Shloka 101
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
कृतार्थः सो ऽपि योगात्मा योगमाश्रित्य च प्रभुः / अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाक्षी चरत्युत
Transliteration
kṛtārthaḥ so 'pi yogātmā yogamāśritya ca prabhuḥ / adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālākākṣī caratyuta
Translation
ആ യോഗാത്മനായ പ്രഭു യോഗത്തെ ആശ്രയിച്ച് കൃതാർത്ഥനായി; സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും അദൃശ്യനായി, കാലത്തെ കാത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Word by Word
कृतार्थःfulfilled, having achieved purpose
कृतार्थः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootकृतार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjectival)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ (also/even)
योगात्माone whose nature is yoga; yogic-souled
योगात्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयोग + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (योगस्य आत्मा)
योगम्yoga, discipline
योगम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आश्रित्यhaving resorted to
आश्रित्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/gerundial)
TypeVerb
Rootआ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having resorted to’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
प्रभुःlord, master
प्रभुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अदृश्यःinvisible
अदृश्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअदृश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘all beings’
कालाकाक्षीawaiting the (proper) time
कालाकाक्षी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootकाल + आकाक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (काले आकाक्षी = time-waiting/expectant of time)
चरतिmoves, wanders, acts
चरति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
उतand also, indeed
उत:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/विशेषणार्थ (and also/indeed)