Prakarana 14

Verse 266 (चौपाई)

काम कोह मद मान न मोहा। लोभ न छोभ न राग न द्रोहा।। जिन्ह कें कपट दंभ नहिं माया। तिन्ह कें हृदय बसहु रघुराया।। सब के प्रिय सब के हितकारी। दुख सुख सरिस प्रसंसा गारी।। कहहिं सत्य प्रिय बचन बिचारी। जागत सोवत सरन तुम्हारी।। तुम्हहि छाड़ि गति दूसरि नाहीं। राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।। जननी सम जानहिं परनारी। धनु पराव बिष तें बिष भारी।। जे हरषहिं पर संपति देखी। दुखित होहिं पर बिपति बिसेषी।। जिन्हहि राम तुम्ह प्रानपिआरे। तिन्ह के मन सुभ सदन तुम्हारे।।

ಯಾರಲ್ಲಿ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಮದ, ಮಾನ, ಮೋಹ, ಲೋಭ, ಭಯ, ರಾಗ, ದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲ, ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಪಟ, ದಂಭ, ಮಾಯೆಗಳಿಲ್ಲ, ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸು, ಓ ರಘುರಾಯ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯರು, ಎಲ್ಲರ ಹಿತಕಾರಿಗಳು, ದುಃಖ ಸುಖಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಕಾಣುವವರು, ಹೊಗಳಿಕೆ ನಿಂದೆಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು. ಅವರು ಚಿಂತಿಸಿ ಸತ್ಯವಾದ ಪ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ; ಎಚ್ಚರ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಶರಣು ಹೇಗುತ್ತಾರೆ. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಮ ನೆಲೆಸು. ಪರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕಾಣುವವರು, ಪರಧನವನ್ನು ವಿಷದಿಂತಲೂ ಭಯಾನಕವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು. ಇತರರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಂಡು ಹರ್ಷಿಸುವವರು, ಇತರರ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಕಂಡು ದುಃಖಿಸುವವರು. ಯಾರಿಗೆ ರಾಮ ನೀವು ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯರೋ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ನಿಮ್ಮ ಶುಭ ನಿವಾಸ.

Verse 267 (दोहा/सोरठा)

स्वामि सखा पितु मातु गुर जिन्ह के सब तुम्ह तात। मन मंदिर तिन्ह कें बसहु सीय सहित दोउ भ्रात।।130।।

ಯಾರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ, ಮಿತ್ರ, ಪಿತೃ, ಮಾತೃ, ಗುರು ಎಲ್ಲರೂ ನೀವೊಬ್ಬರೇ ಆಗಿರುವಿರಿ, ಓ ಪ್ರಭು, ಅವರ ಹೃದಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೀವಿಬ್ಬರೂ ನೆಲೆಸಿ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಸಹೋದರ.

Verse 268 (चौपाई)

अवगुन तजि सब के गुन गहहीं। बिप्र धेनु हित संकट सहहीं।। नीति निपुन जिन्ह कइ जग लीका। घर तुम्हार तिन्ह कर मनु नीका।। गुन तुम्हार समुझइ निज दोसा। जेहि सब भाँति तुम्हार भरोसा।। राम भगत प्रिय लागहिं जेही। तेहि उर बसहु सहित बैदेही।। जाति पाँति धनु धरम बड़ाई। प्रिय परिवार सदन सुखदाई।। सब तजि तुम्हहि रहइ उर लाई। तेहि के हृदयँ रहहु रघुराई।। सरगु नरकु अपबरगु समाना। जहँ तहँ देख धरें धनु बाना।। करम बचन मन राउर चेरा। राम करहु तेहि कें उर डेरा।।

ಇತರರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗೋವು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಕಟ ಸಹಿಸುವವರು. ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರು, ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟವರು. ನಿಮ್ಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ತಮ್ಮ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಾವು ಎಣಿಸುವವರು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಇಟ್ಟವರು. ರಾಮ ಭಕ್ತರು ಪ್ರಿಯರಾಗಿ ಕಾಣುವವರು, ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವೈದೇಹಿ ಸಮೇತ ನೆಲೆಸು. ಜಾತಿ, ಕುಲ, ಧನ, ಧರ್ಮ, ಹಿರಿಮೆ, ಪ್ರಿಯ ಪರಿವಾರ, ಸುಖದಾಯಕ ಸದನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರು, ಓ ರಘುರಾಯ. ಸ್ವರ್ಗ, ನರಕ, ಮೋಕ್ಷಗಳು ಸಮಾನವೆಂದು ಕಾಣುವವರು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವರು. ಕಾಯ, ವಾಚ, ಮನಸ್ಸುಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದಾಸರಾಗಿರುವವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ರಾಮ ನೆಲೆಸು.

Verse 269 (दोहा/सोरठा)

जाहि न चाहिअ कबहुँ कछु तुम्ह सन सहज सनेहु। बसहु निरंतर तासु मन सो राउर निज गेहु।।131।।

ಯಾರು ಎಂದಿಗೂ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಹಜವಾದ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೇಮಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೀವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ, ಅದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.

Verse 270 (चौपाई)

एहि बिधि मुनिबर भवन देखाए। बचन सप्रेम राम मन भाए।। कह मुनि सुनहु भानुकुलनायक। आश्रम कहउँ समय सुखदायक।। चित्रकूट गिरि करहु निवासू। तहँ तुम्हार सब भाँति सुपासू।। सैलु सुहावन कानन चारू। करि केहरि मृग बिहग बिहारू।। नदी पुनीत पुरान बखानी। अत्रिप्रिया निज तपबल आनी।। सुरसरि धार नाउँ मंदाकिनि। जो सब पातक पोतक डाकिनि।। अत्रि आदि मुनिबर बहु बसहीं। करहिं जोग जप तप तन कसहीं।। चलहु सफल श्रम सब कर करहू। राम देहु गौरव गिरिबरहू।।

ಹೀಗೆ ಮುನಿವರ್ಯರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು; ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದವು, ರಾಮನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಾದವು. ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಕೇಳು, ಓ ಸೂರ್ಯವಂಶದ ನಾಯಕ; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಖದಾಯಕವಾದ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸ ಮಾಡಿ; ಅಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತವು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ, ಅರಣ್ಯವು ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ, ಆನೆ, ಸಿಂಹ, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ವಿಹರಿಸುತ್ತವೆ. ನದಿಯು ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದಂತೆ; ಅತ್ರಿಯ ಪ್ರಿಯರು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ತಂದರು. ಅದರ ಧಾರೆಗೆ ಮಂದಾಕಿನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯೋಗ, ಜಪ, ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬನ್ನಿ, ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಫಲಿಸಲಿ; ಓ ರಾಮ, ಈ ಮಹಾಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡಿ.

Verse 271 (दोहा/सोरठा)

चित्रकूट महिमा अमित कहीं महामुनि गाइ। आए नहाए सरित बर सिय समेत दोउ भाइ।।132।।

ಮಹಾಮುನಿಗಳು ಚಿತ್ರಕೂಟದ ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದರು. ಅವರು ಬಂದು ಉತ್ತಮ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಒಟ್ಟಿಗೆ.

Verse 272 (चौपाई)

रघुबर कहेउ लखन भल घाटू। करहु कतहुँ अब ठाहर ठाटू।। लखन दीख पय उतर करारा। चहुँ दिसि फिरेउ धनुष जिमि नारा।। नदी पनच सर सम दम दाना। सकल कलुष कलि साउज नाना।। चित्रकूट जनु अचल अहेरी। चुकइ न घात मार मुठभेरी।। अस कहि लखन ठाउँ देखरावा। थलु बिलोकि रघुबर सुखु पावा।। रमेउ राम मनु देवन्ह जाना। चले सहित सुर थपति प्रधाना।। कोल किरात बेष सब आए। रचे परन तृन सदन सुहाए।। बरनि न जाहि मंजु दुइ साला। एक ललित लघु एक बिसाला।।

ರಘುವರ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಘಟ್ಟ; ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸೋಣ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನೋಡಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆರಿಸಿದ; ಅವನು ಬಿಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತ ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿದ. ನದಿ, ಕೆರೆಗಳು, ಮರಗಳ ನೆರಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದವು, ಕಲಿಯುಗದ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಮಶಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತಿದ್ದವು. ಚಿತ್ರಕೂಟವು ಚಲಿಸದ ಬೇಟೆಗಾರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ; ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ರಘುವರ್ ಸಂತೋಷ ಪಟ್ಟರು. ರಾಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿದರು; ದೇವತೆಗಳು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ದೇವತೆಗಳ ಮುಖಂಡರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಕೋಲ ಮತ್ತು ಕಿರಾತರು ತಮ್ಮ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ಅವರು ಸುಂದರವಾದ ಎಲೆಗಳ ಮಾಳಿಗೆಯ ಗುಡಿಸಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಎರಡು ಸುಂದರ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು.

