
Sukta 1.37
Kaṇva (Kaṇva lineage)
Maruts
Gāyatrī (probable for opening of hymn; short 3-pāda structure typical)
આ સૂક્ત તોફાની ગણ એવા મરુતોની જીવંત સ્તુતિ છે. તેમની અપ્રતિરોધ્ય દોડ, તેજસ્વી રથો અને ધરતીને પણ કંપાવી દે તેવી ભયાનક શક્તિનું અહીં ગાન થાય છે. કણ્વ ઋષિ તેમને તેમની સુવ્યવસ્થિત ઊર્જા સાથે આવવા આમંત્રિત કરે છે, અને ઉપાસકોમાં બળ, આનંદ તથા સન્માર્ગે આગળ ધપાવતી પ્રેરણા જગાડવા વિનંતી કરે છે. અંતે મરુતો સાથેની સખાવતની પુષ્ટિ કરીને, તેમની ઉલ્લાસભરી મહિમાથી પોષાયેલું પૂર્ણ જીવન જીવવાની ઇચ્છા સાથે સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે.
Mantra 1
क्रीळं वः शर्धो मारुतमनर्वाणं रथेशुभम् । कण्वा अभि प्र गायत ॥
હે કણ્વો, મરુત-શર્ધ (મરુતોના ગણ) માટે ગાવો—બળની ક્રીડામાં આનંદિત, અપરાજેય, રથોમાં શુભ્ર તેજસ્વી—જેથી આ શક્તિઓ સત્યની આનંદમય ઊર્જા બની આપણા અંદર પ્રવર્તે.
Mantra 2
ये पृषतीभिॠष्टिभिः साकं वाशीभिरञ्जिभिः । अजायन्त स्वभानवः ॥
જેઓ ચિતરાંગ ઘોડાઓ અને ભાલાઓ સાથે, તેજસ્વી અલંકારો અને ગુંજતા નાદો સાથે એકસાથે જન્મ્યા—સ્વયંપ્રકાશ શક્તિઓ—એ જ મરુતો છે, જે સત્તામાં સહજ પ્રકાશરૂપે ઉદ્ભવે છે.
Mantra 3
इहेव शृण्व एषां कशा हस्तेषु यद्वदान् । नि यामञ्चित्रमृञ्जते ॥
અહીં જ એમને સાંભળીએ છીએ: તેમના હાથોમાં ચાબુકો ફટકે છે જ્યારે તેઓ ઉચ્ચારે છે. ગતિમાં તેઓ એક અદ્ભુત વ્યવસ્થા સ્થાપે છે—વિવિધ તેજથી માર્ગને રંગે છે.
Mantra 4
प्र वः शर्धाय घृष्वये त्वेषद्युम्नाय शुष्मिणे । देवत्तं ब्रह्म गायत ॥
તમારા ગણ (શર્ધા) માટે—દહકતા તેજવાળા, ઉગ્ર દ્યુતિ અને ઉત્કટ વૈભવથી ભરપૂર, પરાક્રમી—દેવદત્ત બ્રહ્મ (સ્તુતિ-વાણી)ને પ્રગટ ગાવો; જેથી તે દિવ્ય રચના આપણા અંદર તેમની શક્તિઓને જાગૃત કરે.
Mantra 5
प्र शंसा गोष्वघ्न्यं क्रीळं यच्छर्धो मारुतम् । जम्भे रसस्य वावृधे ॥
ગાયો વચ્ચે અઘ્ન્ય (અહિંસ્ય) એવા, રમણીય અને ઉપકારી મારુત-શર્ધાનું સ્તવન પ્રગટ કરો; રસના જંભમાં તે વધે છે—આનંદ અને બળના સારને પીતા પીતા.
Mantra 6
को वो वर्षिष्ठ आ नरो दिवश्च ग्मश्च धूतयः । यत्सीमन्तं न धूनुथ ॥
હે નરો, મારુત-ગણના ધૂતયો! તમામાં કોણ સર્વાધિક બળવાન છે—જે સ્વર્ગથી અને ધરતીના માર્ગોથી આવ્યા છો—જ્યારે તમે સીમાને પણ એમ હલાવો છો જાણે તે કશું જ ન હોય?
Mantra 7
नि वो यामाय मानुषो दध्र उग्राय मन्यवे । जिहीत पर्वतो गिरिः ॥
તમારા યામ (ગતિ/માર્ગ) માટે માનવ ઉગ્ર મન્યુ (ક્રોધ-શક્તિ)ને આધાર આપે છે. પર્વત અને ગિરિ પણ જાણે ઝૂકી જાય, ખસી પડે—તમારી આગળ વધતી બળવત્તર પ્રેરણાનો એવો દબાવ છે.
Mantra 8
येषामज्मेषु पृथिवी जुजुर्वाँ इव विश्पतिः । भिया यामेषु रेजते ॥
જેનાં અજ્મ (ઝડપભર્યા ધાવા)માં પૃથ્વી પોતે થાકેલા ગૃહપતિ સમી કંપે છે; તેમની યામ (ચળવળ)માં ભયથી ધ્રુજે છે—તેમની નિયમિત પ્રેરણા એટલી પ્રબળ છે.
Mantra 9
स्थिरं हि जानमेषां वयो मातुर्निरेतवे । यत्सीमनु द्विता शवः ॥
આ શક્તિઓનું જન્મ સ્થિર છે; તેમની યુવા વય (વયઃ) માતાથી બહાર નીકળે છે. કારણ કે તેમનું શવઃ (પરાક્રમ) તેમને ફરી ફરી અનુસરે—અગ્રગતિના યાત્રામાં દ્વિગુણ થતું જાય છે.
Mantra 10
उदु त्ये सूनवो गिरः काष्ठा अज्मेष्वत्नत । वाश्रा अभिज्ञु यातवे ॥
ઉપર ઊઠે છે તે યુવાન ગિરઃ (ઉચ્ચારણો); ગતિના માર્ગોમાં કાષ્ઠા (માર્ગદર્શક થાંભલા) સમા તેઓ વિસ્તરે છે—જ્યારે વાશ્રા, અભિજ્ઞુ એવા મરુત-બળો પોતાના નિર્ધારિત પ્રસ્થાન તરફ આગળ વધે છે.
Mantra 11
त्यं चिद्घा दीर्घं पृथुं मिहो नपातममृध्रम् । प्र च्यावयन्ति यामभिः ॥
એ લાંબા અને વિસ્તૃત મિહો નપાતમ્ (ધુમ્મસ/મેઘનું સંતાન)—અમૃધ્ર, અક્ષય—તેને પણ તેઓ પોતાના યામભિઃ (ગમનો) વડે ચલાવે છે, આગળ ધપાવે છે; મરુત-શક્તિઓ અંધકારના વિશાળ ક્ષેત્રને ખસેડી, ઝુકાવી દે છે.
Mantra 12
मरुतो यद्ध वो बलं जनाँ अचुच्यवीतन । गिरीँरचुच्यवीतन ॥
હે મરુતો, જ્યારે તમારું બલ છૂટે છે, ત્યારે તમે જનાઓને તેમની સ્થિરતા પરથી ખસેડો છો; તમે ગિરીઓને પણ ખસેડો છો—એટલો અપરાજેય છે તમારા બળનો વેગ.
Mantra 13
यद्ध यान्ति मरुतः सं ह ब्रुवतेऽध्वन्ना । शृणोति कश्चिदेषाम् ॥
જ્યારે મરુતગણ માર્ગ પર આગળ વધે છે અને સાથે મળીને બોલે છે, ત્યારે નિશ્ચયે કોઈક તેમનો નાદ સાંભળે છે; તેમની સંયુક્ત વાણી માનવ-શ્રવણમાં પ્રવેશે છે અને આવતી મહાશક્તિ પ્રત્યે ચેતનાને જગાવે છે.
Mantra 14
प्र यात शीभमाशुभिः सन्ति कण्वेषु वो दुवः । तत्रो षु मादयाध्वै ॥
તમારા ઝડપી સાથીઓ સાથે ઝડપી ગતિએ આગળ વધો; કણ્વોના મધ્યે તમારાં અર્પણો અને સેવાકર્મ તૈયાર છે. ત્યાં જ—હા, ત્યાં જ—આનંદ માણો અને અમામાં હર્ષબળને વધારશો.
Mantra 15
अस्ति हि ष्मा मदाय वः स्मसि ष्मा वयमेषाम् । विश्वं चिदायुर्जीवसे ॥
નિશ્ચયે તમારાં માટે આનંદનું સ્થાન છે; અને અમે પણ આ શક્તિઓના જ છીએ. જીવનના સમગ્ર આયુષ્ય સુધી અમે એ વિશાળતામાં જીવવા ઇચ્છીએ—તેમની ઉલ્લાસમય ઊર્જાથી પોષિત.
A spirited call: the Kaṇvas are urged to sing to the Marut-host, joyful, irresistible, and shining on their chariots (1.37.1).
The hymn elaborates their disciplined rush and overwhelming presence, portraying nature itself responding—Earth trembling in awe under their movements (cf. 1.37.8).
The Maruts’ power is presented as both cosmic and intimate: their dynamic order compels the worlds and can be invited to move within the worshippers as energizing truth-force.
The hymn closes with belonging and blessing: there is gladness with the Maruts, and the worshipper seeks to live the full span of life sustained by their exultant energy (1.37.15).
krīḻaṃ vaḥ śardho mārutam
येषामज्मेषु पृथिवी जुजुर्वाँ इव विश्पतिः । भिया यामेषु रेजते ॥viśvaṃ cid āyur jīvase
The Maruts are a host of storm-deities—youthful, radiant, and powerful—who move together in disciplined companies, bringing wind, thunder, and rain, and protecting the worshipper.
It invites the Maruts to come with their irresistible energy, describes their awe-inspiring movement that shakes the world, and asks that their strength and joy support the worshipper throughout life.
It can be recited as an invocation for courage, momentum, and protection—especially with a simple fire offering (ghee) or a focused prayer for clearing obstacles and energizing right action.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.