Prakarana 14

Verse 266 (चौपाई)

काम कोह मद मान न मोहा। लोभ न छोभ न राग न द्रोहा।। जिन्ह कें कपट दंभ नहिं माया। तिन्ह कें हृदय बसहु रघुराया।। सब के प्रिय सब के हितकारी। दुख सुख सरिस प्रसंसा गारी।। कहहिं सत्य प्रिय बचन बिचारी। जागत सोवत सरन तुम्हारी।। तुम्हहि छाड़ि गति दूसरि नाहीं। राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।। जननी सम जानहिं परनारी। धनु पराव बिष तें बिष भारी।। जे हरषहिं पर संपति देखी। दुखित होहिं पर बिपति बिसेषी।। जिन्हहि राम तुम्ह प्रानपिआरे। तिन्ह के मन सुभ सदन तुम्हारे।।

যাৰ মনত কাম, ক্ৰোধ, অহংকাৰ, অভিমান, মোহ, লোভ, ভয়, ৰাগ বা শত্ৰুতা নাই, যাৰ হৃদয়ত কপটতা, দম্ভ বা মায়া নাই, তেনে হৃদয়ত বাস কৰক, হে ৰঘুৰায়। সকলোৰে প্ৰিয়, সকলোৰে হিতকাৰী; দুখ আৰু সুখ সমান, প্ৰশংসা আৰু নিন্দা সমান। তেওঁলোকে বিচাৰ কৰি সত্য আৰু প্ৰিয় কথা কয়; জাগ্ৰত বা শয়নত আপোনাৰ শৰণত থাকে। আপোনাক এৰি আন কোনো গতি নাই; হে ৰাম, তেওঁলোকৰ মনত বাস কৰা। পৰনাৰীক মাতৃ জ্ঞান কৰে; পৰধনক বিষ জ্ঞান কৰে, বিষতকৈও ভয়ংকৰ। আনৰ সম্পত্তি দেখি যি আনন্দিত হয়, আনৰ বিপত্তিত যি দুখিত হয়। হে ৰাম, যাৰ বাবে আপুনি প্ৰাণপ্ৰিয়, তেওঁলোকৰ মনত আপোনাৰ সুন্দৰ বাসস্থান হওক।

Verse 267 (दोहा/सोरठा)

स्वामि सखा पितु मातु गुर जिन्ह के सब तुम्ह तात। मन मंदिर तिन्ह कें बसहु सीय सहित दोउ भ्रात।।130।।

যাৰ দৃষ্টিত স্বামী, বন্ধু, পিতা, মাতা আৰু গুৰু সকলো আপুনিহে, হে প্ৰভু, তেওঁলোকৰ হৃদয়ৰ মন্দিৰত আপোনাৰ দুয়ো বাস কৰক, সীতা আৰু আপোনাৰ ভ্ৰাতা সহ।

Verse 268 (चौपाई)

अवगुन तजि सब के गुन गहहीं। बिप्र धेनु हित संकट सहहीं।। नीति निपुन जिन्ह कइ जग लीका। घर तुम्हार तिन्ह कर मनु नीका।। गुन तुम्हार समुझइ निज दोसा। जेहि सब भाँति तुम्हार भरोसा।। राम भगत प्रिय लागहिं जेही। तेहि उर बसहु सहित बैदेही।। जाति पाँति धनु धरम बड़ाई। प्रिय परिवार सदन सुखदाई।। सब तजि तुम्हहि रहइ उर लाई। तेहि के हृदयँ रहहु रघुराई।। सरगु नरकु अपबरगु समाना। जहँ तहँ देख धरें धनु बाना।। करम बचन मन राउर चेरा। राम करहु तेहि कें उर डेरा।।

যি আনৰ দোষ এৰি গুণ ধৰে, যি ব্ৰাহ্মণ, গৰু বা হিতৰ বাবে সংকট সহ্য কৰে, যি নীতিত নিপুণ আৰু জগতৰ পথত চলে, যাৰ মন সদায় আপোনাৰ ঘৰত স্থিৰ, যি আপোনাৰ গুণ নিজৰ বুলি গ্ৰহণ কৰে আৰু নিজৰ দোষ গণে, যি সকলো প্ৰকাৰে আপোনাৰ ওপৰত ভৰসা ৰাখে। যাৰ প্ৰতি ৰাম ভক্তসকল প্ৰিয় লাগে, তেনে হৃদয়ত বৈদেহী সহ বাস কৰক। জাতি, পাতি, ধন, ধৰ্ম, বড়াই, প্ৰিয় পৰিয়াল, সদন আৰু সুখদায়ক সকলো এৰি যি আপোনাক হৃদয়ত ৰাখে, তেনে হৃদয়ত ৰহক, হে ৰঘুৰায়। স্বৰ্গ, নৰক আৰু মোক্ষ সমান জ্ঞান কৰে; যত তত ধৰ্মধ্বজা ধাৰণ কৰে। কৰ্ম, বচন আৰু মনেৰে আপোনাৰ দাস; হে ৰাম, তেনে হৃদয়ত বাসস্থান কৰক।

Verse 269 (दोहा/सोरठा)

जाहि न चाहिअ कबहुँ कछु तुम्ह सन सहज सनेहु। बसहु निरंतर तासु मन सो राउर निज गेहु।।131।।

যি কেতিয়াও আপোনাৰ পৰা একো বিচাৰে নাই, কিন্তু স্বাভাৱিক প্ৰেমেৰে আপোনাক ভাল পায়, তেনে মনত সদায় বাস কৰক, আপোনাৰ নিজ ঘৰ কৰি।

Verse 270 (चौपाई)

एहि बिधि मुनिबर भवन देखाए। बचन सप्रेम राम मन भाए।। कह मुनि सुनहु भानुकुलनायक। आश्रम कहउँ समय सुखदायक।। चित्रकूट गिरि करहु निवासू। तहँ तुम्हार सब भाँति सुपासू।। सैलु सुहावन कानन चारू। करि केहरि मृग बिहग बिहारू।। नदी पुनीत पुरान बखानी। अत्रिप्रिया निज तपबल आनी।। सुरसरि धार नाउँ मंदाकिनि। जो सब पातक पोतक डाकिनि।। अत्रि आदि मुनिबर बहु बसहीं। करहिं जोग जप तप तन कसहीं।। चलहु सफल श्रम सब कर करहू। राम देहु गौरव गिरिबरहू।।

এই প্ৰকাৰে মুনিবৰে তেওঁলোকক নিজৰ ভৱন দেখুৱালে; তেওঁৰ কথা প্ৰেমেৰে পূৰ্ণ আছিল আৰু ৰামৰ মন ভাল লাগিল। মুনিয়ে ক'লে, শুনক হে ভানুকুলনায়ক; মই এটা আশ্ৰমৰ কথা ক'ম যি এই সময়ত বাসৰ বাবে সুখদায়ক। চিত্ৰকূট পৰ্বতত বাস কৰক; তাত সকলো দিশত আপোনাৰ মঙ্গল হ'ব। পৰ্বত সুন্দৰ, বন মনোৰম, হাতী, সিংহ, হৰিণ আৰু চৰাইৰে পূৰ্ণ। নদী পৱিত্ৰ, পুৰাণত বৰ্ণিত; অত্ৰিৰ প্ৰিয়াই নিজ তপস্যাৰ বলেৰে আনিছিল। ইয়াৰ ধাৰাৰ নাম মন্দাকিনি, যি সকলো পাপ আৰু অশুভ নাশ কৰে। অত্ৰি আৰু অন্য মহামুনিসকল তাত বাস কৰে, যোগ, জপ আৰু তপস্যা কৰে। আহক, আপোনাৰ সকলো পৰিশ্ৰম ফলপ্ৰসূ হওক; হে ৰাম, এই মহান পৰ্বতক সন্মান দিয়ক।

