Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

तेनैव सद्यो नृपनाथ लोके सत्कीर्तियुक्तो भव सर्वदैव । विराजयित्वा स्वगुणैर्नृपौघान्करैरिवात्मप्रभवैः खशोभैः ॥ ८१ ॥

tenaiva sadyo nṛpanātha loke satkīrtiyukto bhava sarvadaiva | virājayitvā svaguṇairnṛpaughānkarairivātmaprabhavaiḥ khaśobhaiḥ || 81 ||

その功徳ただ一つによって、王たちの主よ、あなたはこの世において直ちに、常に高き名声を具えるでしょう。自らの徳によって群王を凌駕し、あたかも天空が自らの光より生じた光線によって美しく飾られるがごとく。

तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया (instrumental): ‘by that/thereby’
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic: indeed/only)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (immediately)
नृपनाथO lord of kings
नृपनाथ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृपनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; सम्बोधन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां नाथः)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (locative)
सत्कीर्तिgood fame
सत्कीर्ति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसत्+कीर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रातिपदिक (समासाङ्ग); कर्मधारयः (सत् कीर्तिः = good fame)
युक्तःendowed (with)
युक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘युक्त’ = endowed/connected
भवbecome/be
भव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (indeed)
विराजयित्वाhaving made (them) shine
विराजयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+राज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): having made shine/adorned
स्वown
स्व:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण; समासे पूर्वपदत्वेन (as first member)
गुणैःby virtues/qualities
गुणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया (instrumental)
नृपौघान्multitudes of kings
नृपौघान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृपौघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; द्वितीया (accusative); षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणाम् ओघः = multitude of kings)
करैःby rays/hands
करैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया (instrumental)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (comparative particle: like/as)
आत्मself-born/own
आत्म:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formसमासे पूर्वपदत्वेन (as first member meaning ‘self/own’)
प्रभवैःarising from oneself
प्रभवैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया (instrumental); विशेषण (qualifying खशोभैः/करैः)
sky
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
शोभैःby splendors/beauties
शोभैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशोभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया (instrumental)

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

FAQs

The verse teaches that a single dharmic, merit-producing act (pūṇya) can quickly establish lasting satkīrti (noble fame), because true radiance comes from inner virtue rather than external power.

Though not explicitly naming bhakti, it reflects a bhakti-aligned ethic: sincere righteous action performed with purity of intent yields enduring auspicious results, and inner devotion manifests outwardly as virtue and reputation.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught here; the practical takeaway is ethical—cultivating svaguṇa (personal virtues) as the foundation of rajadharma and public welfare.