
Sukta 7.42
Vasiṣṭha (Vāsiṣṭha family, Mandala 7)
Agni/Soma-yajña complex (ritual forces); Angiras powers invoked
Triṣṭubh (probable; requires metrical scan for certainty)
વસિષ્ઠનું આ છ ઋચાવાળું સૂક્ત અઙ્ગિરસસમાન યજ્ઞશક્તિઓને, વહેતી સોમની “ગાયો”ને અને પિષણ-પથ્થરોને આહ્વાન કરીને સોમયજ્ઞને આગળ ધપાવે છે; જેથી અધ્વરનું કાર્ય (પેશઃ) સફળતાપૂર્વક ગતિમાં આવે. અગ્નિનું સ્તવન સ્વાગત પામેલા દિવ્ય અતિથિ (અતિથિ) તરીકે થાય છે; તેને ગૃહ/યજ્ઞસ્થળમાં યોગ્ય રીતે ઓળખી સ્થાપિત કરવાથી તે ઇચ્છિત ધનસંપત્તિ અને સુરક્ષિત પ્રગતિ આપે છે. સૂક્તનો અંત સંક્ષિપ્ત ફલશ્રુતિસમાન પ્રાર્થનાથી થાય છે—વિસ્તૃત જીવનશક્તિ (ઇષ્), સંપત્તિ (રયિ), બળ (વાજ) અને સ્વસ્તિ દ્વારા દીર્ઘકાલીન રક્ષણ માટે.
Mantra 1
प्र ब्रह्माणो अङ्गिरसो नक्षन्त प्र क्रन्दनुर्नभन्यस्य वेतु । प्र धेनव उदप्रुतो नवन्त युज्यातामद्री अध्वरस्य पेशः ॥
પ્ર બ્રહ્માણો અને અઙ્ગિરસોની શક્તિઓ લક્ષ્ય તરફ આગળ વધે; નભન્યુનો ઘોષ પણ આગળ પ્રસરતો રહે. પ્રવાહમાન દૂધાળ ગાયો આગળ વહે; યજ્ઞના કુશળ કાર્ય માટે અદ્રિ (સોમ-પેષણ પથ્થરો) જોડાઈ જાય.
Mantra 2
सुगस्ते अग्ने सनवित्तो अध्वा युक्ष्वा सुते हरितो रोहितश्च । ये वा सद्मन्नरुषा वीरवाहो हुवे देवानां जनिमानि सत्तः ॥
હે અગ્નિ, તારો માર્ગ સુગમ છે—ધન જીતાડનાર યાત્રાપથ. સોમ-પેષણ સમયે પીળાશવાળા અને લાલિમાવાળા (હરિત-રોહિત) બળોને જોડ. તે લાલાશવાળા, ગૃહમાં રહેલા, વીરબળ વહન કરનાર—હું યજ્ઞમાં બેઠેલો, દેવોના જન્મો અને પ્રકટતાઓને આહ્વાન કરું છું.
Mantra 3
समु वो यज्ञं महयन्नमोभिः प्र होता मन्द्रो रिरिच उपाके । यजस्व सु पुर्वणीक देवाना यज्ञियामरमतिं ववृत्याः ॥
એકતામાં, નમસ્કારકર્મોથી હું તમારો યજ્ઞ મહિમાવંત કરું છું; આનંદિત હોતૃ નજીક જ પ્રગટ થયો છે. હે પૂર્વણીક દેવો, સુયજ્ઞ કરો; અયજ્ઞીય (અનૃત) મનને દૂર હટાવી, યજ્ઞયોગ્ય મનને સ્થિર કરો.
Mantra 4
यदा वीरस्य रेवतो दुरोणे स्योनशीरतिथिराचिकेतत् । सुप्रीतो अग्निः सुधितो दम आ स विशे दाति वार्यमियत्यै ॥
જ્યારે વીર અને સમૃદ્ધ પુરુષના ગૃહમાં સુખદ નિવાસ લાવનાર અતિથિ ઓળખાય છે, ત્યારે અગ્નિ—સુપ્રસન્ન, ગૃહમાં સુસ્થાપિત—પ્રજાને તેમની આગળ વધતી યાત્રા માટે ઇચ્છનીય ધન-સંપત્તિ આપે છે.
Mantra 5
इमं नो अग्ने अध्वरं जुषस्व मरुत्स्विन्द्रे यशसं कृधी नः । आ नक्ता बर्हिः सदतामुषासोशन्ता मित्रावरुणा यजेह ॥
હે અગ્ને, અમારો આ અખંડ અધ્વર (યજ્ઞ) સ્વીકાર; મરુતોમાં અને ઇન્દ્ર સાથે તેને અમારે માટે યશસ્વી કર. રાત્રિ અને ઉષા પવિત્ર બર્હિ પર બેસે; અહીં ઋત ઇચ્છનાર મિત્ત્ર-વરુણનું યજન કર.
Mantra 6
एवाग्निं सहस्यं वसिष्ठो रायस्कामो विश्वप्स्न्यस्य स्तौत् । इषं रयिं पप्रथद्वाजमस्मे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
આ રીતે રાય (સમૃદ્ધિ) ઇચ્છનાર વસિષ્ઠે સર્વકર્મ-સમર્થ, સહસ્ય (પરાક્રમી) અગ્નિનું સ્તવન કર્યું. તે અમારે માટે ઇષ (પ્રેરણા), રયિ (અંતર ધન) અને વાજ (બળની પૂર્ણતા) વિસ્તારે; હે દેવશક્તિઓ, સ્વસ્તિભિઃ સદા અમારું રક્ષણ કરો.
It is a short hymn that energizes the Soma-sacrifice: it urges the mantras, pressing-stones, and Soma flow forward, and it praises Agni as the divine Guest who rewards the community when properly welcomed.
“Angiras” here points to priestly/ritual power—effective inspired speech and sacrificial force—invoked to help the rite reach its goal and make the offerings successful.
It asks for widened vitality (iṣ), wealth (rayi), strength or winning power (vāja), and continual protection through svasti (harmonious well-being).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.