Sukta 89

Mantra 1

इन्द्रं स्तवा नृतमं यस्य मह्ना विबबाधे रोचना वि ज्मो अन्तान् । आ यः पप्रौ चर्षणीधृद्वरोभिः प्र सिन्धुभ्यो रिरिचानो महित्वा ॥

इंद्राची स्तुती करा—अत्यंत पुरुषार्थी; ज्याच्या महिम्याने त्याने तेजस्वी लोक आणि त्यांच्या दूरस्थ सीमा उघडल्या. जो आपल्या विस्तारांनी सर्व परिघ भरून टाकतो; आणि आपल्या महत्त्वाने नद्यांच्या पलीकडे—आपल्या स्वभावाच्या रूढ प्रवाहांच्या पलीकडेही—स्वतःला ओतून देतो.

Mantra 2

स सूर्यः पर्युरू वरांस्येन्द्रो ववृत्याद्रथ्येव चक्रा । अतिष्ठन्तमपस्यं न सर्गं कृष्णा तमांसि त्विष्या जघान ॥

तो सूर्यस्वरूप आहे; इंद्राने विशाल अवकाश रथमार्गाच्या चाकांसारखे गतिमान केले. स्थिर उभ्या राहिलेल्या, अडलेल्या प्रवाहाला त्याने पाहिले; आणि आपल्या ज्वलंत त्विष्या (तेज)ने काळ्या तमांना पराभूत केले.

Mantra 3

समानमस्मा अनपावृदर्च क्ष्मया दिवो असमं ब्रह्म नव्यम् । वि यः पृष्ठेव जनिमान्यर्य इन्द्रश्चिकाय न सखायमीषे ॥

त्याच्यासाठी सम, न ढळणारे स्तोत्र अर्पण करा—नव्या सामर्थ्याने युक्त, पृथ्वीवर व द्यौमध्ये अतुल असे हे ब्रह्म। जो जन्मांना जणू उघड्या पाठीवर वाचल्याप्रमाणे ओळखतो—तो इंद्र आपल्याशी स्पर्धा करणारा सखा इच्छित नाही.

Mantra 4

इन्द्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः प्रेरयं सगरस्य बुध्नात् । यो अक्षेणेव चक्रिया शचीभिर्विष्वक्तस्तम्भ पृथिवीमुत द्याम् ॥

इंद्रासाठी वाणी बाणांसारखी असो—नेमकी, नीट सोडलेली; सागराच्या बुडातून मी जलांना प्रवाहात आणले. जो आपल्या शची-शक्तींनी, अक्षावर चक्रासारखा, पृथ्वी आणि द्यौ यांना सर्वत्र विस्तीर्ण तोलामोलात स्थिर करतो.

Mantra 5

आपान्तमन्युस्तृपलप्रभर्मा धुनिः शिमीवाञ्छरुमाँ ऋजीषी । सोमो विश्वान्यतसा वनानि नार्वागिन्द्रं प्रतिमानानि देभुः ॥

अंतापर्यंत पोहोचणाऱ्या क्रोधाने, बळाच्या त्रिविध कवचाने युक्त—धुनि, उन्मत्त वेगवान, शरधारी, पिवळसर धुळीने भरलेला। इंद्रासमोर उभे राहतील अशी कोणतीही मापे सोमाने घडवली नाहीत; त्या प्रेरक पराक्रमाने अस्तित्वाची सर्व वने थरथरतात.

Mantra 6

न यस्य द्यावापृथिवी न धन्व नान्तरिक्षं नाद्रयः सोमो अक्षाः । यदस्य मन्युरधिनीयमानः शृणाति वीळु रुजति स्थिराणि ॥

ज्याला द्यावा-पृथिवीही रोखू शकत नाहीत, ना विस्तीर्ण धन्व, ना अंतरिक्ष; ना अद्रि (सोम-पेषण-शिळा), ना सोम, ना अक्ष (पासे)—जेव्हा त्याचा मन्यु (उग्र तेज) प्रेरित होऊन पुढे धावतो. तेव्हा तो कठीण-भेद्यालाही चुरडून टाकतो; जे स्थिर व अचल भासते, त्यांनाही विदीर्ण करतो.

