतीता वर्त्तमानाश्च भविष्याश्च तथा पुनः

ജരാസന്ധന്റെ വംശത്തിൽ, സഹദേവന്റെ അന്വയത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ—അതിീതരും വർത്തമാനരും ഭാവിയിലുണ്ടാകുന്നവരും—അവരും (ഇവിടെ) ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 109

प्राधान्यतः प्रवक्ष्यामि गदतो मे निबोधत / संग्रामे भारते तस्मिन्सहदेवो निपातितः

ഞാൻ പ്രധാനമായി (അവരെ) വിവരിക്കും; എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക. ആ ഭാരതസമരത്തിൽ സഹദേവൻ വീണുപോയി.

Verse 110

सोमापिस्तस्य तनयो राजर्षिः स गिरिव्रजे / पञ्चाशतं तथाष्टौ च समा राज्यमकारयत्

അവന്റെ പുത്രൻ സോമാപി; ഗിരിവ്രജത്തിൽ രാജർഷിയായി വാഴ്ന്നു. അവൻ അമ്പത്തെട്ട് വർഷം രാജ്യം നടത്തി.

Verse 111

श्रुतश्रवाः सप्तषष्टिः समास्तस्य सुतो ऽभवत् / अयुतायुस्तु षड्विंशद्राज्यं वर्षाण्यकारयत्

ശ്രുതശ്രവാ അവന്റെ പുത്രനായി അറുപത്തേഴു വർഷം ജീവിച്ചു. അയുതായു ഇരുപത്താറു വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു.

Verse 112

समाः शतं निरामित्रो महीं भुक्त्वा दिवं गतः / पञ्चाशतं समाः षट् च सुक्षत्रः प्राप्तवान्महीम्

നിരാമിത്രൻ നൂറു വർഷം ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു ഒടുവിൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി. തുടർന്ന് സുക്ഷത്രൻ അമ്പത്താറു വർഷം ഭൂമിയുടെ രാജ്യം നേടി.

Verse 113

त्रयोविंशद्बृहत्कर्मा राज्यं वर्षाण्यकारयत् / सेनाजित्सांप्रतं चापि एता वै भोक्ष्यते समाः

ബൃഹത്കർമൻ ഇരുപത്തിമൂന്ന് വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു. ഇപ്പോൾ സേനാജിത്തും തീർച്ചയായും അത്രയേറെ വർഷം രാജ്യം അനുഭവിക്കും.

Verse 114

श्रुतञ्जयस्तु वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति / रिपुञ्जयो महाबाहुर्महाबुद्धिपराक्रमः

ശ്രുതഞ്ജയൻ നാല്പതു വർഷം രാജ്യം ഭരിക്കും. റിപ്പുഞ്ജയൻ മഹാബാഹുവും മഹാബുദ്ധി-പരാക്രമസമ്പന്നനും ആയിരിക്കും.

Verse 115

पञ्जत्रिंशत्तु वर्षाणि महीं पालयिता नृपः / अष्टपञ्जाशतं जाब्दान्राज्ये स्थास्यति वै शुचिः

ആ നൃപൻ മുപ്പത്തഞ്ചു വർഷം ഭൂമിയെ കാത്തുപാലിക്കും. ശുചി തീർച്ചയായും അമ്പത്തെട്ട് വർഷം രാജ്യം നിലനിർത്തി ഭരിക്കും.

Verse 116

अष्टाविंशत्समाः पूर्णाः क्षेमो राजा भविष्यति / सुव्रतस्तु चतुःषष्टिं राज्यं प्राप्स्यति वीर्यवान्

ഇരുപത്തെട്ട് വർഷം പൂർത്തിയായാൽ ക്ഷേമൻ രാജാവാകും. വീര്യവാനായ സുവ്രതൻ അറുപത്തിനാല് വർഷം രാജ്യം പ്രാപിക്കും.

Verse 117

पञ्च वर्षाणि पूर्णानि धर्मनेत्रो भविष्यति / भोक्ष्यते नृपतिश्चेमा अष्टपञ्चाशतं समाः

അഞ്ച് വർഷം പൂർത്തിയായാൽ ധർമനേത്രൻ ഉണ്ടാകും. നൃപതി ചേമാ അമ്പത്തെട്ട് വർഷം രാജ്യം ഭരിക്കും.

Verse 118

अष्टत्रिंशत्समाराष्ट्रं सुश्रमस्य भविष्यति / चत्वारिंशद्दशाष्टौ च दृढसेनो भविष्यति

സുശ്രമന്റെ രാജ്യം മുപ്പത്തെട്ട് വർഷം നിലനിൽക്കും. ദൃഢസേനൻ നാല്പത്തെട്ട് വർഷം രാജാവായിരിക്കും.

Verse 119

त्रयस्त्रिंशत्तु वर्षाणि सुमतिः प्राप्स्यते ततः / चत्वारिंशत्समा राजा सुनेत्रो भोक्ष्यते ततः

അതിനുശേഷം സുമതി മുപ്പത്തിമൂന്ന് വർഷം രാജ്യം പ്രാപിക്കും. പിന്നെ രാജാവ് സുനേത്രൻ നാല്പത് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 120

सत्यजित्पृथिवी राष्ट्रं त्र्यशीतिं भोक्ष्यते समाः / प्राप्येमं विश्वाजिच्चापि पञ्चविंशद्भविष्यति

സത്യജിത് എൺപത്തിമൂന്ന് വർഷം ഭൂമിയുടെ രാജ്യം ഭോഗിക്കും. ഇത് പ്രാപിച്ച ശേഷം വിശ്വാജിതും ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷം രാജാവായിരിക്കും.

Verse 121

अरिञ्जयस्तु वर्षाणां पञ्चाशत्प्राप्यते महीम् / द्वाविंशच्च नृपा ह्येते भवितारो बृहद्रथाः

അരിഞ്ചയൻ അമ്പത് വർഷം ഭൂമിയെ ഭരിക്കും. ഇവർ ബൃഹദ്രഥന്മാരായ ഇരുപത്തിരണ്ട് രാജാക്കന്മാർ ആകും.

Verse 122

पूर्मं वर्षसहस्रं वै तेषां राज्यं भविष्यति / बृहद्रथेष्वतीतेषु वीरहन्तृष्ववर्त्तिषु

അവരുടെ രാജ്യം പൂർണ്ണമായി ആയിരം വർഷം നിലനിൽക്കും; ബൃഹദ്രഥർ കഴിഞ്ഞാൽ വീരഹന്താക്കൾ പ്രവർത്തിക്കും.

Verse 123

शुनकः स्वामिनं हत्वा पुत्रं समभिषेक्ष्यति / मिषतां क्षत्रियाणां हि प्रद्योतिं नृपतिं बलात्

ശുനകൻ തന്റെ സ്വാമിയെ കൊന്ന് അവന്റെ പുത്രനെ അഭിഷേകം ചെയ്യും; ക്ഷത്രിയർ നോക്കി നിൽക്കേ ബലാൽ പ്രദ്യോതനെ രാജാവാക്കും.

Verse 124

स वै प्रणतसामन्तो भविष्येण प्रवर्त्तितः / त्रयोविंशत्समा राजा भविता स नरोत्तमः

അവൻ ഭാവിയിൽ നമസ്കരിച്ച സാമന്തന്മാരാൽ സ്ഥാപിതനായി ഭരണം നടത്തും; ആ നരോത്തമൻ ഇരുപത്തിമൂന്ന് വർഷം രാജാവായിരിക്കും.

Verse 125

चतुर्विंशत्समा राजा पालको भविता ततः / विशाखयूपो भविता नृपः पञ्चाशतं समाः

അതിന് ശേഷം പാലകൻ ഇരുപത്തിനാലു വർഷം രാജാവായിരിക്കും. പിന്നെ വിശാഖയൂപൻ എന്ന നൃപൻ അമ്പത് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 126

एकविंशत्समा राज्य मजकस्य भविष्यति / भविष्यति समा विंशत्तत्सुतो नन्दिवर्द्धनः

മജകൻ ഇരുപത്തൊന്ന് വർഷം രാജ്യം വാഴും. അവന്റെ പുത്രൻ നന്ദിവർദ്ധനൻ ഇരുപത് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 127

अष्टत्रिंशच्छतं भाव्याः प्राद्योताः पञ्च ते नृपाः / हत्वा तेषां यशः कृत्स्नं शिशुनागो भविष्यति

പ്രാദ്യോത വംശത്തിലെ ആ അഞ്ചു രാജാക്കന്മാർ ചേർന്ന് നൂറ്റിമുപ്പത്തെട്ട് വർഷം നിലനിൽക്കും. അവരുടെ സമസ്ത യശസ്സും തകർത്തു ശിശുനാഗൻ ഉദിക്കും.

Verse 128

वाराणस्यां सुतस्तस्य संयास्यति गिरिव्रजम् / शिशुनागश्च वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति

വാരാണസിയിൽ അവന്റെ പുത്രൻ ജനിച്ച് ഗിരിവ്രജത്തിൽ രാജ്യം സ്ഥാപിക്കും. ശിശുനാഗൻ നാല്പത് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 129

काकवर्णः सुतस्तस्य पट्त्रिंशच्च भविष्यति / ततस्तु विंशतिं राजा क्षेमधर्मा भवष्यति

അവന്റെ പുത്രൻ കാകവർണൻ മുപ്പത്തഞ്ച് വർഷം ഭരിക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേമധർമ്മൻ എന്ന രാജാവ് ഇരുപത് വർഷം വാഴും.

Verse 130

चत्वारिंशत्समा राष्ट्रं क्षत्रौजाः प्राप्स्यते ततः / अष्टत्रिंशत्समा राजाविधिसारो भविष्यति

അതിനുശേഷം ക്ഷത്രൗജൻ നാല്പത് വർഷം രാജ്യം നേടും. പിന്നെ വിധിസാരൻ എന്ന രാജാവ് മുപ്പത്തെട്ട് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 131

अजातशत्रुर्भविता पञ्चविंशत्समा नृपः / पञ्चत्रिंशत्समा राजा दर्भकस्तु भविष्यति

അജാതശത്രു എന്ന നൃപൻ ഇരുപത്തിയഞ്ചു വർഷം രാജ്യം വാഴും; ദർഭകൻ മുപ്പത്തിയഞ്ചു വർഷം രാജാവാകും.

