Prakarana 9

Verse 163 (दोहा/सोरठा)

तुम्ह माया भगवान सिव सकल जगत पितु मातु। नाइ चरन सिर मुनि चले पुनि पुनि हरषत गातु।।81।।

tumha māyā bhagavāna siva sakala jagata pitu mātu | nāi carana sira muni cale puni-puni haraṣata gātu ||81||

„Du bist der Herr und Māyā selbst; o Śiva, Du bist Vater und Mutter der ganzen Welt.“ Die Weisen neigten ihr Haupt zu seinen Füßen und zogen davon—immer wieder durchrieselte ihre Leiber ein Schauer der Wonne.

Verse 164 (चौपाई)

जाइ मुनिन्ह हिमवंतु पठाए। करि बिनती गिरजहिं गृह ल्याए।। बहुरि सप्तरिषि सिव पहिं जाई। कथा उमा कै सकल सुनाई।। भए मगन सिव सुनत सनेहा। हरषि सप्तरिषि गवने गेहा।। मनु थिर करि तब संभु सुजाना। लगे करन रघुनायक ध्याना।। तारकु असुर भयउ तेहि काला। भुज प्रताप बल तेज बिसाला।। तेंहि सब लोक लोकपति जीते। भए देव सुख संपति रीते।। अजर अमर सो जीति न जाई। हारे सुर करि बिबिध लराई।। तब बिरंचि सन जाइ पुकारे। देखे बिधि सब देव दुखारे।।

jāi muninh himavaṃtu paṭhāe. kari binatī girajāhiṃ gṛha lyāe.. bahuri saptariṣi siva pahiṃ jāī. kathā umā kai sakala sunāī.. bhae magana siva sunata sanehā. haraṣi saptariṣi gavane gehā.. manu thira kari taba saṃbhu sujānā. lage karana raghunāyaka dhyānā.. tāraku asura bhayau tehi kālā. bhuja pratāpa bala teja bisālā.. tẽhi saba loka lokapati jīte. bhae deva sukha saṃpati rīte.. ajara amara so jīti na jāī. hāre sura kari bibidha larāī.. taba biraṃci sana jāi pukāre. dekhe bidhi saba deva dukhāre..

Die Weisen gingen hin und sandten nach Himavant; sie brachten ihre Bitte vor und führten Girija in ihr Heim zurück. Darauf gingen die Sieben Rishis abermals zu Shiva und erzählten ihm die ganze Geschichte von Uma. Shiva war hingerissen, als er diese liebevolle Erzählung vernahm; die Sieben Rishis kehrten freudig in ihre Behausung zurück. Daraufhin festigte der weise Sambhu seinen Geist und begann, über Raghunayak zu meditieren. In eben jener Zeit erhob sich der Dämon Taraka, gewaltig an Kraft der Arme, an Stärke und strahlender Macht. Er eroberte alle Welten und ihre Herren; die Götter wurden ihrer Glückseligkeit und ihres Reichtums beraubt. Unalternd und unsterblich, konnte er nicht besiegt werden; die Himmlischen unterlagen trotz vielfacher Kämpfe. Da gingen sie wehklagend zu Biranchi; der Schöpfer sah alle Götter in Not.

Verse 165 (दोहा/सोरठा)

सब सन कहा बुझाइ बिधि दनुज निधन तब होइ। संभु सुक्र संभूत सुत एहि जीतइ रन सोइ।।82।।

saba sana kahā bujhāi bidhi danuja nidhana taba hoi | saṁbhu śukra saṁbhūta suta ehi jītai rana soi ||82||

Brahmā legte es allen dar und machte es deutlich: Nur so kann die Vernichtung des Dämons geschehen. Er verkündete: „Nur jener allein—Śukras Sohn, aus Śambhu hervorgegangen—wird auf diesem Wege den Kampf gewinnen.“

Verse 166 (चौपाई)

मोर कहा सुनि करहु उपाई। होइहि ईस्वर करिहि सहाई।। सतीं जो तजी दच्छ मख देहा। जनमी जाइ हिमाचल गेहा।। तेहिं तपु कीन्ह संभु पति लागी। सिव समाधि बैठे सबु त्यागी।। जदपि अहइ असमंजस भारी। तदपि बात एक सुनहु हमारी।। पठवहु कामु जाइ सिव पाहीं। करै छोभु संकर मन माहीं।। तब हम जाइ सिवहि सिर नाई। करवाउब बिबाहु बरिआई।। एहि बिधि भलेहि देवहित होई। मर अति नीक कहइ सबु कोई।। अस्तुति सुरन्ह कीन्हि अति हेतू। प्रगटेउ बिषमबान झषकेतू।।

mora kahā suni karahu upāī | hoihi īsvara karihi sahāī || satīṁ jo tajī daccha makha dehā | janamī jāi himācala gehā || tehiṁ tapu kīnha sambhu pati lāgī | siva samādhi baiṭhe sabu tyāgī || jadapi ahai asamañjasa bhārī | tadapi bāta eka sunahu hamārī || paṭhavahu kāmu jāi siva pāhīṁ | karai chobhu saṅkara mana māhīṁ || taba hama jāi sivahi sira nāī | karavāuba bibāhu bariāī || ehi bidhi bhalehi devahita hoī | mara ati nīka kahai sabu koī || astuti suranha kīnhi ati hetū | pragaṭeu biṣama-bāna jhaṣaketū ||

„Hört mein Wort und schmiedet einen Plan; Gottes Fügung wird gewiss Hilfe gewähren. Jene, die einst als Sati ihren Körper bei Dakshas Opfer aufgab, ist nun im Hause Himachalas wiedergeboren. Sie hat Buße geübt und hat sich Sambhu als ihren Gemahl erwählt; während Shiva in Samadhi sitzt, hat er alles entsagt. Obwohl die Verwirrung groß ist, so hört doch einen Rat von mir: Sendet Kama zu Shiva; er soll Unruhe in Shankaras Herz bringen. Dann werde ich hingehen, mein Haupt vor Shiva verneigen und die Hochzeit auf rechte Weise veranlassen. Auf diese Weise wird das Wohl der Götter gewahrt; und wenn er stirbt, so werden alle sagen: 'Es ist gut so.' Mit dieser Absicht stimmten die Götter ihren Lobgesang an, und da erschien der furchtbare Bogenschütze Jhashaketu.

Verse 167 (दोहा/सोरठा)

सुरन्ह कहीं निज बिपति सब सुनि मन कीन्ह बिचार। संभु बिरोध न कुसल मोहि बिहसि कहेउ अस मार।।83।।

suranhaṁ kahīṁ nija bipati saba suni mana kīnha bicāra | sambhu birodha na kusala mohi bihasi kahe’u asa māra ||83||

Als er die Götter ihr verborgenes Leid in allen Einzelheiten schildern hörte, erwog er es in seinem Herzen. Dann sprach er lächelnd: „Gegen Śambhu zu stehen, kann mir kein Heil bringen.“

Verse 168 (चौपाई)

तदपि करब मैं काजु तुम्हारा। श्रुति कह परम धरम उपकारा।। पर हित लागि तजइ जो देही। संतत संत प्रसंसहिं तेही।। अस कहि चलेउ सबहि सिरु नाई। सुमन धनुष कर सहित सहाई।। चलत मार अस हृदयँ बिचारा। सिव बिरोध ध्रुव मरनु हमारा।। तब आपन प्रभाउ बिस्तारा। निज बस कीन्ह सकल संसारा।। कोपेउ जबहि बारिचरकेतू। छन महुँ मिटे सकल श्रुति सेतू।। ब्रह्मचर्ज ब्रत संजम नाना। धीरज धरम ग्यान बिग्याना।। सदाचार जप जोग बिरागा। सभय बिबेक कटकु सब भागा।।

tadapi karaba maiṁ kāju tumhārā | śruti kaha parama dharama upakārā || para hita lāgi tajai jo dehī | santata santa prasaṁsahiṁ tehī || asa kahi caleu sabahi siru nāī | sumana dhanuṣa kara sahita sahāī || calata māra asa hṛdayaṁ bicārā | siva birodha dhruva maranu hamārā || taba āpana prabhāu bistārā | nija basa kīnha sakala saṁsārā || kopeu jabahi bāricaraketū | chana mahuṁ miṭe sakala śruti setū || brahmacarja brata saṁjama nānā | dhīraja dharama gyāna bigyānā || sadācāra japa joga birāgā | sabhaya bibeka kaṭaku saba bhāgā ||

„Dennoch werde ich euer Werk vollbringen; denn die Veda verkündet, dass Wohltätigkeit das höchste Dharma ist. Wer um anderer willen seinen eigenen Körper aufgibt, den preisen die Heiligen immerdar. So sprechend, verneigte er sein Haupt vor allen und machte sich auf den Weg, mit Blumen und Bogen in der Hand, als williger Helfer. Doch während er ging, sann er in seinem Herzen nach: 'Shiva zu widerstehen, unser Tod ist gewiss.' Dann entfaltete er seine eigene Macht und brachte die ganze Welt unter seinen Willen. Als Varunas Streiter zürnte, wurden in einem Augenblick alle Dämme der Veda hinweggefegt. Brahmacharya, Gelübde, mannigfache Zucht; Standhaftigkeit, Dharma, Wissen und verwirklichte Weisheit, rechtes Handeln, Namenswiederholung, Yoga und Leidenschaftslosigkeit, ja, die ganze Schar der aus Furcht geborenen Unterscheidungskraft floh.

Verse 169 (छंद)

भागेउ बिबेक सहाय सहित सो सुभट संजुग महि मुरे। सदग्रंथ पर्बत कंदरन्हि महुँ जाइ तेहि अवसर दुरे।। होनिहार का करतार को रखवार जग खरभरु परा। दुइ माथ केहि रतिनाथ जेहि कहुँ कोपि कर धनु सरु धरा।।

bhāgeu bibeka sahāya sahita so subhaṭa sañjuga mahi mure | sad-grantha parbata kandaranhi mahũ jāi tehi avasara dure || honihāra kā karatāra ko rakhavāra jaga kharabharu parā | dui mātha kehi ratinātha jehi kahũ kopi kara dhanu saru dharā ||

Die Unterscheidungskraft floh mitsamt ihrer Verbündeten; jener tapfere Krieger starb auf dem Schlachtfeld. Die heiligen Schriften, gleich Bergen und ihren Höhlen, zogen sich in jenem Augenblick zurück und verbargen sich. Wenn das Unvermeidliche geschieht, wer kann als Hüter des Schöpfers stehen? Die Welt geriet in Aufruhr. Und wer konnte jenen zweiköpfigen Herrn der Liebe aufhalten, der im Zorn Bogen und Pfeil ergriff?

Verse 170 (दोहा/सोरठा)

जे सजीव जग अचर चर नारि पुरुष अस नाम। ते निज निज मरजाद तजि भए सकल बस काम।।84।।

je sajīva jaga acara cara nāri puruṣa asa nāma | te nija nija marajāda taji bhae sakala basa kāma ||84||

Alle Wesen in der Welt—bewegliche und unbewegliche, Frauen und Männer—verließen, als sie von einem solchen Namen hörten, ein jedes seine eigene Schranke; alle gerieten unter die Herrschaft der Begierde.