Mantra 7

जघान वृत्रं स्वधितिर्वनेव रुरोज पुरो अरदन्न सिन्धून् । बिभेद गिरिं नवमिन्न कुम्भमा गा इन्द्रो अकृणुत स्वयुग्भिः ॥

इंद्राने वृत्र (आवरणकर्ता) याला ठार केले; वनात कुऱ्हाडीप्रमाणे त्याने अडथळा करणारे अग्रभाग फोडून सिंधू (धारा/नद्या) मुक्त केल्या. नव्या कुंभासारखा त्याने पर्वत फोडला; आणि आपल्या स्वयुग्भिः (स्वतः युक्त शक्तींनी) ‘गावः’—प्रकाश-रश्मी—प्रकट केल्या.

Mantra 8

त्वं ह त्यदृणया इन्द्र धीरोऽसिर्न पर्व वृजिना शृणासि । प्र ये मित्रस्य वरुणस्य धाम युजं न जना मिनन्ति मित्रम् ॥

तूच, हे इंद्रा, ऋणया (ऋत-मार्ग) मध्ये धीर व स्थिर आहेस; अंगातील पर्व (सांधा) जसा, तसा तू वृजिन (कुटिलता/दुष्टता) मोडून टाकतोस. जे मित्र-वरुणांच्या धाम (आधार/आसन)ाचा भंग करतात—जणू युग-सहचराला तोडणारे जन—ते मित्र (समरसता)वरच आघात करतात.

Mantra 9

प्र ये मित्रं प्रार्यमणं दुरेवाः प्र संगिरः प्र वरुणं मिनन्ति । न्यमित्रेषु वधमिन्द्र तुम्रं वृषन्वृषाणमरुषं शिशीहि ॥

जे दुष्टबुद्धी मित्र व अर्यमन् यांवर आघात करतात, जे संधि/सं-गिरः (बंध-करार) मोडतात आणि वरुणालाही क्षीण करतात—अशा अमित्रांमध्ये, हे इंद्रा, तुझे तूम्र (उग्र) वध-शस्त्र रोव व धार लाव; वृषभाची अरुण, प्रबळ, वृषण शक्ती शत्रुत्वाच्या संहारासाठी तीक्ष्ण कर।

Mantra 10

इन्द्रो दिव इन्द्र ईशे पृथिव्या इन्द्रो अपामिन्द्र इत्पर्वतानाम् । इन्द्रो वृधामिन्द्र इन्मेधिराणामिन्द्रः क्षेमे योगे हव्य इन्द्रः ॥

इंद्र दिवाचा अधिपती; इंद्र पृथ्वीचा स्वामी; इंद्र जलांचा स्वामी—इंद्रच पर्वतांचाही. इंद्र वाढत्या शक्तींचा; इंद्रच मेधावी विवेकांचा. क्षेमात आणि कर्म-योगात हव्य (आह्वान्य) देव इंद्र—इंद्र।

Mantra 11

प्राक्तुभ्य इन्द्रः प्र वृधो अहभ्यः प्रान्तरिक्षात्प्र समुद्रस्य धासेः । प्र वातस्य प्रथसः प्र ज्मो अन्तात्प्र सिन्धुभ्यो रिरिचे प्र क्षितिभ्यः ॥

रात्रींपासून इंद्र ओततो, वृद्धीच्या दिवसांपासून; अंतरिक्षातून, समुद्राच्या समृद्ध आसनातून; वायूच्या विस्तीर्ण ‘प्रथस’ मधून, पृथ्वीच्या दूरस्थ अंतापासून—नद्यांतून त्याने ओतले, लोक/क्षिति-निवासांतूनही त्याने ओतले: आपल्या दानाची प्रचुरता।

Mantra 12

प्र शोशुचत्या उषसो न केतुरसिन्वा ते वर्ततामिन्द्र हेतिः । अश्मेव विध्य दिव आ सृजानस्तपिष्ठेन हेषसा द्रोघमित्रान् ॥

ज्वलंत उषेच्या केतूसारखा तू प्रकट हो; हे इंद्रा, तुझी अक्षय हेति (अस्त्र) आपल्या परिभ्रमण-पथात फिरत राहो. द्युलोकातून बल सोडीत, दगडासारखे त्यांना भेद—आणि अत्यंत दाहक वेगाने मित्रद्रोह्यांना (द्रोघ-मित्रान्) जाळून टाक.

