Shloka 1
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे विष्णुमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः // ७३// सूत उवाच तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः / गोभानोस्तु सुतो वीर स्त्रिसानुरपाजितः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde viṣṇumāhātmyavarṇanaṃ nāma trisaptatitamo 'dhyāyaḥ // 73// sūta uvāca turvasostu suto vahnirvahnergobhānurātmajaḥ / gobhānostu suto vīra strisānurapājitaḥ
Translation
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യമഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘വിഷ്ണുമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എഴുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—തുര്വസുവിന്റെ പുത്രൻ വഹ്നി; വഹ്നിയുടെ പുത്രൻ ഗോധാനു; ഗോധാനുവിന്റെ വീരപുത്രൻ സ്ത്രിസാനു (അപാജിത) ആയിരുന്നു.
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसूचना)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/thus)
śrī-brahmāṇḍein the Śrī Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; समासः—कर्मधारय (śrī + brahmāṇḍa)
mahā-purāṇein the Mahāpurāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (mahā + purāṇa)
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; √vac (धातु) + kta)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); तत्पुरुष (vāyu + prokta)
madhyama-bhāgein the middle section
madhyama-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhyama-bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (madhyama + bhāga)
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)
upoddhāta-pādein the introductory quarter/section
upoddhāta-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta-pāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (upoddhāta + pāda)
viṣṇu-māhātmya-varṇanamthe description of Viṣṇu’s greatness
viṣṇu-māhātmya-varṇanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣṇu-māhātmya-varṇana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला (viṣṇu + māhātmya + varṇana)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, नामनिर्देशक (as called/namely)
trisaptatitamaḥseventy-third
trisaptatitamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottrisaptati-tama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु (tri + saptati = 73) + तम (ordinal)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
turvasoḥof Turvasu
turvasoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootturvasu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/षष्ठी), एकवचन
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
sutaḥson
sutaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vahniḥVahni
vahniḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vahneḥof Vahni
vahneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
gobhānuḥGobhānu
gobhānuḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootgobhānu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ātmajaḥson
ātmajaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootātmaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
gobhānoḥof Gobhānu
gobhānoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootgobhānu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधानसूचक
sutaḥson
sutaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vīraO hero
vīra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
trisānuḥTrisānu
trisānuḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Roottri-sānu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु (tri + sānu)
apājitaḥApājita
apājitaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootapājita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन