Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga

Genealogical Continuation

ततो यवीयसः पत्नीमौतथ्यस्याभ्यमन्यत / विचेष्टमानां रुदतीं दैवात्संमूढचेतनः

tato yavīyasaḥ patnīmautathyasyābhyamanyata / viceṣṭamānāṃ rudatīṃ daivātsaṃmūḍhacetanaḥ

പിന്നീട് ദൈവവശാൽ അവന്റെ ചിത്തം മയങ്ങി; കരഞ്ഞുകൊണ്ട് വിറയുന്ന ഔതഥ്യന്റെ ഇളയ ഭാര്യയെ അവമാനിക്കുവാൻ അവൻ മനസ്സിട്ടു.

tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Sequencer)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (from there/then)
yavīyasaḥof the younger (brother)
yavīyasaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootyavīyas (प्रातिपदिक; comparative of yuvan)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Sg); ‘of the younger (one)’
patnīmwife
patnīm:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpatnī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Sg)
autathyasyaof Autathya
autathyasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootautathya (प्रातिपदिक; proper name)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Sg)
abhyamanyatadesired/coveted
abhyamanyata:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootabhi-√man (मन् धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Sg); आत्मनेपद
viceṣṭamānāmstruggling, writhing
viceṣṭamānām:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeVerb
Rootvi-√ceṣṭ (चेष्ट् धातु)
Formशानच्-प्रत्यय (present middle participle), स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Sg); ‘struggling’ (qualifies patnīm)
rudatīmcrying
rudatīm:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeVerb
Rootrud (रुद् धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (2nd), एकवचन (Sg); (qualifies patnīm)
daivātby fate
daivāt:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootdaiva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन (Sg); ‘by fate/from destiny’
saṃmūḍha-cetanaḥbewildered-minded
saṃmūḍha-cetanaḥ:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootsaṃmūḍha (कृदन्त-प्रातिपदिक) + cetana (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘bewildered in mind’); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st), एकवचन (Sg)