Verse 171 (चौपाई)

सब के हृदयँ मदन अभिलाषा। लता निहारि नवहिं तरु साखा।। नदीं उमगि अंबुधि कहुँ धाई। संगम करहिं तलाव तलाई।। जहँ असि दसा जड़न्ह कै बरनी। को कहि सकइ सचेतन करनी।। पसु पच्छी नभ जल थलचारी। भए कामबस समय बिसारी।। मदन अंध ब्याकुल सब लोका। निसि दिनु नहिं अवलोकहिं कोका।। देव दनुज नर किंनर ब्याला। प्रेत पिसाच भूत बेताला।। इन्ह कै दसा न कहेउँ बखानी। सदा काम के चेरे जानी।। सिद्ध बिरक्त महामुनि जोगी। तेपि कामबस भए बियोगी।।

sab ke hṛdayaṁ madana abhilāṣā | latā nihāri navahiṁ taru sākhā || nadīṁ umagi aṁbudhi kahuṁ dhāī | saṅgama karahiṁ talāva talāī || jahaṁ asi dasā jaṛanha kai baranī | ko kahi sakai sacetana karanī || pasu pacchī nabha-jala-thala-cārī | bhae kāmabasa samaya bisārī || madana-aṁdha byākula saba lokā | nisi dinu nahiṁ avalokahiṁ kokā || deva danuja nara kiṁnara byālā | preta pisāca bhūta betālā || inha kai dasā na kaheuṁ bakhānī | sadā kāma ke cere jānī || siddha birakta mahāmuni jogī | tepi kāmabasa bhae biyogī ||

In jedem Herzen erwachte die Sehnsucht der Liebe; die Liane schaute nach den frischen Zweigen und neigte sich ihnen zu. Die Flüsse, vor Verlangen anschwellend, eilten zum Meer; Teiche und kleine Weiher suchten ihre Vereinigung. Wenn solch ein Zustand selbst bei der unbeseelten Welt herrscht, wer kann das Verhalten der Beseelten beschreiben? Tiere und Vögel und alles, was in Himmel, Wasser und Erde wandelt, geriet unter die Herrschaft der Leidenschaft und vergaß alle Zeit und Zucht. Geblendet von Madan wurde die ganze Welt unruhig; bei Tag und Nacht konnte keiner ertragen, den Kuckuck nicht zu schauen. Götter und Dämonen, Menschen, Kinnaras und Schlangen; Pretas, Pishachas, Bhutas und Vetalas, ich habe ihren Zustand nicht einmal zu schildern begonnen, da ich sie als ewige Diener der Begierde kenne. Selbst vollkommene Siddhas, losgelöste große Weise und Yogis, auch diese wurden von der Leidenschaft beherrscht und wurden Liebende in der Trennung.

Verse 172 (छंद)

भए कामबस जोगीस तापस पावँरन्हि की को कहै। dekhahiṁ carācara nārimaya je brahmamaya dekhat rahe।। abala bilokahiṁ puruṣamaya jagu puruṣa saba abalāmaẏaṁ। dui daṁḍa bhari brahmāṁḍa bhitara kāmakṛta kautuka ayaṁ।।

bhae kāmabasa jogīsa tāpasa pāvaṁranhi kī ko kahai. dekhahiṁ carācara nārimaya je brahmamaya dekhata rahe.. abalā bilokahiṁ puruṣamaya jagu puruṣa saba abalāmayaṁ. dui daṁḍa bhari brahmāṁḍa bhitara kāmakṛta kautuka ayaṁ..

Selbst die Herren der Yogis und die strengen Asketen wurden, wenn sie unter die Herrschaft der Begierde gerieten, in einen beklagenswerten Zustand versetzt, wer kann es sagen? Jene, die lange die bewegte und unbewegte Welt als von Brahman durchdrungen geschaut hatten, sehen sie nun als gänzlich weiblich. Frauen wiederum schauen die Welt als gänzlich männlich; und Männer sehen alles als weiblich. Für die Dauer von zwei Dandas, im Innersten des Universums, solch ein seltsames Schauspiel, von der Lust gewirkt.

Verse 173 (दोहा/सोरठा)

धरी न काहूँ धिर सबके मन मनसिज हरे। जे राखे रघुबीर ते उबरे तेहि काल महुँ।।85।।

dharī na kāhū̃ dhira sabake mana manasija hare | je rākhe raghubīra te ubare tehi kāla mahũ ||85||

Keiner vermochte die Fassung zu bewahren; der geistgeborene Gott (Kāma, die Begierde) raubte allen die Herzen. Nur jene, die Raghuvīra beschirmte, wurden in jener gefahrvollen Stunde gerettet.

