Prakarana 14

Verse 266 (चौपाई)

काम कोह मद मान न मोहा। लोभ न छोभ न राग न द्रोहा।। जिन्ह कें कपट दंभ नहिं माया। तिन्ह कें हृदय बसहु रघुराया।। सब के प्रिय सब के हितकारी। दुख सुख सरिस प्रसंसा गारी।। कहहिं सत्य प्रिय बचन बिचारी। जागत सोवत सरन तुम्हारी।। तुम्हहि छाड़ि गति दूसरि नाहीं। राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।। जननी सम जानहिं परनारी। धनु पराव बिष तें बिष भारी।। जे हरषहिं पर संपति देखी। दुखित होहिं पर बिपति बिसेषी।। जिन्हहि राम तुम्ह प्रानपिआरे। तिन्ह के मन सुभ सदन तुम्हारे।।

யாரிடத்தில் ஆசை இல்லை, சினம் இல்லை, பெருமை இல்லை, மமதை இல்லை, மயக்கம் இல்லை, பேராசை இல்லை, பயம் இல்லை, பற்று இல்லை, விரோதம் இல்லை, யாருடைய இதயத்தில் வஞ்சம் இல்லை, போலித்தனம் இல்லை, மாயை இல்லை, அவர்களுடைய இதயத்தில் வாசம் செய்வீராக, ரகுவின் தலைவரே. அனைவருக்கும் பிரியமானவர்கள், அனைவருக்கும் நன்மை செய்பவர்கள்; துன்பமும் இன்பமும் சமம், புகழும் இகழும் ஒன்றே. சத்தியமான, இனிய வார்த்தைகளைச் சிந்தித்துப் பேசுகிறார்கள்; விழித்திருக்கும்போதும் உறங்கும்போதும் உங்கள் சரணத்தில் இருக்கிறார்கள். உங்களை விட்டு வேறு இரட்சணியம் இல்லை; இராமா, அவர்கள் மனதில் வாசம் செய்வீராக. பிற ஸ்திரீகளைத் தாயார் போல் கருதுகிறார்கள்; பிறருடைய செல்வம் விஷம், அதை விடக் கொடியது. பிறருடைய வளத்தைக் கண்டு மகிழ்கிறார்கள்; பிறருடைய துன்பத்தைக் கண்டு வருந்துகிறார்கள். இராமா, உங்களைப் பிராணனுக்கும் அன்பாகக் கொண்டவர்களுடைய மனதில் உங்கள் சுப இல்லம் அமைந்துள்ளது.

Verse 267 (दोहा/सोरठा)

स्वामि सखा पितु मातु गुर जिन्ह के सब तुम्ह तात। मन मंदिर तिन्ह कें बसहु सीय सहित दोउ भ्रात।।130।।

யாருடைய கண்களில் சுவாமி, நண்பர், தந்தை, தாய், குரு அனைவரும் நீங்களே ஆவீர்கள், தலைவரே, அவர்களுடைய இதயக் கோவிலில் நீங்கள் இருவரும் வாசம் செய்வீராக, சீதையுடன் உங்கள் சகோதரரும்.

Verse 268 (चौपाई)

अवगुन तजि सब के गुन गहहीं। बिप्र धेनु हित संकट सहहीं।। नीति निपुन जिन्ह कइ जग लीका। घर तुम्हार तिन्ह कर मनु नीका।। गुन तुम्हार समुझइ निज दोसा। जेहि सब भाँति तुम्हार भरोसा।। राम भगत प्रिय लागहिं जेही। तेहि उर बसहु सहित बैदेही।। जाति पाँति धनु धरम बड़ाई। प्रिय परिवार सदन सुखदाई।। सब तजि तुम्हहि रहइ उर लाई। तेहि के हृदयँ रहहु रघुराई।। सरगु नरकु अपबरगु समाना। जहँ तहँ देख धरें धनु बाना।। करम बचन मन राउर चेरा। राम करहु तेहि कें उर डेरा।।