Verse 273 (दोहा/सोरठा)

लखन जानकी सहित प्रभु राजत रुचिर निकेत। सोह मदनु मुनि बेष जनु रति रितुराज समेत।।133।।

ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಭು ಆ ಸುಂದರ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು; ಅವರು ರತಿ ಮತ್ತು ಋತುರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಮುನಿವೇಷದಲ್ಲಿರುವ ಮದನನಂತೆ ಕಂಡರು.

Verse 274 (चौपाई)

अमर नाग किंनर दिसिपाला। चित्रकूट आए तेहि काला।। राम प्रनामु कीन्ह सब काहू। मुदित देव लहि लोचन लाहू।। बरषि सुमन कह देव समाजू। नाथ सनाथ भए हम आजू।। करि बिनती दुख दुसह सुनाए। हरषित निज निज सदन सिधाए।। चित्रकूट रघुनंदनु छाए। समाचार सुनि सुनि मुनि आए।। आवत देखि मुदित मुनिबृंदा। कीन्ह दंडवत रघुकुल चंदा।। मुनि रघुबरहि लाइ उर लेहीं। सुफल होन हित आसिष देहीं।। सिय सौमित्र राम छबि देखहिं। साधन सकल सफल करि लेखहिं।।

ದೇವತೆಗಳು, ನಾಗರು, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ದಿಕ್ಪಾಲಕರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಎಲ್ಲರೂ ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು; ಆನಂದಿತ ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ದರ್ಶನದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ದೇವಸಮಾಜವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು - ನಾಥ, ಇಂದು ನಾವು ಸನಾಥರಾದೆವು. ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಸಹಿಸಲಾಗದ ದುಃಖಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಅವರು ಆನಂದದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ರಘುನಂದನನಾದ ರಾಮನು ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಮುನಿಗಳು ಬಂದರು. ಅವರು ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮುನಿಸಂಘವು ಆನಂದಿಸಿ ರಘುಕುಲಚಂದ್ರನಿಗೆ ದಂಡವತ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿತು. ಮುನಿಗಳು ರಘುವರನ್ನು ಎದೆಗೆ ಬಿಗಿದಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳು ಸಫಲವಾಗಲೆಂದು ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿದರು. ಸೀತೆ, ಸೌಮಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಮನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಫಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.

Verse 275 (दोहा/सोरठा)

जथाजोग सनमानि प्रभु बिदा किए मुनिबृंद। करहि जोग जप जाग तप निज आश्रमन्हि सुछंद।।134।।

ಪ್ರಭು ಮುನಿಸಂಘವನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ವಿದಾಯ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಯೋಗ, ಜಪ, ಜಾಗರಣೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.

Verse 276 (चौपाई)

यह सुधि कोल किरातन्ह पाई। हरषे जनु नव निधि घर आई।। कंद मूल फल भरि भरि दोना। चले रंक जनु लूटन सोना।। तिन्ह महँ जिन्ह देखे दोउ भ्राता। अपर तिन्हहि पूँछहि मगु जाता।। कहत सुनत रघुबीर निकाई। आइ सबन्हि देखे रघुराई।। करहिं जोहारु भेंट धरि आगे। प्रभुहि बिलोकहिं अति अनुरागे।। चित्र लिखे जनु जहँ तहँ ठाढ़े। पुलक सरीर नयन जल बाढ़े।। राम सनेह मगन सब जाने। कहि प्रिय बचन सकल सनमाने।। प्रभुहि जोहारि बहोरि बहोरी। बचन बिनीत कहहिं कर जोरी।।

ಕೋಲ ಮತ್ತು ಕಿರಾತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಈ ವಾರ್ತೆ ತಲುಪಿತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊಸ ನಿಧಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದಂತೆ ಆನಂದಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕಂದಮೂಲ, ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಅವರು ಬಡವರಂತೆ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹೊರಟರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು ನೋಡಿದವರು ಅವರಿಗೆ ದಾರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ರಘುವೀರನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ಹೇಳಿ, ಅವರು ಬಂದು ರಘುರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಅವರು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗಿದರು; ಅವರು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆಳವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು. ಅವರು ಇಲ್ಲಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ರೂಪಗಳಂತೆ ನಿಶ್ಚಲರಾಗಿ ನಿಂತರು; ಅವರ ದೇಹಗಳು ಪುಳಕಿತವಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ರಾಮನ ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದರು; ಅವನು ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದನು. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ವಿನಯದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದರು.