Verse 271 (दोहा/सोरठा)

चित्रकूट महिमा अमित कहीं महामुनि गाइ। आए नहाए सरित बर सिय समेत दोउ भाइ।।132।।

মহামুনিয়ে চিত্ৰকূটৰ অসীম মহিমা গাই ক'লে। তেওঁলোক আহি উত্তম নদীত স্নান কৰিলে, সীতা আৰু দুই ভ্ৰাতা একেলগে।

Verse 272 (चौपाई)

रघुबर कहेउ लखन भल घाटू। करहु कतहुँ अब ठाहर ठाटू।। लखन दीख पय उतर करारा। चहुँ दिसि फिरेउ धनुष जिमि नारा।। नदी पनच सर सम दम दाना। सकल कलुष कलि साउज नाना।। चित्रकूट जनु अचल अहेरी। चुकइ न घात मार मुठभेरी।। अस कहि लखन ठाउँ देखरावा। थलु बिलोकि रघुबर सुखु पावा।। रमेउ राम मनु देवन्ह जाना। चले सहित सुर थपति प्रधाना।। कोल किरात बेष सब आए। रचे परन तृन सदन सुहाए।। बरनि न जाहि मंजु दुइ साला। एक ललित लघु एक बिसाला।।

ৰঘুবৰে লক্ষ্মণক ক'লে, এইটো ভাল ঘাট; ইয়াতে ক'ৰবাত বাস কৰোঁ আৰামত। লক্ষ্মণে চাই এটা উত্তম স্থান বাছনি কৰিলে; তেওঁ ধনুৰ ইন্দ্ৰধনুৰ দৰে চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰিলে। নদী, পুখুৰী, গছৰ ছাঁ, পানী আৰু বন সকলো আনন্দদায়ক আছিল, কলিযুগৰ সকলো কলুষ দূৰ কৰা। চিত্ৰকূট যেন এজন নিশ্চল চিকাৰী, কেতিয়াও লক্ষ্যত ব্যৰ্থ নহয়, দুখ আৰু কষ্ট নাশ কৰে। এইদৰে কৈ লক্ষ্মণে স্থান দেখুৱালে; স্থান দেখি ৰঘুবৰে সন্তুষ্টি পালে। ৰামৰ মন আনন্দিত হ'ল; দেৱতাসকলে জানিলে আৰু দেৱগণৰ সহিতে গ'ল। কোল আৰু কিৰাটসকল নিজ বেশত আহিল; তেওঁলোকে সুন্দৰ পাতৰ ঘৰ সাজিলে। দুটা সুন্দৰ শালাৰ বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি; এটা সৰু আৰু মনোৰম, আনটো বিশাল।

Verse 273 (दोहा/सोरठा)

लखन जानकी सहित प्रभु राजत रुचिर निकेत। सोह मदनु मुनि बेष जनु रति रितुराज समेत।।133।।

লক্ষ্মণ আৰু জানকীৰ সৈতে প্ৰভু সেই সুন্দৰ বাসগৃহত শোভা পালে; তেওঁ কামদেৱৰ দৰে দেখা দিলে, ঋষিৰ বেশত ৰতি আৰু ঋতুৰাজৰ সৈতে।

Verse 274 (चौपाई)

अमर नाग किंनर दिसिपाला। चित्रकूट आए तेहि काला।। राम प्रनामु कीन्ह सब काहू। मुदित देव लहि लोचन लाहू।। बरषि सुमन कह देव समाजू। नाथ सनाथ भए हम आजू।। करि बिनती दुख दुसह सुनाए। हरषित निज निज सदन सिधाए।। चित्रकूट रघुनंदनु छाए। समाचार सुनि सुनि मुनि आए।। आवत देखि मुदित मुनिबृंदा। कीन्ह दंडवत रघुकुल चंदा।। मुनि रघुबरहि लाइ उर लेहीं। सुफल होन हित आसिष देहीं।। सिय सौमित्र राम छबि देखहिं। साधन सकल सफल करि लेखहिं।।