பிறருடைய குற்றங்களை விட்டுவிட்டு அவர்களுடைய நற்குணங்களைப் பற்றிக்கொள்பவர்கள், பிராமணர், பசு, நல்லோர் ஆகியோருக்காக இன்னல்களைப் பொறுத்துக்கொள்பவர்கள், நீதியில் தேர்ச்சி பெற்று உலக நெறியில் நடப்பவர்கள், எப்போதும் உங்கள் இல்லத்தில் மனத்தை வைத்திருப்பவர்கள், உங்களுடைய நற்குணங்களைத் தங்கள் மேல் ஏற்றுக்கொண்டு தங்கள் குற்றங்களாகக் கருதுபவர்கள், எல்லா வகையிலும் உங்களிடமே நம்பிக்கை வைப்பவர்கள். இராம பக்தர்களுக்குப் பிரியமானவர்கள், அவர்கள் இதயத்தில் வைதேகியுடன் வாசம் செய்வீராக. சாதி, குலம், செல்வம், தர்மம், பெருமை, பிரியமான குடும்பம், இல்லம், இன்பம் தருபவை அனைத்தையும் விட்டுவிட்டு உங்களை மட்டுமே இதயத்தில் தரித்திருப்பவர்கள், அவர்கள் இதயத்தில் வாசம் செய்வீராக, ரகுவின் தலைவரே. சொர்க்கம், நரகம், மோட்சம் ஆகியவை சமம்; எங்கும் தங்கள் செல்வமாகிய வில்லைத் தரித்திருப்பவர்கள். செயல், சொல், மனத்தால் உங்கள் அடியார்களாக இருப்பவர்கள், இராமா, அவர்கள் இதயத்தில் உறையும் இடம் அமைத்துக்கொள்வீராக.

Verse 269 (दोहा/सोरठा)

जाहि न चाहिअ कबहुँ कछु तुम्ह सन सहज सनेहु। बसहु निरंतर तासु मन सो राउर निज गेहु।।131।।

உங்களிடமிருந்து எப்போதும் எதையும் எதிர்பார்க்காதவர்கள், ஆனால் இயல்பான அன்புடன் உங்களை நேசிப்பவர்கள், அவர்கள் மனதில் எப்போதும் வாசம் செய்வீராக, அங்கே உங்கள் சொந்த இல்லத்தை அமைத்துக்கொண்டு.

Verse 270 (चौपाई)

एहि बिधि मुनिबर भवन देखाए। बचन सप्रेम राम मन भाए।। कह मुनि सुनहु भानुकुलनायक। आश्रम कहउँ समय सुखदायक।। चित्रकूट गिरि करहु निवासू। तहँ तुम्हार सब भाँति सुपासू।। सैलु सुहावन कानन चारू। करि केहरि मृग बिहग बिहारू।। नदी पुनीत पुरान बखानी। अत्रिप्रिया निज तपबल आनी।। सुरसरि धार नाउँ मंदाकिनि। जो सब पातक पोतक डाकिनि।। अत्रि आदि मुनिबर बहु बसहीं। करहिं जोग जप तप तन कसहीं।। चलहु सफल श्रम सब कर करहू। राम देहु गौरव गिरिबरहू।।

இவ்வாறு முனிவர் அவர்களுக்குத் தன் இல்லத்தைக் காட்டினார்; அவருடைய வார்த்தைகள் அன்பு நிறைந்தவையாக இருந்தன, இராமனின் மனத்திற்கு மகிழ்ச்சி அளித்தன. முனிவர் சொன்னார்: கேளுங்கள், சூரிய குலத்தின் தலைவரே; இந்தப் பருவத்தில் தங்குவதற்கு ஏற்ற ஒரு ஆசிரமத்தைப் பற்றிச் சொல்கிறேன். சித்ரகூட மலையில் உங்கள் வாசத்தை அமைத்துக்கொள்ளுங்கள்; அங்கே எல்லா வகையிலும் உங்களுக்கு நலம் உண்டாகும். மலை அழகானது, காடு மனோகரமானது, யானைகள், சிங்கங்கள், மான்கள், பறவைகள் விளையாடுவதாக உள்ளது. நதி புனிதமானது, புராண நூல்கள் கூறுவது போல; அத்ரியின் பிரியதமையார் தன் தவ வலிமையால் இங்கே கொண்டு வந்தாள். அந்த நதியின் திரவம் மந்தாகினி என்ற பெயரைத் தாங்குகிறது, அது எல்லாப் பாவங்களையும் தீய குணங்களையும் அழிக்கிறது. அத்ரி முதலான பெரிய முனிவர்கள் அங்கே பலர் வாழ்கிறார்கள், யோகம், ஜெபம், தவம் ஆகியவற்றைப் பயில்கிறார்கள், உடலைக் கட்டுப்படுத்துகிறார்கள். வாருங்கள், உங்கள் எல்லா முயற்சிகளும் வெற்றி பெறட்டும்; இராமா, இந்த உயர்ந்த மலைக்கு மரியாதை செலுத்துங்கள்.

Verse 271 (दोहा/सोरठा)

चित्रकूट महिमा अमित कहीं महामुनि गाइ। आए नहाए सरित बर सिय समेत दोउ भाइ।।132।।

பெரிய முனிவர் சித்ரகூடத்தின் அளவில்லா மகிமையைப் பாடினார். அவர்கள் வந்து சிறந்த நதியில் நீராடினார்கள், சீதையும் இரு சகோதரர்களும் சேர்ந்து.

Verse 272 (चौपाई)

रघुबर कहेउ लखन भल घाटू। करहु कतहुँ अब ठाहर ठाटू।। लखन दीख पय उतर करारा। चहुँ दिसि फिरेउ धनुष जिमि नारा।। नदी पनच सर सम दम दाना। सकल कलुष कलि साउज नाना।। चित्रकूट जनु अचल अहेरी। चुकइ न घात मार मुठभेरी।। अस कहि लखन ठाउँ देखरावा। थलु बिलोकि रघुबर सुखु पावा।। रमेउ राम मनु देवन्ह जाना। चले सहित सुर थपति प्रधाना।। कोल किरात बेष सब आए। रचे परन तृन सदन सुहाए।। बरनि न जाहि मंजु दुइ साला। एक ललित लघु एक बिसाला।।

இராமன் இலக்குவனிடம் சொன்னான்: இது நல்ல இறங்குமிடம்; இங்கே எங்காவது வசதியாகத் தங்குவோம். இலக்குவன் சுற்றிப் பார்த்து ஒரு நல்ல இடத்தைத் தேர்ந்தெடுத்தான்; அவன் எல்லாத் திசைகளிலும் வில்லைச் சுற்றி வருவது போல அலைந்தான். நதி, குளங்கள், மரங்களின் நிழல், நீர், காடு அனைத்தும் மகிழ்ச்சி தருவனவாக இருந்தன, கலியுகத்தின் எல்லாக் கறைகளையும் நீக்குபவையாக இருந்தன. சித்ரகூடம் அசையாத வேடனைப் போலத் தோன்றியது, ஒருபோதும் குறி தவறாதது, துன்பத்தையும் துயரத்தையும் வீழ்த்துவது. அவ்வாறு சொல்லி இலக்குவன் அந்த இடத்தைக் காட்டினான்; நிலத்தைப் பார்த்து இராமன் மனநிறைவு அடைந்தான். இராமன் தன் மனதில் மகிழ்ந்தான்; தேவர்கள் அதை அறிந்து புறப்பட்டனர், தேவர்களின் தலைவர் முன்னிலையில். கோல் மற்றும் கிராத வேடத்தில் அனைவரும் வந்தனர்; அழகான இலைக் கூரை குடிசைகளைக் கட்டினர். அந்த இரண்டு அழகிய மண்டபங்களை வர்ணிக்க இயலாது; ஒன்று சிறியதும் அழகானதும், மற்றொன்று விசாலமானது.

Verse 273 (दोहा/सोरठा)

लखन जानकी सहित प्रभु राजत रुचिर निकेत। सोह मदनु मुनि बेष जनु रति रितुराज समेत।।133।।

இலக்குவன் மற்றும் ஜானகியுடன், இறைவன் அந்த அழகிய இல்லத்தில் பிரகாசித்தார்; அவர் ரதி மற்றும் பருவ ராஜனுடன் முனிவர் வேடத்தில் இருக்கும் காமதேவனைப் போலத் தோற்றமளித்தார்.

Verse 274 (चौपाई)

अमर नाग किंनर दिसिपाला। चित्रकूट आए तेहि काला।। राम प्रनामु कीन्ह सब काहू। मुदित देव लहि लोचन लाहू।। बरषि सुमन कह देव समाजू। नाथ सनाथ भए हम आजू।। करि बिनती दुख दुसह सुनाए। हरषित निज निज सदन सिधाए।। चित्रकूट रघुनंदनु छाए। समाचार सुनि सुनि मुनि आए।। आवत देखि मुदित मुनिबृंदा। कीन्ह दंडवत रघुकुल चंदा।। मुनि रघुबरहि लाइ उर लेहीं। सुफल होन हित आसिष देहीं।। सिय सौमित्र राम छबि देखहिं। साधन सकल सफल करि लेखहिं।।

