Shloka 76
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
प्राहिणोदवमानीय शूद्रीं धात्रेयिकां मम / ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम्
Transliteration
prāhiṇodavamānīya śūdrīṃ dhātreyikāṃ mama / tataḥ prasādayāmāsa punastamṛṣisattamam
Translation
അവൾ അവഹേളനത്തോടെ എന്റെ വളർത്തമ്മയായ ശൂദ്രസ്ത്രീയെ അയച്ചു. പിന്നീട് രാജാവ് ആ ഋഷിവര്യനെ വീണ്ടും പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
Word by Word
प्राहिणोत्sent forth
प्राहिणोत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-हि (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
अवमानीयhaving insulted
अवमानीय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअव-मान् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप् अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having dishonoured/insulted’
शूद्रीम्the Śūdra woman
शूद्रीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूद्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया विभक्ति (accusative), एकवचन (singular)
धात्रेयिकाम्Dhātreyikā (name)
धात्रेयिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधात्रेयिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (genitive), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
ततःthen/thereupon
ततः:
Kāla/Anantarya (काल/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘thereupon/then’
प्रसादयामासpropitiated/pleased
प्रसादयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-सद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘to propitiate/please’ (प्रसादयति)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative), एकवचन; सर्वनाम
ऋषिसत्तमम्the best of sages
ऋषिसत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ṛṣīṇāṃ sattamaḥ)