Verse 174 (चौपाई)

उभय घरी अस कौतुक भयऊ। जौ लगि कामु संभु पहिं गयऊ।। सिवहि बिलोकि ससंकेउ मारू। भयउ जथाथिति सबु संसारू।। भए तुरत सब जीव सुखारे। जिमि मद उतरि गएँ मतवारे।। रुद्रहि देखि मदन भय माना। दुराधरष दुर्गम भगवाना।। फिरत लाज कछु करि नहिं जाई। मरनु ठानि मन रचेसि उपाई।। प्रगटेसि तुरत रुचिर रितुराजा। कुसुमित नव तरु राजि बिराजा।। बन उपबन बापिका तड़ागा। परम सुभग सब दिसा बिभागा।। जहँ तहँ जनु उमगत अनुरागा। देखि मुएहुँ मन मनसिज जागा।।

ubhay gharī asa kautuka bhayū. jau lagi kāmu saṁbhu pahiṁ gayū.. sivahi biloki sasaṅkeu mārū. bhayau jathāthiti sabu saṁsārū.. bhae turata saba jīva sukhāre. jimi mada utari gaeṁ mata-vāre.. rudrahi dekhi madana bhaya mānā. durādharṣa durgama bhagavānā.. phirata lāja kachu kari nahiṁ jāī. maranu ṭhāni mana racēsi upāī.. pragaṭēsi turata rucira ritu-rājā. kusumita nava taru rāji birājā.. bana upa-bana bāpikā taṛāgā. parama subhaga saba disā bibhāgā.. jahāṁ tahāṁ janu umagata anurāgā. dekhi muehuṁ mana manasija jāgā..

Auf beiden Seiten, für jene kurze Weile, entstand ein seltsames Schauspiel, bis Kama zu Sambhu gelangte. Als er Shiva erblickte, wurde Mara ängstlich und fürchtete seinen eigenen Untergang; und die ganze Welt kehrte zu ihrem normalen Zustand zurück. Sogleich wurden alle Wesen friedvoll, wie Betrunkene nüchtern werden, wenn ihre Trunkenheit weicht. Als er Rudra schaute, erkannte Madana seine Furcht: Er ist der Unbezwingliche, der schwer zu Nahende Herr. Aus Scham wanderte er umher, unfähig etwas zu tun; entschlossen zu sterben, ersann er eine List in seinem Herzen. Sogleich manifestierte er den schönen König der Jahreszeiten, den Frühling; neue Bäume standen prächtig, voller Blüten. Wälder und Haine, Brunnen und Teiche, jede Himmelsrichtung wurde überaus reizvoll. Hier und dort, als ob die Liebe überall aufquoll; selbst dem Tode Nahe fühlten bei diesem Anblick das Verlangen im Herzen erwachen.

Verse 175 (छंद)

जागइ मनोभव मुएहुँ मन बन सुभगता न परै कही। सीतल सुगंध सुमंद मारुत मदन अनल सखा सही।। बिकसे सरन्हि बहु कंज गुंजत पुंज मंजुल मधुकरा। कलहंस पिक सुक सरस रव करि गान नाचहिं अपछरा।।

jāgai manobhava muehũ mana bana subhagatā na parai kahī. sītala sugandha su-manda māruta madana anala sakhā sahī.. bikase saranhi bahu kañja guñjata puñja mañjula madhukarā. kalahansa pika suka sarasa rava kari gāna nācahiṁ apacharā..

Selbst wenn man ihn für tot hält, erwacht Manobhava, die Liebe, von Neuem; nirgends findet die Anmut des Waldes ihresgleichen. Kühle, duftende, sanft wehende Winde sind wahrlich Gefährten jenes Feuers der Begierde. In vielen Seen entfalten sich die Lotusblumen, während reizende Bienenschwärme um sie summen. Schwäne, Kuckucke und Papageien erheben süße Rufe, als ob sie sängen, und die Apsaras selbst scheinen zu tanzen.