Verse 132

उदयी भविता तस्मात्त्रयस्त्रिंशत्समा नृपः / स वै पुरवरं राजा वृथिव्यां कुसुमाह्वयम्

അതിന് ശേഷം ഉദയീ എന്ന നൃപൻ മുപ്പത്തിമൂന്ന് വർഷം രാജ്യം വാഴും; അവൻ ഭൂമിയിൽ ‘കുസുമ’ എന്ന ശ്രേഷ്ഠ നഗരത്തെ സ്ഥാപിക്കും.

Verse 133

गगाया दक्षिणे कूले चतुर्थे ऽह्नि कारिष्यति / चत्वारिशत्समा भाव्यो राजा वै नन्दिवर्द्धनः

ഗംഗയുടെ തെക്കൻ തീരത്ത് അവൻ നാലാം ദിവസം കര്‍മ്മം നിർവഹിക്കും; നന്ദിവർദ്ധനൻ എന്ന രാജാവ് നാല്പത് വർഷം വാഴും.

Verse 134

चत्वारिशत्त्रयश्चैव सहानन्दिर्भविष्यति / भविष्यन्ति च वर्षाणि षष्ट्युत्तरशतत्रयम्

സഹാനന്ദിയും നാല്പത്തിമൂന്ന് വർഷം രാജാവാകും; വർഷങ്ങൾ മൂന്നു നൂറ്റി അറുപത് (360) ആകും.

Verse 135

शिशुनागा दशैवैते राजानः क्षत्रबन्धवः / एतैः सार्द्धं भविष्यन्ति तावत्कालं नृपाः परे

ശിശുനാഗ വംശത്തിലെ ഈ പത്ത് രാജാക്കന്മാർ ‘ക്ഷത്രബന്ധവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും; ഇവരോടൊപ്പം അതേ കാലയളവിൽ മറ്റു നൃപന്മാരും ഉണ്ടാകും.

Verse 136

एक्ष्वाकवश्चतुर्विंशत्पञ्चालाः पञ्चविंशतिः / कालकास्तु चतुर्विंशच्चतुर्विंशत्तु हैहयाः

ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ഇരുപത്തിനാല്, പാഞ്ചാലർ ഇരുപത്തഞ്ച്; കാലകർ ഇരുപത്തിനാല്, ഹൈഹയരും ഇരുപത്തിനാല് (രാജാക്കന്മാർ) ആയിരിക്കും.

Verse 137

द्वात्रिंशदेकलिङ्गास्तु पञ्चविंशत्तथा शकाः / कुरवश्चापि षट्त्रिंशदष्टाविंशति मैथिलाः

ഏകലിംഗർ മുപ്പത്തിരണ്ട്, ശകർ ഇരുപത്തഞ്ച്; കുരുക്കൾ മുപ്പത്താറ്, മൈഥിലർ ഇരുപത്തെട്ട് (രാജാക്കന്മാർ) ആയിരിക്കും.

Verse 138

शूरसेनास्त्रयोविंशद्वीतिहोत्राश्च विंशतिः / तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वं एव महीक्षितः

ശൂരസേനർ ഇരുപത്തിമൂന്ന്, വീതിഹോത്രർ ഇരുപത്; ഹേ മഹീക്ഷിതാ, ഇവർ എല്ലാവരും തുല്യകാലം വരെ (രാജ്യം) വാഴും.

Verse 139

महानन्दिसुतश्चापि शूद्रायाः कालसंवृतः / उत्पत्स्यते महा पद्मः सर्वक्षत्रान्तकृन्नृपः

മഹാനന്ദിയുടെ പുത്രൻ, ശൂദ്രസ്ത്രീയിൽ ജനിച്ച്, കാലാവൃതനായി; മഹാപദ്മൻ എന്ന രാജാവ് ഉദിക്കും, അവൻ സർവ്വ ക്ഷത്രിയരുടെ അന്തം വരുത്തുന്നവൻ.

Verse 140

ततः प्रभृति राजानो भविष्यः शूद्रयोनयः / एकराट् स महापद्म एकच्चत्रो भविष्यति

അതിനുശേഷം രാജാക്കന്മാർ ശൂദ്രയോനിയിൽ ജനിച്ചവരായിരിക്കും; ആ മഹാപദ്മൻ ഏകറാട്ടായി, ഏകച്ഛത്ര (സാമ്രാട്ടായി) വാഴും.

Verse 141

अष्टाशीति तु वर्षाणि पृथिवीं पालयिष्यति / सर्वक्षत्रं समुद्धृत्य भाविनोर्ऽथस्य वै बलात्

അവൻ എൺപത്തെട്ട് വർഷം ഭൂമിയെ ഭരിക്കും. വരാനിരിക്കുന്ന ലക്ഷ്യത്തിന്റെ ബലത്തിൽ സർവ്വ ക്ഷത്രശക്തിയെയും അടക്കി ഉയർത്തും.

Verse 142

तत्पश्चात्तत्सुता ह्यष्टौ समाद्वादश ते नृपाः / महापद्मस्य पर्याये भविष्यन्ति नृपाः क्रमात्

അതിന് ശേഷം അവന് എട്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാകും; അവരിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ട് രാജാക്കന്മാർ ഉദിക്കും. മഹാപദ്മന്റെ പിന്നാലെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ അവർ ക്രമമായി രാജാക്കന്മാരാകും.

