Sukta 87
Sukta 1.87
Gautama Rāhūgaṇa (traditional for RV 1.87)
Marutaḥ
Jagatī (probable; RV 1.87 shows Jagatī/Triṣṭubh mixture, opening often Jagatī-like length)
ऋग्वेद १.८७ मध्ये मरुतांची स्तुती अजेय, तरुण तेजस्वी गण म्हणून केली आहे—सरळ वेगाने धावणारे, न झुकणारे, उषेप्रमाणे दीप्तिमान—ज्यांच्या गतीने व गानाने तेज आणि शौर्याचा विस्तार होतो. हे सूक्त प्रेरित धीसाठी (प्रेरणायुक्त बुद्धी/विचार) त्यांच्या संरक्षणाची याचना करते, आणि त्यांच्या सत्य, निर्भयता व अंतःस्थ ‘धामन्’ (आतील निवास/शक्ती) यांचे गुणगान करते—जी उपासकाला स्थिर करते व उन्नत करते.
Mantras
Mantra 1
प्रत्वक्षसः प्रतवसो विरप्शिनोऽनानता अविथुरा ऋजीषिणः । जुष्टतमासो नृतमासो अञ्जिभिर्व्यानज्रे के चिदुस्रा इव स्तृभिः ॥
बळात अग्रसर, पराक्रमात अग्रसर—विस्तीर्ण कर्म करणारे, न वाकणारे, न ढळणारे, सरळ धावणारे; अत्यंत प्रिय, अत्यंत वीर—तुमच्यापैकी काही जण आपल्या तेजांनी असे पसरले आहेत, जसे उज्ज्वल उषा आपल्या किरणांनी पसरते.
Mantra 2
उपह्वरेषु यदचिध्वं ययिं वय इव मरुतः केन चित्पथा । श्चोतन्ति कोशा उप वो रथेष्वा घृतमुक्षता मधुवर्णमर्चते ॥
जेव्हा तुम्ही दऱ्यांच्या कुशीत आपली चल शक्ती प्रज्वलित करता, हे मरुतांनो, एखाद्या पथावर पक्ष्यांसारखे—तेव्हा तुमच्या रथांवरील पात्रे टपकतात; तुम्ही मधुवर्ण घृत ओतता, आणि स्तुतीगान आनंदाने उचंबळते.
Mantra 3
प्रैषामज्मेषु विथुरेव रेजते भूमिर्यामेषु यद्ध युञ्जते शुभे । ते क्रीळयो धुनयो भ्राजदृष्टयः स्वयं महित्वं पनयन्त धूतयः ॥
त्यांच्या वेगवान धावण्यात, जणू झटकून टाकल्याप्रमाणे, भूमी थरथरते—जेव्हा ते आपल्या मार्गांत शुभ कर्मासाठी स्वतःला जू (योग) लावतात. ते क्रीडारत, गर्जनशील, तेजस्वी भाल्यांनी युक्त असे धूत (वेगवान) चालणारे, आपल्या स्वशक्तीनेच आपले महत्त्व प्रकट करतात.
Mantra 4
स हि स्वसृत्पृषदश्वो युवा गणोऽया ईशानस्तविषीभिरावृतः । असि सत्य ऋणयावानेद्योऽस्या धियः प्राविताथा वृषा गणः ॥
तो स्वयंधावक, चित्तरंग अश्वांचा, तरुण गण आहे—स्वतःच्या मार्गानेच चालणारा, ईशान, तविषी (बल) यांनी आवृत। तो सत्य, ऋण फेडणारा, निर्दोष—या धिया (दृष्टी/प्रज्ञा)चा रक्षक; म्हणून तोच गण वृषा-बल (वृषशक्ती) आहे.
Mantra 5
पितुः प्रत्नस्य जन्मना वदामसि सोमस्य जिह्वा प्र जिगाति चक्षसा । यदीमिन्द्रं शम्यृक्वाण आशतादिन्नामानि यज्ञियानि दधिरे ॥
प्राचीन पित्याच्या जन्माने आम्ही म्हणतो; सोमाची जिह्वा चक्षसा (दृष्टी-शक्ती)ने पुढे जाते. जेव्हा ऋक्-गायक शांती-आसनात इंद्रापर्यंत पोहोचले, तेव्हा त्यांनी यज्ञीय (यज्ञास योग्य) पवित्र नामे स्थापन केली.
Mantra 6
श्रियसे कं भानुभिः सं मिमिक्षिरे ते रश्मिभिस्त ऋक्वभिः सुखादयः । ते वाशीमन्त इष्मिणो अभीरवो विद्रे प्रियस्य मारुतस्य धाम्नः ॥
श्री (दीप्ती) वाढीसाठी ते आपल्या भानूंनी (प्रभाकिरणांनी) एकत्र येऊन मिसळतात—त्या रश्मी, त्या ऋक्-गायक शक्ती, ज्या सुखद विश्रांती देतात. ते वाणीने परिपूर्ण, वेगवान व निर्भय आहेत; प्रिय मारुत-बलाचे धाम (निवास/लोक) ते उत्तम रीतीने जाणतात.
Frequently Asked Questions
The Maruts are a radiant troop of storm-deities—swift, roaring, and powerful—praised here as fearless forces that drive forward and protect the worshipper.
It seeks their protection and support, especially for dhī—focused, inspired understanding and prayer—so the sacrifice and the seeker’s intention move forward without obstruction.
The storm-force becomes an inner symbol: energetic prāṇa and courageous will that clears confusion, strengthens clarity, and leads the mind toward a stable, luminous ‘home’ (dhāman).
Ask anything about Sukta 87 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
