Prakarana 14

Verse 266 (चौपाई)

काम कोह मद मान न मोहा। लोभ न छोभ न राग न द्रोहा।। जिन्ह कें कपट दंभ नहिं माया। तिन्ह कें हृदय बसहु रघुराया।। सब के प्रिय सब के हितकारी। दुख सुख सरिस प्रसंसा गारी।। कहहिं सत्य प्रिय बचन बिचारी। जागत सोवत सरन तुम्हारी।। तुम्हहि छाड़ि गति दूसरि नाहीं। राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।। जननी सम जानहिं परनारी। धनु पराव बिष तें बिष भारी।। जे हरषहिं पर संपति देखी। दुखित होहिं पर बिपति बिसेषी।। जिन्हहि राम तुम्ह प्रानपिआरे। तिन्ह के मन सुभ सदन तुम्हारे।।

អ្នកដែលគ្មានតម្រេក គ្មានកំហឹង គ្មានមោហៈ គ្មានអំណាច គ្មានសេចក្តីវង្វេង គ្មានលោភៈ គ្មានភ័យ គ្មានការប្រកាន់ គ្មានសត្រូវ ដែលក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេគ្មានការបោកប្រាស គ្មានការរាថ្កី គ្មានមាយា នៅក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេទាំងនោះ ទ្រង់គង់នៅ ម្ចាស់នៃរាជវង្សរឃុ។ ជាទីស្រឡាញ់របស់ទូលំទូលាយ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តល្អចំពោះទូលំទូលាយ ទុក្ខនិងសុខស្មើគ្នា ការសរសើរនិងការជេរប្រទេច។ និយាយតែពាក្យពិតដែលជាទីស្រឡាញ់ ដោយគិតពិចារណា ទោះបីភ្ញាក់ឬកំពុងដេក គឺជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នា។ ក្រៅពីអ្នក គ្មានទីពឹងផ្សេងទៀតទេ រាមទ្រង់គង់នៅក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេទាំងនោះ។ ចាត់ទុកស្ត្រីដទៃដូចជាម្តាយ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃគឺដូចជាគ្រឿងពិស ធ្ងន់ជាងពិសទៅទៀត។ អ្នកដែលមានចិត្តត្រេកអរនៅពេលឃើញទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃ ហើយមានទុក្ខនៅពេលអ្នកដទៃប្រទូសរូស អ្នកដែលរាមទ្រង់ជាទីស្រឡាញ់ជាងជីវិត ចិត្តរបស់ពួកគេទាំងនោះជាលំនៅដ៏ប្រសើររបស់ទ្រង់។

Verse 267 (दोहा/सोरठा)

स्वामि सखा पितु मातु गुर जिन्ह के सब तुम्ह तात। मन मंदिर तिन्ह कें बसहु सीय सहित दोउ भ्रात।।130।।

អ្នកដែលក្នុងភ្នែករបស់ពួកគេ ម្ចាស់ មិត្តភក្តិ បិតា មាតា និងគ្រូទាំងអស់គឺជាអ្នកតែមួយគត់ ម្ចាស់អើយ នៅក្នុងប្រាសាទនៃចិត្តរបស់ពួកគេទាំងនោះ សីតា និងអ្នកជាបងប្អូនទាំងពីរអង្គ សូមទ្រង់គង់នៅចុះ។

Verse 268 (चौपाई)

अवगुन तजि सब के गुन गहहीं। बिप्र धेनु हित संकट सहहीं।। नीति निपुन जिन्ह कइ जग लीका। घर तुम्हार तिन्ह कर मनु नीका।। गुन तुम्हार समुझइ निज दोसा। जेहि सब भाँति तुम्हार भरोसा।। राम भगत प्रिय लागहिं जेही। तेहि उर बसहु सहित बैदेही।। जाति पाँति धनु धरम बड़ाई। प्रिय परिवार सदन सुखदाई।। सब तजि तुम्हहि रहइ उर लाई। तेहि के हृदयँ रहहु रघुराई।। सरगु नरकु अपबरगु समाना। जहँ तहँ देख धरें धनु बाना।। करम बचन मन राउर चेरा। राम करहु तेहि कें उर डेरा।।

