Prakarana 16

Verse 306 (चौपाई)

पुनि पुनि पूँछत मंत्रहि राऊ। प्रियतम सुअन सँदेस सुनाऊ।। करहि सखा सोइ बेगि उपाऊ। रामु लखनु सिय नयन देखाऊ।। सचिव धीर धरि कह मुदु बानी। महाराज तुम्ह पंडित ग्यानी।। बीर सुधीर धुरंधर देवा। साधु समाजु सदा तुम्ह सेवा।। जनम मरन सब दुख भोगा। हानि लाभ प्रिय मिलन बियोगा।। काल करम बस हौहिं गोसाईं। बरबस राति दिवस की नाईं।। सुख हरषहिं जड़ दुख बिलखाहीं। दोउ सम धीर धरहिं मन माहीं।। धीरज धरहु बिबेकु बिचारी। छाड़िअ सोच सकल हितकारी।।

ພະລາຊາທອດຖາມທີ່ປຶກສາຄື້ນແລ້ວຄື້ນເລື້ອຍ: ເຮັດໃຫ້ໄວເທື່ອພວກເຮົາທີ່ເປັນທີ່ຮັກ, ແລະ ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພະຣາມ, ພະລັກສະມັນ, ແລະ ນາງສີດາ ດ້ວຍຕາຂອງຂ້າພະເຈົ້າເອງ. ທີ່ປຶກສາໄດ້ສະກັດກັ້ນຕົນເອງ ແລະ ເວົ້າດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນ: ມະຫາລາຊາ, ພະອົງເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ແລະ ເປັນນັກປາດ, ເປັນວີລະບຸລຸດ, ມີສະຕິ ແລະ ໜັກແໜ້ນ, ເປັນຜູ້ນຳໃນບັນດາເທບທັງຫຼາຍ; ສະມາຄົມຂອງຜູ້ດີໄດ້ຮັບໃຊ້ພະອົງສະເໝີ. ການເກີດ ແລະ ການຕາຍ, ຄວາມທຸກທັງປວງ, ການສູນເສຍ ແລະ ການໄດ້ຮັບ, ການພົບກັບຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ແລະ ການຈາກໄປຈາກພະອົງ, ລ້ວນແຕ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງການ ແລະ ຊະຕາກຳ, ໂອ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ; ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ມາຕາມຄວາມສົມໃຈຂອງມັນ ຄືກັບກາງຄືນ ແລະ ກາງເວັນ. ຄົນໂງ່ເພີດເພີນໃນຄວາມສຸກ ແລະ ຮ້ອງໄຫ້ໃນຄວາມທຸກ; ຜູ້ໜັກແໜ້ນຖືສອງສິ່ງນັ້ນເທົ່າທຽມກັນໃນໃຈ. ຈົ່ງໜັກແໜ້ນໃນຄວາມອົດທົນ, ພິຈາລະນາດ້ວຍສະຕິປັນຍາ; ຈົ່ງປາບຄວາມວິຕົກທັງໝົດ, ເພາະມັນເປັນອັນຕະລາຍໃນທຸກດ້ານ.

Verse 307 (दोहा/सोरठा)

प्रथम बासु तमसा भयउ दूसर सुरसरि तीर। न्हाई रहे जलपानु करि सिय समेत दोउ बीर।।150।।

ການພັກເຊົາຄັ້ງທຳອິດແມ່ນຢູ່ຮີມນ້ຳຕາມາສາ; ຄັ້ງທີສອງແມ່ນຢູ່ຮີມນ້ຳສັກສິດ. ຫຼັງຈາກອາບນ້ຳ ແລະ ຮັບປະທານອາຫານແລ້ວ, ວີລະບຸລຸດທັງສອງພະອົງໄດ້ປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນພ້ອມກັບນາງສີດາ.

Verse 308 (चौपाई)

केवट कीन्हि बहुत सेवकाई। सो जामिनि सिंगरौर गवाँई।। होत प्रात बट छीरु मगावा। जटा मुकुट निज सीस बनावा।। राम सखाँ तब नाव मगाई। प्रिया चढ़ाइ चढ़े रघुराई।। लखन बान धनु धरे बनाई। आपु चढ़े प्रभु आयसु पाई।। बिकल बिलोकि मोहि रघुबीरा। बोले मधुर बचन धरि धीरा।। तात प्रनामु तात सन कहेहु। बार बार पद पंकज गहेहू।। करबि पायँ परि बिनय बहोरी। तात करिअ जनि चिंता मोरी।। बन मग मंगल कुसल हमारें। कृपा अनुग्रह पुन्य तुम्हारें।।

