Rig Veda Sukta 88
Mandala 1Sukta 886 Mantras

Sukta 88

Sukta 1.88

Rishi

Gautama (RV 1.88 traditionally Gautama Rāhūgaṇa)

Devata

Maruts

Chandas

Triṣṭubh (probable)

આ સૂક્ત મરુતોને વીજળી જેવી તેજસ્વી રથોમાં ત્વરિત આવી યજમાનના યજ્ઞસ્થળમાં સમૃદ્ધિ, પરાક્રમ અને રક્ષાત્મક શક્તિ વરસાવવા માટેનું ગતિશીલ આમંત્રણ છે. તેમાં ભાર મૂકવામાં આવે છે કે કવિઓ (ગોતમો) અસરકારક મંત્રબળ (બ્રહ્મન) ઉઠાવે છે, જે આનંદના સ્ત્રોતને “ઉપર ઉઠાવે” છે, જેથી મરુતો પી શકે અને બદલામાં સમુદાયને વૃદ્ધિ તથા ઋતાનુરૂપ, સુવ્યવસ્થિત ઊર્જાથી સશક્ત કરે.

Mantras

Mantra 1

आ विद्युन्मद्भिर्मरुतः स्वर्कै रथेभिर्यात ऋष्टिमद्भिरश्वपर्णैः । आ वर्षिष्ठया न इषा वयो न पप्तता सुमायाः ॥

આવો, હે મરુતો, વિદ્યુતથી મદમસ્ત, સ્વર્ગતેજસ્વી રથો સાથે; ઋષ્ટિ (ભાલા) ધારણ કરનારી, પાંખવાળા અશ્વોવાળી શક્તિઓ સાથે. અમારી પાસે તમારી સર્વોત્કૃષ્ટ ઇષા (પ્રેરણા/પોષક બળ) લઈને આવો; પક્ષીઓની જેમ અમારી તરફ ઉડી આવો—હે સુમાયા (સુંદર કાર્ય કરનારાઓ)—પ્રાણબળની વૃદ્ધિ લાવતા.

Mantra 2

तेऽरुणेभिर्वरमा पिशङ्गैः शुभे कं यान्ति रथतूर्भिरश्वैः । रुक्मो न चित्रः स्वधितीवान्पव्या रथस्य जङ्घनन्त भूम ॥

તેઓ અરુણ અને પિશંગ (લાલાશ-ભૂરા) બળો સાથે, રથના ધસારા માં ઝડપી અશ્વો સાથે, શુભ લક્ષ્ય તરફ જાય છે. તેજસ્વી આભૂષણ સમા ચિત્ર, અને સ્વધિતિ (કુહાડી) ધારણ કરનાર સમા છેદક શક્તિવાળા—રથની પવ્યા (ચક્રની પટ્ટીઓ/ફેલીઓ) ધરતીને આઘાત કરે છે, વિરોધીને દબાવી દેતાં.

Mantra 3

श्रिये कं वो अधि तनूषु वाशीर्मेधा वना न कृणवन्त ऊर्ध्वा । युष्मभ्यं कं मरुतः सुजातास्तुविद्युम्नासो धनयन्ते अद्रिम् ॥

શ્રી માટે—તમારા તનુઓ પર વાણીની પ્રેરિત ધ્વનિ અને મેધા (બુદ્ધિ-શક્તિ) ઊર્ધ્વગામી બની ઊઠે છે, જેમ વનો ઉપર તરફ વધે છે. હે સુજાત મરુતો, તુવિદ્યુમ્ન (વિશાળ તેજોમય મહિમા) ધરાવનારા, તમારા માટે તેઓ અદ્રિ (પથ્થર)ને જીતે છે—ગુપ્ત આનંદ અને બળને બહાર ખેંચતા.

Mantra 4

अहानि गृध्राः पर्या व आगुरिमां धियं वार्कार्यां च देवीम् । ब्रह्म कृण्वन्तो गोतमासो अर्कैरूर्ध्वं नुनुद्र उत्सधिं पिबध्यै ॥

દિવસે દિવસે, ગૃધ્ર સમા ઉત્સુક થઈ, તેઓ સર્વ તરફથી તમારી પાસે આવ્યા—આ ધી (વિચાર-પ્રેરણા), આ દેવીઃ વાર્કાર્યા (આકાર આપતી પ્રેરણા). ગોતમો, અર્કો (સ્તુતિગીતો) વડે બ્રહ્મ (મંત્ર-શક્તિ) રચતા, ઉત્સધિ (ઉત્સનું આસન/આધાર)ને પીવા માટે ઊર્ધ્વ દબાવી ઉઠાવે છે.

Mantra 5

एतत्त्यन्न योजनमचेति सस्वर्ह यन्मरुतो गोतमो वः । पश्यन्हिरण्यचक्रानयोदंष्ट्रान्विधावतो वराहून् ॥

હે મરુતો, આ જ તે અદ્વિતીય યોજન (યોકિંગ/જોડાણ) પ્રગટ થયું છે—જ્યારે ગોતમે તમને જોયા: હિરણ્યચક્ર (સુવર્ણચક્ર) ધરાવનારા, અયોદંષ્ટ્ર (લોખંડના દાંત/દંષ્ટ્રા) વાળા વરાહો, ધસી નીકળતા—અવરોધને ચીરી ઉખેડતી અપરાજેય શક્તિઓ.

Mantra 6

एषा स्या वो मरुतोऽनुभर्त्री प्रति ष्टोभति वाघतो न वाणी । अस्तोभयद्वृथासामनु स्वधां गभस्त्योः ॥

હે મરુતો, આ વાણી તમારી અનુભર્ત્રી—સહચરી અને આધારદાત્રી—છે; તે ઉપાસકની વાણી જેવી સ્તુતિ-છંદે પ્રતિધ્વનિત થાય છે. તેણે સ્વચ્છંદ પ્રવાહે સામગાન ગુંજાર્યું છે, તમારી સ્વધા—તમારા સ્વભાવજ બળના નિયમ—અનુસાર, તમારા ગભસ્ત્યોમાં, એટલે પકડી રાખનારા હાથોમાં, જ્યાં શક્તિઓ ધારિત અને નિયંત્રિત થાય છે.

Frequently Asked Questions

The Maruts are a powerful group of storm-deities—youthful, radiant, and fierce—who move with wind and lightning and are asked to bring protection, strength, and abundance.

The hymn asks the Maruts to come quickly to the rite, energize the worshippers with life-force and increase, and uphold them with their protective, disciplined power.

Here “brahman” means effective mantra-power. The Gotama poets say their hymns actively raise and channel divine energy, making the ritual a place where the Maruts can ‘drink’ delight and then bless the people.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App