Sukta 41
Sukta 7.41
Vasiṣṭha
Morning litany to multiple deities (Agni, Indra, Mitra-Varuṇa, Aśvins, Bhaga, Pūṣan, Brahmaṇaspati, Soma, Rudra)
Jagatī (probable due to longer line with repeated prātar; traditional classification often places such litanies in Jagatī)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਪ੍ਰਾਤਕਾਲ ਦੀ ਲਿਤਨੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਤ-ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ, ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ, ਅਸ਼ਵਿਨ, ਭਗ, ਪੂਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਇਸ ਦੇਵ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਗ (ਸੌਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ), ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ‘ਸਵਸਤੀ’ (ਕੁਸ਼ਲ-ਮੰਗਲ) ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਸ਼ਸਾਂ (ਉਸ਼ਾ/ਪ੍ਰਭਾਤਾਂ) ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਦਾ ਨਵੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪ੍ਰਭਾਤਾਂ ਘਿਉ ਵਰਗੀ ਰਸਮਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ‘ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ’ ਦੋਹ ਕੇ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਲਣ।
Mantras
Mantra 1
प्रातरग्निं प्रातरिन्द्रं हवामहे प्रातर्मित्रावरुणा प्रातरश्विना । प्रातर्भगं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं प्रातः सोममुत रुद्रं हुवेम ॥
ਪ੍ਰਾਤਹ ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਾਤਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਪ੍ਰਾਤਹ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਤਹ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ। ਪ੍ਰਾਤਹ ਭਗ ਨੂੰ, ਪੂਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਪ੍ਰਾਤਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 2
प्रातर्जितं भगमुग्रं हुवेम वयं पुत्रमदितेर्यो विधर्ता । आध्रश्चिद्यं मन्यमानस्तुरश्चिद्राजा चिद्यं भगं भक्षीत्याह ॥
ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਭਗ ਨੂੰ—ਸਵੇਰ ਦਾ ਜੇਤੂ, ਉਗ੍ਰ—ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧਰਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਲੋੜਵੰਦ ਵੀ, ਬਲਵਾਨ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਵੀ—ਉਸ ਭਗ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: “ਮੈਂ ਭਾਗ ਪਾਵਾਂ।” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਆਤਮਕ ਅਧਿਕਾਰ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੋਈਏ।
Mantra 3
भग प्रणेतर्भग सत्यराधो भगेमां धियमुदवा ददन्नः । भग प्र णो जनय गोभिरश्वैर्भग प्र नृभिर्नृवन्तः स्याम ॥
ਹੇ ਭਗ, ਸਾਡੇ ਨੇਤਾ ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ; ਹੇ ਭਗ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਾਨ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਤ-ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ—ਇਹ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉਚੀ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ, ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼। ਹੇ ਭਗ, ਗੋ (ਕਿਰਣ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ (ਤੀਵ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਨਮਾ; ਹੇ ਭਗ, ਨೃਭਿਃ—ਸੱਚੇ ਮਨੁੱਖਤਵ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਅਸੀਂ ਨೃਵੰਤಃ, ਆਤਮ-ਬਲ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਹੋਈਏ।
Mantra 4
उतेदानीं भगवन्तः स्यामोत प्रपित्व उत मध्ये अह्नाम् । उतोदिता मघवन्त्सूर्यस्य वयं देवानां सुमतौ स्याम ॥
ਹੁਣੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਭਗਵੰਤಃ—ਦਿਵ੍ਯ ਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਹੋਈਏ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤ੍ਵ (ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਯਾਤਰਾ) ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਦਯ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮਘਵੰਤಃ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਦਾਤੇ), ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸੁਮਤੌ—ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸਹਿਮਤੀ ਵਿੱਚ—ਵੱਸਦੇ ਰਹੀਏ।
Mantra 5
भग एव भगवाँ अस्तु देवास्तेन वयं भगवन्तः स्याम । तं त्वा भग सर्व इज्जोहवीति स नो भग पुरएता भवेह ॥
ਭਗਾ ਆਪ ਹੀ ਦੇਵ ਹੋਵੇ—ਦਿਵ੍ਯ ਭਾਗ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ; ਉਸ ਭਾਗ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵੀ ਭਾਗਵੰਤ ਹੋਈਏ। ਹੇ ਭਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਹੀ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ—ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੁਰਏਤਾ, ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਹ ਦਾ ਅਗਵਾਨ ਹੋ।
Mantra 6
समध्वरायोषसो नमन्त दधिक्रावेव शुचये पदाय । अर्वाचीनं वसुविदं भगं नो रथमिवाश्वा वाजिन आ वहन्तु ॥
ਸਾਡੇ ਅਧਵਰ (ਯਜ੍ਞ) ਵੱਲ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਮਣ; ਜਿਵੇਂ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ ਚਮਕਦੇ ਪਦ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ, ਵਸੁਵਿਦ (ਧਨ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ) ਭਗਾ—ਜਿਵੇਂ ਵਾਜਿਨ ਅਸ਼ਵ ਰਥ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਇਆ ਜਾਵੇ।
Mantra 7
अश्वावतीर्गोमतीर्न उषासो वीरवतीः सदमुच्छन्तु भद्राः । घृतं दुहाना विश्वतः प्रपीता यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਅਸ਼ਵਵਤੀ, ਗੋਮਤੀ, ਵੀਰਵਤੀ—ਸ਼ੁਭ ਉਸ਼ਾਵਾਂ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਦਾ ਉਗਣ। ਘ੍ਰਿਤ (ਘੀ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਰਸ) ਦੁਹੰਦੀਆਂ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਿਪੂਰਨ—ਤੁਸੀਂ ਸਵਸਤਿਭਿਃ (ਕਲਿਆਣਾਂ ਨਾਲ) ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
It is a dawn prayer that calls multiple deities at the start of the day so life proceeds in right order (ṛta), with protection (svasti) and a fortunate share (bhaga).
The repetition marks dawn as the sacred threshold when intention is set and divine powers are invited to govern the whole day—work, travel, health, speech, and inner clarity.
Recite it at sunrise (or just before), offer a small ghee lamp or fire offering if possible, and end by holding the intention of svasti—steadiness, protection, and truthful action through the day.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.