Verse 143

उद्धरिष्यति तान्सर्वान्कौटिल्यो वै द्विजर्षभः / भुक्त्वा महीं वर्षशतं नरेद्रः स भविष्यति

ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ കൗടില്യൻ അവരെ എല്ലാവരെയും നീക്കി നശിപ്പിക്കും. അവൻ നൂറുവർഷം ഭൂമിയെ അനുഭവിച്ച് നരേന്ദ്രനാകും.

Verse 144

चन्द्रगुप्तं नृपं राज्ये कौटिल्यः स्थापयिष्यति / चतुर्विंशत्समा राजा चन्द्रगुप्तो भविष्यति

കൗടില്യൻ ചന്ദ്രഗുപ്തനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കും. രാജാവ് ചന്ദ്രഗുപ്തൻ ഇരുപത്തിനാലു വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 145

भविता भद्रसारस्तु पञ्चविंशत्समा नृपः / षट्त्रिंशत्तु समा राजा अशोकानां च तृप्तिदः

ഭദ്രസാരൻ ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷം നൃപനാകും. പിന്നെ മുപ്പത്താറ് വർഷം ‘അശോക’ർക്കു തൃപ്തി നൽകുന്ന രാജാവായിരിക്കും.

Verse 146

तस्य पुत्रः कुलालस्तु वर्षाण्यष्टौ भविष्यति / कुशालसूनुरष्टौ च भोक्ता वै बन्धुपालितः

അവന്റെ പുത്രൻ കുലാലൻ എട്ട് വർഷം രാജ്യം ചെയ്യും. കുശാലന്റെ പുത്രൻ ബന്ധുപാലിതനും എട്ട് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 147

बन्धुपालितदायादो भविता चेन्द्रपालितः / भविता सप्त वर्षाणि देववर्मा नराधिपः

ബന്ധുപാലിതന്റെ അവകാശി ഇന്ദ്രപാലിതൻ ആയിരിക്കും. ദേവവർമ്മ എന്ന നരാധിപൻ ഏഴ് വർഷം രാജ്യം ചെയ്യും.

Verse 148

राजा शतधनुश्चापि तस्य पुत्रो भविष्यति / बृहद्रथश्च वर्षाणि सप्त वै भविता नृपः

അവന്റെ പുത്രൻ രാജാവ് ശതധനു ആയിരിക്കും. ബൃഹദ്രഥൻ എന്ന നൃപൻ ഏഴ് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 149

इत्येते नव मौर्या वै भोक्ष्यन्ति च वसुंधराम् / सप्तत्रिंशच्छतं पूर्णं तेभ्यः शुङ्गो गमिष्यति

ഇങ്ങനെ ഈ ഒൻപത് മൗര്യർ ഭൂമിയെ ഭരിക്കും. മൂന്നു നൂറ്റി മുപ്പത്തേഴു വർഷം പൂർത്തിയായ ശേഷം അവരുടെ പിന്നാലെ ശുങ്ഗവംശം വരും.

Verse 150

पुष्पमित्रस्तु सेनानीरुद्धृत्यतु बृहद्रथम् / कारयिष्यति वै राज्यं समाः षष्टिं स चैव तु

സേനാനി പുഷ്യമിത്രൻ ബൃഹദ്രഥനെ നീക്കി രാജ്യം നടത്തും. അവൻ അറുപത് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 151

अग्निमित्रो नृपश्चाष्टौ भविष्यति समा नृपः / भविता चापि सुज्येष्टः सप्त वर्षाणि वै ततः

അഗ്നിമിത്രൻ എന്ന രാജാവ് എട്ട് വർഷം രാജ്യം ഭരിക്കും. അതിനുശേഷം സുജ്യേഷ്ഠനും തീർച്ചയായും ഏഴ് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 152

वसुमित्रस्ततो भाव्यो दशवर्षाणि पार्थिवः / ततो भद्रः समे द्वे तु भविष्यति नृपश्च वै

അതിനുശേഷം വസുമിത്രൻ എന്ന രാജാവ് പത്ത് വർഷം ഭരിക്കും. പിന്നെ ഭദ്രൻ എന്ന രാജാവ് രണ്ട് വർഷം രാജ്യം ഭരിക്കും.

Verse 153

भविष्यति समास्तस्मात्तिस्र एव पुलिन्दकः / राजा घोषस्ततश्चापि वर्षाणि भविता त्रयः

അതിനുശേഷം പുലിന്ദകൻ എന്ന രാജാവ് മൂന്ന് വർഷം ഭരിക്കും. പിന്നെ ഘോഷൻ എന്ന രാജാവും മൂന്ന് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 154

सप्त वै वज्र मित्रंस्तु समा राजा ततः पुनः / द्वात्रिंशद्भविता वापि समा भागवतो नृपः

വജ്രമിത്രൻ എന്ന രാജാവ് ഏഴ് വർഷം ഭരിക്കും. അതിനുശേഷം ഭാഗവതൻ എന്ന രാജാവ് മുപ്പത്തിരണ്ട് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 155

भविष्यति सुतस्तस्य देवभूमिः समा दश / दशैते शुङ्गराजानो भोक्ष्यन्तीमां वसुंधराम्

അവന്റെ പുത്രൻ ദേവഭൂമി പത്ത് വർഷം ഭരിക്കും. ഈ പത്ത് ശുങ്ഗരാജാക്കന്മാർ ഈ വസുന്ധരയെ ഭരിച്ചനുഭവിക്കും.