Mantra 13

अन्वह मासा अन्विद्वनान्यन्वोषधीरनु पर्वतासः । अन्विन्द्रं रोदसी वावशाने अन्वापो अजिहत जायमानम् ॥

महिन्यानंतर महिने त्याच्या मागे गेले; अरण्ये मागे गेली, औषधी मागे गेल्या, पर्वत मागे गेले. दोन्ही लोक (रोदसी) हाक देत इंद्राच्या मागे गेले; आणि तो जन्मताच जलराशी त्याच्या मागे धावल्या—अशीच विजयशक्तीची आविर्भाव-गती अनिवार्य असते.

Mantra 14

कर्हि स्वित्सा त इन्द्र चेत्यासदघस्य यद्भिनदो रक्ष एषत् । मित्रक्रुवो यच्छसने न गावः पृथिव्या आपृगमुया शयन्ते ॥

कधी, हे इंद्रा, तुझी ती चेतनाशक्ती प्रकट होईल—जेव्हा तू आमच्यावर झेपावणारे अघ (दुष्ट) आणि रक्षस् यांना फोडून टाकशील? कारण मित्र-क्रूर (मित्रक्रुवः), जसे वधस्थळी गायी, तसे पृथ्वीवर लांबच लांब पडलेले आहेत—त्या (प्रहार-बल)ाने आघात होऊन.

Mantra 15

शत्रूयन्तो अभि ये नस्ततस्रे महि व्राधन्त ओगणास इन्द्र । अन्धेनामित्रास्तमसा सचन्तां सुज्योतिषो अक्तवस्ताँ अभि ष्युः ॥

हे इंद्रा! जे शत्रुभावाने आमच्यावर आक्रमकपणे पसरले आहेत, जे आपल्या टोळ्यांच्या (ओगण) बळाने आम्हांला फारच पीडित करतात—ते अमित्र अंधाऱ्या तमसाच्या अंधत्वाशी जुळून जावोत. आमच्या सुज्योतिषी, तेजस्वी शक्ती त्यांच्या विरुद्ध उभ्या राहून त्यांच्यावर प्रबळ ठरोत.

Mantra 16

पुरूणि हि त्वा सवना जनानां ब्रह्माणि मन्दन्गृणतामृषीणाम् । इमामाघोषन्नवसा सहूतिं तिरो विश्वाँ अर्चतो याह्यर्वाङ् ॥

कारण मनुष्यांची अनेक सोम-सवने तुला आनंदित करतात, आणि गाणाऱ्या ऋषींची अनेक ब्रह्मे (प्रेरित स्तोत्रे) तुला प्रमुदित करतात. हा आघोष ऐकून, आपल्या सहाय्यासह या संयुक्त सहूती (आह्वान) कडे ये; सर्व अन्य अर्चकांना मागे टाकून, आमच्याकडे इथे ये.

Mantra 17

एवा ते वयमिन्द्र भुञ्जतीनां विद्याम सुमतीनां नवानाम् । विद्याम वस्तोरवसा गृणन्तो विश्वामित्रा उत त इन्द्र नूनम् ॥

असेच, हे इंद्रा! तुझ्या सुमतींतील नित्य-नवीन भोग्य कल्याण आम्ही जाणो व उपभोगो. तुझी स्तुती करत, उषस् (प्रभात) यांच्या संरक्षणरूप अवस् (कृपा) ने आम्ही जाणो—आम्ही विश्वामित्रजन—आणि हे आत्ताच, हे इंद्रा, तुझ्याच अनुग्रहाने.

Mantra 18

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

कल्याणफलासाठी, या संग्रामात—या भारधारणात व वाजसातौ (वाज-विजयात)—आम्ही दानवीर इंद्राला, नरश्रेष्ठाला, हाक मारतो. जो ऐकणारा, उग्र, मदतीसाठी समरांत येणारा; वृत्रांचा घात करणारा आणि धनांचा संजित (विजेता)—तो आमच्यासाठी असो.