দেৱতা, নাগ, কিন্নৰ আৰু দিকপালসকল সেই সময়ত চিত্ৰকূটলৈ আহিল। সকলোৱে ৰামক প্ৰণাম কৰিলে; আনন্দিত দেৱতাসকলে তেওঁৰ দৰ্শনৰ ধন লাভ কৰিলে। পুষ্পবৃষ্টি কৰি দেৱসভাই ক'লে, হে নাথ, আজি আমি সকলো ধন্য হ'লোঁ। প্ৰাৰ্থনা কৰি নিজৰ অসহ্য দুখ বৰ্ণনা কৰি, তেওঁলোক আনন্দেৰে নিজ নিজ বাসস্থানলৈ উভতি গ'ল। যেতিয়া ৰঘুনন্দন ৰাম চিত্ৰকূটত বাস কৰিলে, মুনিসকল খবৰ শুনি শুনি আহিল। তেওঁলোকক আহোতে দেখি মুনিসকল আনন্দিত হ'ল আৰু ৰঘুকুলচন্দ্ৰক দণ্ডৱত প্ৰণাম কৰিলে। মুনিসকলে ৰামক বুকুত সাৱটি ধৰিলে আৰু সকলো কাৰ্য সফল হওক বুলি আশীৰ্বাদ দিলে। সীতা, সৌমিত্ৰ আৰু ৰামৰ সৌন্দৰ্য দেখি, তেওঁলোকে সকলো সাধনা সফল বুলি গণ্য কৰিলে।

Verse 275 (दोहा/सोरठा)

जथाजोग सनमानि प्रभु बिदा किए मुनिबृंद। करहि जोग जप जाग तप निज आश्रमन्हि सुछंद।।134।।

প্ৰভুৱে যথাযোগ্য সন্মান দি মুনিসকলক বিদায় দিলে। তেওঁলোক হৃদয়ত সুখী হৈ নিজ নিজ আশ্ৰমলৈ যোগ, জপ, জাগৰণ আৰু তপস্যা কৰিবলৈ গ'ল।

Verse 276 (चौपाई)

यह सुधि कोल किरातन्ह पाई। हरषे जनु नव निधि घर आई।। कंद मूल फल भरि भरि दोना। चले रंक जनु लूटन सोना।। तिन्ह महँ जिन्ह देखे दोउ भ्राता। अपर तिन्हहि पूँछहि मगु जाता।। कहत सुनत रघुबीर निकाई। आइ सबन्हि देखे रघुराई।। करहिं जोहारु भेंट धरि आगे। प्रभुहि बिलोकहिं अति अनुरागे।। चित्र लिखे जनु जहँ तहँ ठाढ़े। पुलक सरीर नयन जल बाढ़े।। राम सनेह मगन सब जाने। कहि प्रिय बचन सकल सनमाने।। प्रभुहि जोहारि बहोरि बहोरी। बचन बिनीत कहहिं कर जोरी।।

কোল আৰু কিৰাত জনজাতিয়ে এই খবৰ পালে, আৰু তেওঁলোক আনন্দিত হ'ল যেন নতুন ধন ঘৰলৈ আহিছে। কন্দ, মূল আৰু ফলেৰে ভৰোৱা টোপোলা লৈ তেওঁলোক দৰিদ্ৰৰ দৰে সোণ লুট কৰিবলৈ ওলাল। তেওঁলোকৰ মাজত যিসকলে দুই ভাতৃক দেখিলে, তেওঁলোকে বাটত বাট সুধিলে। ৰঘুবীৰৰ বিষয়ে শুনি আৰু কৈ তেওঁলোক আহিল আৰু সকলোৱে ৰামক দেখিলে। তেওঁলোকে হাত জোৰ কৰি প্ৰণাম কৰিলে আৰু আগত নমস্কাৰ কৰিলে; তেওঁলোকে গভীৰ প্ৰেমেৰে প্ৰভুক চালে। তেওঁলোক ইয়াত-সেয়াত চিত্ৰৰ দৰে স্থিৰ হৈ থিয় হ'ল; তেওঁলোকৰ দেহত পুলক জাগিল আৰু চকুত চকুলো আহিল। সকলোৱে ৰামৰ প্ৰেমত মগ্ন হ'ল; তেওঁ মধুৰ কথা ক'লে আৰু সকলোকে সন্মান দিলে। তেওঁলোকে বাৰে বাৰে প্ৰভুক প্ৰণাম কৰিলে আৰু হাত জোৰ কৰি বিনয়ী কথা ক'লে।