អ្នកដែលបោះបង់ចោលទោសរបស់អ្នកដទៃ ហើយកាន់យកគុណធម៌របស់ពួកគេ អ្នកដែលទទួលយកទុក្ខលំបាកដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ព្រាហ្មណ៍ គោ ឬអ្នកដែលធ្វើល្អ អ្នកដែលមានជំនាញក្នុងនីតិ ហើយដើរតាមផ្លូវរបស់លោកីយ៍ ចិត្តរបស់ពួកគេតែងតែតាំងនៅលើគេហដ្ឋានរបស់អ្នក ម្ចាស់អើយ អ្នកដែលយកគុណធម៌របស់អ្នកមកលើខ្លួន ហើយរាប់រកទោសរបស់ខ្លួនថាគ្មានអ្វីទេ អ្នកដែលដាក់ទំនុកចិត្តលើអ្នកគ្រប់វិធី។ អ្នកដែលជាទីស្រឡាញ់របស់ភក្តិរបស់រាម សូមទ្រង់គង់នៅក្នុងហឫទ័យរបស់ពួកគេទាំងនោះ ព្រមទាំងវិទេហី។ វណ្ណៈ ពូជ ទ្រព្យសម្បត្តិ ធម៌ កិត្តិយស គ្រួសារជាទីស្រឡាញ់ និងលំនៅដ៏មានសុខសន្តិភាព បោះបង់ចោលទាំងអស់ហើយប្រកាន់យកអ្នកនៅក្នុងហឫទ័យ នៅក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេទាំងនោះ សូមទ្រង់គង់នៅ ម្ចាស់នៃរាជវង្សរឃុ។ ឋានសួគ៌ នរក និងការរួចរំដោះគឺស្មើគ្នា នៅទីណាក៏ដោយ គេឃើញពួកគេកាន់ធ្នូនិងព្រួញ។ កាយ វាចា និងចិត្តជាទាសកររបស់អ្នក រាមសូមធ្វើឲ្យលំនៅនៅក្នុងហឫទ័យរបស់ពួកគេទាំងនោះ។

Verse 269 (दोहा/सोरठा)

जाहि न चाहिअ कबहुँ कछु तुम्ह सन सहज सनेहु। बसहु निरंतर तासु मन सो राउर निज गेहु।।131।।

អ្នកដែលមិនដែលប្រាថ្នាអ្វីពីអ្នកទេ ប៉ុន្តែស្រឡាញ់អ្នកដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ធម្មជាតិ និងដោយស្មោះត្រង់ នៅក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេទាំងនោះ សូមទ្រង់គង់នៅជានិច្ច ធ្វើឲ្យទីនោះជាលំនៅរបស់ទ្រង់។

Verse 270 (चौपाई)

एहि बिधि मुनिबर भवन देखाए। बचन सप्रेम राम मन भाए।। कह मुनि सुनहु भानुकुलनायक। आश्रम कहउँ समय सुखदायक।। चित्रकूट गिरि करहु निवासू। तहँ तुम्हार सब भाँति सुपासू।। सैलु सुहावन कानन चारू। करि केहरि मृग बिहग बिहारू।। नदी पुनीत पुरान बखानी। अत्रिप्रिया निज तपबल आनी।। सुरसरि धार नाउँ मंदाकिनि। जो सब पातक पोतक डाकिनि।। अत्रि आदि मुनिबर बहु बसहीं। करहिं जोग जप तप तन कसहीं।। चलहु सफल श्रम सब कर करहू। राम देहु गौरव गिरिबरहू।।

