Sukta 89

Mantra 1

इन्द्रं स्तवा नृतमं यस्य मह्ना विबबाधे रोचना वि ज्मो अन्तान् । आ यः पप्रौ चर्षणीधृद्वरोभिः प्र सिन्धुभ्यो रिरिचानो महित्वा ॥

ઇન્દ્રનું સ્તવન કરો—સર્વથી પુરુષાર્થવાન; જેના મહિમાથી તેજસ્વી લોકોએ અને તેમના અંતિમ સીમાઓએ પણ વિસ્ફાર પામ્યો. તે પોતાના વિસ્તારો વડે સર્વ પ્રદેશોને પરિપૂર્ણ કરે છે; અને મહત્ત્વથી નદીઓની પાર સુધી—આપણી સ્વભાવગત ધારોની પાર—પોતાને વહાવી દે છે.

Mantra 2

स सूर्यः पर्युरू वरांस्येन्द्रो ववृत्याद्रथ्येव चक्रा । अतिष्ठन्तमपस्यं न सर्गं कृष्णा तमांसि त्विष्या जघान ॥

તે સૂર્ય સમાન છે; ઇન્દ્રે વિશાળ અવકાશોને રથમાર્ગના ચક્રો જેમ ગતિમાન કર્યા. સ્થિર થઈ અટકેલા પ્રવાહને તેણે જોયો; અને પોતાની જ્વલંત તેજસ્વિતાથી કાળા અંધકારોને ચકનાચૂર કર્યા.

Mantra 3

समानमस्मा अनपावृदर्च क्ष्मया दिवो असमं ब्रह्म नव्यम् । वि यः पृष्ठेव जनिमान्यर्य इन्द्रश्चिकाय न सखायमीषे ॥

તેને સમાન, અવિચલ સ્તુતિ અર્પો—નવું બ્રહ્મ, પૃથ્વી અને દ્યૌમાં અસમ; જે પીઠ ખુલ્લી હોય તેમ જન્મોના રહસ્યોને વિખેરીને જાણે છે—એ ઇન્દ્ર કોઈ પ્રતિસ્પર્ધી સખાને ઇચ્છતો નથી.

Mantra 4

इन्द्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः प्रेरयं सगरस्य बुध्नात् । यो अक्षेणेव चक्रिया शचीभिर्विष्वक्तस्तम्भ पृथिवीमुत द्याम् ॥

ઇન્દ્ર માટે વાણી તીરો સમી, સુસ્ફૂટ છૂટેલી રહે; મેં સાગરના બુધ્નમાંથી જળોને પ્રવર્તિત કર્યા. જે શચીશક્તિઓથી, અક્ષ પર ચક્ર જેમ, વિશાળ વ્યાપમાં પૃથ્વી અને દ્યૌને સ્થિર કરે છે.

Mantra 5

आपान्तमन्युस्तृपलप्रभर्मा धुनिः शिमीवाञ्छरुमाँ ऋजीषी । सोमो विश्वान्यतसा वनानि नार्वागिन्द्रं प्रतिमानानि देभुः ॥

અંત સુધી પહોંચતો મન્યુ (ક્રોધ) ધરાવનાર, બળનું ત્રિગુણ કવચ ધારણ કરનાર—ધૂનિ સમો તોફાની, શિમીવાન્ ઉતાવળો, શરુ (ભાલા)થી સજ્જ, ઋજીષી (તામ્રધૂળિ)વાળો. સોમએ ઇન્દ્ર સામે ઊભા રહી શકે એવા કોઈ પ્રમાણો ઘડ્યા નથી; તેની ધકેલતી શક્તિથી અસ્તિત્વનાં સર્વ વનો કંપે છે.

Mantra 6

न यस्य द्यावापृथिवी न धन्व नान्तरिक्षं नाद्रयः सोमो अक्षाः । यदस्य मन्युरधिनीयमानः शृणाति वीळु रुजति स्थिराणि ॥

જેને ન તો દ્યાવા-પૃથિવી, ન વિશાળ ધન્વ (વિસ્તાર), ન અંતરિક્ષ, ન અદ્રિ (સોમપિષણ-પથ્થરો), ન સોમ, ન અક્ષ (પાસાં) રોકી શકે—જ્યારે તેનો મન્યુ (ઉગ્ર તેજ/ક્રોધ) પ્રેરિત થઈ આગળ ધપે છે. ત્યારે તે અઘટ્યને પણ ચકનાચૂર કરે છે; સ્થિર અને અડગ જણાતાં તત્ત્વોને પણ ફાડી નાંખે છે.

Mantra 7

जघान वृत्रं स्वधितिर्वनेव रुरोज पुरो अरदन्न सिन्धून् । बिभेद गिरिं नवमिन्न कुम्भमा गा इन्द्रो अकृणुत स्वयुग्भिः ॥

ઇન્દ્રે વૃત્ર (આવરણકર્તા)ને સંહાર્યો; વનમાં કૂહાડી જેમ, તેણે અવરોધક મોરચાંને ચીરી ખોલ્યાં અને સિંધુઓ (પ્રવાહો)ને મુક્ત કર્યા. તેણે પર્વતને ફાડ્યો—જેમ કોઈ નવો કુંભ તોડી નાખે—અને પોતાના સ્વયુગ્ભિઃ (સ્વયં જોડાયેલા બળો) વડે ગાઓ (પ્રકાશ-કિરણોની ગાયો)ને પ્રગટ કરી.

Mantra 8

त्वं ह त्यदृणया इन्द्र धीरोऽसिर्न पर्व वृजिना शृणासि । प्र ये मित्रस्य वरुणस्य धाम युजं न जना मिनन्ति मित्रम् ॥

તું જ, હે ઇન્દ્ર, ઋણયા (ઋતના માર્ગે) ધીર છે; અંગમાં સંધિ જેમ, તું વક્રતા/વૃજિન (કુટિલતા)ને તોડી નાખે છે. જે મિત્ત્ર અને વરુણના ધામ (આસન/નિવાસ)નું ઉલ્લંઘન કરે, તેઓ યોક-સાથીને કાપી નાખવા ઇચ્છતા મનુષ્યો સમાન છે—અને મિત્ત્ર (સૌહાર્દ-સમન્વય) પર હિંસા કરે છે.

Mantra 9

प्र ये मित्रं प्रार्यमणं दुरेवाः प्र संगिरः प्र वरुणं मिनन्ति । न्यमित्रेषु वधमिन्द्र तुम्रं वृषन्वृषाणमरुषं शिशीहि ॥

જે દુર્ભાવનાવાળા મિત્રણ અને આર્યમણને આઘાત કરે છે, જે સંઘિર (સંવિધાન/સંઘ)ને અને વરુણને પણ હાનિ પહોંચાડે છે—એવા શત્રુઓમાં, હે ઇન્દ્ર, તારો તુમ્ર (ઉગ્ર) વધ-શસ્ત્ર સ્થાપી ને ધાર ચઢાવ; વૃષભના વૃષ-બળ સમું, અરુષ (લાલ) અને મહાબળવાન, વૈરભાવને ચીરવા માટે.

Mantra 10

इन्द्रो दिव इन्द्र ईशे पृथिव्या इन्द्रो अपामिन्द्र इत्पर्वतानाम् । इन्द्रो वृधामिन्द्र इन्मेधिराणामिन्द्रः क्षेमे योगे हव्य इन्द्रः ॥

ઇન્દ્ર દ્યૌનો અધિપતિ છે; ઇન્દ્ર પૃથ્વી પર શાસન કરે છે; ઇન્દ્ર જળોનો સ્વામી છે, ઇન્દ્ર જ પર્વતોનો પણ। ઇન્દ્ર વૃદ્ધિ પામતી શક્તિઓનો છે; ઇન્દ્ર જ પ્રજ્ઞાવાન વિવેકોનો। ક્ષેમમાં અને યોગે (કાર્ય-સંયોજનમાં) જે હવ્યથી આહ્વાનનીય છે—તે ઇન્દ્ર છે, ઇન્દ્ર।

Mantra 11

प्राक्तुभ्य इन्द्रः प्र वृधो अहभ्यः प्रान्तरिक्षात्प्र समुद्रस्य धासेः । प्र वातस्य प्रथसः प्र ज्मो अन्तात्प्र सिन्धुभ्यो रिरिचे प्र क्षितिभ्यः ॥

રાત્રિઓમાંથી ઇન્દ્ર વહાવે છે, વૃદ્ધિના દિવસોમાંથી પણ; અંતરિક્ષમાંથી, સમુદ્રના ધાસે (સમૃદ્ધિ-આસન)માંથી; વાયુના વિશાળ પ્રથસમાંથી, ધરતીના અતિદૂર અંતમાંથી—નદીઓમાંથી તેણે ઢાળી દીધું, ક્ષિતિઓ (લોક-નિવાસો)માંથી પણ ઢાળી દીધું: પોતાના દાનની સમૃદ્ધિ.

