Shloka 45
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति / मामेवमुक्तवान्मोहात्तमो दीर्घं ग्रवेक्ष्यसि
Transliteration
yasmāttvamīdṛśe kāle sarvabhūtepsite sati / māmevamuktavānmohāttamo dīrghaṃ gravekṣyasi
Translation
സകലഭൂതങ്ങളും (സന്താനത്തെ) ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഇത്തരമൊരു സമയത്ത് നീ മോഹവശമായി എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനാൽ, നീ ദീർഘകാലം അന്ധകാരമേ കാണും.
Word by Word
यस्मात्because/since
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत्; पञ्चमी-रूपेण हेत्वर्थे (ablative used as causal: ‘because/since’)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
ईदृशेin such
ईदृशे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषण (काले)
कालेtime
काले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
सर्वभूतेप्सितेdesired by all beings
सर्वभूतेप्सिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व + भूत + इप्सित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वभूतैः इप्सितः/इप्सितम् = desired by all beings); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (काले)
सतिwhen (it) was / being
सति:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअस् (धातु) → सत् (कृदन्त)
Formसप्तमी-एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) नपुंसकलिङ्ग; ‘being/when it is’
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
उक्तवान्having spoken/said
उक्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (perfect participle, active); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having said’
मोहात्from delusion
मोहात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे (from delusion)
तमःdarkness
तमः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
दीर्घम्long (for a long time)
दीर्घम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (तमः)
ग्रवेक्ष्यसिyou will see/experience
ग्रवेक्ष्यसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह्/गृ (धातु) + अव + ईक्ष् (धातु) (समासीकृत-धात्वर्थः)
Formलृट् (simple future), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; पाठभेद/सन्धि-रूप: ‘ग्रव-ईक्ष्यसि’ ≈ ‘अव-ईक्ष्यसि/निरीक्ष्यसि’ (you will look upon/see)