តាមរបៀបនេះ រសីបានបង្ហាញលំនៅរបស់ទ្រង់ដល់ពួកគេ ពាក្យរបស់ទ្រង់ពោរពេញទៅដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ហើយធ្វើឲ្យព្រះហឫទ័យរបស់រាមត្រេកអរ។ រសីមានប្រសាសន៍ថា សូមស្តាប់ដែរម្ចាស់នៃរាជវង្សសូរ្យ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកអំពីអាស្រមដែលគួរគេចំពោះរដូវកាលនេះ។ សូមធ្វើលំនៅនៅលើភ្នំចិត្រកូត នៅទីនោះ រាល់ប្រការនឹងល្អចំពោះអ្នកគ្រប់វិធី។ ភ្នំនោះស្រស់ស្អាត ព្រៃក៏គួរឱ្យទាក់ទាញ មានដំរី សីហា ក្ដាន់ និងបក្សីកំពុងលេងកម្សាន្ត។ ទន្លេនោះបរិសុទ្ធ ដូចជាអ្វីដែលគម្ពីរបុរាណបានពណ៌នា ស្រីជាទីស្រឡាញ់របស់អត្រីបាននាំវាមកទីនេះដោយអំណាចនៃតបស្សរបស់នាង។ ខ្សែទឹករបស់វាមានឈ្មោះថាមន្ទាគិនី ដែលបំបាត់បាបទាំងឡាយនិងមន្ទិលទាំងពួង។ អត្រីនិងរសីដ៏ចំណានផ្សេងទៀតគង់នៅទីនោះជាច្រើន កំពុងអនុវត្តយោគៈ ជប់ និងតបស្សដែលហ្វឹកហាត់រាងកាយ។ សូមមកចុះ ឲ្យកិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់អ្នកទាំងអស់បានសម្រេច រាមសូមធ្វើកិត្តិយសដល់ភ្នំដ៏ចំណាននេះ។

Verse 271 (दोहा/सोरठा)

चित्रकूट महिमा अमित कहीं महामुनि गाइ। आए नहाए सरित बर सिय समेत दोउ भाइ।।132।।

រសីដ៏ចំណានបានស្រែកច្រៀងអំពីកិត្តិយសដែលគ្មានព្រំដែនរបស់ចិត្រកូត។ ពួកគេបានមកនិងងូតទឹកនៅទន្លេដ៏ល្អ សីតា និងបងប្អូនទាំងពីររួមគ្នា។

Verse 272 (चौपाई)

रघुबर कहेउ लखन भल घाटू। करहु कतहुँ अब ठाहर ठाटू।। लखन दीख पय उतर करारा। चहुँ दिसि फिरेउ धनुष जिमि नारा।। नदी पनच सर सम दम दाना। सकल कलुष कलि साउज नाना।। चित्रकूट जनु अचल अहेरी। चुकइ न घात मार मुठभेरी।। अस कहि लखन ठाउँ देखरावा। थलु बिलोकि रघुबर सुखु पावा।। रमेउ राम मनु देवन्ह जाना। चले सहित सुर थपति प्रधाना।। कोल किरात बेष सब आए। रचे परन तृन सदन सुहाए।। बरनि न जाहि मंजु दुइ साला। एक ललित लघु एक बिसाला।।

រាមមានប្រសាសន៍ទៅលក្ស្មណ៍ថា នេះជាកន្លែងចុះចតល្អ សូមឲ្យយើងតាំងទីនៅទីណាមួយនៅទីនេះដោយសុខសាន្ត។ លក្ស្មណ៍បានមើលជុំវិញ ហើយជ្រើសរើសកន្លែងល្អមួយ គាត់បានវិលជុំវិញគ្រប់ទិសដូចជា�ឥន្ទធនូជុំវិញធ្នូ។ ទន្លេ ស្រះ ស្រមោលដើមឈើ ទឹក និងព្រៃទាំងអស់គឺគួរឲ្យរីករាយ បំបាត់កង្វល់របស់យុគកលីគ្រប់ប្រការ។ ចិត្រកូតហាក់ដូចជាអ្នកបរបាញ់ដែលមិនចេះខកចិត្ត មិនដែលខុសគោលដៅ វាយលុកទុក្ខនិងទុក្ខវេទនា។ ដូច្នេះលក្ស្មណ៍បានបង្ហាញកន្លែងនោះដល់ទ្រង់ មើលដីនោះ រាមបានរកឃើញនូវសេចក្តីពេញចិត្ត។ រាមបានរីករាយក្នុងព្រះហឫទ័យ ពួកទេវតាបានដឹងហើយក៏ចាកចេញទៅ ដឹកនាំដោយព្រះឥន្ទ្រ។ ពួកកោល និងកិរាតក្នុងសំលៀកបំពាក់របស់ពួកគេបានមកទាំងអស់ ពួកគេបានសាងសង់ខ្ទមស្លឹកដ៏ស្រស់ស្អាត។ មិនអាចពណ៌នាបានអំពីសាលពីរដ៏ស្រស់ស្អាត មួយតូចនិងគួរឲ្យទាក់ទាញ មួយទៀតធំទូលាយ។