Mantra 12

प्र शोशुचत्या उषसो न केतुरसिन्वा ते वर्ततामिन्द्र हेतिः । अश्मेव विध्य दिव आ सृजानस्तपिष्ठेन हेषसा द्रोघमित्रान् ॥

જ્વલંત ઉષા-કિરણના કેતુ સમે પ્રગટ થા; હે ઇન્દ્ર, તારી અક્ષય હેતિ (શસ્ત્ર) પોતાના પરિભ્રમણમાં ફરતી રહે. પથ્થર સમે તેમને વીંધ—તું જે દ્યૌમાંથી પોતાનું બળ પ્રક્ષેપે છે; અતિ-તપ્ત હેષા (ઉગ્ર વેગ) વડે મિત્રદ્રોહી, ઋત-સંવાદને વિકૃત કરનારાઓને દહન કર.

Mantra 13

अन्वह मासा अन्विद्वनान्यन्वोषधीरनु पर्वतासः । अन्विन्द्रं रोदसी वावशाने अन्वापो अजिहत जायमानम् ॥

માસ પછી માસ તેને અનુસર્યા; વનો અનુસર્યા, ઔષધિઓ અનુસર્યાં, પર્વતો અનુસર્યા. રોદસી—બે લોક—ઘોષ કરતા ઇન્દ્રને અનુસર્યા; જન્મ લેતા તેને જળોએ પણ પીછો કર્યો—વિજયી શક્તિનું આગમન અપરિહાર્ય હતું.

Mantra 14

कर्हि स्वित्सा त इन्द्र चेत्यासदघस्य यद्भिनदो रक्ष एषत् । मित्रक्रुवो यच्छसने न गावः पृथिव्या आपृगमुया शयन्ते ॥

ક્યારે ખરું, હે ઇન્દ્ર, તારી તે ચેતના-શક્તિ પ્રગટ થશે—જ્યારે તું દુષ્ટતાને અને અમારી ઉપર ધસી આવતાં રક્ષસને ભેદી નાખે? કારણ કે મિત્રક્રુ (મિત્રદ્રોહી) લોકો, વધસ્થાને ગાયો સમે, પૃથ્વી પર લંબાઈ પડ્યા છે—તે (બળ) વડે પાતાળે પાડાયેલા.

Mantra 15

शत्रूयन्तो अभि ये नस्ततस्रे महि व्राधन्त ओगणास इन्द्र । अन्धेनामित्रास्तमसा सचन्तां सुज्योतिषो अक्तवस्ताँ अभि ष्युः ॥

હે ઇન્દ્ર! જે શત્રુભાવથી અમારી સામે ફેલાઈ આવ્યા છે, જે પોતાના દળો વડે અમને ભારે રીતે પીડે છે—એવા વિરોધીઓ અંધકારરૂપ તમસ સાથે જોડાઈ રહે. અમારા સુજ્યોતિષી, તેજસ્વી શક્તિઓ તેમની સામે ઊભી રહે અને તેમને પરાજિત કરીને પ્રબળ બને.

Mantra 16

पुरूणि हि त्वा सवना जनानां ब्रह्माणि मन्दन्गृणतामृषीणाम् । इमामाघोषन्नवसा सहूतिं तिरो विश्वाँ अर्चतो याह्यर्वाङ् ॥

કારણ કે મનુષ્યોનાં અનેક સોમ-સવનો તને આનંદિત કરે છે, અને ગાતા ઋષિઓનાં અનેક બ્રહ્માણિ (પ્રેરિત સ્તુતિ-વચનો) તને પ્રસન્ન કરે છે. આ આહ્વાન સાંભળી, સહાય સાથે આ સંયુક્ત સહૂતિ તરફ આવ; અન્ય સર્વ સ્તોતાઓને વટાવી, અમારી તરફ અહીં આવ.

Mantra 17

एवा ते वयमिन्द्र भुञ्जतीनां विद्याम सुमतीनां नवानाम् । विद्याम वस्तोरवसा गृणन्तो विश्वामित्रा उत त इन्द्र नूनम् ॥

એ રીતે, હે ઇન્દ્ર! અમે તારા સદૈવ નવાં એવા સુભોગો—સુમતિનાં આનંદમય દાન—જાણી શકીએ અને તેમાં ભાગીદાર બનીએ. તારી સ્તુતિ કરતાં, ઉષા (પ્રભાત)ની રક્ષા-સહાયથી અમે જાણીએ; અમે વિશ્વામિત્રો—અને હે ઇન્દ્ર, અત્યારે પણ—તારી કૃપાથી.

Mantra 18

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

શુભ ફળ માટે અમે મઘવાન ઇન્દ્રને આ આહ્વાનમાં, વાજસાતિ—સમૃદ્ધિ-વિજયમાં, સર્વથી પુરુષાર્થવાનને પુકારીયે છીએ. સમરમાં સહાય માટે સાંભળનાર, ઉગ્રને અમે પ્રાપ્ત કરીએ; જે વૃત્રીોને ઘાયલ કરે છે, ધનોનો સંજિત—વિજયી છે.