Shloka 56
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
गवां नाम स वे श्रुत्वा संभ्रान्तस्त ममुञ्चत / भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्
Transliteration
gavāṃ nāma sa ve śrutvā saṃbhrāntasta mamuñcata / bhaktyā cānuśravikayā gosutaṃ vai prasādayan
Translation
ഗോവുകളുടെ നാമം കേട്ടപ്പോൾ അവൻ ഭ്രമിതനായി അവനെ വിട്ടുകളഞ്ഞു. പിന്നെ ഭക്തിയോടെ, പരമ്പരയായി കേട്ട ഭക്തിവചനങ്ങളാൽ ഗോപുത്രനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
Word by Word
gavāmof the cows
gavām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
nāmaindeed/namely
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), अर्थे—‘indeed/namely’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootśru (श्रु धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having heard’
saṃbhrāntaḥagitated, bewildered
saṃbhrāntaḥ:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootsaṃbhrānta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √bhram with sam-)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st), एकवचन (Sg); विशेषण
tatthat
tat:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Sg)
mamuñcatareleased/let go
mamuñcata:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootmuc (मुच् धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Sg); परस्मैपद
bhaktyāwith devotion
bhaktyā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Sg)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
anuśravikayābased on tradition/hearsay (anuśrava)
anuśravikayā:
Karaṇa (करण/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootanuśravikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Sg); विशेषण (qualifying bhaktyā)
go-sutamthe cow’s son (calf)
go-sutam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘of a cow’); पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Sg)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
prasādayanpropitiating/pleasing
prasādayan:
Karta (कर्ता/Subject, participial)
TypeVerb
Rootpra-√sad (सद् धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st), एकवचन (Sg); ‘causing to be pleased/propitiating’