Verse 277 (दोहा/सोरठा)

अब हम नाथ सनाथ सब भए देखि प्रभु पाय। भाग हमारे आगमनु राउर कोसलराय।।135।।

ಇನ್ನು, ನಾಥ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸನಾಥರಾದೆವು. ನಮ್ಮ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದು, ಕೋಸಲರಾಯ, ಅತ್ಯಂತ ಭಾಗ್ಯವೆಂದು ಸಿದ್ಧಿಸಿದೆ.

Verse 278 (चौपाई)

धन्य भूमि बन पंथ पहारा। जहँ जहँ नाथ पाउ तुम्ह धारा।। धन्य बिहग मृग काननचारी। सफल जनम भए तुम्हहि निहारी।। हम सब धन्य सहित परिवारा। दीख दरसु भरि नयन तुम्हारा।। कीन्ह बासु भल ठाउँ बिचारी। इहाँ सकल रितु रहब सुखारी।। हम सब भाँति करब सेवकाई। करि केहरि अहि बाघ बराई।। बन बेहड़ गिरि कंदर खोहा। सब हमार प्रभु पग पग जोहा।। तहँ तहँ तुम्हहि अहेर खेलाउब। सर निरझर जलठाउँ देखाउब।। हम सेवक परिवार समेता। नाथ न सकुचब आयसु देता।।

ಧನ್ಯವಾಗಲಿ ಭೂಮಿ, ವನಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು, ನಾಥ, ನೀವು ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಪಾದವಿಟ್ಟಿದ್ದೀರೋ. ಧನ್ಯರಾಗಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಮೃಗಗಳು; ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ ಅವುಗಳ ಜನ್ಮ ಸಫಲವಾಗಿದೆ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಸಮೇತ ಧನ್ಯರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಿ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿ ಒಳ್ಳೆಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ಇರುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಕರಾಗಿರುತ್ತೇವೆ, ಸಿಂಹ, ಸರ್ಪ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅರಣ್ಯ, ಪೊದೆಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮವು; ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೇಟೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೇವೆ; ಸರೋವರ, ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಸಮೇತ ನಿಮ್ಮ ಸೇವಕರು; ನಾಥ, ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಲು ಸಂಕೋಚಿಸಬೇಡಿ.

Verse 279 (दोहा/सोरठा)

बेद बचन मुनि मन अगम ते प्रभु करुना ऐन। बचन किरातन्ह के सुनत जिमि पितु बालक बैन।।136।।

ವೇದಗಳ ವಚನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಗಮ್ಯವಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಕರುಣೆಯು ಸಾರವಾಗಿದೆ. ಕಿರಾತರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ತಂದೆಯು ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವಂತೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು.

Verse 280 (चौपाई)

रामहि केवल प्रेमु पिआरा। जानि लेउ जो जाननिहारा।। राम सकल बनचर तब तोषे। कहि मृदु बचन प्रेम परिपोषे।। बिदा किए सिर नाइ सिधाए। प्रभु गुन कहत सुनत घर आए।। एहि बिधि सिय समेत दोउ भाई। बसहिं बिपिन सुर मुनि सुखदाई।। जब ते आइ रहे रघुनायकु। तब तें भयउ बनु मंगलदायकु।। फूलहिं फलहिं बिटप बिधि नाना।।मंजु बलित बर बेलि बिताना।। सुरतरु सरिस सुभायँ सुहाए। मनहुँ बिबुध बन परिहरि आए।। गंज मंजुतर मधुकर श्रेनी। त्रिबिध बयारि बहइ सुख देनी।।

ರಾಮನು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಮಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ, ಇದನ್ನು ಅರಿಯುವವರು. ರಾಮನು ಎಲ್ಲಾ ವನಚರರನ್ನು ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು. ಅವನು ತಲೆಬಾಗಿ ವಿದಾಯ ನೀಡಿ ಹೊರಟನು; ಪ್ರಭುವಿನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಕೇಳುತ್ತ ಮನೆಗೆ ಬಂದನು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ರಘುನಾಯಕನು ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಇರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಅರಣ್ಯವು ಮಂಗಳದಾಯಕವಾಯಿತು. ಮರಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ; ಸುಂದರವಾದ ಬಳ್ಳಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೋಹರ ವಿತಾನಗಳನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ. ದೇವತಾವೃಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ, ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ವನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದಂತೆ. ಉಪವನದ ಮೇಲೆ ಉಪವನ, ಮಧುಕರ ಸಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ; ಮೂರು ಬಗೆಯ ಪವನಗಳು ಬೀಸಿ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 281 (दोहा/सोरठा)

नीलकंठ कलकंठ सुक चातक चक्क चकोर। भाँति भाँति बोलहिं बिहग श्रवन सुखद चित चोर।।137।।

ನೀಲಕಂಠ, ಕಲಕಂಠ, ಶುಕ, ಚಾತಕ, ಚಕ್ಕ ಮತ್ತು ಚಕೋರ; ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ, ಕಿವಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕದಡುತ್ತವೆ.