Verse 277 (दोहा/सोरठा)

अब हम नाथ सनाथ सब भए देखि प्रभु पाय। भाग हमारे आगमनु राउर कोसलराय।।135।।

এতিয়া হে নাথ, আপোনাৰ চৰণ দৰ্শন কৰি আমি সকলো ধন্য হ'লোঁ। হে কোসলৰাজ, আমাৰ ইয়ালৈ অহাটো আমাৰ ভাগ্যত লিখা আছিল।

Verse 278 (चौपाई)

धन्य भूमि बन पंथ पहारा। जहँ जहँ नाथ पाउ तुम्ह धारा।। धन्य बिहग मृग काननचारी। सफल जनम भए तुम्हहि निहारी।। हम सब धन्य सहित परिवारा। दीख दरसु भरि नयन तुम्हारा।। कीन्ह बासु भल ठाउँ बिचारी। इहाँ सकल रितु रहब सुखारी।। हम सब भाँति करब सेवकाई। करि केहरि अहि बाघ बराई।। बन बेहड़ गिरि कंदर खोहा। सब हमार प्रभु पग पग जोहा।। तहँ तहँ तुम्हहि अहेर खेलाउब। सर निरझर जलठाउँ देखाउब।। हम सेवक परिवार समेता। नाथ न सकुचब आयसु देता।।

ধন্য সেই মাটি, বনপথ আৰু পৰ্বত, য'ত য'ত হে নাথ, আপুনি ভৰি ৰাখিছে। ধন্য সেই চৰাই আৰু হৰিণ যি বনত বিচৰণ কৰে; আপোনাক দেখি তেওঁলোকৰ জন্ম সফল হৈছে। আমি সকলো পৰিয়াল সহ ধন্য হ'লোঁ, আপোনাৰ দৰ্শন পাই চকু ভৰাইছোঁ। আমি ভালদৰে ভাবি ভাল ঠাইত বাস কৰিছোঁ; ইয়াত সকলো ঋতুত সুখেৰে থাকিম। আমি সকলো প্ৰকাৰে সেৱা কৰিম, সিংহ, সাপ আৰু বাঘ চিকাৰ কৰি। বন, জংঘল, পৰ্বত আৰু গুহা সকলো আমাৰ; হে প্ৰভু, আপোনাৰ চৰণত চৰণত প্ৰণাম। তাত তাত আপোনাক চিকাৰ খেলাম; হ্ৰদ, জলপ্ৰপাত আৰু জলাশয় দেখুৱাম। আমি পৰিয়াল সহ আপোনাৰ সেৱক; হে নাথ, আজ্ঞা দিবলৈ সংকোচ নকৰিব।

Verse 279 (दोहा/सोरठा)

बेद बचन मुनि मन अगम ते प्रभु करुना ऐन। बचन किरातन्ह के सुनत जिमि पितु बालक बैन।।136।।

বেদৰ বচন আৰু মুনিৰ মনেও অগম্য প্ৰভুৰ কৰুণাৰ সাৰ। কিৰাতসকলৰ কথা শুনি তেওঁ প্ৰসন্ন হ'ল, যেনে পিতাই সন্তানৰ কথা শুনে।

Verse 280 (चौपाई)

रामहि केवल प्रेमु पिआरा। जानि लेउ जो जाननिहारा।। राम सकल बनचर तब तोषे। कहि मृदु बचन प्रेम परिपोषे।। बिदा किए सिर नाइ सिधाए। प्रभु गुन कहत सुनत घर आए।। एहि बिधि सिय समेत दोउ भाई। बसहिं बिपिन सुर मुनि सुखदाई।। जब ते आइ रहे रघुनायकु। तब तें भयउ बनु मंगलदायकु।। फूलहिं फलहिं बिटप बिधि नाना।।मंजु बलित बर बेलि बिताना।। सुरतरु सरिस सुभायँ सुहाए। मनहुँ बिबुध बन परिहरि आए।। गंज मंजुतर मधुकर श्रेनी। त्रिबिध बयारि बहइ सुख देनी।।

ৰাম কেৱল প্ৰেমৰ প্ৰিয়; যি জানে সি জানি লওক। তেতিয়া ৰামে সকলো বনচৰ জীৱক সন্তুষ্ট কৰিলে, কোমল কথা কৈ প্ৰেমেৰে পালন কৰিলে। মূৰ নমাই বিদায় লৈ গ'ল; প্ৰভুৰ গুণ কৈ আৰু শুনি ঘৰলৈ আহিল। এইদৰে সীতা সহ দুই ভাতৃ বনত বাস কৰে, দেৱতা আৰু মুনিক সুখ দি। যেতিয়াৰ পৰা ৰঘুনায়ক আহি থাকিল, তেতিয়াৰ পৰা বন মংগলদায়ক হ'ল। বৃক্ষসকল নানা প্ৰকাৰে ফুলে আৰু ফল দিয়ে; সুন্দৰ লতাসকলে মনোৰম ছাঁ বিয়পে। দেৱতাৰ বৃক্ষসকল স্বভাৱতে সুন্দৰ, যেন দেৱতাসকল নিজৰ বন এৰি আহিছে। গভীৰ বন, মৌমাখিৰ শাৰী; তিনি প্ৰকাৰৰ বতাহ বয়, সুখ দিয়ে।

Verse 281 (दोहा/सोरठा)

नीलकंठ कलकंठ सुक चातक चक्क चकोर। भाँति भाँति बोलहिं बिहग श्रवन सुखद चित चोर।।137।।

নীলকণ্ঠ, কলকণ্ঠ, শুক, চাতক, চক্ৰ আৰু চকোৰ; নানা প্ৰকাৰে চৰাইসকল গায়, কাণক সুখ দিয়ে আৰু হৃদয় চুৰি লয়।

Verse 282 (चौपाई)

केरि केहरि कपि कोल कुरंगा। बिगतबैर बिचरहिं सब संगा।। फिरत अहेर राम छबि देखी। होहिं मुदित मृगबंद बिसेषी।। बिबुध बिपिन जहँ लगि जग माहीं। देखि राम बनु सकल सिहाहीं।। सुरसरि सरसइ दिनकर कन्या। मेकलसुता गोदावरि धन्या।। सब सर सिंधु नदी नद नाना। मंदाकिनि कर करहिं बखाना।। उदय अस्त गिरि अरु कैलासू। मंदर मेरु सकल सुरबासू।। सैल हिमाचल आदिक जेते। चित्रकूट जसु गावहिं तेते।। बिंधि मुदित मन सुखु न समाई। श्रम बिनु बिपुल बड़ाई पाई।।