Verse 156

शतं पूर्मं दश द्वे च तेभ्यः कण्वं गमिष्यति / अमात्यो वसुदेवस्तु बाल्याद्व्यसनिनं नृपम्

ആദ്യം നൂറും പിന്നെ പന്ത്രണ്ടു വർഷവും കഴിഞ്ഞാൽ കണ്വൻ രാജ്യം പ്രാപിക്കും. അവന്റെ അമാത്യനായ വസുദേവൻ ബാല്യത്തിൽ നിന്നേ വ്യസനാസക്തനായ രാജാവായിരിക്കും.

Verse 157

देवभूमिं ततो हत्वा शुङ्गेषु भविता नृपः / भविष्यति समा राजा पञ्च कण्वायनस्तु सः

അതിനുശേഷം ദേവഭൂമിയെ വധിച്ച് ശുങ്ഗന്മാരിൽ അവൻ രാജാവാകും. ആ കണ്വായനൻ അഞ്ചു വർഷം രാജ്യം വാഴും.

Verse 158

भूमिमित्रः सुतस्तस्य चतुर्विंशद्भविष्यति / भविता द्वादश समास्तस्मान्नारायणो नृपः

അവന്റെ പുത്രനായ ഭൂമിമിത്രൻ ഇരുപത്തിനാലു വർഷം രാജ്യം വാഴും. അതിനുശേഷം നാരായണൻ എന്ന രാജാവ് പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 159

सुशर्मा तत्सुतश्चापि भविष्यति चतुःसमाः / कण्वायनास्तु चत्वारश्चत्वारिंशच्च पञ्च च

അവന്റെ പുത്രനായ സുശർമയും നാലു വർഷം രാജാവാകും. കണ്വായനന്മാർ നാലുപേരും ചേർന്ന് നാല്പത്തിയഞ്ചു വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 160

समा भोक्ष्यन्ति वृथिवीं पुनरन्ध्रान्गमिष्यति / कण्वायनमथोद्धृत्य सुशर्माणं प्रसह्य तम्

അവർ ആ വർഷങ്ങൾ ഭൂമിയെ ഭരിക്കും; പിന്നെ രാജ്യം വീണ്ടും ആന്ധ്രന്മാരിലേക്കു പോകും. അപ്പോൾ കണ്വായന വംശത്തെ പിഴുതെറിഞ്ഞ്, ആ സുശർമയെ ബലമായി നീക്കും.

Verse 161

सिंधुको ह्यन्ध्रजातीयः प्राप्स्यतीमां वसुंधराम् / त्रयोविंशत्समा राजा सिंधुको भविता त्वथ

ആന്ധ്രജാതിയിൽപ്പെട്ട സിന്ധുകൻ ഈ വസുന്ധരയെ പ്രാപിക്കും. ആ സിന്ധുകൻ ഇരുപത്തിമൂന്ന് വർഷം രാജ്യം വാഴും.

Verse 162

कृष्णो भ्रातास्य वर्षाणि सो ऽस्माद्दश भविष्यति / श्रीशान्तकर्णिर्भविता तस्य पुत्रस्तु वै महान्

അവന്റെ സഹോദരൻ കൃഷ്ണൻ ഇതിന് ശേഷം പത്ത് വർഷം രാജ്യം വാഴും. അവന്റെ പുത്രൻ മഹാനായ ശ്രീശാന്തകർണി ആയിരിക്കും.

Verse 163

पञ्चाशत्तु समाः षट् च शान्तकर्णिर् भविष्यति / आपोलवोद्वादश वै तस्य पुत्रो भविष्यति

ശാന്തകർണി അമ്പത്താറു വർഷം രാജ്യം വാഴും. അവന്റെ പുത്രൻ ആപോലവൻ പന്ത്രണ്ട് വർഷം (രാജാവായി) ഇരിക്കും.

Verse 164

चतुर्विंशत्तु वर्षाणि पटुमांश्च भविष्यति / भवितानिष्टकर्मा तु वर्षाणां पञ्चविंशतिम्

പടുമാൻ ഇരുപത്തിനാലു വർഷം രാജ്യം വാഴും. അനിഷ്ടകർമ്മൻ ഇരുപത്തിയഞ്ചു വർഷം (രാജാവായി) ഇരിക്കും.

Verse 165

ततः संवत्सरं पूर्णं हालो राजा भविष्यति / पञ्चपत्तल्लको नाम भविष्यति महाबलः

അതിന് ശേഷം പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം ഹാലോ രാജാവായിരിക്കും. തുടർന്ന് പഞ്ചപത്തല്ലക എന്ന മഹാബലൻ (രാജാവ്) ആയിരിക്കും.

