
Sukta 10.89
Indra
Trishtubh (probable)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସର୍ବାତିଶୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ତୁତି କରେ—ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି, “ନଦୀ”ମାନଙ୍କ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଉପାସକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ, ଧନ ଓ କୁଶଳ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି। ଏଥିରେ ପୁନଃପୁନଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱାମିତ୍ୱକୁ ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ ଓ ପର୍ବତ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଓ ଶାନ୍ତିମୟ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାରେ ଡାକକୁ ଶୁଣି, ବୃତ୍ର-ସଦୃଶ ବାଧାମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉତ୍ସବମୟ ମଧ୍ୟ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ମଧ୍ୟ—ଜୀବନର “ଭାର” (ଭର) ବହନରେ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣତା-ଲାଭ (ବାଜସାତି) ଜିତିବାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷା, ବଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା।
Mantra 1
इन्द्रं स्तवा नृतमं यस्य मह्ना विबबाधे रोचना वि ज्मो अन्तान् । आ यः पप्रौ चर्षणीधृद्वरोभिः प्र सिन्धुभ्यो रिरिचानो महित्वा ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର—ସର୍ବାଧିକ ପୁରୁଷାର୍ଥୀଙ୍କୁ; ଯାହାଙ୍କ ମହିମାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅତିଦୂର ସୀମାମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୋଲି ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ନିଜ ବ୍ୟାପ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଦେଶକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ମହତ୍ତ୍ୱରେ ନଦୀମାନଙ୍କ ପାରକୁ—ଆମ ସ୍ୱଭାବର ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଧାରାମାନଙ୍କ ପାରକୁ—ନିଜକୁ ଝରାଇ ଦିଅନ୍ତି।
Mantra 2
स सूर्यः पर्युरू वरांस्येन्द्रो ववृत्याद्रथ्येव चक्रा । अतिष्ठन्तमपस्यं न सर्गं कृष्णा तमांसि त्विष्या जघान ॥
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ୱରୂପ; ଇନ୍ଦ୍ର ବିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ପ୍ରସ୍ତାରକୁ ରଥପଥର ଚକ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ଗତିମାନ କରିଦେଲେ। ଅଟକି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଥିବା ପ୍ରବାହକୁ ସେ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ନିଜ ଜ୍ୱଲନ୍ତ ତେଜରେ କଳା ଅନ୍ଧକାରମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ।
Mantra 3
समानमस्मा अनपावृदर्च क्ष्मया दिवो असमं ब्रह्म नव्यम् । वि यः पृष्ठेव जनिमान्यर्य इन्द्रश्चिकाय न सखायमीषे ॥
ତାଙ୍କୁ ସମାନ, ଅପାବୃତ (ଅବିଚଳ) ସ୍ତୁତି ଅର୍ପଣ କର—ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌରେ ଅସମ, ଶକ୍ତିରେ ନବୀନ ବ୍ରହ୍ମ। ଯିଏ ପିଠ ଖୋଲା ଥିବା ପରି ଜନ୍ମମାନଙ୍କ ରହସ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିଛି, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ସମକକ୍ଷ ସଖାକୁ ଚାହେଁନାହିଁ।
Mantra 4