Verse 176 (दोहा/सोरठा)

सकल कला करि कोटि बिधि हारेउ सेन समेत। चली न अचल समाधि सिव कोपेउ हृदयनिकेत।।86।।

sakala kalā kari koṭi bidhi hāreu sena sameta | calī na acala samādhi siva kopeu hṛdayaniketa ||86||

Mit jeder Kunst und tausend Listen rang er—und doch ward er geschlagen, samt seinem Heer. Śivas unbewegliche Versenkung rührte sich nicht im Geringsten; da entbrannte der Herr des Herzens im Zorn.

Verse 177 (चौपाई)

देखि रसाल बिटप बर साखा। तेहि पर चढ़ेउ मदनु मन माखा।। सुमन चाप निज सर संधाने। अति रिस ताकि श्रवन लगि ताने।। छाड़े बिषम बिसिख उर लागे। छुटि समाधि संभु तब जागे।। भयउ ईस मन छोभु बिसेषी। नयन उघारि सकल दिसि देखी।। सौरभ पल्लव मदनु बिलोका। भयउ कोपु कंपेउ त्रैलोका।। तब सिवँ तीसर नयन उघारा। चितवत कामु भयउ जरि छारा।। हाहाकार भयउ जग भारी। डरपे सुर भए असुर सुखारी।। समुझि कामसुखु सोचहिं भोगी। भए अकंटक साधक जोगी।।

dekhi rasāla biṭapa bara sākhā | tehi para caṛheu madanu mana mākhā || sumana cāpa nija sara sandhāne | ati risa tāki śravana lagi tāne || chāṛe biṣama bisikha ura lāge | chuṭi samādhi sambhu taba jāge || bhayu īsa mana chobhu biseṣī | nayana ughāri sakala disi dekhī || saurabha pallava madanu bilokā | bhayu kopu kampeu trailokā || taba sivã tīsara nayana ughārā | citavata kāmu bhayu jari chārā || hāhākāra bhayu jaga bhārī | ḍarape sura bhae asura sukhārī || samujhi kāma-sukhu socahĩ bhogī | bhae akaṇṭaka sādhaka jogī ||

Als er einen schönen Ast am Mangobaum erblickte, bestieg Kama, die Biene im Honig des Geistes, diesen. Er spannte seinen eigenen Pfeil auf den Bogen aus Blumen und zog ihn in heftiger Absicht, sein Ohr nah am Ziel. Er ließ den furchtbaren Pfeil los; er traf das Herz. Da brach Sambhus Samadhi, und er erwachte. Eine besondere Unruhe entstand im Geist des Herrn; er öffnete seine Augen und schaute in alle Richtungen. Als er Kama inmitten von Duft und zarten Blättern erblickte, entflammte sein Zorn, und die drei Welten erzitterten. Da öffnete Shiva das dritte Auge; bei seinem bloßen Blick wurde Kama zu Asche verbrannt. Ein großes Wehklagen erfüllte die Welt: Die Götter fürchteten sich, und die Dämonen freuten sich. Als sie die Natur der sinnlichen Freude begriffen, sannen die Wollüstigen nach, während die yogischen Streber frei von Dornen wurden.

Verse 178 (छंद)

जोगि अकंटक भए पति गति सुनत रति मुरुछित भई। रोदति बदति बहु भाँति करुना करति संकर पहिं गई। अति प्रेम करि बिनती बिबिध बिधि जोरि कर सन्मुख रही। प्रभु आसुतोष कृपाल सिव अबला निरखि बोले सही।।

jogi akaṇṭaka bhae pati gati sunata rati muruchita bhaī | rodati badati bahu bhā̃ti karuṇā karati śaṅkara pahĩ gaī | ati prema kari binatī bibidha bidhi jori kara sanmukha rahī | prabhu āsutoṣa kṛpāla śiva abalā nirakhi bole sahī ||

Als sie hörte, wie es ihrem Gemahl ergangen war, dass der Yogi frei von allen Hindernissen geworden war, fiel Rati in Ohnmacht. Weinend und auf vielerlei Weise sprechend, voller Mitleid, ging sie zu Shankara. Mit übermäßiger Liebe brachte sie vielfältige Bitten vor und stand mit gefalteten Händen vor ihm. Der gnädige Herr, Ashutosh Shiva, blickte auf die hilflose Jungfrau und sprach Worte, die passend und wahr waren.

Verse 179 (दोहा/सोरठा)

अब तें रति तव नाथ कर होइहि नामु अनंगु। बिनु बपु ब्यापिहि सबहि पुनि सुनु निज मिलन प्रसंगु।।87।।

aba te rati tava nātha kara hoihi nāmu anaṅgu | binu bapu byāpihi sabahi puni sunu nija milana prasaṅgu ||87||

Von nun an, o Rati, soll er durch die Hand deines Gemahls „Ananga“ heißen—nur ein Name, des Leibes entkleidet. Doch leiblos wird er aufs Neue alles durchdringen und in allem sich regen; vernimm nun den Anlass seiner ihm bestimmten Wiedervereinigung.

Verse 180 (चौपाई)

जब जदुबंस कृष्न अवतारा। होइहि हरन महा महिभारा।। कृष्न तनय होइहि पति तोरा। बचनु अन्यथा होइ न मोरा।। रति गवनी सुनि संकर बानी। कथा अपर अब कहउँ बखानी।। देवन्ह समाचार सब पाए। ब्रह्मादिक बैकुंठ सिधाए।। सब सुर बिष्नु बिरंचि समेता। गए जहाँ सिव कृपानिकेता।। पृथक पृथक तिन्ह कीन्हि प्रसंसा। भए प्रसन्न चंद्र अवतंसा।। बोले कृपासिंधु बृषकेतू। कहहु अमर आए केहि हेतू।। कह बिधि तुम्ह प्रभु अंतरजामी। तदपि भगति बस बिनवउँ स्वामी।।

jaba jadubaṁsa kṛsna avatārā | hoihi harana mahā mahibhārā || kṛsna tanaya hoihi pati torā | bacanu anyathā hoi na morā || rati gavanī suni saṅkara bānī | kathā apara aba kahauṁ bakhānī || devanha samācāra saba pāe | brahmādika baikuṇṭha sidhāe || saba sura biṣnu birañci sametā | gae jahāṁ siva kṛpāniketā || pṛthaka pṛthaka tinh kīnhi prasaṁsā | bhae prasanna caṁdra avataṁsā || bole kṛpāsiṁdhu bṛṣaketū | kahahu amara āe kehi hetū || kaha bidhi tumha prabhu aṁtarajāmī | tadapi bhagati basa binavauṁ svāmī ||

Wenn Krishna in der Yadu-Linie geboren wird, soll die gewaltige Last der Erde hinweggenommen werden. Der Sohn Krishnas soll dein Gemahl werden; mein Wort soll sich nicht anders erweisen. Rati schied; Shankaras Wort vernehmend, erzähle ich nun die weitere Erzählung. Alle Götter erhielten die Kunde; Brahma und die anderen machten sich auf nach Vaikuntha. Alle Himmlischen, Vishnu zusammen mit Brahma, gingen dorthin, wo Shiva, die Stätte der Gnade, weilte. Jeder bot nacheinander sein Lob dar; der mondbekränzte Herr war wohlgefällig gestimmt. Da sprach der Ozean des Erbarmens, der Stier-gebannte: 'Sagt mir, Unsterbliche, aus welchem Grunde seid ihr gekommen?' Brahma sprach: 'Du bist der Herr, der Innerste Kenner; doch unter dem Zwang der Hingabe unterbrete ich meine Bitte, o Meister.'