Verse 273 (दोहा/सोरठा)

लखन जानकी सहित प्रभु राजत रुचिर निकेत। सोह मदनु मुनि बेष जनु रति रितुराज समेत।।133।।

ជាមួយលក្ស្មណ៍និងជនកី ព្រះអម្ចាស់បានរុងរឿងនៅក្នុងលំនៅដ៏ស្រស់ស្អាតនោះ ទ្រង់ហាក់ដូចជាព្រះកាមទេវៈខ្លួនឯងក្នុងរូបរាងរសី ព្រមទាំងរតីនិងព្រះរាជានៃរដូវកាលនៅជាមួយ។

Verse 274 (चौपाई)

अमर नाग किंनर दिसिपाला। चित्रकूट आए तेहि काला।। राम प्रनामु कीन्ह सब काहू। मुदित देव लहि लोचन लाहू।। बरषि सुमन कह देव समाजू। नाथ सनाथ भए हम आजू।। करि बिनती दुख दुसह सुनाए। हरषित निज निज सदन सिधाए।। चित्रकूट रघुनंदनु छाए। समाचार सुनि सुनि मुनि आए।। आवत देखि मुदित मुनिबृंदा। कीन्ह दंडवत रघुकुल चंदा।। मुनि रघुबरहि लाइ उर लेहीं। सुफल होन हित आसिष देहीं।। सिय सौमित्र राम छबि देखहिं। साधन सकल सफल करि लेखहिं।।

ពួកទេវតា នាគ កិន្នរ និងអ្នកថែរក្សាទិសទាំងឡាយបានមកដល់ចិត្រកូតនៅពេលនោះ។ ទាំងអស់បានធ្វើការគោរពដល់រាម ពួកទេវតាដែលមានចិត្តរីករាយបានទទួលនូវទ្រព្យសម្បត្តិនៃការមើលឃើញទ្រង់។ បោះផ្កាភ្លៀងធ្លាក់មក សភាទេវតាមានប្រសាសន៍ថា ម្ចាស់អើយ ថ្ងៃនេះពួកយើងបានក្លាយជាអ្នកមានវាសនាល្អពិតប្រាកដ។ បន្ទាប់ពីធ្វើបណ្តឹង និងរៀបរាប់អំពីទុក្ខវេទនាដែលមិនអាចទ្រាំបាន ពួកគេបានត្រឡប់ទៅលំនៅរបស់ខ្លួនវិញដោយចិត្តរីករាយ។ នៅពេលរាម ដែលជាទីរីករាយរបស់រាជវង្សរឃុ បានតាំងទីលើចិត្រកូត ពួករសីបានមកដោយលឺដំណឹងម្តងៗ។ ឃើញពួកគេមកដល់ ក្រុមរសីទាំងនោះបានរីករាយ ហើយធ្វើការក្រាបថ្វាយបានដល់ព្រះចន្ទនៃរាជវង្សរឃុ។ ពួករសីបានឱបរាមទៅក្នុងហឫទ័យរបស់ពួកគេ ហើយប្រគល់ពរឲ្យកិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេទាំងអស់បានផ្លែផ្កា។ មើលនូវរូបសម្បត្តិរបស់សីតា លក្ស្មណ៍ និងរាម ពួកគេបានរាប់រកការអនុវត្តសាសនាទាំងអស់ថាបានសម្រេចហើយ។

Verse 275 (दोहा/सोरठा)

जथाजोग सनमानि प्रभु बिदा किए मुनिबृंद। करहि जोग जप जाग तप निज आश्रमन्हि सुछंद।।134।।

ព្រះអម្ចាស់បានគោរពក្រុមរសីតាមសមគួរ ហើយបានលាលែងពីពួកគេ។ ពួកគេបានត្រឡប់ទៅអាស្រមរបស់ខ្លួនវិញ ដោយចិត្តសុខសាន្ត ដើម្បីអនុវត្តយោគៈ ជប់ ការភ្ញាក់រលឹក និងតបស្ស។

