Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । तद्वाक्यं ब्राह्मणाः श्रुत्वा मोहिन्या समुदीरितम् । तथ्यमित्येवमुक्त्वा तु राजानं वाक्यमब्रुवन् ॥ १ ॥

ヴァシシュタは言った。モーヒニーの語ったその言葉を聞いたブラーフマナたちは、「まことにそのとおり」と認め、ついで王に向かって返答を述べた。

Verse 2

ब्राह्मणा ऊचुः । यस्त्वया नृपते पुण्यः कृतोऽयं शपथः किल । एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि ॥ २ ॥

ブラーフマナたちは言った。「大王よ、まことにあなたはこの功徳ある誓願を立てられた。すなわちエーカーダシーの日には食してはならぬ—白分（明半月）も黒分（暗半月）も同様に。」

Verse 3

न कृतः शास्त्रदृष्ट्या तु स्वबुद्ध्यैव प्रकल्पितः । साग्रीनां प्राशनं प्रोक्तमुभयोः संध्ययोः किल ॥ ३ ॥

これはシャーストラの権威によって定められたものではなく、ただ自らの思いつきで作られたにすぎない。されど「サーグリー」を食することは、朝夕二つのサンディヤ（薄明の結節）において行うと説かれている。

Verse 4

होमोच्छिष्टप्रभोक्तारस्त्रयो वर्णाः प्रकीर्तिताः । विशेषाद्भूमिपालानां कथं युक्तमुपोषणम् ॥ ४ ॥

教えによれば、三つの二度生まれの階層（ドヴィジャ）は、ホーマ供犠の供物の残りをいただくという。とりわけ大地を護る王たちにとって、断食がどうして相応しいと言えようか。

Verse 5

सर्वदोद्यतशस्त्राणां दुष्टसंयमिनां विभो । शास्त्रतोऽशास्त्रतो वापि यस्त्वया शपथः कृतः ॥ ५ ॥

おお主よ。武力で他者を抑え、常に武器を構える邪なる者どもの中にあっても――シャーストラに従うにせよ背くにせよ――あなたが立てた誓いはいずれも、束縛する誓約として成り立たれ。

Verse 6

परिपूर्णो भवत्यद्य वाक्येन हि द्विजन्मनाम् । व्रतभंगो न तेऽस्तीह भुक्ष्वं विप्रसमन्वितः ॥ ६ ॥

今日、二度生まれ（ブラーフマナ）たちの言葉そのものによって、あなたは円満に成就した。ここにあなたの誓戒の破れはまったくない――ブラーフマナに伴われて食しなさい。

Verse 7

परितापो न ते कार्यो विप्रवाक्यं महत्तरम् । योऽन्यथा मन्यते वाक्यं विप्राणां नृपसत्तम ॥ ७ ॥

嘆くことはない。ブラーフマナの言葉こそ最上の権威である。王の中の最勝者よ、ブラーフマナの教えを別様に見て、軽んじ逆らう者は道を誤る。

Verse 8

स याति राक्षसीं योनिं जन्मानि दश पञ्च च । तच्छ्रुत्वा वचनं रोद्रं राजा कोपसमन्वितः ॥ ८ ॥

「彼女は羅刹女（ラークシャシー）の胎に、十五の生を受けるであろう。」その激しい言葉を聞いて、王は怒りに満たされた。

Verse 9

उवाच स्फुरमाणौष्टस्तान्विप्रान्श्लक्ष्णया गिरा । सर्वेषामेव भूतानां भवंतो मार्गदर्शिनः ॥ ९ ॥

唇を震わせつつ、彼はそのバラモンたちに柔らかな言葉で告げた。「まことに汝らは、あらゆる生きとし生けるものに道を示す導師である。」

Verse 10

यतीनां विधवानां च श्लोकोऽयं पठ्यते द्विजाः । विमार्गगामिनां चैतन्मतं न सात्वतां क्वचित् ॥ १० ॥

おお二度生まれの者たちよ、この詩句は遊行の苦行者と寡婦のために誦される。だがこの見解は邪道に迷い入った者のものにすぎず、サートヴァタ—主の帰依者—の教えでは決してない。

Verse 11

यद्भवद्भिः समुद्दिष्टं राज्ञां नोपोषणं स्मृतम् । तत्र वाक्यानि श्रृणुत वैष्णवा चारलक्षणे ॥ ११ ॥