Verse 282 (चौपाई)

केरि केहरि कपि कोल कुरंगा। बिगतबैर बिचरहिं सब संगा।। फिरत अहेर राम छबि देखी। होहिं मुदित मृगबंद बिसेषी।। बिबुध बिपिन जहँ लगि जग माहीं। देखि राम बनु सकल सिहाहीं।। सुरसरि सरसइ दिनकर कन्या। मेकलसुता गोदावरि धन्या।। सब सर सिंधु नदी नद नाना। मंदाकिनि कर करहिं बखाना।। उदय अस्त गिरि अरु कैलासू। मंदर मेरु सकल सुरबासू।। सैल हिमाचल आदिक जेते। चित्रकूट जसु गावहिं तेते।। बिंधि मुदित मन सुखु न समाई। श्रम बिनु बिपुल बड़ाई पाई।।

ನವಿಲು, ಸಿಂಹ, ವಾನರ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳು, ವೈರವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ರಾಮನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೃಗಸಮೂಹಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತವೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ದಿವ್ಯವನಗಳಿವೆಯೋ, ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲರೂ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುರಸರಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ದಿನಕರಕನ್ಯೆ, ಮೇಕಲಸುತೆ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ಧನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸರೋವರ, ಸಾಗರ, ನದಿ ಮತ್ತು ನಾನಾ ಝರಿಗಳು ಮಂದಾಕಿನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತದ ಪರ್ವತಗಳು, ಕೈಲಾಸ, ಮಂದರ, ಮೇರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವನಿವಾಸಗಳು; ಹಿಮಾಚಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳು ಚಿತ್ರಕೂಟದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತವೆ. ವಿಧಿಯು ಆನಂದಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೀಮಿತವಿಲ್ಲದ ಸುಖದಿಂದ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ವಿಪುಲವಾದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 283 (दोहा/सोरठा)

चित्रकूट के बिहग मृग बेलि बिटप तृन जाति। पुन्य पुंज सब धन्य अस कहहिं देव दिन राति।।138।।

ಚಿತ್ರಕೂಟದ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ: ಇದು ಪುಣ್ಯದ ರಾಶಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಧನ್ಯರು.

Verse 284 (चौपाई)

नयनवंत रघुबरहि बिलोकी। पाइ जनम फल होहिं बिसोकी।। परसि चरन रज अचर सुखारी। भए परम पद के अधिकारी।। सो बनु सैलु सुभायँ सुहावन। मंगलमय अति पावन पावन।। महिमा कहिअ कवनि बिधि तासू। सुखसागर जहँ कीन्ह निवासू।। पय पयोधि तजि अवध बिहाई। जहँ सिय लखनु रामु रहे आई।। कहि न सकहिं सुषमा जसि कानन। जौं सत सहस होंहिं सहसानन।। सो मैं बरनि कहौं बिधि केहीं। डाबर कमठ कि मंदर लेहीं।। सेवहिं लखनु करम मन बानी। जाइ न सीलु सनेहु बखानी।।

ಕಣ್ಣುಳ್ಳವರು ರಘುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಜನ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ದುಃಖರಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಪಾದದ ಧೂಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತವೆ; ಅವು ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ, ಮಂಗಳಕರತ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ಪವಿತ್ರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಿ? ಅಲ್ಲಿ ಸುಖಸಾಗರನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ವಾಸಮಾಡಿದನು. ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ರಾಮರು ವಾಸಿಸಲು ಬಂದ ಸ್ಥಳ. ಆ ಅರಣ್ಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಸಾವಿರ ಬ್ರಹ್ಮರಿದ್ದರೂ. ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಿ? ಆಮೆಯನ್ನೋ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನೋ ಎತ್ತಿಕೊಂಡರೂ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಣಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 285 (दोहा/सोरठा)

-छिनु छिनु लखि सिय राम पद जानि आपु पर नेहु। करत न सपनेहुँ लखनु चितु बंधु मातु पितु गेहु।।139।।

ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ರಾಮನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ತಿಳಿದಳು; ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಸಹ ತನ್ನನ್ನು, ತನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು, ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೆನೆಯಲಿಲ್ಲ.