Shloka 43
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
शुक्रं त्याक्षीश्च मा जीव द्वयोर्नेहास्ति संभवः / अमोघरेतास्त्वं वापि पूर्वं चाहमिहागतः
Transliteration
śukraṃ tyākṣīśca mā jīva dvayornehāsti saṃbhavaḥ / amogharetāstvaṃ vāpi pūrvaṃ cāhamihāgataḥ
Translation
ഹേ ജീവാ! നീ ശുക്രം വിട്ട് ജീവിക്ക; ഇവിടെ നമ്മൾ ഇരുവരുടെയും ഒരുമിച്ചുള്ള ജനനം സാധ്യമല്ല. നീ അമോഘവീര്യൻ, ഞാനും മുമ്പേ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
Word by Word
शुक्रम्semen
शुक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
त्याक्षीःyou have abandoned / abandon
त्याक्षीः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलुङ् (aorist), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; (आशीर्लिङ्/लुङ्-रूपसदृशं)
चand
च:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
माdo not
मा:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (prohibitive particle)
जीवlive
जीव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; मा-सहिते निषेधार्थे (prohibition: ‘do not live’)
द्वयोःof the two / between the two
द्वयोः:
Sambandha/Adhikaraṇa (सम्बन्ध/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formद्विवचनार्थे; षष्ठी/सप्तमी (6th/7th), द्विवचन (dual)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
इहhere
इह:
Deśa/Prasaṅga (देश/प्रसङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रसङ्गवाचक (here/in this matter)
अस्तिis
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सम्भवःpossibility/origin
सम्भवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम् + भू (धातु) → सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अमोघरेताःone whose seed is unfailing
अमोघरेताः:
Sambodhana/Viśeṣaṇa (सम्बोधन/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमोघ + रेतस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
वाor
वा:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (disjunctive particle)
अपिalso
अपि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थ (also/even)
पूर्वम्before
पूर्वम्:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण; कालवाचक (formerly/before)
चand
च:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
इहhere
इह:
Deśa/Prasaṅga (देश/प्रसङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रसङ्गवाचक
आगतःcome/arrived
आगतः:
Karta-anvaya (कर्तृसंबन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (अहम्-सम्बन्धि)