「汝らが説いたとおり、王には断食が定められていないという。いま、ヴァイシュナヴァの行いと、その識別の相について、わが言葉を聞け。」

Verse 12

न शंखेन पिबेत्तोयं न हन्यात्कूर्मसूकरौ । एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि ॥ १२ ॥

法螺貝から水を飲んではならず、亀や猪を殺してもならない。エーカーダシーの日には、白分・黒分いずれの半月であっても食してはならない。

Verse 13

न पातव्यं हि मद्य तु न हन्तव्यो द्विजः क्वचित् । क्रीडेन्नाक्षैस्तु धर्मज्ञो नाश्नीयाद्धरिवासरे ॥ १३ ॥

まことに、酩酊の酒を飲んではならず、いかなる時もバラモンを害してはならない。ダルマを知る者は賽（さい）で賭け事をせず、ハリの聖なる日にも食してはならない。

Verse 14

अभक्ष्य भक्षणं पापं परदाराभिमर्शनम् । एकादश्यां भोजनं च पतनस्यैव कारणम् ॥ १४ ॥

禁じられたものを食することは罪であり、他人の妻に近づくこともまた罪である。同様に、エーカーダシーの日に食事をすること自体が霊的堕落の原因となる。

Verse 15

अकार्यकरणं कृत्वा किं जीवेच्छरदां शतम् । को हि संचेष्टमानस्तु भुनक्ति हरिवासरे ॥ १५ ॥

なすべからざることをなしたなら、たとえ百の秋を生きても何の益があろうか。真に念を保ち精進する者で、ハリの聖なる日に食する者がいようか。

Verse 16

चतुष्पदेभ्योऽपि जनैर्नान्नं देयं हरेर्दिने । उत्तराशास्थितैर्विप्रैर्विष्णुधर्मपरायणैः ॥ १६ ॥

ハリの聖日においては、人々は四つ足の生きものにさえ食を施してはならない。むしろ北に向かって座し、ヴィシュヌのダルマに帰依するバラモンにその食を供えるべきである。

Verse 17

सोऽहं कथं करोम्यद्य अभक्ष्यस्य तु भक्षणम् । नोपक्षीणशरीरोऽहं नामयावी द्विजोत्तमाः ॥ १७ ॥

「今日、どうして禁食のものを口にできようか。わが身は衰えておらず、病にも侵されていない。おお、二度生まれし者のうち最勝の方々よ。」

Verse 18

स कथं हि व्रतं त्यक्षे विमार्गस्थद्विजोक्तितः । धर्मभूषणसंज्ञेन रक्ष्यमाणे धरातले ॥ १८ ॥

道を踏み外したバラモンの言葉ゆえに、どうして我が誓戒を捨てられようか。しかも大地は「ダルマの飾り（Dharma-bhūṣaṇa）」と称えられる者によって守護されているのに。

Verse 19

न च रक्षाविहीनोऽहं शत्रुः कोऽपिन मेऽस्ति च । एवं ज्ञात्वा द्विजश्रेष्ठा वैष्णवव्रतशालिनः ॥ १९ ॥

我は守護なき者ではなく、また敵も一人として持たぬ。かく知って、ああ最勝の二度生まれよ、ヴァイシュナヴァの誓戒に堅住する者は安穏に守られる。

Verse 20

भवद्भिर्नोचितं वक्तुं प्रतिकूलं व्रतापहम् । असंपरीक्ष्य ये दद्युः प्रायश्चित्तं द्विजातयः ॥ २० ॥

汝らがダルマに背き、誓戒を損なう言葉を語るのは相応しくない。事を吟味せずに贖罪（プラーヤシュチッタ）を定める二度生まれは、誤りを犯す。

Verse 21

तेषामेव हि तत्पापं स्मृतिवैकल्यसम्भवम् । देवो वा दानवो वापि गन्धर्वो राक्षसोऽपि वा ॥ २१ ॥

まことに、その罪は—記憶の欠落より生ずるもの—ただ彼ら（正しい務めを忘れる者）にのみ帰する。神であれ、ダーナヴァであれ、ガンダルヴァであれ、あるいは羅刹であれ、この理は同じである。