ຊາຍຂົວໄດ້ຖວາຍການຮັບໃຊ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ; ພະອົງບໍ່ຍອມຮັບຄ່າຂ້າມນ້ຳ. ໃນຍາມເຊົາພະອົງໄດ້ນຳນົມມາທີ່ຕົ້ນໄມ້ໄທຣ ແລະ ໄດ້ສ້າງມົງກຸດຈາກຜົມຂອງພະອົງເອງຂຶ້ນເທິງພະ�ເກຍ. ຈາກນັ້ນພະອົງໄດ້ເຊີນພະຣາມ ແລະ ບັນດາພະສະຫາຍຂຶ້ນເຮືອ; ພະອົງໄດ້ໃຫ້ນາງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂຶ້ນເຮືອກ່ອນ, ແລ້ວພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣາຄູ. ພະລັກສະມັນໄດ້ຖືຄັນທັນ ແລະ ລູກສອນ ແລະ ຢືນພ້ອມ; ພະອົງກໍໄດ້ຂຶ້ນເຮືອເມື່ອພະຜູ້ເປັນເຈົ້າອະນຸຍາດ. ເຫັນຂ້າພະເຈົ້າເສົ້າໃຈ, ວີລະບຸລຸດຂອງລາຊະວົງຣາຄູໄດ້ຕັ້ງພະທຳເຫວັດດອກ, ສະຫງົບຈິດໃຈ. ພະບິດາ, ຈົ່ງນຳຄຳອະນຸໂຫມຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປສະແດງຕໍ່ພະບິດາ; ຂ້າພະເຈົ້າກົງແກບພະບາດສົມເດັດຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳເລົ່າ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະກົງຫົວຕໍ່ພະບາດ ແລະ ອອກຈາກໃຈອີກເທື່ອໜຶ່ງ; ຂໍໃຫ້ພະບິດາຢ່າເປັນກັງວົນໃຈຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ. ການເດີນທາງໄປປ່າຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າເປັນສິຣິ ແລະ ປອດໄພ, ດ້ວຍພະຄຸນ ແລະ ບຸນຂອງພະອົງ.

Verse 309 (छंद)

तुम्हरे अनुग्रह तात कानन जात सब सुखु पाइहौं। प्रतिपालि आयसु कुसल देखन पाय पुनि फिरि आइहौं।। जननीं सकल परितोषि परि परि पायँ करि बिनती घनी। तुलसी करेहु सोइ जतनु जेहिं कुसली रहहिं कोसल धनी।।

ດ້ວຍພະຄຸນຂອງພະອົງ, ພະບິດາ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກທັງໝົດໃນຂະນະທີ່ໄປປ່າ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະກັບມາອີກເມື່ອປະຕິບັດຕາມພະບັນຍັດ ແລະ ເຫັນຄວາມສະຫງົບສຸກຂອງພະອົງ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄຫ້ວອ້ອນພະບາດທຸກພະອົງ ແລະ ກົງຫົວຕໍ່ພະບາດ, ຂໍຮັບປະທານຄຳອອກຈາກໃຈຢ່າງສຸດຈິດ. ຕຸນສີຈົ່ງເຮັດຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ເຊິ່ງຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຊາຍແຫ່ງໂກສົນຍັງຄົງຢູ່ໃນຄວາມສະຫງົບ.

Verse 310 (दोहा/सोरठा)

गुर सन कहब सँदेसु बार बार पद पदुम गहि। करब सोइ उपदेसु जेहिं न सोच मोहि अवधपति।।151।।

ຂ້າພະເຈົ້າຈະນຳສານນັ້ນໄປສະແດງຕໍ່ພະຄູບູຮານຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳເລົ່າ, ກົງແກບພະບາດສົມເດັດ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳນັ້ນ ເຊິ່ງຈະບໍ່ເຮັດໃຫ້ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງອະໂຍດະຍາເປັນກັງວົນໃຈ.

Verse 311 (चौपाई)

पुरजन परिजन सकल निहोरी। तात सुनाएहु बिनती मोरी।। सोइ सब भाँति मोर हितकारी। जातें रह नरनाहु सुखारी।। कहब सँदेसु भरत के आएँ। नीति न तजिअ राजपदु पाएँ।। पालेहु प्रजहि करम मन बानी। सेएहु मातु सकल सम जानी।। ओर निबाहेहु भायप भाई। करि पितु मातु सुजन सेवकाई।। तात भाँति तेहि राखब राऊ। सोच मोर जेहिं करै न काऊ।। लखन कहे कछु बचन कठोरा। बरजि राम पुनि मोहि निहोरा।। बार बार निज सपथ देवाई। कहबि न तात लखन लरिकाई।।

ຫຼັງຈາກໄດ້ອອກຈາກໃຈຕໍ່ຊາວເມືອງ ແລະ ຍາດພີ່ມິດທັງໝົດ, ຈົ່ງນຳຄຳອະນຸໂຫມຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປສະແດງຕໍ່ພະບິດາ. ພະອົງເປັນຜູ້ປາຖະໜາດີໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໃນທຸກດ້ານ; ຍ້ອນພະອົງ ພະລາຊາຈຶ່ງຍັງຄົງຢູ່ໃນຄວາມສະຫງົບ. ເມື່ອພະພະຣາມມາຮອດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະມອບສານນັ້ນ; ເມື່ອໄດ້ຮັບບັນລັງລາຊະບັນລັງແລ້ວ, ຕ້ອງບໍ່ປະລະຄວາມເໝາະສົມ. ຈົ່ງປົກປ້ອງປະຊາຊົນໃນຄວາມຄິດ, ວາຈາ, ແລະ ການກະທຳ; ຈົ່ງຮັບໃຊ້ພະມານາທຸກພະອົງຢ່າງທ່ຽງທຳເທົ່າທຽມ. ຈົ່ງຮັກສາຄວາມປະພຶດທີ່ເໝາະສົມກັບພະອະນຸຊາຕາ, ປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງພະບິດາ, ພະມານາ, ມິດ, ແລະ ຂ້າຮັບໃຊ້. ພະບິດາ, ຈົ່ງຮັກສາພະລາຊາໃຫ້ຢູ່ໃນສະພາບນັ້ນ ເຊິ່ງຈະບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນກັງວົນໃຈເລີຍ. ພະລັກສະມັນໄດ້ຕັ້ງພະທຳບາງຢ່າງຮຸນແຮງ; ພະຣາມໄດ້ທັກເຕືອນພະອົງ ແລະ ໄດ້ອອກຈາກໃຈຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າອີກເທື່ອໜຶ່ງ. ພະອົງໄດ້ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າສາບານຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳເລົ່າຕໍ່ຕົວພະອົງເອງ: ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ເວົ້າ, ພະບິດາ, ໃນທຳນຽບເດັກນ້ອຍ.

Verse 312 (दोहा/सोरठा)

कहि प्रनाम कछु कहन लिय सिय भइ सिथिल सनेह। थकित बचन लोचन सजल पुलक पल्लवित देह।।152।।

ຫຼັງຈາກໄດ້ສະແດງຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ເວົ້າ, ນາງສີດາໄດ້ເອື້ອອອມໃນຄວາມຮັກແພງ; ພະທຳຂອງພະນາງສັບສົນ, ພະເນດຂອງພະນາງຊຸ່ມຊູ່, ແລະ ພະກາຍຂອງພະນາງສັ່ນໄຫວດ້ວຍອາລົມ.

Verse 313 (चौपाई)

तेहि अवसर रघुबर रूख पाई। केवट पारहि नाव चलाई।। रघुकुलतिलक चले एहि भाँती। देखउँ ठाढ़ कुलिस धरि छाती।। मैं आपन किमि कहौं कलेसू। जिअत फिरेउँ लेइ राम सँदेसू।। अस कहि सचिव बचन रहि गयऊ। हानि गलानि सोच बस भयऊ।। सुत बचन सुनतहिं नरनाहू। परेउ धरनि उर दारुन दाहू।। तलफत बिषम मोह मन मापा। माजा मनहुँ मीन कहुँ ब्यापा।। करि बिलाप सब रोवहिं रानी। महा बिपति किमि जाइ बखानी।। सुनि बिलाप दुखहू दुखु लागा। धीरजहू कर धीरजु भागा।।

ໃນຂະນະນັ້ນ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣາຄູໄດ້ຊອກເຮືອພົບ; ຊາຍຂົວໄດ້ຂົນຂ້າມໄປ. ດ້ວຍວິທີນັ້ນ ພະອົງຜູ້ເປັນລັດສະນີຍະຂອງລາຊະວົງຣາຄູໄດ້ຈາກໄປ; ຂ້າພະເຈົ້າຢືນເບິ່ງ, ແບກບັນທັດສາລະເທົ່າຟ້າລັງຢູ່ເທິງໜ້າເອິກ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະບັນຍາຍຄວາມທຸກໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ແນວໃດ? ຂ້າພະເຈົ້າຍັງເດີນທາງໄປໃນຊີວິດ, ແບກພະທຳຂອງພະຣາມ. ຫຼັງຈາກເວົ້າດັ່ງນັ້ນ, ທີ່ປຶກສາໄດ້ນິ່ງເງິນ; ພະອົງໄດ້ຖືກເອົາຊະນະດ້ວຍການສູນເສຍ, ຄວາມອັບອາຍ, ແລະ ຄວາມໂສກເສົ້າ. ເມື່ອໄດ້ຍິນພະທຳຂອງພະໂອຣົດ, ພະລາຊາໄດ້ລົ້ມລົງສູ່ພື້ນ, ພະຫົວຂອງພະອົງໄໝ້ໄຫມ້້ນດ້ວຍໄຟທີ່ສະໜາດ. ພະອົງໄດ້ດິນໂຍນໃນຄວາມສັບສົນຢ່າງຮ້າຍແຮງ; ຈິດໃຈຂອງພະອົງໄດ້ຖືກຈັບເປັນດັ່ງດ້ວຍຕະກຸ່ມປາ. ພະລາຊິນີທຸກພະອົງໄດ້ຮ້ອງໄຫ້ໃນຄວາມໂສກເສົ້າ; ຈະບັນຍາຍຄວາມວິນາດອັນໃຫຍ່ຫຼວງເຊັ່ນນີ້ໄດ້ແນວໃດ? ເມື່ອໄດ້ຍິນການຮ້ອງໄຫ້ນັ້ນ, ຄວາມໂສກເສົ້າຊ້ຳເຕີມຄວາມໂສກເສົ້າ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມໜັກແໜ້ນກໍ່ໄດ້ອອກຈາກມືຂອງຄວາມອົດທົນ.