தேவர்கள், நாகர்கள், கின்னரர்கள் மற்றும் திக்குகளின் காவலர்கள் அந்த நேரத்தில் சித்ரகூடத்திற்கு வந்தனர். அனைவரும் இராமருக்கு வணக்கம் செலுத்தினர்; மகிழ்ச்சியுற்ற தேவர்கள் அவரது தரிசனத்தின் பேற்றைப் பெற்றனர். மலர்களைப் பொழிந்து, தேவர்களின் சபை, "இறைவா, இன்று நாங்கள் உண்மையில் ஆசீர்வதிக்கப்பட்டோம்" என்றது. தங்கள் பிரார்த்தனைகளைச் செய்து, தாங்கமுடியாத துன்பங்களைக் கூறி, அவர்கள் மகிழ்ச்சியுடன் தங்கள் இருப்பிடங்களுக்குத் திரும்பினர். ரகுகுலத்தின் மகிழ்ச்சியான இராமர் சித்ரகூடத்தில் குடியேறியபோது, முனிவர்கள் செய்திகளைக் கேட்டு ஒவ்வொருவராக வந்தனர். அவர்கள் வருவதைக் கண்டு, முனிவர்களின் கூட்டம் மகிழ்ந்து, ரகு குலத்தின் சந்திரனுக்கு முழு வணக்கம் செலுத்தியது. முனிவர்கள் இராமரை இதயத்தோடு அணைத்து, அவர்களின் அனைத்து முயற்சிகளும் பலனளிக்க ஆசீர்வாதம் அளித்தனர். சீதை, இலக்குவன் மற்றும் இராமரின் அழகைக் கண்டு, அவர்கள் தங்கள் அனைத்து ஆன்மீக பயிற்சிகளும் நிறைவேறியதாகக் கணக்கிட்டனர்.

Verse 275 (दोहा/सोरठा)

जथाजोग सनमानि प्रभु बिदा किए मुनिबृंद। करहि जोग जप जाग तप निज आश्रमन्हि सुछंद।।134।।

இறைவன் முனிவர்களின் சபையைத் தகுந்த மரியாதையுடன் கௌரவித்து விடைபெற்றார். அவர்கள் மனம் மகிழ்ந்து, யோகம், ஜெபம், விழிப்பு மற்றும் தவம் செய்வதற்காகத் தங்கள் ஆசிரமங்களுக்குத் திரும்பினர்.

Verse 276 (चौपाई)

यह सुधि कोल किरातन्ह पाई। हरषे जनु नव निधि घर आई।। कंद मूल फल भरि भरि दोना। चले रंक जनु लूटन सोना।। तिन्ह महँ जिन्ह देखे दोउ भ्राता। अपर तिन्हहि पूँछहि मगु जाता।। कहत सुनत रघुबीर निकाई। आइ सबन्हि देखे रघुराई।। करहिं जोहारु भेंट धरि आगे। प्रभुहि बिलोकहिं अति अनुरागे।। चित्र लिखे जनु जहँ तहँ ठाढ़े। पुलक सरीर नयन जल बाढ़े।। राम सनेह मगन सब जाने। कहि प्रिय बचन सकल सनमाने।। प्रभुहि जोहारि बहोरि बहोरी। बचन बिनीत कहहिं कर जोरी।।

கோல் மற்றும் கிராத குலங்கள் இந்தச் செய்தியைப் பெற்றன, அவர்கள் புதிய ஒரு நிதிக் கருவூலம் வீட்டிற்கு வந்தது போல் மகிழ்ந்தனர். கிழங்குகள், பழங்கள் மற்றும் வேர்களால் தங்கள் கூடைகளை நிரப்பி, ஏழைகள் தங்கம் சேகரிக்கச் செல்வது போல் புறப்பட்டனர். அவர்களிடையே, இரு சகோதரர்களைக் கண்டவர்கள், அவர்கள் செல்லும் வழியை விசாரித்தனர். ரகுகுலத்தின் இறைவனைப் பற்றிக் கேட்டும் பேசியும், அவர்கள் வந்து அனைவரும் இராமரைக் கண்டனர். அவர்கள் கைகளைக் கூப்பி வணக்கம் செலுத்தி, அவர் முன் தலை வணங்கினர்; ஆழ்ந்த அன்புடன் இறைவனை நோக்கினர். அவர்கள் இங்கும் அங்கும் ஓவியங்களைப் போல அசைவின்றி நின்றனர்; அவர்களின் உடல்கள் மகிழ்ச்சியால் சிலிர்த்தன, கண்களில் கண்ணீர் நிரம்பியது. அனைவரும் இராமரின் அன்பில் மூழ்கினர்; அவர் இனிய வார்த்தைகளைப் பேசி அனைவரையும் கௌரவித்தார். மீண்டும் மீண்டும் அவர்கள் இறைவனுக்கு வணக்கம் செலுத்தி, கைகளைக் கூப்பி பணிவான வார்த்தைகளைப் பேசினர்.

Verse 277 (दोहा/सोरठा)

अब हम नाथ सनाथ सब भए देखि प्रभु पाय। भाग हमारे आगमनु राउर कोसलराय।।135।।

இப்போது, இறைவா, உமது திருவடிகளைக் கண்டு நாங்கள் அனைவரும் ஒரு தலைவரைக் கண்டெடுத்தோம். இங்கு வருவது, கோசல நாட்டின் அரசே, எங்களுக்கு மிகவும் அதிர்ஷ்டமானதாக அமைந்தது.

Verse 278 (चौपाई)

धन्य भूमि बन पंथ पहारा। जहँ जहँ नाथ पाउ तुम्ह धारा।। धन्य बिहग मृग काननचारी। सफल जनम भए तुम्हहि निहारी।। हम सब धन्य सहित परिवारा। दीख दरसु भरि नयन तुम्हारा।। कीन्ह बासु भल ठाउँ बिचारी। इहाँ सकल रितु रहब सुखारी।। हम सब भाँति करब सेवकाई। करि केहरि अहि बाघ बराई।। बन बेहड़ गिरि कंदर खोहा। सब हमार प्रभु पग पग जोहा।। तहँ तहँ तुम्हहि अहेर खेलाउब। सर निरझर जलठाउँ देखाउब।। हम सेवक परिवार समेता। नाथ न सकुचब आयसु देता।।

பூமி, காட்டுப் பாதை மற்றும் மலை ஆசீர்வதிக்கப்பட்டவை, நீங்கள் எங்கெங்கு உமது திருவடிகளை வைத்தீர்களோ அங்கெங்கும், இறைவா. காடுகளில் சுற்றித் திரியும் பறவைகளும் மான்களும் ஆசீர்வதிக்கப்பட்டவை; உம்மைக் கண்டதால் அவற்றின் பிறப்பு நிறைவேறியது. உமது திருவுருவைக் கண்டு எங்கள் கண்களை நிரப்பியதால், எங்கள் குடும்பங்களுடன் நாங்கள் அனைவரும் ஆசீர்வதிக்கப்பட்டோம். சரியாகச் சிந்தித்த பிறகு நல்ல இருப்பிடத்தைக் கண்டுபிடித்தோம்; இங்கு ஒவ்வொரு பருவத்திலும் மகிழ்ச்சியுடன் இருப்போம். சிங்கங்கள், பாம்புகள் மற்றும் புலிகளை வேட்டையாடி, உமக்கு ஒவ்வொரு வகையிலும் சேவை செய்வோம். காடு, புதர்கள், மலைகள் மற்றும் குகைகள் அனைத்தும் எங்களுடையவை; இறைவா, ஒவ்வொரு அடியிலும் உமது திருவடிகளுக்கு வணக்கம் செலுத்துகிறோம். அங்கும் இங்கும் உம்மை வேட்டைக்கு அழைத்துச் செல்வோம்; ஏரிகள், அருவிகள் மற்றும் நீர் நிலைகளைக் காட்டுவோம். எங்கள் குடும்பத்துடன் நாங்கள் உமது சேவகர்கள்; இறைவா, உமது கட்டளைகளை அளிப்பதில் தயங்காதீர்.

Verse 279 (दोहा/सोरठा)

बेद बचन मुनि मन अगम ते प्रभु करुना ऐन। बचन किरातन्ह के सुनत जिमि पितु बालक बैन।।136।।

வேதங்களின் வார்த்தைகளின் உண்மையான சாரம் இறைவனின் கருணை, முனிவர்களின் மனங்களுக்கும் அடைய முடியாதது. கிராதர்களின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு, அவர் மகிழ்ந்தார், தந்தை தன் குழந்தையின் பேச்சைக் கேட்பது போல.

Verse 280 (चौपाई)

रामहि केवल प्रेमु पिआरा। जानि लेउ जो जाननिहारा।। राम सकल बनचर तब तोषे। कहि मृदु बचन प्रेम परिपोषे।। बिदा किए सिर नाइ सिधाए। प्रभु गुन कहत सुनत घर आए।। एहि बिधि सिय समेत दोउ भाई। बसहिं बिपिन सुर मुनि सुखदाई।। जब ते आइ रहे रघुनायकु। तब तें भयउ बनु मंगलदायकु।। फूलहिं फलहिं बिटप बिधि नाना।।मंजु बलित बर बेलि बिताना।। सुरतरु सरिस सुभायँ सुहाए। मनहुँ बिबुध बन परिहरि आए।। गंज मंजुतर मधुकर श्रेनी। त्रिबिध बयारि बहइ सुख देनी।।

இராமர் அன்பிற்கு மட்டுமே பிரியமானவர் என்பதை அறிந்து கொள்ளுங்கள்; இதை அறிபவர்கள் மனதில் கொள்ளட்டும். பிறகு இராமர் காட்டின் அனைத்து வாசிகளையும் மகிழ்வித்தார், மென்மையான வார்த்தைகளைப் பேசி அன்புடன் அவர்களைப் பராமரித்தார். அவர் விடைபெற்று, தலை வணங்கி புறப்பட்டார்; இறைவனின் குணங்களை உரைத்தும் கேட்டும் வீடு வந்தார். இவ்வாறு, சீதையுடன் இரு சகோதரர்கள் காட்டில் வாழ்கின்றனர், தேவர்களுக்கும் முனிவர்களுக்கும் மகிழ்ச்சி அளித்து. ரகுகுலத்தின் இறைவன் வந்து அங்கு தங்கிய காலத்திலிருந்து, காடு மங்களத்தைத் தருபவையாக மாறியது. மரங்கள் பல வியத்தகு வழிகளில் பூத்துக் காய்க்கின்றன; அழகிய கொடிகள் அழகிய விதானங்களை விரிக்கின்றன. தேவ மரங்கள் தங்கள் இயல்பாலேயே அழகாக இருக்கின்றன, தேவர்கள் தங்கள் சொந்த தோட்டங்களை விட்டு வந்தது போல. தேனீக்களின் வரிசைகளுடன், மற்றவற்றை விட அழகான தோப்புகள்; மூன்று வகையான தென்றல்கள் வீசுகின்றன, ஆறுதலைத் தருகின்றன.

Verse 281 (दोहा/सोरठा)

नीलकंठ कलकंठ सुक चातक चक्क चकोर। भाँति भाँति बोलहिं बिहग श्रवन सुखद चित चोर।।137।।

நீலகண்டன், கலகண்டன், கிளி, சாதகம், சக்வா மற்றும் சகோரம்; பறவைகள் பல வழிகளில் பாடுகின்றன, செவிக்கு மகிழ்ச்சி தருகின்றன, இதயத்தைக் கவருகின்றன.

Verse 282 (चौपाई)

केरि केहरि कपि कोल कुरंगा। बिगतबैर बिचरहिं सब संगा।। फिरत अहेर राम छबि देखी। होहिं मुदित मृगबंद बिसेषी।। बिबुध बिपिन जहँ लगि जग माहीं। देखि राम बनु सकल सिहाहीं।। सुरसरि सरसइ दिनकर कन्या। मेकलसुता गोदावरि धन्या।। सब सर सिंधु नदी नद नाना। मंदाकिनि कर करहिं बखाना।। उदय अस्त गिरि अरु कैलासू। मंदर मेरु सकल सुरबासू।। सैल हिमाचल आदिक जेते। चित्रकूट जसु गावहिं तेते।। बिंधि मुदित मन सुखु न समाई। श्रम बिनु बिपुल बड़ाई पाई।।

மயில்கள், புலிகள், குரங்குகள், காட்டுப்பன்றிகள் மற்றும் மான்கள், பகைமையின்றி, அனைவரும் ஒன்றாகச் சுற்றித் திரிகின்றன. அவை சுற்றித் திரிந்து இராமரின் அழகைக் காணும்போது, மான் கூட்டங்கள் குறிப்பாக மகிழ்ச்சியடைகின்றன. உலகில் எங்கெங்கு தெய்வீகக் காடுகள் உள்ளனவோ, அங்கெல்லாம் இராமரைக் கண்டு அனைவரும் மகிழ்ச்சியடைகின்றனர். கங்கை, யமுனை, சூரியனின் மகள், மேரு மலையின் மகள், மற்றும் கோதாவரி ஆசீர்வதிக்கப்பட்டவை. அனைத்து ஏரிகள், கடல்கள், நதிகள் மற்றும் பல்வேறு வகையான நீரோடைகள் மந்தாகினியைப் போற்றுகின்றன. சூரியோதய மற்றும் சூரியாஸ்த மலைகள், கைலாசம், மந்தரம், மேரு மற்றும் தேவர்களின் அனைத்து இருப்பிடங்கள்; இமயமலை மற்றும் பிற அனைத்து மலைகளும் சித்ரகூடத்தின் மகிமையைப் பாடுகின்றன. விதி, மகிழ்ச்சியான இதயத்துடனும் அளவில்லா மகிழ்ச்சியுடனும், முயற்சியின்றி மகத்தான புகழைப் பெற்றார்.

Verse 283 (दोहा/सोरठा)

चित्रकूट के बिहग मृग बेलि बिटप तृन जाति। पुन्य पुंज सब धन्य अस कहहिं देव दिन राति।।138।।

சித்ரகூடத்தின் பறவைகள், மான்கள், கொடிகள், மரங்கள், புற்கள் அனைத்தும் பகலும் இரவும் கூறுகின்றன: இது புண்ணியத்தின் குவியல், அனைவரும் பாக்கியசாலிகள்.

Verse 284 (चौपाई)

नयनवंत रघुबरहि बिलोकी। पाइ जनम फल होहिं बिसोकी।। परसि चरन रज अचर सुखारी। भए परम पद के अधिकारी।। सो बनु सैलु सुभायँ सुहावन। मंगलमय अति पावन पावन।। महिमा कहिअ कवनि बिधि तासू। सुखसागर जहँ कीन्ह निवासू।। पय पयोधि तजि अवध बिहाई। जहँ सिय लखनु रामु रहे आई।। कहि न सकहिं सुषमा जसि कानन। जौं सत सहस होंहिं सहसानन।। सो मैं बरनि कहौं बिधि केहीं। डाबर कमठ कि मंदर लेहीं।। सेवहिं लखनु करम मन बानी। जाइ न सीलु सनेहु बखानी।।

கண்களையுடையோர் ரகுகுலத்தின் சிறந்தவரைக் கண்டு பிறவிப்பயனை அடைந்து துக்கமற்றவர்களாகின்றனர். அவரது திருவடித் தூளியைத் தொட்டு அசையாதவைகளும் மகிழ்ச்சியடைகின்றன; அவை பரமபதத்திற்கு உரிமையானவையாகின்றன. அந்த வனமும் மலையும் இயற்கையால் அழகானவை, மங்களத்தால் நிரம்பியவை, புனிதங்களில் மிகவும் புனிதமானவை. அதன் மகிமையை எவ்வாறு வர்ணிப்பது? அங்கே ஆனந்தசாகரமானவர் தங்கினார். அயோத்தியை விட்டுப் பால்கடலையும் துறந்து, சீதை, இலட்சுமணன், இராமர் வந்து தங்கிய இடம். அந்த வனத்தின் அழகை ஆயிரம் நான்குமுகங்களைக் கொண்டவர்கள் இருந்தாலும் சொல்ல இயலாது. நான் எவ்வாறு வர்ணிப்பேன்? ஆமையையோ மந்தர மலையையோ எடுத்தாலும். இலட்சுமணன் உடல், மனம், வாக்கினால் அவரை சேவிக்கிறார்; அவரது குணமும் அன்பும் வர்ணிக்க இயலாதவை.

Verse 285 (दोहा/सोरठा)

-छिनु छिनु लखि सिय राम पद जानि आपु पर नेहु। करत न सपनेहुँ लखनु चितु बंधु मातु पितु गेहु।।139।।

ஒவ்வொரு கணமும் சீதையையும் இராமரின் திருவடிகளையும் பார்த்து, அவர்களிடம் தனது அன்பைத் தனக்குரியதாக அறிந்தாள்; இலட்சுமணன் தன்னையும், தன் இதயத்தையும், பெற்றோரையும், இல்லத்தையும் கனவிலும் நினைக்கவில்லை.