इन्द्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः प्रेरयं सगरस्य बुध्नात् । यो अक्षेणेव चक्रिया शचीभिर्विष्वक्तस्तम्भ पृथिवीमुत द्याम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବାଣୀମାନେ ସୁଭଳି ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ପରି ହେଉ; ମୁଁ ସାଗରର ବୁଧ୍ନରୁ ଜଳମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରିଛି। ଯିଏ ଶଚୀଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ଅକ୍ଷରେ ଚକ୍ର ପରି, ବିଶାଳ ସମତୁଳନରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌକୁ ଦୃଢ଼ କରିଛି।
Mantra 5
आपान्तमन्युस्तृपलप्रभर्मा धुनिः शिमीवाञ्छरुमाँ ऋजीषी । सोमो विश्वान्यतसा वनानि नार्वागिन्द्रं प्रतिमानानि देभुः ॥
ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ମନ୍ୟୁ (କ୍ରୋଧ) ଧାରଣ କରି, ବଳର ତ୍ରିଗୁଣ କବଚ ପିନ୍ଧି—ଧୁନି ପରି ଝଡ଼, ଶିମୀବାନ୍ ଉତ୍ସାହୀ, ଶରୁ (ଭାଲ)ଧାରୀ, ଋଜୀଷୀ (ତାମ୍ରଧୂଳି)ଯୁକ୍ତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିପାରିବା ମାପମାନ ସୋମ ଗଢ଼ିନାହିଁ; ସେଇ ଚାଳକ ଶକ୍ତିରେ ସତ୍ତାର ସମସ୍ତ ବନମାନ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 6
न यस्य द्यावापृथिवी न धन्व नान्तरिक्षं नाद्रयः सोमो अक्षाः । यदस्य मन्युरधिनीयमानः शृणाति वीळु रुजति स्थिराणि ॥
ଯାହାକୁ ନ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ, ନ ବିଶାଳ ଧନ୍ୱ (ବିସ୍ତାର), ନ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ନ ଅଦ୍ରି (ସୋମ ପିଷଣ-ପଥର), ନ ସୋମ, ନ ଅକ୍ଷ (ପାଶା) ରୋକିପାରେ—ଯେତେବେଳେ ତାହାର ମନ୍ୟୁ (ଉଗ୍ର ତେଜ/କ୍ରୋଧ) ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆଗେଇଯାଏ। ସେତେବେଳେ ସେ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ କଠିନ ଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରେ; ଯାହା ଥିର ଓ ଅଚଳ ଲାଗେ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଛିଣ୍ଡିଦିଏ।
Mantra 7
जघान वृत्रं स्वधितिर्वनेव रुरोज पुरो अरदन्न सिन्धून् । बिभेद गिरिं नवमिन्न कुम्भमा गा इन्द्रो अकृणुत स्वयुग्भिः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଵୃତ୍ରକୁ (ଆବରଣକର୍ତ୍ତାକୁ) ହତ କଲେ; ବନରେ କୁହାଡ଼ି ପରି ସେ ଅବରୋଧକ ମୁହାଁଗୁଡ଼ିକୁ ଚିରି ଖୋଲିଦେଲେ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ (ପ୍ରବାହମାନଙ୍କୁ) ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ପର୍ବତକୁ ଭେଦିଦେଲେ—ନୂଆ କୁମ୍ଭ ଭାଙ୍ଗିଦେବା ପରି—ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱୟୁଗ୍ଭିଃ (ସ୍ୱୟଂ-ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ) ଦ୍ୱାରା ଗାଃ (ପ୍ରକାଶ-କିରଣର ଗୋବଳି)କୁ ପ୍ରକଟ କଲେ।
Mantra 8
त्वं ह त्यदृणया इन्द्र धीरोऽसिर्न पर्व वृजिना शृणासि । प्र ये मित्रस्य वरुणस्य धाम युजं न जना मिनन्ति मित्रम् ॥
ତୁମେ ହିଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଋଣୟା (ଋତର ପଥରେ) ଧୀର; ଅଙ୍ଗର ସନ୍ଧି ପରି ତୁମେ ବୃଜିନ (ବକ୍ରତା/କୁଟିଳତା)କୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ। ଯେମାନେ ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ଧାମ (ଆସନ/ନିବାସ)କୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୋକ-ସହଚରକୁ କାଟି ଅଲଗା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପରି—ମିତ୍ର (ସୌହାର୍ଦ୍ୟ-ସମନ୍ୱୟ)କୁ ହିଁ ହିଂସା କରନ୍ତି।
Mantra 9
प्र ये मित्रं प्रार्यमणं दुरेवाः प्र संगिरः प्र वरुणं मिनन्ति । न्यमित्रेषु वधमिन्द्र तुम्रं वृषन्वृषाणमरुषं शिशीहि ॥
ଯେ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ଲୋକ ମିତ୍ର ଓ ଆର୍ୟମଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଯେ ସଙ୍ଗିର (ସନ୍ଧି/ସଂଘ)କୁ ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହାନି କରନ୍ତି—ସେହି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଉପରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ତୁମ୍ର (ଉଗ୍ର) ବଧାୟୁଧକୁ ସ୍ଥାପି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର; ବୃଷଭର ବୃଷ-ବଳ ସମ, ଅରୁଷ (ଲାଲ) ଓ ମହାବଳୀ, ବୈରକୁ ନିହତ କରିବା ପାଇଁ।
Mantra 10
इन्द्रो दिव इन्द्र ईशे पृथिव्या इन्द्रो अपामिन्द्र इत्पर्वतानाम् । इन्द्रो वृधामिन्द्र इन्मेधिराणामिन्द्रः क्षेमे योगे हव्य इन्द्रः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଦିବର ଅଧିପତି; ଇନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଜଳମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ପର୍ବତମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ। ଇନ୍ଦ୍ର ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର; ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବିବେକମାନଙ୍କର। କ୍ଷେମରେ ଓ ଯୋଗେ (କାର୍ଯ୍ୟ-ସଂଯୋଜନରେ) ହବ୍ୟଦ୍ୱାରା ଯେ ଆହ୍ୱାନନୀୟ—ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର।
Mantra 11
प्राक्तुभ्य इन्द्रः प्र वृधो अहभ्यः प्रान्तरिक्षात्प्र समुद्रस्य धासेः । प्र वातस्य प्रथसः प्र ज्मो अन्तात्प्र सिन्धुभ्यो रिरिचे प्र क्षितिभ्यः ॥
ରାତ୍ରିମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଝରାନ୍ତି, ବୃଦ୍ଧିର ଦିନମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ; ଅନ୍ତରିକ୍ଷରୁ, ସମୁଦ୍ରର ଧାସେ (ସମୃଦ୍ଧି-ଆସନ)ରୁ; ବାୟୁର ବିଶାଳ ପ୍ରଥସରୁ, ପୃଥିବୀର ସର୍ବଦୂର ଅନ୍ତରୁ—ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ସେ ଢାଳିଦେଲେ, କ୍ଷିତିମାନଙ୍କୁ (ଲୋକ-ନିବାସମାନଙ୍କୁ) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଢାଳିଦେଲେ: ନିଜ ଦାନର ସମୃଦ୍ଧି।
Mantra 12
प्र शोशुचत्या उषसो न केतुरसिन्वा ते वर्ततामिन्द्र हेतिः । अश्मेव विध्य दिव आ सृजानस्तपिष्ठेन हेषसा द्रोघमित्रान् ॥
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଷାର କେତୁ (ସଙ୍କେତ) ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ଅକ୍ଷୟ ହେତି (ଶସ୍ତ୍ର) ନିଜ ପରିଧିରେ ଘୂରୁଥାଉ। ପଥର ପରି ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କର—ତୁ ଯେ ଦ୍ୟୌରୁ ନିଜ ବଳ ପ୍ରକ୍ଷେପ କରୁଛୁ; ଅତିତପ୍ତ ହେଷା (ଉଗ୍ର ବେଗ) ଦ୍ୱାରା ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ, ଋତ-ସମନ୍ୱୟକୁ ବିକୃତ କରୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ଦହନ କର।
Mantra 13
अन्वह मासा अन्विद्वनान्यन्वोषधीरनु पर्वतासः । अन्विन्द्रं रोदसी वावशाने अन्वापो अजिहत जायमानम् ॥
ମାସ ପରେ ମାସ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା; ବନ ଅନୁସରଣ କଲା, ଔଷଧି ଅନୁସରଣ କଲା, ପର୍ବତ ଅନୁସରଣ କଲା। ଘୋଷ କରୁଥିବା ରୋଦସୀ—ଦୁଇ ଲୋକ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ତାଙ୍କ ପଛେ ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୱରା କଲେ—ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିର ଆଗମନ ଅନିବାର୍ୟ ଥିଲା।
Mantra 14
कर्हि स्वित्सा त इन्द्र चेत्यासदघस्य यद्भिनदो रक्ष एषत् । मित्रक्रुवो यच्छसने न गावः पृथिव्या आपृगमुया शयन्ते ॥
କେବେ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ସେ ଚେତ୍ୟା (ଗ୍ରହଣଶକ୍ତି/ଜାଗୃତି) ପ୍ରକଟ ହେବ—ଯେତେବେଳେ ତୁ ଅଘ (ଦୁଷ୍ଟତା)କୁ ଏବଂ ଆମ ଉପରେ ଧାଉଥିବା ରକ୍ଷସକୁ ଭିଦି ଦେବୁ? କାରଣ ମିତ୍ରକ୍ରୁ (ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ)ମାନେ, ବଧସ୍ଥାନର ଗୋମାନଙ୍କ ପରି, ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ି ରହିଛନ୍ତି—ସେଇ (ବଳ) ଦ୍ୱାରା ପତିତ।
