Shloka 80
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तथा / अपानं च समासाद्य जुगुप्संती ह्यवर्जयत्
Transliteration
tasya sā tadvaco devī sarvaṃ kṛtavatī tathā / apānaṃ ca samāsādya jugupsaṃtī hyavarjayat
Translation
ആ ദേവി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ചെയ്തു. എന്നാൽ അപാനത്തിൽ (ഗുദഭാഗത്ത്) എത്തിയപ്പോൾ വെറുപ്പ് തോന്നി അത് ഒഴിവാക്കി.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन; सर्वनाम
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; सर्वनाम
तत्-वचःhis words
तत्-वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् + वचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘his word/speech’
देवीthe lady/queen
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; ‘everything’
कृतवतीdid (it)/having done
कृतवती:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having done’
तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण ‘thus’
अपानम्apāna (vital air)
अपानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; ‘apāna’ (downward vital air)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
समासाद्यhaving reached/approached
समासाद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having approached/attained’
जुगुप्सन्तीloathing
जुगुप्सन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootगुप्स् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘feeling disgust/loathing’
हिindeed
हि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
अवर्जयत्expelled/voided
अवर्जयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-वृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘cast off/expelled’