Sukta 38
Sukta 1.38
Kaṇva (Kaṇva lineage)
Marutaḥ
Gāyatrī/Anuṣṭubh-like? (uncertain; requires metrical verification)
આ સૂક્તમાં મરુતગણને ઇન્દ્રના ઝડપી, ગર્જનાસ્વર સાથીઓ તરીકે આવાહન કરવામાં આવે છે; તેમને પૂછવામાં આવે છે કે કયો આનંદ તેમને આકર્ષે છે અને તેમને સુસજ્જ યજ્ઞહવિ સ્વીકારવા પ્રેરવામાં આવે છે. તેમાં તેમની તોફાની તેજસ્વિતા—વિદ્યુત, વરસાદ અને ગર્જનાભર્યા બળ—નું સ્તવન કરીને ઉપાસકો માટે રક્ષા, વૃદ્ધિ અને આંતરિક બળવત્તરતા માગવામાં આવે છે. અંતે સૂક્ત મરુતોની સીધી ઉપાસના કરવા અને તેમની શક્તિ ‘અહીં આપણા અંદર વધે’ એવી પ્રાર્થના સાથે પૂર્ણ થાય છે.
Mantras
Mantra 1
कद्ध नूनं कधप्रियः पिता पुत्रं न हस्तयोः । दधिध्वे वृक्तबर्हिषः ॥
હે ‘કધ’ના પ્રિયજન મરુતો, હવે તમારો આનંદ ક્યાં છે? જેમ પિતા પુત્રને પોતાના હાથોમાં ધારણ કરે છે, તેમ તમે પણ—વૃક્તબર્હિષઃ, યજ્ઞાસન સુવ્યવસ્થિત અને શુદ્ધ કરનાર—અમારી આહુતિને ઉઠાવી ધારણ કરો.
Mantra 2
क्व नूनं कद्वो अर्थं गन्ता दिवो न पृथिव्याः । क्व वो गावो न रण्यन्ति ॥
હવે તમે ક્યાં, કયા હેતુથી જશો—દિવમાંથી કે પૃથ્વીમાંથી? અને ક્યાં છે તમારી તેજસ્વી ‘ગાવો’—જે આનંદથી ગુંજે અને રણકે—એ કિરણોની ગૌધેનુ, જેના વડે તમે સાધકને હર્ષિત કરો છો?
Mantra 3
क्व वः सुम्ना नव्यांसि मरुतः क्व सुविता । क्वो विश्वानि सौभगा ॥
હે મરુતો, તમારી નવીન કૃપાઓ ક્યાં છે? ક્યાં છે તમારી સુવિતા—સુયોગ્ય માર્ગદર્શન અને શુભ ગતિઓ? અને ક્યાં છે તમારી સર્વ સૌભાગ્યસંપત્તિઓ—આગળ વધતા આત્માને આપતા અનેકવિધ કલ્યાણરૂપ ભાગ્ય?
Mantra 4
यद्यूयं पृश्निमातरो मर्तासः स्यातन । स्तोता वो अमृतः स्यात् ॥
હે પૃશ્નિના પુત્રો! જો તમે પણ અમારી જેમ મર્ત્ય હોત, તો તમારો સ્તોત્રકાર તમારા માટે અમૃત (અમર) બની જાય; તમારા સ્પર્શથી માનવીય વાણી મૃત્યુને વટાવી અવિનાશી છંદમાં પ્રવેશે.
Mantra 5
मा वो मृगो न यवसे जरिता भूदजोष्यः । पथा यमस्य गादुप ॥
તમારો સ્તોત્રકાર યવાસ માટે ભટકતા મૃગ સમાન ન બને—સત્ય અર્પણમાં જેને આનંદ ન મળે એવો અજોષ્ય ન રહે; યમના માર્ગ પાસે, નીચે ઉતરતી વિઘટનની દિશા તરફ, તે ન જાય.
Mantra 6
मो षु णः परापरा निॠतिर्दुर्हणा वधीत् । पदीष्ट तृष्णया सह ॥
આગળ-પાછળ ફરતી, જીતવા કઠિન એવી નિઋતિ (વિનાશ) અમને ન પાડી દે; તૃષ્ણા—દાહક અભાવ—સાથે મળી તે અમારા પગલાં પર પગ ન મૂકે.
Mantra 7
सत्यं त्वेषा अमवन्तो धन्वञ्चिदा रुद्रियासः । मिहं कृण्वन्त्यवाताम् ॥
સત્ય છે: તેજસ્વી, બળથી ભરપૂર રુદ્રિયાઓ તો સૂકા બંજર પ્રદેશ ઉપર પણ મેઘવર્ષા ઊભી કરે છે; તેઓ આવરણરૂપ જળોને નીચે ઉતારે છે.
Mantra 8
वाश्रेव विद्युन्मिमाति वत्सं न माता सिषक्ति । यदेषां वृष्टिरसर्जि ॥
ગાયના રંભાણ જેવી રીતે, વિદ્યુત્ પોતાના પ્રહારો માપે છે; જેમ માતા વાછરડાને ચાંપે છે તેમ તેમની શક્તિ ચોંટે છે અને એકત્ર થાય છે—જ્યારે તેમની વૃષ્ટિ છૂટે છે.
Mantra 9
दिवा चित्तमः कृण्वन्ति पर्जन्येनोदवाहेन । यत्पृथिवीं व्युन्दन्ति ॥
દિવસે પણ તેઓ અંધકાર રચે છે, વરસાદ વહન કરનાર વેગથી; જ્યારે તેઓ પૃથ્વીને પૂરથી ભીંજવે છે, ત્યારે ધરતીને ઉથલાવી દે છે.
Mantra 10
अध स्वनान्मरुतां विश्वमा सद्म पार्थिवम् । अरेजन्त प्र मानुषाः ॥
ત્યારે મરુતોના સ્વન (ગર્જના)માંથી સર્વ પાર્થીવ સદ્મ—પૃથ્વીનું સર્વ નિવાસસ્થાન—કંપી ઊઠે છે; મનુષ્યો પણ ધ્રુજી ઊઠે છે, જાણે દેહધારી જગતના ગૃહમાં મહત્તર શક્તિ પ્રવેશી ગઈ હોય.
Mantra 11
मरुतो वीळुपाणिभिश्चित्रा रोधस्वतीरनु । यातेमखिद्रयामभिः ॥
હે મરુતો, તમારા દૃઢ-ગ્રાહી હસ્તોથી ચિત્રા, રોધસ્વતી (અવરોધ-ધારિણી) શક્તિઓના અનુસરણ કરો; અખંડ ગતિપથો સાથે આવો—યાત્રામાં અચ્યુત, અવિફળ તેજો.
Mantra 12
स्थिरा वः सन्तु नेमयो रथा अश्वास एषाम् । सुसंस्कृता अभीशवः ॥
તમારા નેમિ (ચક્રની ફેલીઓ) સ્થિર રહે; તમારા રથો અને અશ્વો અચળ રહે; તમારી અભીશવ (લગામ/રાશ) સુસંસ્કૃત રહે—એ રીતે દિવ્ય તેજો ડોલ્યા વિના ગતિ કરે, અને અમામાં યાત્રાને વશ કરે.
Mantra 13
अच्छा वदा तना गिरा जरायै ब्रह्मणस्पतिम् । अग्निं मित्रं न दर्शतम् ॥
અંતરના સ્વરથી સીધું અને શુભ વચન બોલ; જરાના (સ્તુતિકારના) વિકાસ માટે બ્રહ્મણસ્પતિને પોકાર—અગ્નિને, મિત્ર સમા દર્શનીયને.
Mantra 14
मिमीहि श्लोकमास्ये पर्जन्य इव ततनः । गाय गायत्रमुक्थ्यम् ॥
મુખમાં પ્રેરિત સ્તુતિ-વાણીનું માપ ગોઠવ, જેમ પર્જન્ય વરસાદને વિસ્તારે; ગાય, ગાયત્ર છંદનું ઉકથ્ય સ્તોત્ર—યજ્ઞીય પાઠ માટે યોગ્ય.
Mantra 15
वन्दस्व मारुतं गणं त्वेषं पनस्युमर्किणम् । अस्मे वृद्धा असन्निह ॥
મારુત ગણને વંદન કર—ત્વેષભર્યા, વૃદ્ધિ માટે ઉત્સુક, ઋક્-જ્વાલાથી સમૃદ્ધ; તેઓ અહીં અમારામાં બળવાન બની વધે.
Frequently Asked Questions
The Maruts are a powerful group of storm deities—roaring like thunder and shining like lightning—who move together as a host and are closely associated with Indra.
It invites them to come to the sacrifice, accept the prepared offering, release life-giving rain, and grant protection, strength, and growth to the worshippers.
They represent intense, collective energy that can be frightening in nature but becomes a protective inner power when guided by prayer, order, and right intention.
Ask anything about Sukta 38 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.