Verse 314 (दोहा/सोरठा)

भयउ कोलाहलु अवध अति सुनि नृप राउर सोरु। बिपुल बिहग बन परेउ निसि मानहुँ कुलिस कठोरु।।153।।

ເມື່ອໄດ້ຍິນກ່ຽວກັບການສະຫວັນຂອງພະລາຊາ, ຄວາມສັ່ນສະເທືອນອັນໃຫຍ່ຫຼວງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນອະໂນດະຍາ; ນົກນັບບໍ່ຖ້ວນໄດ້ລົ້ມລົງສູ່ພື້ນປ່າໃນຄືນນັ້ນ, ດັ່ງຖືກຟ້າລັງທີ່ໂຫດຮ້າຍຕີລົງ.

Verse 315 (चौपाई)

प्रान कंठगत भयउ भुआलू। मनि बिहीन जनु ब्याकुल ब्यालू।। इद्रीं सकल बिकल भइँ भारी। जनु सर सरसिज बनु बिनु बारी।। कौसल्याँ नृपु दीख मलाना। रबिकुल रबि अँथयउ जियँ जाना। उर धरि धीर राम महतारी। बोली बचन समय अनुसारी।। नाथ समुझि मन करिअ बिचारू। राम बियोग पयोधि अपारू।। करनधार तुम्ह अवध जहाजू। चढ़ेउ सकल प्रिय पथिक समाजू।। धीरजु धरिअ त पाइअ पारू। नाहिं त बूड़िहि सबु परिवारू।। जौं जियँ धरिअ बिनय पिय मोरी। रामु लखनु सिय मिलहिं बहोरी।।

ຊີວິດຂອງພະລາຊາໄດ້ຂຶ້ນສູ່ຄໍ; ພະອົງນອນຢູ່ດັ່ງງູທີ່ບໍ່ມີຫິນມະເນີດ, ຫວັງວິໄຍຢ່າງຍິ່ງ. ປະສາດສຳນຶກທັງໝົດຂອງພະອົງໄດ້ສັບສົນຢ່າງໜັກໜ່ວງ, ດັ່ງບໍ່ມີນ້ຳໃນບຶງບົດ. ພະນາງເກົາຊະລະຍາໄດ້ເຫັນພະລາຊາຊັດເຊົາ; ດວງຕາຂອງລາຊະວົງສຸຣິຍະໄດ້ຕົກ, ພະນາງຮູ້ໃນໃຈ. ພະມານາຂອງພະຣາມໄດ້ກອບກຳລັງໃຈໃນເອິກ ແລະ ໄດ້ຕັ້ງພະທຳທີ່ເໝາະກັບໂອກາດ. ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ຈົ່ງເຂົ້າໃຈ ແລະ ພິຈາລະນາໃນໃຈ: ມະຫາສະໝຸດຂອງການຈາກໄປຈາກພະຣາມບໍ່ມີຂອບເຂດ. ພະອົງເປັນພະຍາມາລີນ, ແລະ ອະໂນດະຍາເປັນເຮືອ; ປະຊາຊົນທີ່ເປັນທີ່ຮັກທັງໝົດໄດ້ຂຶ້ນເຮືອແລ້ວ. ຖ້າພວກເຮົາກອບກຳລັງໃຈ, ພວກເຮົາຈະໄປຮອດຝັ່ງອີກຝັ່ງໜຶ່ງ; ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ຄອບຄົວທັງໝົດຈະຈົມ. ຖ້າພະອົງຖືຄຳອອກຈາກໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນໃຈ, ພະຣາມ, ພະລັກສະມັນ, ແລະ ນາງສີດາຈະພົບພວກເຮົາອີກເທື່ອໜຶ່ງ.

Verse 316 (दोहा/सोरठा)

प्रिया बचन मृदु सुनत नृपु चितयउ आँखि उघारि। तलफत मीन मलीन जनु सींचत सीतल बारि।।154।।

ພະຍາໄດ້ຍິນພຣะດອອນອ່ອນຂອງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ຈຶ່ງເປີດຕາແລະມອງເບິ່ງ; ພະອົງປຽບດັ່ງປາທີ່ຫາຍໃຈບໍ່ອອກ ຜິວໜັງຊັດເຊັດ ໃນຂະນະທີ່ນາງລົງໄປນ້ຳເຢັນໃສ່ພະວະການ.

Verse 317 (चौपाई)

धरि धीरजु उठी बैठ भुआलू। कहु सुमंत्र कहँ राम कृपालू।। कहाँ लखनु कहँ रामु सनेही। कहँ प्रिय पुत्रबधू बैदेही।। बिलपत राउ बिकल बहु भाँती। भइ जुग सरिस सिराति न राती।। तापस अंध साप सुधि आई। कौसल्यहि सब कथा सुनाई।। भयउ बिकल बरनत इतिहासा। राम रहित धिग जीवन आसा।। सो तनु राखि करब मैं काहा। जेंहि न प्रेम पनु मोर निबाहा।। हा रघुनंदन प्रान पिरीते। तुम्ह बिनु जिअत बहुत दिन बीते।। हा जानकी लखन हा रघुबर। हा पितु हित चित चातक जलधर।

ພະຍາໄດ້ກຳລັງໃຈ ລຸກຂຶ້ນນັ່ງ ແລະກ່າວວ່າ: "ເວົ້າກັບຂ້ານາຍຸມັນຕຣະ ພຣະລາມຜູ້ກະລຸນາຢູ່ໃສ? ພຣະລັກສະໝັນຢູ່ໃສ, ພຣະລາມຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກຢູ່ໃສ? ນາງໄຊຕາ ລູກສະຫາຍທີ່ຮັກຂອງຂ້າພະຍາ ຢູ່ໃສ?" ພະຍາໄດ້ລຳທຳຄວາມໂສກເສົ້າຫຼາຍປານ ບໍ່ສະບາຍໃຈ; ຄືນນັ້ນຍາວນານປຽບດັ່ງຍຸກສະໄໝ ແລະບໍ່ພົບຄວາມສະຫງົບ. ຈົນຮອດຄຳສາບາດຂອງພະຍາຕາບອດນັ້ນໄດ້ນຶກເຖິງ ແລະພະຍາໄດ້ເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດໃຫ້ນາງເກົາສະລະຍາ. ພະຍາກາຍເປັນທຸກຕົວເມື່ອເລົ່າເລື່ອງນັ້ນ: "ສາບແຊ່ງຄວາມຫວັງໃນຊີວິດໂດຍບໍ່ມີພຣະລາມ. ເປັນຫຍັງຂ້າພະຍາຈຶ່ງຕ້ອງຮັກສາຮ່າງກາຍນີ້ ທີ່ບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດຄຳໝັ້ນສັນຍາແຫ່ງຄວາມຮັກຂອງຂ້າພະຍາ? ໂອ ພຣະຣາຄຸນັນທະນະ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກແຫ່ງວິນຍານຂອງຂ້າພະຍາ! ຫຼາຍວັນທີ່ຂ້າພະຍາດຳລົງຊີວິດໂດຍບໍ່ມີພຣະອົງ. ໂອ ນາງຊານະກີ ພຣະລັກສະໝັນ ໂອ ຜູ້ປາດສະເດັດແຫ່ງວົງຣາຄຸ! ໂອ ໃຈຂອງຂ້າພະຍາທີ່ອຸທິດຕໍ່ຄວາມສະຫວັດດີຂອງພຣະບິດາ ປຽບດັ່ງນົກຈາຕະກະຕໍ່ເມກເມືອກ!"

Verse 318 (दोहा/सोरठा)

राम राम कहि राम कहि राम राम कहि राम। तनु परिहरि रघुबर बिरहँ राउ गयउ सुरधाम।।155।।

ກ່າວວ່າ "ພຣະລາມ ພຣະລາມ" ຊ້ຳແລະຊ້ຳອີກ "ພຣະລາມ ພຣະລາມ" ພະຍາໃນຄວາມເຈັບປວດຈາກການພັກພ່ອງຈາກພຣະຣາຄຸບັດຕີ ໄດ້ສະລະຮ່າງກາຍ ແລະໄປສູ່ຄະຕິຂອງເທບະບັດ.

Verse 319 (चौपाई)

जिअन मरन फलु दसरथ पावा। अंड अनेक अमल जसु छावा।। जिअत राम बिधु बदनु निहारा। राम बिरह करि मरनु सँवारा।। सोक बिकल सब रोवहिं रानी। रूपु सील बलु तेजु बखानी।। करहिं बिलाप अनेक प्रकारा। परहीं भूमितल बारहिं बारा।। बिलपहिं बिकल दास अरु दासी। घर घर रुदनु करहिं पुरबासी।। अँथयउ आजु भानुकुल भानू। धरम अवधि गुन रूप निधानू।। गारीं सकल कैकइहि देहीं। नयन बिहीन कीन्ह जग जेहीं।। एहि बिधि बिलपत रैनि बिहानी। आए सकल महामुनि ग्यानी।।

ພະຍາທັດສະລະຖ໌ໄດ້ຮັບຜົນຂອງຊີວິດ ແລະຄວາມຕາຍ; ຊື່ສຽງບໍລິສຸດຂອງພະອົງໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍປຽບດັ່ງເງົາຂອງຕົ້ນໄມ້ບົວ. ໃນຂະນະທີ່ມີຊີວິດ ພະອົງໄດ້ຊົມເຊີຍພະພັກສະໜວາປຽບດັ່ງດວງເດືອງຂອງພຣະລາມ; ແລະໂດຍການຕາຍໃນການພັກພ່ອງຈາກພຣະລາມ ພະອົງໄດ້ເຮັດໃຫ້ການຕາຍຂອງພະອົງເປັນສິ່ງງົດງາມ. ພະມະເຫສີທັງໝົດ ທີ່ເສົ້າຊາດຈາກຄວາມໂສກ ໄດ້ຮ້ອງໄຫ້; ນາງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຄວາມງົດງາມ ຄຸນສົມບັດ ຄວາມເຂັ້ມແຂງ ແລະຄວາມສະຫງ່ງຜ່າເຜີຍ. ນາງໄດ້ລຳທຳຄວາມໂສກເສົ້າຫຼາຍປານ ລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນຊ້ຳແລະຊ້ຳ. ຂ້າຮັບໃຊ້ ຊາຍ ແລະ ຍິງ ໄດ້ລຳທຳຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງບໍ່ຮູ້ຕົວ; ຊາວເມືອງໄດ້ຮ້ອງໄຫ້ໃນທຸກເຮືອນ. ມື້ນີ້ດວງຕາເວັນຂອງວົງສຸລິຍະວົງໄດ້ຕົກໄປ ຄົນເປັນພາບສິນທຳ ຄຸນສົມບັດ ແລະຄວາມງົດງາມ. ທຸກຄົນໄດ້ສາບແຊ່ງນາງໄກເກຍີ ຜູ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ໂລກນີ້ສູນເສຍດວງຕາ. ດ້ວຍວິທີນີ້ ຄືນນັ້ນໄດ້ຜ່ານໄປໃນຄວາມໂສກເສົ້າ; ຈາກນັ້ນ ພະລືີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທັງໝົດ ເຕັມໄປດ້ວຍປັນຍາ ໄດ້ມາຮອດ.

Verse 320 (दोहा/सोरठा)

तब बसिष्ठ मुनि समय सम कहि अनेक इतिहास। सोक नेवारेउ सबहि कर निज बिग्यान प्रकास।।156।।

ຈາກນັ້ນ ພະລືີວາສິສຖະ ໂດຍສັງເກດເວລາທີ່ເໝາະສົມ ໄດ້ເລົ່າເລື່ອງບູຮານຫຼາຍເລື່ອງ; ໂດຍແສງສະຫວ່າງຂອງປັນຍາຂອງພະອົງເອງ ພະອົງໄດ້ປັບປຸງຄວາມໂສກເສົ້າຂອງທຸກຄົນ.

Verse 321 (चौपाई)

तेल नाँव भरि नृप तनु राखा। दूत बोलाइ बहुरि अस भाषा।। धावहु बेगि भरत पहिं जाहू। नृप सुधि कतहुँ कहहु जनि काहू।। एतनेइ कहेहु भरत सन जाई। गुर बोलाई पठयउ दोउ भाई।। सुनि मुनि आयसु धावन धाए। चले बेग बर बाजि लजाए।। अनरथु अवध अरंभेउ जब तें। कुसगुन होहिं भरत कहुँ तब तें।। देखहिं राति भयानक सपना। जागि करहिं कटु कोटि कलपना।। बिप्र जेवाँइ देहिं दिन दाना। सिव अभिषेक करहिं बिधि नाना।। मागहिं हृदयँ महेस मनाई। कुसल मातु पितु परिजन भाई।।

ພວກເຂົາໄດ້ຕື່ມເຮືອດ້ວຍນ້ຳມັນ ແລະຮັກສາພະວະການຂອງພະຍາໄວ້ໃນນັ້ນ; ຈາກນັ້ນໄດ້ເອີ້ນທູດ ແລະກ່າວກັບພວກເຂົາອີກຄັ້ງວ່າ: "ອອກໄປຢ່າງຮີບດ່ວນຫາພຣະພາຣະຕະ; ແຕ່ຢ່າເວົ້າກ່ຽວກັບສະພາບຂອງພະຍາໃຫ້ໃຜເລີຍ. ໄປຫາພຣະພາຣະຕະ ແລະກ່າວພຽງແຕ່ວ່າ: ພະຄູໄດ້ໃຫ້ເຊີນພະອົງ ແລະພີ່ນ້ອງທັງສອງຖືກເອີ້ນ." ໄດ້ຍິນຄຳສັ່ງຂອງພະລືີ ຜູ້ແລົດເລົ່າໄດ້ອອກເດີນທາງ; ພວກເຂົາໄດ້ໄປ ໂດຍຂົ່ມມ້າທີ່ເປັນເລີດໃຫ້ແລ່ນໄວ. ນັບຕັ້ງແຕ່ເວລານັ້ນ ຄວາມຫາຍນາດໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນອະໂຍດະຍາ; ນັບຕັ້ງແຕ່ເວລານັ້ນ ບົດໝາຍບໍ່ດີໄດ້ປາກົດແກ່ພຣະພາຣະຕະ. ໃນຕອນກາງຄືນ ພວກເຂົາເຫັນຝັນທີ່ຫນ້າຢ້ານກົວ; ເມື່ອຕື່ນຂຶ້ນ ພວກເຂົາຄິດຄຳນຶງສິ່ງທີ່ເຈັບປວດຫຼາຍພັນຢ່າງ. ພວກເຂົາໃຫ້ທານແກ່ພາຣະພາຣະມະບົດທຸກວັນ ແລະປະຕິບັດພິທີບູຊາພະສິວະຕ່າງໆ. ໃນໃຈຂອງພວກເຂົາ ພວກເຂົາອະທິຖານຕໍ່ພະມະເຫສະ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີແກ່ພະມານດາ ພະບິດາ ຍາດພີ່ນ້ອງ ແລະອ້າຍນ້ອງ.

Verse 322 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि सोचत भरत मन धावन पहुँचे आइ। गुर अनुसासन श्रवन सुनि चले गनेसु मनाइ।।157।।

ດ້ວຍວິທີນີ້ ພຣະພາຣະຕະໄດ້ຄິດໃນໃຈ ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ແລົດເລົ່າໄດ້ມາຮອດ ແລະມາຢູ່ຕໍ່ໜ້າພະອົງ; ໄດ້ຍິນຄຳສັ່ງຂອງພະຄູດ້ວຍຫູ ພວກເຂົາໄດ້ອອກເດີນທາງ ໂດຍໄດ້ຊັກຊວນໃຈຂອງພວກເຂົາ.

Verse 323 (चौपाई)

चले समीर बेग हय हाँके। नाघत सरित सैल बन बाँके।। हृदयँ सोचु बड़ कछु न सोहाई। अस जानहिं जियँ जाउँ उड़ाई।। एक निमेष बरस सम जाई। एहि बिधि भरत नगर निअराई।। असगुन होहिं नगर पैठारा। रटहिं कुभाँति कुखेत करारा।। खर सिआर बोलहिं प्रतिकूला। सुनि सुनि होइ भरत मन सूला।। श्रीहत सर सरिता बन बागा। नगरु बिसेषि भयावनु लागा।। खग मृग हय गय जाहिं न जोए। राम बियोग कुरोग बिगोए।। नगर नारि नर निपट दुखारी। मनहुँ सबन्हि सब संपति हारी।।

ພວກເຂົາໄດ້ໄປດ້ວຍຄວາມໄວປຽບດັ່ງລົມ ໂດຍຂົ່ມມ້າໃຫ້ແລ່ນ; ພວກເຂົາຂ້າມແມ່ນ້ຳ ພູເຂົາ ແລະປ່າໄມ້ທີ່ຄົດໂຄ້ງ. ຄວາມກັງວົນຢ່າງໃຫຍ່ໄດ້ກົດດັນໃຈຂອງພວກເຂົາ ແລະບໍ່ໃຫ້ຄວາມສະຫງົບ; ພວກເຂົາຄິດໃນໃຈວ່າ "ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າບິນໄປຂ້າງໜ້າ." ຊົ່ວລາຕາດຽວຜ່ານໄປປຽບດັ່ງໜຶ່ງປີ; ດ້ວຍວິທີນີ້ ພຣະພາຣະຕະໄດ້ໃກ້ຊິດເມືອງ. ບົດໝາຍບໍ່ດີໄດ້ປາກົດເມື່ອພວກເຂົາເຂົ້າໄປໃນເມືອງ; ນົກແລະສັດຮ້າຍໄດ້ສົ່ງສຽງທີ່ຫຍາບຊ້າ ແລະຫນ້າຢ້ານ. ໝາໄຈ ແລະ ໝາຈິ້ງໄດ້ເວົ້າຄຳທີ່ບໍ່ເປັນສິລະມົນ; ໄດ້ຍິນຊ້ຳແລະຊ້ຳ ໃຈຂອງພຣະພາຣະຕະໄດ້ຖືກແທງດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ. ທະເລສາບ ແມ່ນ້ຳ ສວນ ແລະປ່າໄມ້ໄດ້ສູນເສຍຄວາມງົດງາມ; ເມືອງນັ້ນປຽບດັ່ງຫນ້າຢ້ານເປັນພິເສດ. ນົກ ກວາງ ແລະມ້າໄດ້ຍ່າງໄປມາ ໂດຍບໍ່ເຫັນຫຍັງ; ພວກມັນທຸກຖືກລົບກວນດ້ວຍພະຍາດຮ້າຍແຮງຈາກການພັກພ່ອງຈາກພຣະລາມ. ຊາຍ ແລະ ຍິງ ຂອງເມືອງນັ້ນເປັນທຸກຢ່າງຍິ່ງ; ປຽບດັ່ງວ່າທຸກຄົນໄດ້ສູນເສຍຊັບສົມບັດທັງໝົດ.

