વારાણસી

દેવીએ કહ્યું—હે મહેશ્વર! જ્યાં જ્યાં જે જે તીર્થો છે, તે જ તીર્થો મારી કાશીમાં ક્યાં ક્યાં છે, હે પ્રભુ, કહો।

આ કાશીક્ષેત્રમાં જે કંઈ કરવામાં આવે—શુભ હોય કે અશુભ—તેનું ફળ પ્રલયકાળે પણ અંત પામતું નથી. તેથી અહીં શ્રેયસ્કર અને ધર્મયુક્ત આચરણ જ દૃઢપણે કરવું જોઈએ.

અવિમુક્ત નામના અમૃત ક્ષેત્રમાં જે આદિકેશવની અર્ચના કરે છે, તેઓ નિશ્ચયે અમરત્વ પામે છે અને સર્વ દુઃખથી રહિત થાય છે.

યુધિષ્ઠિર બોલ્યો—તમે વારાણસીનું માહાત્મ્ય સંક્ષેપમાં કહ્યું છે. હે મુનિ, તેને વિસ્તારે કહો; ત્યારે મારું મન પૂર્ણ તૃપ્ત થશે.

વારાણસીમાં, પ્રભાસમાં, તેમજ બદરી આશ્રમે; ગંગાદ્વારે, પ્રયાગે અને ગંગા-સાગર સંગમે।

હવે હું આગળ કહીશ તેમનું પુણ્ય જેથી તે ત્રણે પહોંચ્યા તે સુંદર નગરી કાશીમાં, વૈશ્વેશ્વરીમાં, હે રાજા.

મને કાશી ક્યારે પ્રાપ્ત થશે? હું વિરહની અગ્નિમાં બળી રહ્યો છું. હું મરી જઈશ, એમાં કોઈ શંકા નથી - એમ કહી મહેશ્વર વિલાપ કરવા લાગ્યા.

કાશી આદિ તીર્થક્ષેત્રો પશ્ચિમ દિશામાં સ્થિત છે. વસિષ્ઠ આદિ શ્રેષ્ઠ મુનિઓ ત્યાં ઉત્તર દિશામાં સ્થિત છે।

કાશી વિશ્વેશ્વર સંબંધિત અત્યંત રમણીય કથા સાંભળો, જેનાથી આપ નિર્મળ થઈને બ્રાહ્મણ પણ બની જશો।

હવે, હે વિપ્રેન્દ્ર, કાશીનું ઉત્તમ માહાત્મ્ય કહો. હે બ્રહ્મન્, પહેલાં સંધ્યાવલીના મુખેથી મેં તેનું થોડું જ સાંભળ્યું હતું।

વસુએ કહ્યું—હે ભદ્રે! હવે હું વારાણસીમાં સ્થિત, ભોગ અને મોક્ષ બંનેનું ફળ આપનાર ગંગાનું પરમ મહાત્મ્ય કહું છું।

હે દ્વિજ! પ્રાણપ્રયાણના સમયે જે અવિમુક્તનું સ્મરણ કરે છે, તે પણ પાપમુક્ત થઈ શિવના પરમ પદને પામે છે.