ময়ূৰ, বাঘ, বান্দৰ, গাহৰি আৰু হৰিণ, শত্ৰুতা নাই, সকলো একেলগে বিচৰণ কৰে। চিকাৰ কৰি ফুৰোঁতে ৰামৰ সৌন্দৰ্য দেখি, হৰিণৰ দলসকল বিশেষ আনন্দিত হয়। জগতত য'তেই দিব্য বন আছে, ৰামক দেখি সকলো আনন্দিত হয়। গংগা, যমুনা, সূৰ্যৰ কন্যা, মেকলৰ কন্যা আৰু গোদাবৰী ধন্য। সকলো হ্ৰদ, সাগৰ, নদী আৰু নদে মন্দাকিনীৰ গুণ গায়। উদয় আৰু অস্তৰ পৰ্বত, কৈলাস, মন্দৰ, মেৰু আৰু সকলো দেৱবাস; হিমাচল আৰু অন্য সকলো পৰ্বতে চিত্ৰকূটৰ যশ গায়। বিধিয়ে আনন্দিত মনেৰে পৰিশ্ৰম নোহোৱাকৈ মহান যশ লাভ কৰিলে।

Verse 283 (दोहा/सोरठा)

चित्रकूट के बिहग मृग बेलि बिटप तृन जाति। पुन्य पुंज सब धन्य अस कहहिं देव दिन राति।।138।।

চিত্ৰকূটৰ চৰাই, হৰিণা, লতা, বৃক্ষ আৰু ঘাঁহবোৰে দিন ৰাতি কয়: পুণ্যৰ পাহাৰ, সকলোৱে ধন্য হৈছে।

Verse 284 (चौपाई)

नयनवंत रघुबरहि बिलोकी। पाइ जनम फल होहिं बिसोकी।। परसि चरन रज अचर सुखारी। भए परम पद के अधिकारी।। सो बनु सैलु सुभायँ सुहावन। मंगलमय अति पावन पावन।। महिमा कहिअ कवनि बिधि तासू। सुखसागर जहँ कीन्ह निवासू।। पय पयोधि तजि अवध बिहाई। जहँ सिय लखनु रामु रहे आई।। कहि न सकहिं सुषमा जसि कानन। जौं सत सहस होंहिं सहसानन।। सो मैं बरनि कहौं बिधि केहीं। डाबर कमठ कि मंदर लेहीं।। सेवहिं लखनु करम मन बानी। जाइ न सीलु सनेहु बखानी।।

যিসকলৰ চকু আছে, তেওঁলোকে ৰঘুকুলৰ শ্ৰেষ্ঠক দেখি জন্মৰ ফল লাভ কৰে আৰু শোকৰ পৰা মুক্ত হয়। তেওঁৰ চৰণৰ ধূলি স্পৰ্শ কৰি অচল পদাৰ্থবোৰে সুখ পায়; তেওঁলোক পৰম পদৰ অধিকাৰী হয়। সেই বন আৰু পৰ্বত স্বভাৱতে সুন্দৰ, মঙ্গলময়, পৱিত্ৰসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পৱিত্ৰ। কেনেকৈ তাৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰিব? তাতেই সুখসাগৰে বাস কৰিলে। অযোধ্যা ত্যাগ কৰি ক্ষীৰসাগৰ এৰি য'ত সীতা, লক্ষ্মণ আৰু ৰামে বাস কৰিলে। সেই বনৰ সৌন্দৰ্য কোনো হাজাৰ চতুৰ্মুখী ব্ৰহ্মাইও বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰে। মই কেনেকৈ বৰ্ণনা কৰিম? কচ্ছপ বা মন্দৰাচল লওক বা নহওক। লক্ষ্মণে কায়, মন আৰু বাক্যৰে সেৱা কৰে; তেওঁৰ চৰিত্ৰ আৰু প্ৰেম বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি।

Verse 285 (दोहा/सोरठा)

-छिनु छिनु लखि सिय राम पद जानि आपु पर नेहु। करत न सपनेहुँ लखनु चितु बंधु मातु पितु गेहु।।139।।

প্ৰতিটো মুহূৰ্তত তেওঁ সীতা আৰু ৰামৰ চৰণ চাই থাকে, তেওঁলোকৰ প্ৰতি নিজৰ প্ৰেম জানি; লক্ষ্মণে সপোনতো নিজৰ, মন, পিতৃ-মাতৃ বা গৃহৰ কথা ভবা নাই।