Verse 166

भाव्यःपुरीषभीरुस्तु समाः सो ऽप्येकविंशतिम् / शातकर्णिर्वर्षमेकं भविष्यति नराधिपः

പുരീഷഭീരു എന്ന ഭാവ്യ രാജാവ് ഇരുപത്തൊന്ന് വർഷം വാഴും; തുടർന്ന് ശാതകർണി നരാധിപൻ ഒരു വർഷം രാജ്യം ചെയ്യും।

Verse 167

अष्टविंशतिवर्षाणि शिवस्वातिर्भविष्यति / राजा च गौतमी पुत्र एकविंशत्समा नृपः

ശിവസ്വാതി ഇരുപത്തിയെട്ട് വർഷം വാഴും; ഗൗതമീപുത്രനായ രാജാവ് ഇരുപത്തൊന്ന് വർഷം നൃപനായി ഭരിക്കും।

Verse 168

एकोनविंशति राजा यज्ञः श्रीशातकर्ण्यथ / षडेव भविता त्समाद्विजयस्तु समानृपः

യജ്ഞ എന്ന ശ്രീശാതകർണി രാജാവ് പത്തൊമ്പത് വർഷം വാഴും; വിജയൻ എന്ന നൃപൻ ആറു വർഷം ഭരിക്കും।

Verse 169

देडश्रीशातकर्णी च तस्य पुत्रः समास्त्रयः / पुलोमारिः समाः सप्त ततश्चैषां भविष्यति

ദേഢശ്രീശാതകർണിയും അവന്റെ പുത്രനും മൂന്നു വർഷം വാഴും; പുലോമാരി ഏഴ് വർഷം; തുടർന്ന് ഇവർക്കു ശേഷം മറ്റുള്ളവർ വരും।

Verse 170

इत्येते वै नृपास्त्रिंशदन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वै महीम् / समाः शतानि चत्वारि पञ्चाशत्षट् तथैव च

ഇങ്ങനെ ഈ മുപ്പത് ആന്ധ്ര നൃപന്മാർ ഭൂമിയെ ഭരിക്കും—ആകെ നാലുനൂറ്റി അമ്പത്താറ് വർഷം.

Verse 171

अन्ध्राणां संस्थिताः पञ्च तेषां वंश्याश्च ये पुनः / सप्तैव तु भविष्यन्ति दशाभीरास्ततो नृपाः

ആന്ധ്രരുടെ അഞ്ചു രാജാക്കന്മാർ സ്ഥാപിതരാകും; പിന്നെ അവരുടെ വംശജർ ഏഴുപേരാകും. അതിനുശേഷം പത്ത് ആഭീര നൃപന്മാർ ഉണ്ടാകും.

Verse 172

सप्त गर्दभिनश्चापि ततो ऽथ दश वै शकाः / यवनाष्टौ भविष्यन्ति तुषारास्तु चतुर्दश

അതിനുശേഷം ഏഴ് ഗർദഭിനർ; പിന്നെ തീർച്ചയായും പത്ത് ശകർ. എട്ട് യവനർ ഉണ്ടാകും; തുഷാരർ പതിനാലു പേർ ആയിരിക്കും.

Verse 173

त्रयोदश गुरुण्डाश्च मौना ह्येकादशैव तु / अन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वसुधां शते द्वे च शतञ्च वै

പതിമൂന്ന് ഗുരുണ്ഡർ; മൗനർ പതിനൊന്ന് മാത്രമേയുള്ളൂ. ആന്ധ്രർ രണ്ട് നൂറും ഒരു നൂറും—അഥവാ മൂന്നു നൂറു വർഷം ഭൂമിയെ ഭരിക്കും.

Verse 174

सप्तषष्टिं च वर्षाणि दशाभीरास्ततो नृपाः / सप्त गर्दभिनश्चैव भोक्ष्यन्तीमां द्विसप्ततिम्

അതിനുശേഷം പത്ത് ആഭീര നൃപന്മാർ അറുപത്തേഴു വർഷം ഭരിക്കും. കൂടാതെ ഏഴ് ഗർദഭിനർ ഈ ഭൂമിയെ എഴുപത്തിരണ്ട് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 175

शतानि त्रीण्यशीतिं च भोक्ष्यन्ति वसुधां शकाः / आशीती द्वे च वर्षाणि भोक्तारो यवना महीम्

ശകർ മൂന്നു നൂറ് എൺപത് വർഷം ഭൂമിയെ ഭരിക്കും. യവനർ എൺപത്തിരണ്ട് വർഷം ഈ മഹിയെ അധീനമാക്കും.

Verse 176

पञ्चवर्षशतानीह तुषाराणां मही स्मृता / शतान्यर्द्धचतुर्थानि भवितारस्त्रयोदश

ഇവിടെ തുഷാരരുടെ ഭൂമി അഞ്ചുനൂറു വർഷമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; പതിമൂന്നു രാജാക്കന്മാർ മൂന്നു നൂറര വർഷം വാഴും.

Verse 177

गुरुण्डा वृषलैः सार्द्धं भोक्ष्यन्ते म्लेच्छजातयः / शतानि त्रीणि भोक्ष्यन्ते मौना एकादशैव तु

ഗുരുണ്ഡർ വൃഷലരോടൊപ്പം മ്ലേച്ഛജാതികൾ വാഴും; പിന്നെ ‘മൗനാ’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനൊന്നു രാജാക്കന്മാർ മൂന്നു നൂറു വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 178

तेषु च्छिन्नेषु कालेन ततः किलकिलो नृपः / ततः किलकिलेभ्यश्च विन्ध्यशक्तिर्भविष्यति

അവരുടെ കാലം കഴിഞ്ഞ് മുറിഞ്ഞപ്പോൾ, പിന്നെ ‘കിലകിലോ’ എന്ന രാജാവ് ഉണ്ടാകും; കിലകിലന്മാർക്കു ശേഷം ‘വിംധ്യശക്തി’ ഉദ്ഭവിക്കും.