Verse 22

सिद्धो वा ब्राह्मणो वापि पितास्माकं स्वयं वदेत् । हरिर्वापि हरो वापि मोहिनीजनकोऽपि वा ॥ २२ ॥

成就者（シッダ）であれ、ブラーフマナであれ、我らの父その人が自ら語るがよい。あるいはハリであれ、ハラであれ、さらにはモーヒニーの生みの親であれ、語るがよい。

Verse 23

दिनकृल्लोकपालो वा नो भोक्ष्ये हरिवासरे । यो हि रुक्मांगदो राजा विख्यातो भूतले द्विजाः ॥ २३ ॥

たとえ世界の守護者たる太陽そのものが命じようとも、我はハリの日（エーカーダシー）には食さぬ。かのルクマーングダ王は地上に名高いのだ、ああ二度生まれたる者たちよ。

Verse 24

सत्यप्रतिज्ञां विफलां न कदाचित्करोति हि । द्युपतेः क्षीयते तेजो हिमवान्परिवर्त्तते ॥ २४ ॥

まことに、主は真実の誓願を決して空しくなさらない。天界の主の威光が衰え、ヒマヴァーン（ヒマラヤ）が変転するとしても、主の真実の約束は決して破れない。

Verse 25

जलधिः शोषमायाति पावकश्चोष्णतां त्यजेत् । तथापि न त्यजे विप्रा व्रतमेकादशीदिने ॥ २५ ॥

たとえ大海が干上がり、火がその熱を捨てることがあっても、ブラーフマナたちよ、私はエーカーダシーの日にエーカーダシーの誓戒を決して捨てない。

Verse 26

प्रसिद्धिरेषा भुवनत्रयेऽपि आरट्यते मे पटहेन विप्राः । ग्रामेषु देशेषु परेषु वापि ये भुञ्जते रुक्मविभूषणस्य ॥ २६ ॥

ブラーフマナたちよ、私のこの名声は太鼓の打ち鳴らしによって三界にまで告げ知らされる。村々に、諸国に、遠き地においてさえ—（私が）黄金の装身具で飾られた者の供物を受けて食する者であると。

Verse 27

दण्ड्याश्च वध्याश्च सपुत्रकास्ते न चापि वासो विषये हि तेषाम् । हरेर्दिने सर्वमखप्रधाने पापापहे धर्मविवर्द्धने च ॥ २७ ॥

ハリの聖なる日—あらゆる供犠の中で最勝にして、罪を滅し、ダルマを増長させるその日には—刑罰や死に値する者であっても、その子らと共に、国中に住まわせてはならない。

Verse 28

मोक्षप्रदे जन्मनिकृंतनाख्ये तेजो निधौ सर्वजनप्ररूढे । एंवविधे प्रोद्गत एव शब्दे यद्यस्मि भोक्ता वृजिनस्य कर्त्ता ॥ २८ ॥

「ジャンマ・ニクリンタナ（生を断つ）」と呼ばれる解脱を授けるティールタ、神聖なる光輝の宝蔵として万人に知られるその地において—このような言葉が明らかに宣言された後でさえ、なお私が罪を作り、その果を受ける者であるなら（私にいかなる望みが残ろうか）。

Verse 29

अमेध्यलिप्तः पटहो भवेत्तदा संछादितो नीलमयेन वाससा । उत्पाद्य कीर्तिं स्वयमेव जतुर्निकृंतति प्राणभयाच्च पापात् ॥ २९ ॥

そのとき彼は、汚穢にまみれた太鼓が青い布で覆われたような者となる。自ら名声を起こしながら、命の恐れと罪ゆえに、自らそれを断ち切ってしまう。

Verse 30

यस्तस्य वासो निरये युगानां षष्टिर्भवेद्वा क्रिमिदंशसंज्ञे । वृथा हि सूता मम सा जनित्री भवेन्निराशा द्विजपितृदेवाः ॥ ३० ॥

これを行う者は、六十ユガのあいだ地獄に住し、「クリミダンシャ（虫と噛みつくものの責め苦）」と呼ばれる領域に落ちる。まことに、母は私をむなしく産んだことになる。二度生まれの者たち、祖霊（ピトリ）と神々も希望を失うであろう。

Verse 31

वैवस्वतो हर्षमुपाश्रयेच्च सलेखको मे व्रतभंग एव । किं तेन जातेन दुरात्मना हि ददाति हर्षं रिपुसुंदरीणाम् ॥ ३१ ॥

ヴァイヴァスヴァタ（閻魔）に喜びを求めるべきだろうか。私について記されるのは、ただ誓願とヴラタの破戒のみである。敵の麗しき女たちを喜ばせるその邪心の者にとって、かかる生に何の益があろうか。

Verse 32

कुकर्मणा पापरतिः कुजातिः सर्वस्य नाशी त्वशुचिस्स मूढः । न मन्यते वेदपुराणशास्त्रानंते पुरीं याति दिनेशसूनोः ॥ ३२ ॥

悪業によって彼は罪を好む者となり、卑しい境遇に堕ち、あらゆる善を滅ぼす者となる。不浄にして迷妄、ヴェーダもプラーナもシャーストラも顧みない。ついには日神の子、ヤマの都（界）へ赴く。

Verse 33

कृत्वैव वांतिं पुनरत्ति तां यस्तद्वत्प्रतिज्ञाव्रतभङ्गकारी । वेदा न शास्त्रं न च तत्पुराणं न चापि सन्तः स्मृतयो न च स्युः ॥ ३३ ॥

吐いたものを、またその吐瀉物を食らう者がいるように——誓約とヴラタを破る者もまたそのようである。その者にとっては、ヴェーダもシャーストラもプラーナも、まるで存在しないかのごとくであり、正しき人々も、さらにはスムリティさえ導きとして存在しない。

Verse 34

ये माधवस्य प्रियकृत्ययोग्ये वदंति शुद्धेऽह्नि भुजिक्रियां तु । श्राद्धेन तेनापि न चास्ति तृप्तिः पितुश्च चीर्णेन हरेर्दिने तु ॥ ३४ ॥

「清浄の日」だからと食事を勧め、たとえその日がマーダヴァ（Mādhava）に喜ばれる行いにふさわしくとも――ハリ（Hari）の聖日にそのようにシュラーダ（śrāddha）を行っても、父は満足しない。

Verse 35

व्रतेन यद्विष्णुपदप्रदेन साकं क्षयाहेन वदंतु मूढाः ॥ ३५ ॥

迷える者どもが「衰えの日と相並ぶ」と語ろうともよい。だが、ヴィシュヌ（Viṣṇu）の至高の住処を授けるその誓戒（vrata）は、そのような言葉で減ずることはない。

Verse 36

एतच्छ्रुत्वा तु तद्वाक्यं मोहिनी ज्वलितांतरा । कोपसंरक्तनयना भर्तारं पर्यभाषत् ॥ ३६ ॥

その言葉を聞くや、モーヒニー（Mohinī）は内に燃え、怒りで目を赤くして夫に語りかけた。

Verse 37

करोषि चेन्न मे वाक्यं धर्मबाह्यो भविष्यसि । धर्मबाह्यो हि पुरुषः पांशुना तुल्यतां व्रजेत् ॥ ३७ ॥

もし私の言葉どおりに行わぬなら、あなたはダルマ（dharma）の外に立つ者となる。ダルマの外にある男は、まことに塵と等しくなるのだ。

Verse 38

पांशुना पूर्यते गर्तः स गर्तखनको भवेत् । त्वया ममार्पितः पाणिर्वराय पृथिवीपते ॥ ३८ ॥

穴は塵で埋まり、その穴を掘った者もまた、まるで失われるかのようだ。おお大地の主よ、あなたは私の手を、ふさわしい求婚者に婚姻として授けた。

Verse 39

तामुल्लंघ्य प्रतिज्ञां स्वां पालयिष्यासि नो यदि । कृतकृत्या तदा यास्ये प्राप्तो धर्मो मया तव ॥ ३९ ॥

もしそれを踏み越えたのち、そなたが自らの誓いを守らぬなら、我は去ろう。目的はすでに成就した。そなたから、我に正当に属するダルマを得たゆえに。

Verse 40

न चाहं ते प्रिया भार्या न च त्वं मे पतिर्नृप । उपधानं करिष्यामि स्वकं बाहुं न ते युधि ॥ ४० ॥

