
Sukta 1.87
Gautama Rāhūgaṇa (traditional for RV 1.87)
Marutaḥ
Jagatī (probable; RV 1.87 shows Jagatī/Triṣṭubh mixture, opening often Jagatī-like length)
ઋગ્વેદ 1.87 માં મરુતોની સ્તુતિ અપરાજેય, યુવાન ગણરૂપે થાય છે—સીધા દોડતા, અડગ, ઉષા સમા તેજસ્વી—જેનાં ગતિ અને ગાનથી શ્રી અને શૌર્ય વિસ્તરે છે. સ્તોત્ર તેમની રક્ષા પ્રેરિત ધી (dhī) માટે માગે છે, અને તેમની સત્યતા, નિર્ભયતા, તથા આંતરિક “ધામન” (dhāman)—સ્થિરતા અને ઉન્નતિ આપતી શક્તિ—રૂપે ઉપાસકને સંભાળે અને ઊંચે ઉઠાવે છે.
Mantra 1
प्रत्वक्षसः प्रतवसो विरप्शिनोऽनानता अविथुरा ऋजीषिणः । जुष्टतमासो नृतमासो अञ्जिभिर्व्यानज्रे के चिदुस्रा इव स्तृभिः ॥
બળમાં આગળ, પરાક્રમમાં આગળ—વિસ્તૃત કર્મવાળા, અડગ, અચળ, સીધા ધાવનારા; અતિ પ્રિયપાત્ર, અતિ પુરુષાર્થવાન—તમામાંથી કેટલાંક પોતાના તેજોથી વ્યાપી ગયા, જેમ ઉજ્જ્વળ ઉષાઓ કિરણોથી ફેલાય છે.
Mantra 2
उपह्वरेषु यदचिध्वं ययिं वय इव मरुतः केन चित्पथा । श्चोतन्ति कोशा उप वो रथेष्वा घृतमुक्षता मधुवर्णमर्चते ॥
જ્યારે ખીણોમાં તમે તમારી ગતિશીલ શક્તિને પ્રજ્વલિત કરો, હે મરુતો, જાણે કોઈ માર્ગે પક્ષીઓ ઉડે તેમ—ત્યારે તમારા રથો પરનાં પાત્રો ટપકે; તમે મધુવર્ણ ઘૃત ઢાળો, અને સ્તુતિ આનંદથી ઊઠે છે.
Mantra 3
प्रैषामज्मेषु विथुरेव रेजते भूमिर्यामेषु यद्ध युञ्जते शुभे । ते क्रीळयो धुनयो भ्राजदृष्टयः स्वयं महित्वं पनयन्त धूतयः ॥
તેમના ધાવણાંમાં ધરતી કંપે છે—જાણે હચમચી ગઈ હોય—જ્યારે તેઓ પોતાના માર્ગોમાં ખરેખર શુભ કાર્ય માટે પોતાને જોડે છે. તે રમણિય, ગર્જનારા, ઝળહળતા ભાલાવાળા, ધૂત ગતિશીલ દેવો, પોતાની જ શક્તિથી પોતાનું મહાત્મ્ય પ્રગટ કરે છે.
Mantra 4
स हि स्वसृत्पृषदश्वो युवा गणोऽया ईशानस्तविषीभिरावृतः । असि सत्य ऋणयावानेद्योऽस्या धियः प्राविताथा वृषा गणः ॥
કારણ કે તે સ્વયં-ધાવક, ચિતરાં અશ્વોવાળો, યુવાન ગણ છે; પોતાના માર્ગે ગમન કરતો, અધિપતિસમાન, શક્તિઓથી આવૃત. તે સત્ય છે, ઋણ ચૂકવનારો, નિર્દોષ—આ ધી (દિવ્ય દૃષ્ટિ) નો રક્ષક; તેથી ખરેખર તે ગણ વृषભ-બળ સમાન છે.
Mantra 5
पितुः प्रत्नस्य जन्मना वदामसि सोमस्य जिह्वा प्र जिगाति चक्षसा । यदीमिन्द्रं शम्यृक्वाण आशतादिन्नामानि यज्ञियानि दधिरे ॥
અમે પ્રાચીન પિતાના જન્મથી વાણી ઉચ્ચારીએ છીએ; સોમની જિહ્વા ચક્ષુ (દિવ્ય દૃષ્ટિ) દ્વારા આગળ વધે છે. જ્યારે ઋક્ ગાન કરનારા શાંતિના આસનમાં ઇન્દ્ર સુધી પહોંચ્યા, ત્યારે તેમણે યજ્ઞયોગ્ય પવિત્ર નામો સ્થાપ્યાં—આહ્વાનયોગ્ય દિવ્ય સ્વરૂપો.
Mantra 6
श्रियसे कं भानुभिः सं मिमिक्षिरे ते रश्मिभिस्त ऋक्वभिः सुखादयः । ते वाशीमन्त इष्मिणो अभीरवो विद्रे प्रियस्य मारुतस्य धाम्नः ॥
શ્રી (તેજ)ની વૃદ્ધિ માટે તેઓ પોતાના ભાનુઓ સાથે એકરૂપ થઈ મિશ્રિત થાય છે—તે કિરણો, તે ઋક્વ (સ્તુતિ-ગાન) શક્તિઓ, જે સુખદ શાંતિ પ્રદાન કરે છે. તેઓ ગર્જનાભર્યા સ્વરવાળા, તીવ્ર, નિર્ભય છે; અને આપણા અંદર રહેલી મારુત-શક્તિના પ્રિય ધામને તેઓ સારી રીતે જાણે છે.
The Maruts are a radiant troop of storm-deities—swift, roaring, and powerful—praised here as fearless forces that drive forward and protect the worshipper.
It seeks their protection and support, especially for dhī—focused, inspired understanding and prayer—so the sacrifice and the seeker’s intention move forward without obstruction.
The storm-force becomes an inner symbol: energetic prāṇa and courageous will that clears confusion, strengthens clarity, and leads the mind toward a stable, luminous ‘home’ (dhāman).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.