Verse 179

समाः षण्णवतिं चैव पृथिवीं तु समेष्यति / नृपान्वैदिशकांश्चाथ भविष्यांस्तु निबोधत

അവൻ തൊണ്ണൂറ്റാറു വർഷം ഭൂമിയെ ഭരിക്കും/സഞ്ചരിക്കും; ഇനി വൈദിശക രാജാക്കളെയും വരാനിരിക്കുന്നവരെയും അറിഞ്ഞുകൊൾക.

Verse 180

शेषस्य नागराजस्य पुत्रः सुर पुरञ्जयः / भोगी भविष्यते राजा नृपो नागकुलोद्वहः

നാഗരാജൻ ശേഷന്റെ പുത്രൻ ‘സുരപുരഞ്ജയ’; നാഗകുലത്തിന്റെ അഭിമാനം ‘ഭോഗി’ എന്ന രാജാവ് ഭവിക്കും.

Verse 181

सदाचन्द्रस्तु चन्द्राशुर्द्वितीयो नखवांस्तथा / धनधर्मा ततश्चापि चतुर्थो वंशजः स्मृतः

സദാചന്ദ്രൻ, രണ്ടാമൻ ചന്ദ്രാശു, അതുപോലെ നഖവാൻ; തുടർന്ന് ധനധർമ്മൻ—നാലാമത്തെ വംശജൻ എന്നു സ്മൃതം.

Verse 182

भूतिनन्दस्ततश्चापि वैदिशे तु भविष्यति / तस्य भ्राता यवीयांस्तु नाम्ना नन्दियशाः किल

അതിനുശേഷം വൈദിശയിൽ ഭൂതിനന്ദൻ ഉണ്ടാകും; അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ നന്ദിയശാ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനാകും.

Verse 183

तस्यान्वयो भविष्यन्ति राजानस्ते त्रयस्तु वै / दैहित्रः शिशिको नाम पूरिकायां नृपो ऽभवत्

അവന്റെ വംശത്തിൽ മൂന്നു രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടാകും; ദൗഹിത്രനായ ശിശികൻ എന്ന നൃപൻ പൂരികയിൽ രാജാവായി.

Verse 184

विन्ध्यशक्तिसुतश्चापि प्रवीरो नाम वीर्यवान् / भोक्ष्यते च समाः षष्टिं पुरीं काञ्चनकां च वै

വിംധ്യശക്തിയുടെ പുത്രൻ പ്രവീരൻ എന്ന വീര്യവാൻ; അവൻ കാഞ്ചനകാ പുരിയെ അറുപത് വർഷം ഭരിക്കും.

Verse 185

यक्ष्यते वाजपेयैश्च समाप्तवरदक्षिणैः / तस्य पुत्रास्तु चत्वारो भविष्यन्ति नराधिपाः

അവൻ സമാപ്തവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ ദക്ഷിണകളോടെ വാജപേയ യാഗങ്ങൾ നടത്തും; അവന്റെ നാലു പുത്രന്മാർ നരാധിപന്മാരാകും.

Verse 186

विन्ध्यकानां कुलानां ते नृपा वैवाहिकास्त्रयः / सुप्रतीको गभीरश्च समा भोक्ष्यति विंशतिम्

വിംധ്യകുലങ്ങളിൽ വൈവാഹിക വംശത്തിലെ മൂന്ന് രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടാകും. അവരിൽ സുപ്രതീകനും ഗഭീരനും ഇരുപത് ഇരുപത് വർഷം രാജ്യം ഭരിക്കും.

Verse 187

शङ्कमानो ऽभवद्राजा महिषीणां महीपतिः / पुष्पमित्रा भविष्यन्ति षट् स्त्रिमित्रास्त्रयोदश

ശങ്കമാനോ എന്ന രാജാവ് ഉണ്ടായി; അവൻ മഹിഷിമാരുടെയും അധിപനായിരുന്നു. തുടർന്ന് പുഷ്പമിത്രർ ആറുപേരും, സ്ത്രീമിത്രർ പതിമൂന്നുപേരും രാജാക്കന്മാരാകും.

Verse 188

मेकलायां नृपाः सप्त भविष्यन्ति च सप्ततिः / कोमलायां तु राजानो भविष्यन्ति महाबलाः

മേകലാ ദേശത്തിൽ ഏഴും എഴുപതും രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടാകും. കോമലാ ദേശത്തിൽ മഹാബലമുള്ള രാജാക്കന്മാർ ഉദിക്കും.

Verse 189

मेघा इति समाख्याता बुद्धिमन्तो नवैव तु / नैषधाः पार्थिवाः सर्वे भविष्यन्त्यामनुक्षयात्

‘മേഘാ’ എന്നു പേരായ ഒമ്പത് ബുദ്ധിമാന്മാർ ഉണ്ടാകും. അവർ എല്ലാവരും നൈഷധദേശത്തിലെ രാജാക്കന്മാരായി, അക്ഷയമായ പരമ്പരയിൽ നിന്നു ഉദിക്കും.

