
Sukta 9.36
Soma Pavamāna
આ ટૂંકું પાવમાના સૂક્ત સોમનું સ્તવન કરે છે: પિષણમાંથી મુક્ત થઈ તે ઊનની ગાળણીમાં પ્રવેશે છે અને જોડી પાત્રોમાં પ્રવાહિત થાય છે; શુદ્ધ બની દેવો માટે શક્તિમાન બને છે. ઋત (ક્રમબદ્ધ સત્ય)ને અનુસરતો તેનો સત્યશોધી પ્રવાહ, બળ વધારતી તેની શક્તિ, અને સ્વર્ગલોક તરફ તેની આરોહણ—આ મંત્રો તેનું ગૌરવ ગાય છે; યજમાનને ઉત્સાહ, પ્રકાશ અને વીરબળ અર્પે છે.
Mantra 1
असर्जि रथ्यो यथा पवित्रे चम्वोः सुतः । कार्ष्मन्वाजी न्यक्रमीत् ॥
રથ્ય જેમ મુક્ત થયો તેમ સુત સોમ પવિત્રમાં અને બે ચમૂઓમાં પ્રવેશે છે; બળ-સમૃદ્ધિ લાવનાર વાજી બની, યજ્ઞના કર્મક્ષેત્રમાં નીચે ઉતરી પગલાં ભરે છે।
Mantra 2
स वह्निः सोम जागृविः पवस्व देववीरति । अभि कोशं मधुश्चुतम् ॥
હે સોમ, વહ્નિ—વહન કરનાર અગ્નિસ્વરૂપ, જાગૃત રહેનાર—તું દેવવીરત્વ તરફ, શુદ્ધિ પામતો વહે; મધુ ટપકાવતાં પાત્ર (કોશ) તરફ તું અભિમુખ થઈ પ્રવાહિત થા.
Mantra 3
स नो ज्योतींषि पूर्व्य पवमान वि रोचय । क्रत्वे दक्षाय नो हिनु ॥
હે પવમાન, અમારા માટે પ્રાચીન જ્યોતિઓને પ્રકાશિત કર; સદ્કર્મના સંકલ્પ (ક્રતુ) અને દક્ષતા/વિચારશક્તિ (દક્ષ) તરફ અમને પ્રેર.
Mantra 4
शुम्भमान ऋतायुभिर्मृज्यमानो गभस्त्योः । पवते वारे अव्यये ॥
ઋતના અનુયાયીઓથી શોભિત, હાથોના કિરણોમાં પરિશુદ્ધ થતો, તે અવિનાશી પ્રવાહમાં વહે છે—સોમ ઋતરૂપ શુદ્ધ વ્યવસ્થા અને તેજસ્વી આનંદરૂપે પ્રવર્તે છે.
Mantra 5
स विश्वा दाशुषे वसु सोमो दिव्यानि पार्थिवा । पवतामान्तरिक्ष्या ॥
સ પવમાન સોમ દાન આપનાર દાશુષેને સર્વ વસુ—દિવ્ય અને પાર્થિવ—અને અંતરિક્ષ્ય (મધ્યલોકના) ધનો પણ અર્પે.
Mantra 6
आ दिवस्पृष्ठमश्वयुर्गव्ययुः सोम रोहसि । वीरयुः शवसस्पते ॥
હે સોમ, અશ્વયુઃ (વેગની શક્તિ ઇચ્છનાર), ગવ્યયુઃ (ગવ્યો/કિરણો ઇચ્છનાર) બની તું દિવસના પૃષ્ઠ પર આરોહે છે; હે શવસસ્પતે, વીરયુઃ (વીર્યમય આત્મબળ ઇચ્છનાર) પણ તું જ છે.
It describes Soma being pressed, running through the woolen filter, filling the bowls, and becoming purified and powerful for offering in the sacrifice.
Pavamāna means “self-purifying.” The hymn focuses on Soma’s cleansing as he flows through the filter and is made fit for the gods.
It seeks strength and plenitude (vāja/śavas), clarity and truth-order (ṛta), and an uplifting, heaven-reaching power that supports heroic vitality in the worshipper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.