「王よ、我はそなたの愛妻ではなく、そなたもまた我が夫ではない。我が腕をそなたの枕とはせぬ—まして戦場においては。」

Verse 41

धिक् त्वां धर्मक्षयकरं स्ववचोलोपकारकम् । म्लेच्छेष्वपि न दृश्येत त्वादृशो धर्मलोपकः ॥ ४१ ॥

恥を知れ、ダルマを損なう者よ。自らの言葉を消し去る者よ。ムレッチャの中にさえ、そなたのようなダルマ破りは見当たらぬ。

Verse 42

सत्याच्चलितमद्यत्वां परित्यक्ष्ये सुपापिनम् । एवमुक्त्वा वरारोहा ह्युदतिष्ठत्त्वरान्विता ॥ ४२ ॥

「酔いにより真実から逸れたこの大罪人を、我は捨て去る。」そう言い放つと、高貴なる女は急ぎ立ち上がった。

Verse 43

यथा सती हरं त्यक्त्वा दिव्याभरणभूषिता । प्रस्थिता सा तदा तन्वी भूसुरैश्च समन्विता ॥ ४३ ॥

サティーがハラ（シヴァ）を離れ、天上の装身具に飾られて旅立ったように、そのとき細身の彼女も、清浄なるバラモンたちを伴って出発した。

Verse 44

वरं मद्यस्य संस्पर्शो नास्य संगो नृपस्य वै । वरं नीलांबरस्पर्शो नास्य धर्मच्युतस्य हि ॥ ४४ ॥

酒にただ触れるだけのほうが王と交わるよりましである。青き衣に触れるほうが、ダルマより堕ちた者と交わるよりましである。

Verse 45

एवं हि मोहिनी रुष्टा प्रलपंती तदा भृशम् । गौतमादिसमायुक्ता निर्जगाम गृहाद्ब्रहिः ॥ ४५ ॥

かくしてモーヒニーは怒り、ついで激しく嘆きつつ、ゴータマらを伴って家の外へ出て行った。

Verse 46

हा तात हा जगन्नाथ सृष्टिस्थित्त्यंतकारक । इत्येव शब्दं क्रोशंती ब्रह्मणोमानसोद्भवा ॥ ४६ ॥

「ああ父よ、ああジャガンナータ、宇宙の主よ、創造・維持・滅尽をなす御方よ！」—ただこの言葉のみを叫びつつ、ブラフマーの意より生まれた子らは声高く泣きわめいた。

Verse 47

एतस्मिन्नेव काले तु वाजिराजं समास्थितः । अटित्वा सकलामुर्वीं संप्राप्तो धर्मभूषणः ॥ ४७ ॥

まさにその時、ダルマブーシャナは馬の王にまたがり、全地を遍歴して、ついに定められた場所へと到着した。

Verse 48

संमुखोऽभूज्जनन्यास्तु त्वरायुक्तो विमत्सरः । कर्णाभ्यां तस्य शब्दोऽसौ विश्रुतः पितृवत्सलः ॥ ४८ ॥

彼は妬みなき心で急ぎ母の前に立ち、両の耳で、父への慈愛に満ちたあの名高い声を聞いた。

Verse 49

मोहिनीवक्त्रसंभूतो विप्रवाक्योपबृंहितः । धर्मांगदो धर्ममूर्तिः रुक्मागदसुतस्तदा ॥ ४९ ॥

そのとき、モーヒニーの口より生じ、婆羅門たちの聖なる言葉によって力づけられた、ダルマそのものの化身・ダルマーングダが誕生した。彼はその時、ルクマーガダの子であった。

Verse 50

अवरुह्य हयात्तूर्णं ययौ तातपदांतिके । पुनरुत्थाय विप्रेन्द्रान्ननाम विहितांजलिः ॥ ५० ॥

彼は馬から素早く降り、ただちに父の御足もとへ赴いた。さらに立ち上がると、合掌して最勝の婆羅門たちに恭しく礼拝した。

Verse 51

ततः शीघ्रगतिं दृष्ट्वा मोहिनीं रुष्टमानसाम् । आलक्ष्य तरसा मातः प्राह राजन् कृतांजलिः ॥ ५१ ॥

その後、怒りに燃える心のまま速やかに進むモーヒニーを見て、彼はたちまちそれと悟り、合掌して「おお、母上…」と呼びかけた—王はこのように語った。

Verse 52

केनावमानिता देवि कथं रुष्टा पितुः प्रिये । एतैर्द्विजेंद्रैः सहिता क्व त्वं संप्रस्थिताधुना ॥ ५२ ॥

「おお女神よ、誰があなたを侮ったのですか。いかにしてお怒りになったのです、父上に愛されし方よ。しかもこの最勝の婆羅門たちを伴い、いまどこへお発ちになるのですか。」

Verse 53

धर्मांगदवचः श्रुत्वा मोहिनी वाक्यमब्रवीत् । पिता तवानृती पुत्र करो येन वृथा कृतः ॥ ५३ ॥

ダルマーングダの言葉を聞くと、モーヒニーは言った。「わが子よ、父に虚言を語らせなさい。そうすれば彼の誓いは空しくなり、その決意は無に帰するであろう。」

Verse 54

यः कर्त्ता सुकृतं भूरि रक्ताशोकाकृतिः स्थितः । ध्वजांकुशांकितः श्रीमान्दक्षिणः कनकांगदः ॥ ५४ ॥

多くの功徳をなす者はそこに立ち、赤きアショーカ樹のごとく見ゆ。旗とアンクシャ（鉤棒）の瑞相を帯び、吉祥にして光り輝く—その者こそダクシナ、黄金の腕輪を飾る。

Verse 55

रुक्मांगदेन ते पित्रा न चाहं वस्तुमुत्सहे ॥ ५५ ॥

汝の父ルクマーングダがこれを命じ/取り計らった。されど我が心は、ここに留まることを許さぬ。

Verse 56

धर्मांगद उवाच । यद्ववीषि वचो देवि तत्कर्त्ताहं न संशयः । मा कोपं कुरु मातस्त्वं निवर्त्ततस्व पितुः प्रिये ॥ ५६ ॥

ダルマーングダは言った。「女神よ、汝が語った言葉のとおり、我が必ず成し遂げよう。疑いはない。母よ、怒りをなさるな。愛しき者よ、どうか父君のもとへお戻りください。」

Verse 57

मोहिन्युवाच । अनेन समयेनाहं त्वत्पित्रा मंदराचले । कृता भार्या शिवः साक्ष्ये स्थितो यत्र सुराधिपः ॥ ५७ ॥

モーヒニーは言った。「まさにこの時、マンダラ山において、汝の父は我を妻として迎えた。そこにはシヴァが証人として立ち、また神々の主も臨在していた。」

Verse 58

समयात्स च्युतः सम्यक्पिता ते रुक्मभूपणः । न प्रयच्छति मे देयं तस्य वृद्धिं विचिंतये ॥ ५८ ॥

おおルクマブーパナよ、汝の父は約した時を正しく外れ、我に与うべきものを与えぬ。ゆえに我は、我が請求を増し強め、彼に圧を加えることを思案している。

Verse 59

न याचे कांचनं धान्यं हस्त्यश्वं ग्रामवाससी । येन तस्य भवेद्धानिर्न याचे तन्नृपात्मज ॥ ५९ ॥

王子よ、私は金も穀物も、象や馬も、村々も衣も求めない。彼に損失をもたらすものは、いっさい願わぬ。

Verse 60

येनासौ प्रीणयेद्देहं स्वकीयं देहिनां वर । तन्मया प्रार्थितं पुत्र स मोहान्न प्रयच्छति ॥ ६० ॥

身ある者のうち最勝の御方よ、彼が自らの身を喜ばせ、養い保つためのもの——それを私は願い求めた、わが子よ。だが迷妄ゆえに、彼は与えない。

Verse 61

तस्यैव चोपकाराय शरीरस्य नृपात्मज । याचितः सुखहेतोस्तु मया नृपतिसत्तमः ॥ ६१ ॥

王子よ、この身そのものの益のため、また安楽のために、私は自らあの最上の王に懇願した。

Verse 62

स्थितः सोऽद्यानृते घोरे सुरापानसमे विभुः ॥ ६२ ॥

その大いなる者は今、恐るべき虚言に立っている——それは酒を飲むに等しい行いと見なされる。

Verse 63

सत्यच्युतं निष्ठुरवाक्यभाषिणं विमुक्तधर्मं त्वनृतं शठं च । परित्यजेयं जनकं तवाधमं नैव स्थितिर्मे भविता हि तेन ॥ ६३ ॥