Verse 190

नलवंशप्रसूतास्ते वीर्यवन्तो महाबलाः / मगधानां महावीर्यो विश्वस्फाणिर्भविष्यति

അവർ നലവംശത്തിൽ ജനിച്ച, വീര്യവാന്മാരും മഹാബലവാന്മാരുമാകും. മഗധയിൽ മഹാവീര്യനായ വിശ്വസ്ഫാണി എന്ന രാജാവ് ഉണ്ടാകും.

Verse 191

उत्साद्य पार्थिवान्सर्वान्सो ऽन्यान्वर्णान्करिष्यति / कैवर्त्तान्मद्रकांश्चेव पुलिन्दान्ब्राह्मणांस्तथा

അവൻ എല്ലാ ഭൂപാലന്മാരെയും ഉന്മൂലനം ചെയ്ത് മറ്റു മറ്റു വർണങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കും; കൈവർ‍ത്തർ, മദ്രകർ, പുലിന്ദർ, ബ്രാഹ്മണർ എന്നിവരെയും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും।

Verse 192

स्थापयिष्यन्ति गजानो नानादेशेषु ते जनान् / विश्वस्फाणिर्महासत्त्वो युद्धे विष्णुसमप्रभः

അവർ ഗജാനർ ആ ജനങ്ങളെ പല ദേശങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കും; മഹാസത്ത്വനായ വിശ്വസ്ഫാണി യുദ്ധത്തിൽ വിഷ്ണുവിനോടു തുല്യപ്രഭയുള്ളവൻ.

Verse 193

विश्वस्फाणिर्नरपतिः क्लीबाकृतिरिवोच्यते / उत्सादयित्वा क्षत्रं तु क्षत्रमन्यत्करिष्यति

നരപതി വിശ്വസ്ഫാണിയെ നപുംസകസദൃശമായ രൂപമുള്ളവൻ എന്നു പറയുന്നു; അവൻ ക്ഷത്രത്തെ ഉന്മൂലനം ചെയ്ത് മറ്റൊരു ക്ഷത്രം സ്ഥാപിക്കും।

Verse 194

नव नागास्तु भोक्ष्यति पुरीं चंपावतीं नृपाः / मथुरां च पुरा रम्यां नागा भोक्ष्यन्ति सप्त वै

ഒൻപത് നാഗരാജാക്കന്മാർ ചമ്പാവതി നഗരിയെ ഭരിക്കും; മനോഹരമായ മഥുരാപുരിയെ തീർച്ചയായും ഏഴ് നാഗന്മാർ ഭരിക്കും।

Verse 195

अनुगङ्गाप्रयागं च साकेतं मगधांस्तथा / एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते सप्तवंशजाः

അനുഗംഗാ-പ്രയാഗം, സാകേതം, മഗധവും; ഈ എല്ലാ ജനപദങ്ങളെയും സപ്തവംശജർ ഭരിക്കും।

Verse 196

नैष धान्य दुकांश्चैव शैशीतान् कालतोयकान् / एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते मणिधान्यजान्

ധാന്യസമൃദ്ധവും ശിശിരകാലത്തിലെ കാലജലത്താൽ സിഞ്ചിതവുമായ ഈ എല്ലാ ജനപദങ്ങളും മണിധാന്യജ വംശജർ ഭോഗിക്കും।

Verse 197

कोशलांश्चान्ध्रपैण्ड्रांश्च ताम्रलिप्तान्ससागरान् / चंपां चैव पुरीं रम्यां भोक्ष्यन्ते देवरक्षिताः

ദേവരാൽ രക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവർ കോശല, ആന്ധ്ര, പൈണ്ഡ്ര, സമുദ്രസഹിതമായ താമ്രലിപ്തയും രമ്യമായ ചമ്പാ നഗരിയും ഭോഗിക്കും।

Verse 198

कलिङ्गा महिषाश्चैव महेन्द्रनिलयाश्च ये / एताञ्जनपदान्सर्वान् पालयिष्यति वै गुहः

കലിംഗരും മഹിഷരും മഹേന്ദ്രനിലയവാസികളും—ഈ എല്ലാ ജനപദങ്ങളെയും ഗുഹൻ നിശ്ചയമായി പാലിച്ചു രക്ഷിക്കും।

Verse 199

स्त्रीराष्ट्रभोजकांश्चैव भोक्ष्यते कनकाह्वयः / तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वे ह्यते महीक्षितः

കനകാഹ്വയൻ സ്ത്രീരാഷ്ട്രവും ഭോജകദേശവും കൂടി ഭോഗിക്കും; ഇവരൊക്കെയും സമാനകാലം രാജ്യം വാഴും।

Verse 200

अल्पप्रसादा ह्यनृता महाक्रोधा ह्यधार्मिकाः / भविष्यन्तीह यवना धर्मतः कामतोर्ऽथतः

ഇവിടെ യവനർ അല്പപ്രസാദികൾ, അസത്യവാദികൾ, മഹാക്രോധികൾ, അധാർമ്മികർ ആയിരിക്കും; ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം—മൂന്നിലും അവർ വഴുതും।