Mantra 15
शत्रूयन्तो अभि ये नस्ततस्रे महि व्राधन्त ओगणास इन्द्र । अन्धेनामित्रास्तमसा सचन्तां सुज्योतिषो अक्तवस्ताँ अभि ष्युः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯେମାନେ ଶତ୍ରୁଭାବେ ଆମ ବିରୋଧରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ, ନିଜ ଦଳବଳରେ ଆମକୁ ମହାଭାବେ ପୀଡ଼ନ କରୁଛନ୍ତି—ସେହି ଅମିତ୍ରମାନେ ଅନ୍ଧକାରରୂପ ତମସ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ। ଆମ ସୁଜ୍ୟୋତିଷୀ, ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ପ୍ରବଳ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 16
पुरूणि हि त्वा सवना जनानां ब्रह्माणि मन्दन्गृणतामृषीणाम् । इमामाघोषन्नवसा सहूतिं तिरो विश्वाँ अर्चतो याह्यर्वाङ् ॥
କାରଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଅନେକ ସୋମ-ସବନ ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରେ, ଏବଂ ଗାୟକ ଋଷିମାନଙ୍କର ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣି (ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତିବଚନ) ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ଏହି ଆଘୋଷ ଶୁଣି, ସହାୟତା ସହିତ ଏହି ସଂଯୁକ୍ତ ସହୂତିକୁ ଆସ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅର୍ଚ୍ଚକଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆମ ପାଖକୁ ଏଠାକୁ ଆସ।
Mantra 17
एवा ते वयमिन्द्र भुञ्जतीनां विद्याम सुमतीनां नवानाम् । विद्याम वस्तोरवसा गृणन्तो विश्वामित्रा उत त इन्द्र नूनम् ॥
ଏଭଳି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ସଦା ନବନବ ସୁଭୋଗ—ସୁମତିର ଆନନ୍ଦମୟ ଦାନ—ଆମେ ଜାଣିବା ଓ ତାହାର ଭୋଗରେ ଅଂଶୀ ହେବାକୁ ପାରୁ। ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଉଷା (ପ୍ରଭାତ)ର ରକ୍ଷା-ସହାୟତାରେ ଆମେ ଜାଣୁ; ଆମେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରମାନେ—ଏବଂ ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ—ତୁମ କୃପାରେ।
Mantra 18
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଁ ଆମେ ମଘବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ଯଜ୍ଞ-ଭାରରେ, ବାଜସାତି—ସମୃଦ୍ଧି-ବିଜୟରେ, ସର୍ବାଧିକ ପୁରୁଷାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ସମରରେ ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ ଶ୍ରବଣକାରୀ ଉଗ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା; ଯେ ବୃତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଘାତ କରନ୍ତି, ଧନମାନଙ୍କର ସଂଜିତ—ବିଜୟୀ ଅଟନ୍ତି।
It praises Indra as the supreme power who rules the cosmic regions and breaks obstacles, and it asks him for protection, success, victory, and prosperity in life’s struggles and works.
This is a Vedic way of saying Indra’s power is total and comprehensive—he governs all domains of existence, so he can support both outer order (nature and society) and inner strength (mind and will).
Traditionally it supports Indra-invocation in offerings (often soma or ghee) for strength and success; in a personal recitation, it can be used as a prayer to overcome inner blocks and to gain courage, clarity, and steady progress.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.