真実から堕ち、苛烈な言葉を吐き、ダルマを捨てた、虚偽にして狡猾な者——そのような卑しき人は、たとえ汝の父であっても、私は捨て去るであろう。彼と共にあっては、私にいかなる安定もあり得ない。

Verse 64

तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं पुत्रो धर्मांगदोऽब्रवीत् । मयि जीवति तातो मे न भवेदनृती क्वचित् ॥ ६४ ॥

モーヒニーの言葉を聞いて、子ダルマーングダは答えた。「我が命あるかぎり、父は決して、いかなる時も虚偽を語る者とはならぬ。」

Verse 65

निवर्तस्व वरारोहे करिष्येऽहं तवेप्सितम् । पित्रा मे नानृतं देवि पूर्वमुक्तं कदाचन ॥ ६५ ॥

戻り給え、麗しき腰の乙女よ。そなたの望むことを我は成そう。女神よ、我が父はかつて一度も偽りを語らず、先に発した言葉が虚となったこともない。

Verse 66

स कथं मयि जाते तु वदिष्यति महीपतिः । यस्य सत्ये स्थिता लोकाः सदेवासुरमानुषाः ॥ ६६ ॥

されば我が生まれし後、この地の王は如何に語り、如何に振る舞うのか——その真実の上に、神々・アスラ・人間を含む一切の世界が堅く立つその御方が。

Verse 67

वैवस्वतगृहं येन कृतं शून्यं हि पापिभिः । विजृंभते यस्य कीर्तिर्व्याप्तं ब्रह्मांडमंडलम् ॥ ६७ ॥

ヴァイヴァスヴァタ（閻魔）の館を、罪人なき空のものとしたその御方——その名声は伸び広がり、梵卵（ブラフマーンダ）たる宇宙の全域に満ちわたる。

Verse 68

स कथं जायते भूपो मिथ्यावचनसंस्थितः । अश्रुतं भूपतेर्वाक्यं परोक्षे श्रद्दधे कथम् ॥ ६८ ॥

されば、虚言に拠って立つ者が、いかで王となり得ようか。しかも王が不在のとき、我が耳にすら届かぬ王の言葉を、いかで信じ得ようか。

Verse 69

ममोपरि दयां कृत्वा निवर्तस्व शुभानने । एतद्धर्मांगदेनोक्तं वाक्यमाकर्ण्य मोहिनी ॥ ६९ ॥

「どうか我に慈悲を垂れ、引き返しておくれ、麗しき面影の御方よ。」ダルマーングダのこの言葉を聞いて、惑わしの女モーヒニーはそれに応じて答えた。

Verse 70

न्यवर्तत महीपालपुत्रस्कंधावलंबिनी । यत्र रुक्मांगदः शेते मृतकल्पो रविप्रभः ॥ ७० ॥

そのとき（流れは）王子の肩にすがるようにして引き返した。そこにはルクマーングダが、太陽のごとく輝きながらも、死せるがごとく動かず横たわっていた。

Verse 71

तस्मिन्निवेशयामास शयने कांचनान्विते । दीपरत्नैः सुप्रकाशे विद्रुमैश्चित्रिते वरे ॥ ७१ ॥

そこで彼は、黄金をあしらった見事な寝台に（その者を）座らせた。灯火のごとき宝珠が明るく照らし、珊瑚が美しく象嵌された、まことに優れた床であった。

Verse 72

आखंडलास्त्रमणिभिः कृतपादे सुकोमले । दीर्घविस्तारसंयुक्ते ह्यनौपम्ये मनोहरे ॥ ७२ ॥

その段は、インドラの武器のごとく輝く宝石で作られ、きわめて柔らかであった。さらに長さも幅も大いに備わり、比類なく、心を奪う美しさであった。

Verse 73

ततः कृतांजलिः प्राहपितरं श्लक्ष्णया गिरा । तातैषा जननी मेऽद्य त्वां वदत्यनृती त्विति ॥ ७३ ॥

それから彼は合掌して恭しく、柔らかな声で父に言った。「父上、今日、母上はあなたを『虚言を語るお方』と申しております。」

Verse 74

कस्मात्त्वमनृती भूप भविष्यसि महीतले । सकोषरत्ननिचये गजाश्वरथसंयुते ॥ ७४ ॥

王よ、なぜ汝はこの地上で虚言を語る者となるのか。宝蔵と宝玉の山を備え、象・馬・戦車をも具えているというのに。

Verse 75

राज्ये प्रशास्यमाने तु सप्तोदधिसमन्विते । प्रदेहि सकलं ह्यस्यै यत्त्या श्रावितं विभो ॥ ७५ ॥

大いなる主よ、七つの海を包む王国が正法により治められているとき、あなたが宣言したすべてを、彼女に余すところなくお授けください。

Verse 76

मयि चापधरे तात को व्यलीकं चरेत्तव । देहि शक्रपदं देव्यै जितं विद्धि पुरंदरम् ॥ ७६ ॥

「愛しき者よ、わたし自らがこの重荷を担っているのに、誰が汝に対して欺きをなせようか。女神にインドラの位（シャクラの座）を授けよ。プランダラ（インドラ）はすでに征服されたと知れ。」

Verse 77

वैरिंच्यं दुर्ल्लभं यच्च योगिगम्यं निरंजनम् । तच्चाप्यहं प्रदास्यामि तपसा तोष्य पद्मजम् ॥ ७७ ॥

ヨーギーのみが到達し得る、垢なき稀有の境地「ヴァイリンチャ（Vairiñcya）」でさえ、わたしは苦行によって蓮生者パドマジャー（梵天）を満悦させたのち、授けよう。

Verse 78

समीहते यज्जननी मदीया रसातले वापि धरातले वा । त्रिविष्टपे वापि परे पदे वा दास्यामि जित्वा नरदेवदानवान् ॥ ७८ ॥

わが母が望むものは何であれ——ラサータラ（下界）であろうと、地上であろうと、トリヴィシュタパ（天界）であろうと、さらには至高の住処であろうと——人・神々・ダーナヴァを征服して、わたしはそれを授けよう。

Verse 79

अहं हि दासस्तव भूप यस्माद्विक्रीयतां मामथवा तृणाय । हस्ते हि पापस्य दिवाप्रकीर्तेर्वत्स्यामि तत्कर्मकरः सुभुक्तः ॥ ७९ ॥

王よ、わたしはまことにあなたの僕です。どうか私を売ってください――たとえ草の一葉の値であっても。悪名高き罪人の手の中にあって、卑しい下働きとして仕え、たとえ食を与えられてもそれを耐え忍びましょう。

Verse 80

यद्दुष्करं भूमिपते त्रिलोक्यां नादेयमस्तीह तदिष्टंभावात् । तच्चापि राजेंद्र ददस्व देव्यै मज्जीवितं मज्जननीभवं वा ॥ ८० ॥

大地の主よ、三界において真に得難いものはありません。真実の善意に動かされるなら、すべては施し得るからです。ゆえに王の中の最勝者よ、その女神にこれをもお与えください――この命そのもの、あるいは私を彼女の子として再び生まれさせてください。

Verse 81

तेनैव सद्यो नृपनाथ लोके सत्कीर्तियुक्तो भव सर्वदैव । विराजयित्वा स्वगुणैर्नृपौघान्करैरिवात्मप्रभवैः खशोभैः ॥ ८१ ॥

その功徳ただ一つによって、王たちの主よ、あなたはこの世において直ちに、常に高き名声を具えるでしょう。自らの徳によって群王を凌駕し、あたかも天空が自らの光より生じた光線によって美しく飾られるがごとく。

Verse 82

कीर्तिप्रभंगे वृजिनं भविष्यति प्रजावधे यन्मनुराह सत्यम् । संमार्जयित्वा विमलं यशः स्वं कथं सुखी स्यां नृपते ततः क्षमः ॥ ८२ ॥

名声が損なわれれば、災いは必ず伴います。マヌもまた、民を殺すことは重い罪であると真実に説きました。たとえ私が自らの清らかな名誉を拭い清めて取り戻せたとしても、その後どうして幸福でいられましょう、王よ。ゆえにお赦しください（そしてこの道をおやめください）。

Verse 83

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते पञ्चविंशोऽध्यायः ॥ २५ ॥

かくして、尊崇される『ブリハン・ナーラディーヤ・プラーナ』後分（ウッタラ・バーガ）における「モーヒニーの物語」第二十五章は終わる。