Verse 324 (दोहा/सोरठा)

पुरजन मिलिहिं न कहहिं कछु गवँहिं जोहारहिं जाहिं। भरत कुसल पूँछि न सकहिं भय बिषाद मन माहिं।।158।।

ຊາວເມືອງໄດ້ພົບກັນ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເວົ້າຫຍັງ; ພວກເຂົາໄດ້ທັບທຳຄຳທັນຍົດ ແລະໄປທາງຂອງພວກເຂົາ. ພວກເຂົາບໍ່ສາມາດຖາມຄວາມສະຫວັດດີຂອງພຣະພາຣະຕະໄດ້ ເພາະຄວາມຢ້ານ ແລະ ຄວາມໂສກເສົ້າໄດ້ເຕັມໄປໃນໃຈຂອງພວກເຂົາ.

Verse 325 (चौपाई)

हाट बाट नहिं जाइ निहारी। जनु पुर दहँ दिसि लागि दवारी।। आवत सुत सुनि कैकयनंदिनि। हरषी रबिकुल जलरुह चंदिनि।। सजि आरती मुदित उठि धाई। द्वारेहिं भेंटि भवन लेइ आई।। भरत दुखित परिवारु निहारा। मानहुँ तुहिन बनज बनु मारा।। कैकेई हरषित एहि भाँति। मनहुँ मुदित दव लाइ किराती।। सुतहि ससोच देखि मनु मारें। पूँछति नैहर कुसल हमारें।। सकल कुसल कहि भरत सुनाई। पूँछी निज कुल कुसल भलाई।। कहु कहँ तात कहाँ सब माता। कहँ सिय राम लखन प्रिय भ्राता।।

ນາງບໍ່ໄດ້ອອກໄປເບິ່ງຕະຫຼາດ ຫຼືຖະໜົນ; ປຽບດັ່ງວ່າໄຟໄໝ້ເມືອງ ແລະນາງຢືນຢູ່ປະຕູ. ໄດ້ຍິນວ່າລູກຊາຍກຳລັງຈະມາ ນາງໄກເກຍີ ລູກສາວຂອງໄກເກຍະ ໄດ້ຍິນດີ ປຽບດັ່ງດວງເດືອງທີ່ເຮັດໃຫ້ວົງສຸລິຍະວົງຊົມຊື່ນ. ນາງໄດ້ກະກຽມອາຣາຕີ ແລະລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ແລະຟ້າວໄປ; ນາງໄດ້ພົບພະອົງທີ່ປະຕູເລີຍ ແລະພາພະອົງເຂົ້າໄປໃນວັງ. ພຣະພາຣະຕະໄດ້ເບິ່ງຄອບຄົວທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂສກ; ປຽບດັ່ງນ້ຳຄວາຍໄດ້ທຳລາຍປ່າໄມ້. ນາງໄກເກຍີຍິນດີໃນທຳນອງນີ້ ປຽບດັ່ງນາງເປັນນາຍລ່າທີ່ໄດ້ວາງດັກ. ເຫັນລູກຊາຍຂອງນາງດ້ວຍໃຈທີ່ກົດດັນ ນາງໄດ້ຖາມວ່າ: "ຄອບຄົວຂອງພໍ່ເຈົ້າເປັນຢ່າງໃດ?" ພຣະພາຣະຕະໄດ້ບອກວ່າທຸກຢ່າງດີ ແລະຖາມຄວາມສະຫວັດດີຂອງວົງຕົນເອງ. "ເວົ້າໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງ ພໍ່ຢູ່ໃສ? ແມ່ທັງໝົດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ໃສ? ນາງສີດາ ພຣະລາມ ແລະ ພຣະລັກສະໝັນ ອ້າຍທີ່ຮັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ໃສ?"

Verse 326 (दोहा/सोरठा)

सुनि सुत बचन सनेहमय कपट नीर भरि नैन। भरत श्रवन मन सूल सम पापिनि बोली बैन।।159।।

ໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງບຸດຊາຍ ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ຜູ້ຍິງຜູ້ມີບາບນັ້ນໄດ້ເຕັມຕາຂອງນາງດ້ວຍນ້ຳຕາປອມ ນາງໄດ້ເວົ້າຄຳທີ່ແທງເຂົ້າໄປໃນຫູແລະຫົວໃຈຂອງພະພາຣະຕາດ່ຽວກັບຂໍ້ຫນາມ