Verse 276 (चौपाई)

यह सुधि कोल किरातन्ह पाई। हरषे जनु नव निधि घर आई।। कंद मूल फल भरि भरि दोना। चले रंक जनु लूटन सोना।। तिन्ह महँ जिन्ह देखे दोउ भ्राता। अपर तिन्हहि पूँछहि मगु जाता।। कहत सुनत रघुबीर निकाई। आइ सबन्हि देखे रघुराई।। करहिं जोहारु भेंट धरि आगे। प्रभुहि बिलोकहिं अति अनुरागे।। चित्र लिखे जनु जहँ तहँ ठाढ़े। पुलक सरीर नयन जल बाढ़े।। राम सनेह मगन सब जाने। कहि प्रिय बचन सकल सनमाने।। प्रभुहि जोहारि बहोरि बहोरी। बचन बिनीत कहहिं कर जोरी।।

កុល និងកិរាតទាំងឡាយបានទទួលដំណឹងនេះ ហើយពួកគេមានចិត្តរីករាយដូចជាទ្រព្យថ្មីបានមកដល់ផ្ទះរបស់ពួកគេ។ ពួកគេបំពេញកញ្ចើរដោយឫស ផ្លែឈើ និងគ្រាប់ ហើយចេញដំណើរដូចជាអ្នកក្រទៅរកមាស។ ក្នុងចំណោមពួកគេ អ្នកដែលបានឃើញប្អូនប្រុសទាំងពីរបានសួរផ្លូវពីពួកគេនៅពេលដែលកំពុងដើរទៅ។ ដោយបានឮ និងនិយាយអំពីព្រះអម្ចាស់នៃរាជវង្សរឃុ ពួកគេបានមក ហើយទាំងអស់គ្នាបានឃើញព្រះរាម។ ពួកគេបានផ្គុំដៃថ្វាយបង្គំ ហើយក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ ពួកគេបានមើលព្រះអម្ចាស់ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ជ្រាលជ្រៅ។ ពួកគេឈរនឹងកន្លែងនីមួយៗដូចជារូបគំនូរ រាងកាយរបស់ពួកគេរំភើបដោយភាពរីករាយ ហើយទឹកភ្នែកបានហូរច្រោះ។ ទាំងអស់គ្នាត្រូវបានវង្វេងដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះរាម ព្រះអង្គបាននិយាយពាក្យគួរសម ហើយបានកោតសរសើរពួកគេទាំងអស់។ ពួកគេបានថ្វាយបង្គំព្រះអម្ចាស់ម្តងហើយម្តងទៀត ហើយដោយដៃផ្គុំគ្នា ពួកគេបាននិយាយពាក្យដោយកម្សាន្ត។

Verse 277 (दोहा/सोरठा)

अब हम नाथ सनाथ सब भए देखि प्रभु पाय। भाग हमारे आगमनु राउर कोसलराय।।135।।

ឥឡូវនេះ ព្រះអម្ចាស់អើយ យើងទាំងអស់គ្នាបានរកឃើញម្ចាស់ដោយការមើលឃើញព្រះបាទព្រះអង្គ។ ការមកដល់របស់យើងទីនេះ មហារាជនៃកោសល បានប្រែក្លាយជាសំណាងខ្លាំងណាស់។

Verse 278 (चौपाई)

धन्य भूमि बन पंथ पहारा। जहँ जहँ नाथ पाउ तुम्ह धारा।। धन्य बिहग मृग काननचारी। सफल जनम भए तुम्हहि निहारी।। हम सब धन्य सहित परिवारा। दीख दरसु भरि नयन तुम्हारा।। कीन्ह बासु भल ठाउँ बिचारी। इहाँ सकल रितु रहब सुखारी।। हम सब भाँति करब सेवकाई। करि केहरि अहि बाघ बराई।। बन बेहड़ गिरि कंदर खोहा। सब हमार प्रभु पग पग जोहा।। तहँ तहँ तुम्हहि अहेर खेलाउब। सर निरझर जलठाउँ देखाउब।। हम सेवक परिवार समेता। नाथ न सकुचब आयसु देता।।

សូមពរដល់ផែនដី ផ្លូវក្នុងព្រៃ និងភ្នំ ជាកន្លែងដែលព្រះអង្គបានដាក់ព្រះបាទព្រះអង្គ ព្រះអម្ចាស់អើយ។ សូមពរដល់បក្សី និងក្ដាមដែលត្រាច់ចរក្នុងព្រៃ កំណើតរបស់ពួកគេបានសំរេចដោយការមើលឃើញព្រះអង្គ។ យើងទាំងអស់គ្នាត្រូវបានពរ រួមជាមួយគ្រួសាររបស់យើង ដោយបានឃើញរូបរាងព្រះអង្គ ហើយបំពេញភ្នែករបស់យើងដោយទិដ្ឋភាពនោះ។ យើងបានរកឃើញទីលំនៅល្អមួយក្រោយពីពិចារណាឱ្យល្អ នៅទីនេះយើងនឹងនៅបានសុខក្នុងរដូវនីមួយៗ។ យើងនឹងបម្រើព្រះអង្គគ្រប់វិធី ដោយធ្វើឲ្យសីហា ពស់ និងខ្លាធំជាចំណីរបស់យើង។ ព្រៃ ព្រៃស្មៅ ភ្នំ និងរូងភ្នំទាំងអស់ជារបស់យើង យើងថ្វាយបង្គំព្រះបាទព្រះអង្គគ្រប់ជំហាន ព្រះអម្ចាស់អើយ។ នៅទីនោះៗ យើងនឹងនាំព្រះអង្គទៅបរបាញ់ យើងនឹងបង្ហាញព្រះអង្គនូវបឹង ទឹកជ្រោះ និងទីកន្លែងមានទឹក។ យើងជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គជាមួយគ្រួសារទាំងមូល ព្រះអម្ចាស់អើយ សូមកុំស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការផ្តល់បញ្ជាដល់យើង។

Verse 279 (दोहा/सोरठा)

बेद बचन मुनि मन अगम ते प्रभु करुना ऐन। बचन किरातन्ह के सुनत जिमि पितु बालक बैन।।136।।

ករុណារបស់ព្រះអម្ចាស់គឺជាអត្ថសារនៃពាក្យវេទ ដែលមិនអាចទៅដល់សូម្បីតែចិត្តរបស់អ្នកសិក្សា។ ដោយស្តាប់ពាក្យរបស់កិរាតទាំងឡាយ ព្រះអង្គមានព្រះទ័យពេញព្រះរាជហឫទ័យ ដូចជាឪពុកស្តាប់កូននិយាយ។

Verse 280 (चौपाई)

रामहि केवल प्रेमु पिआरा। जानि लेउ जो जाननिहारा।। राम सकल बनचर तब तोषे। कहि मृदु बचन प्रेम परिपोषे।। बिदा किए सिर नाइ सिधाए। प्रभु गुन कहत सुनत घर आए।। एहि बिधि सिय समेत दोउ भाई। बसहिं बिपिन सुर मुनि सुखदाई।। जब ते आइ रहे रघुनायकु। तब तें भयउ बनु मंगलदायकु।। फूलहिं फलहिं बिटप बिधि नाना।।मंजु बलित बर बेलि बिताना।। सुरतरु सरिस सुभायँ सुहाए। मनहुँ बिबुध बन परिहरि आए।। गंज मंजुतर मधुकर श्रेनी। त्रिबिध बयारि बहइ सुख देनी।।

ដឹងថាព្រះរាមជាទីស្រឡាញ់តែចំពោះសេចក្តីស្រឡាញ់ប៉ុណ្ណោះ សូមឲ្យអ្នកដែលដឹងច្បាស់យកវាទុកក្នុងចិត្ត។ នៅពេលនោះព្រះរាមបានធ្វើឲ្យអ្នករស់នៅក្នុងព្រៃទាំងអស់ពេញចិត្ត ដោយនិយាយពាក្យទន់ភ្លន់ ហើយបីបាច់ពួកគេដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ ព្រះអង្គបានលាសិក្សាចាកចេញ ដោយងកបាតព្រះអង្គ ហើយត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ដោយស្រែកនិងស្តាប់គុណធម៌របស់ព្រះអម្ចាស់។ តាមរបៀបនេះ ប្អូនប្រុសទាំងពីរ រួមជាមួយនាងសីតា គង់នៅក្នុងព្រៃ នាំមកនូវភាពរីករាយដល់ទេវតា និងអ្នកសិក្សា។ ចាប់តាំងពីព្រះអម្ចាស់នៃរាជវង្សរឃុបានមកគង់នៅទីនោះ ព្រៃបានក្លាយជាអ្នកនាំមកនូវសិរីលាអំពី។ ដើមឈើទាំងឡាយបានផ្កា និងផ្លែផ្កាដោយវិធីអស្ចារ្យជាច្រើន វល្លិស្អាតបានរីករាលដាលព្រលឹងស្រស់ស្អាតរបស់វា។ ដើមឈើសួគ៌មានសម្រស់ស្រស់ស្អាតតាមធម្មជាតិរបស់វា ដូចជាទេវតាបានចេញមកក្រៅទុកព្រៃរបស់ពួកគេ។ ព្រៃលើព្រៃ ស្រស់ស្អាតជាងគ្នា ជាមួយជួរឃ្មុំ ខ្យល់បីប្រភេទបក់នាំមកនូវភាពសុខសាន្ត។

Verse 281 (दोहा/सोरठा)

नीलकंठ कलकंठ सुक चातक चक्क चकोर। भाँति भाँति बोलहिं बिहग श्रवन सुखद चित चोर।।137।।

សត្វដែលមានកខ្មៅ កាលកណ្ឋ សត្វបក្សីខ្សាច់ ចក្វា និងចក្វរៈ បក្សីទាំងឡាយច្រៀងដោយវិធីជាច្រើន នាំមកនូវភាពរីករាយដល់ត្រចៀក ហើយលួចយកចិត្ត។

Verse 282 (चौपाई)

केरि केहरि कपि कोल कुरंगा। बिगतबैर बिचरहिं सब संगा।। फिरत अहेर राम छबि देखी। होहिं मुदित मृगबंद बिसेषी।। बिबुध बिपिन जहँ लगि जग माहीं। देखि राम बनु सकल सिहाहीं।। सुरसरि सरसइ दिनकर कन्या। मेकलसुता गोदावरि धन्या।। सब सर सिंधु नदी नद नाना। मंदाकिनि कर करहिं बखाना।। उदय अस्त गिरि अरु कैलासू। मंदर मेरु सकल सुरबासू।। सैल हिमाचल आदिक जेते। चित्रकूट जसु गावहिं तेते।। बिंधि मुदित मन सुखु न समाई। श्रम बिनु बिपुल बड़ाई पाई।।

ក្ងោក ខ្លាធំ សត្វកំប្រុក ជ្រូកព្រៃ និងក្ដាម ដែលមិនមានសត្រូវ ត្រាច់ចររួមគ្នាទាំងអស់។ នៅពេលត្រាច់ចរ ហើយមើលឃើញសម្រស់របស់ព្រះរាម ហ្វូងក្ដាមក្លាយជាអ្នកមានភាពរីករាយជាពិសេស។ នៅទីណាក៏ដោយដែលមានព្រៃសួគ៌ក្នុងលោក នៅពេលមើលឃើញព្រះរាម ទាំងអស់គ្នាមានចិត្តរីករាយ។ គង្គា យមុនា កូនស្រីនៃព្រះអាទិត្យ កូនស្រីនៃភ្នំមេរុ និងគោទាវរីត្រូវបានពរ។ បឹង មហាសមុទ្រ ទន្លេ និងខ្សែទឹកនានា សរសើរនូវមន្ទកិនី។ ភ្នំនៃព្រះអាទិត្យរះ និងលិច កៃលាស មន្ទរ មេរុ និងទីលំនៅទាំងអស់របស់ទេវតា ភ្នំហិមាល័យ និងភ្នំផ្សេងៗទៀតទាំងអស់ ច្រៀងនូវភាពរុងរឿងរបស់ចិត្រកូដ។ វិធី ដោយចិត្តរីករាយ និងភាពរីករាយដែលមិនមានព្រំដែន បានទទួលភាពរុងរឿងធំដោយគ្មានការខំប្រឹង។

Verse 283 (दोहा/सोरठा)

चित्रकूट के बिहग मृग बेलि बिटप तृन जाति। पुन्य पुंज सब धन्य अस कहहिं देव दिन राति।।138।।

បក្សី ក្ដាម វល្លិ ដើមឈើ និងស្មៅនៃចិត្រកូតទាំងអស់ និយាយទាំងថ្ងៃទាំងយប់ថា ជាគំនរនៃបុណ្យ ទាំងអស់ត្រូវបានពរពិតប្រាកដ។

Verse 284 (चौपाई)

नयनवंत रघुबरहि बिलोकी। पाइ जनम फल होहिं बिसोकी।। परसि चरन रज अचर सुखारी। भए परम पद के अधिकारी।। सो बनु सैलु सुभायँ सुहावन। मंगलमय अति पावन पावन।। महिमा कहिअ कवनि बिधि तासू। सुखसागर जहँ कीन्ह निवासू।। पय पयोधि तजि अवध बिहाई। जहँ सिय लखनु रामु रहे आई।। कहि न सकहिं सुषमा जसि कानन। जौं सत सहस होंहिं सहसानन।। सो मैं बरनि कहौं बिधि केहीं। डाबर कमठ कि मंदर लेहीं।। सेवहिं लखनु करम मन बानी। जाइ न सीलु सनेहु बखानी।।

អ្នកដែលមានភ្នែក នៅពេលមើលឃើញអ្នកប្រសើរបំផុតនៃរាជវង្សរឃុ ទទួលបានផលនៃកំណើត ហើយក្លាយជាអ្នកមិនមានទុក្ខ។ ដោយប៉ះធូលីនៃព្រះបាទព្រះអង្គ សត្វដែលមិនអាចកម្រើកបានរកឃើញនូវភាពរីករាយ ពួកគេក្លាយជាអ្នកមានសិទ្ធិចំពោះស្ថានកំពូល។ ព្រៃ និងភ្នំនោះស្រស់ស្អាតតាមធម្មជាតិ បំពេញដោយសិរីលាអំពី បរិសុទ្ធបំផុតក្នុងចំណោមអ្វីដែលបរិសុទ្ធ។ តើអាចពណ៌នាអំពីភាពរុងរឿងរបស់វាបានដោយរបៀបណា? នៅទីនោះ មហាសមុទ្រនៃភាពសុខបានធ្វើជាទីលំនៅរបស់ព្រះអង្គ។ ដោយទុកអយុធ្យា ហើយបោះបង់មហាសមុទ្រនៃទឹកដោះ ជាកន្លែងដែលនាងសីតា លក្សមណ៍ និងព្រះរាមបានមកគង់។ សម្រស់នៃព្រៃនោះមិនអាចប្រាប់បានទេ សូម្បីតែមានអ្នកមានមុខទាំងបួនមួយពាន់នាក់ក៏ដោយ។ តើខ្ញុំអាចពណ៌នាវាបានដោយរបៀបណា? ថាតើខ្ញុំយកអ្វីក៏ដោយ អ្វីក៏ដោយ។ លក្សមណ៍បម្រើព្រះអង្គដោយរាងកាយ ចិត្ត និងវាចា ចរិត និងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់គាត់មិនអាចពណ៌នាបានទេ។

Verse 285 (दोहा/सोरठा)

-छिनु छिनु लखि सिय राम पद जानि आपु पर नेहु। करत न सपनेहुँ लखनु चितु बंधु मातु पितु गेहु।।139।।

គ្រប់ពេលវេលានាងបានមើលនាងសីតា និងព្រះបាទព្រះរាម ដោយដឹងថាសេចក្តីស្រឡាញ់របស់នាងចំពោះពួកទ្រង់គឺជារបស់នាងផ្ទាល់ លក្សមណ៍មិនដែលគិតអំពីខ្លួនឯង ចិត្ត ឪពុកម្តាយ ឬផ្ទះរបស់គាត់ទេ សូម្បីតែក្នុងគ្រោះក៏ដោយ។