Sukta 41
Sukta 7.41
Vasiṣṭha
Morning litany to multiple deities (Agni, Indra, Mitra-Varuṇa, Aśvins, Bhaga, Pūṣan, Brahmaṇaspati, Soma, Rudra)
Jagatī (probable due to longer line with repeated prātar; traditional classification often places such litanies in Jagatī)
આ સૂક્ત પ્રાતઃકાળની લિતની છે, જેમાં અગ્નિ, ઇન્દ્ર, મિત્ર-વરુણ, અશ્વિનો, ભગ, પૂષન, બ્રહ્મણસ્પતિ, સોમ અને રુદ્ર—આ દેવવર્તુળને વારંવાર આહ્વાન કરવામાં આવે છે, જેથી દિવસની શરૂઆત ઋતના યોગ્ય ક્રમમાં અને મંગલ શક્તિ સાથે થાય. તેમાં સુખસમૃદ્ધિનો ‘ભગ’ (હિસ્સો), રક્ષણ, અને દિવસના તમામ પડાવોમાં ‘સ્વસ્તિ’ (કલ્યાણ) માટે પ્રાર્થના છે. અંતે ઉષસો (પ્રભાતો) તરફ વળી, સદા નવી અને સમૃદ્ધ પ્રભાતો મળે—જે ઘી જેવી આનંદરસને ‘દોહી’ આપે અને યજમાનની પ્રાણશક્તિને ધારણ કરે—એવી વિનંતી કરવામાં આવી છે.
Mantras
Mantra 1
प्रातरग्निं प्रातरिन्द्रं हवामहे प्रातर्मित्रावरुणा प्रातरश्विना । प्रातर्भगं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं प्रातः सोममुत रुद्रं हुवेम ॥
પ્રાતઃ અમે અગ્નિને બોલાવીએ, પ્રાતઃ ઇન્દ્રને બોલાવીએ; પ્રાતઃ મિત્ર-વરુણને, પ્રાતઃ અશ્વિનોને. પ્રાતઃ ભગને, પૂષનને, બ્રહ્મણસ્પતિને બોલાવીએ; પ્રાતઃ સોમને અને રુદ્રને પણ આવાહન કરીએ.
Mantra 2
प्रातर्जितं भगमुग्रं हुवेम वयं पुत्रमदितेर्यो विधर्ता । आध्रश्चिद्यं मन्यमानस्तुरश्चिद्राजा चिद्यं भगं भक्षीत्याह ॥
પ્રાતઃકાળે અમે ભગને—સવારના વિજયી, ઉગ્ર—આહ્વાન કરીએ છીએ; અદિતિનો પુત્ર, જે લોકોને ધારણ કરનાર છે. ગરીબ પણ, જે તેને સ્મરે છે, બળવાન પણ, રાજા પણ—એ ભગ વિષે કહે છે: “હું ભાગ પામું.” તેમ જ અમે પણ આનંદ અને વૃદ્ધિના આત્મસંગત અધિકાર-ભાગમાં ભાગીદાર બનીએ.
Mantra 3
भग प्रणेतर्भग सत्यराधो भगेमां धियमुदवा ददन्नः । भग प्र णो जनय गोभिरश्वैर्भग प्र नृभिर्नृवन्तः स्याम ॥
હે ભગ, અમારા નેતા અને માર્ગદર્શક; હે ભગ, જેના દાન સત્ય અને ઋતુસર છે—અમારી આ ધી (પ્રેરિત બુદ્ધિ)ને ઉંચી ઉઠાવી પ્રગટ કર, અમને આપ. હે ભગ, ગો (કિરણો/પ્રકાશ) અને અશ્વ (તીવ્ર શક્તિઓ) સાથે અમને આગળ જનમાવ; હે ભગ, નૃભિઃ—સાચા માનવત્વના બળોથી—અમે નૃવન્તઃ, આત્મબળથી સમૃદ્ધ, બનીએ.
Mantra 4
उतेदानीं भगवन्तः स्यामोत प्रपित्व उत मध्ये अह्नाम् । उतोदिता मघवन्त्सूर्यस्य वयं देवानां सुमतौ स्याम ॥
હવે પણ અમે ભગવંતઃ—દિવ્ય ભાગથી યુક્ત—થઈએ; અને પ્રપિત્વમાં (આગળ વધતા માર્ગમાં) પણ, અને દિવસોના મધ્યમાં પણ. અને સૂર્યના ઉદય સમયે, હે મઘવન્તઃ (દાનશીલ સમૃદ્ધિદાતાઓ), અમે દેવોના સુમતૌ—શુભ, પ્રકાશમય સંમતિમાં—નિવાસ કરીએ.
Mantra 5
भग एव भगवाँ अस्तु देवास्तेन वयं भगवन्तः स्याम । तं त्वा भग सर्व इज्जोहवीति स नो भग पुरएता भवेह ॥
ભગા જ સ્વયં દેવ—ભાગથી પરિપૂર્ણ—થાઓ; તે ભાગથી અમે પણ ભાગવંત બનીએ. હે ભગા, જેને સર્વે જ ખરેખર પોકારે છે, તું અહીં અમારો પુરએતા—આગે ચાલનાર, માર્ગનો પ્રણેતા—થાઓ.
Mantra 6
समध्वरायोषसो नमन्त दधिक्रावेव शुचये पदाय । अर्वाचीनं वसुविदं भगं नो रथमिवाश्वा वाजिन आ वहन्तु ॥
અમારા અધ્વર (યજ્ઞ) તરફ ઉષાઓ એકસાથે નમે; જેમ દધિક્રાવન તેજસ્વી પદ તરફ ધાવે તેમ. નજીક આવતો, વસુવિદ (ધન-શોધક) ભગા—વાજિન અશ્વો જેમ રથને લાવે તેમ—અમારી પાસે લાવવામાં આવે.
Mantra 7
अश्वावतीर्गोमतीर्न उषासो वीरवतीः सदमुच्छन्तु भद्राः । घृतं दुहाना विश्वतः प्रपीता यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
અશ્વવતી, ગોમતી, વીરવતી—શુભ ઉષાઓ—અમારા માટે સદા ઉદય પામો. ઘૃત (ઘી/પ્રકાશમય રસ) દોહતી, સર્વ દિશાઓથી પરિપૂરિત—તમે સ્વસ્તિભિઃ (કલ્યાણોથી) સદા અમારું રક્ષણ કરો.
Frequently Asked Questions
It is a dawn prayer that calls multiple deities at the start of the day so life proceeds in right order (ṛta), with protection (svasti) and a fortunate share (bhaga).
The repetition marks dawn as the sacred threshold when intention is set and divine powers are invited to govern the whole day—work, travel, health, speech, and inner clarity.
Recite it at sunrise (or just before), offer a small ghee lamp or fire offering if possible, and end by holding the intention of svasti—steadiness, protection, and truthful action through the day.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.