Verse 181 (दोहा/सोरठा)

सकल सुरन्ह के हृदयँ अस संकर परम उछाहु। निज नयनन्हि देखा चहहिं नाथ तुम्हार बिबाहु।।88।।

sakala suranha ke hṛdayaṁ asa saṅkara parama uchāhu | nija nayananhi dekhā chahahiṁ nātha tumhāra bibāhu ||88||

In den Herzen aller Götter, o Śaṅkara, erhob sich eine solche höchste Wonne: Sie verlangten danach, o Herr, mit eigenen Augen Deine Vermählung zu schauen.

Verse 182 (चौपाई)

यह उत्सव देखिअ भरि लोचन। सोइ कछु करहु मदन मद मोचन॥ कामु जारि रति कहुँ बरु दीन्हा। कृपासिंधु यह अति भल कीन्हा॥ सासति करि पुनि करहिं पसाऊ। नाथ प्रभुन्ह कर सहज सुभाऊ॥ पारबतीं तपु कीन्ह अपारा। करहु तासु अब अंगीकारा॥ सुनि बिधि बिनय समुझि प्रभु बानी। ऐसेइ होउ कहा सुखु मानी॥ तब देवन्ह दुंदुभीं बजाईं। बरषि सुमन जय जय सुर साई॥ अवसरु जानि सप्तरिषि आए। तुरतहिं बिधि गिरिभवन पठाए॥ प्रथम गए जहँ रही भवानी। बोले मधुर बचन छल सानी॥

yaha utsava dekhi'a bhari locana | soi kachu karahu madana mada mocana || kāmu jāri rati kahũ baru dīnhā | kṛpāsiṅdhu yaha ati bhala kīnhā || sāsati kari puni karahĩ pasāū | nātha prabhunha kara sahaja subhāū || pārabatī̃ tapu kīnha apārā | karahu tāsu aba aṅgīkārā || suni bidhi binaya samujhi prabhu bānī | aise'i hou kahā sukhu mānī || taba devan̐ha duṃdubhī̃ bajā'ī̃ | baraṣi sumana jaya jaya sura sā'ī || avasaru jāni saptar̥ṣi ā'e | turatahĩ bidhi giribhavana paṭhā'e || prathama ga'e jahã rahī bhavānī | bole madhura bacana chala sānī ||

Betrachtet dieses festliche Ereignis mit Augen, die bis zum Rande gefüllt sind; tut nun etwas, o Beseitiger des Stolzes der Liebe. Du, der einst Kama verbrannte, doch Rati eine Gunst gewährte, Ozean des Erbarmens, diese deine Tat war überaus gnädig. Zuerst züchtigt ihr, dann gewährt ihr Gunst; solch ist, o Herr, die natürliche Wesensart des Allmächtigen. Parvati hat Bußübungen ohne Maß vollbracht; nehmt sie nun an. Brahmas Flehen vernehmend und die Absicht des Herrn erkennend, stimmte er zu; und von Herzen erfreut sprach er: 'So sei es.' Dann schlugen die Götter ihre Pauken und streuten Blumen, riefen 'Sieg! Sieg! O Herr der Himmlischen!' Kennend den rechten Augenblick, trafen die Sieben Weisen ein; sogleich sandte Brahma sie zum Wohnsitz des Bergkönigs. Zuerst gingen sie dorthin, wo Bhavani weilte, und sprachen süße Worte, mit sanfter Klugheit gewürzt.

Verse 183 (दोहा/सोरठा)

कहा हमार न सुनेहु तब नारद कें उपदेस॥ अब भा झूठ तुम्हार पन जारेउ कामु महेस॥89॥

kahā hamāra na sunehu taba nārada keṃ upadesa. aba bhā jhūṭha tumhāra pana jāreu kāmu mahes..89..

Warum hast du meinen Rat nicht beachtet—warum hast du damals nicht auf Nāradas Weisung gehört? Nun hat sich dein Gelübde als trügerisch erwiesen: Maheśa hat Kāma zu Asche verbrannt.

Verse 184 (चौपाई)

सुनि बोलीं मुसकाइ भवानी। उचित कहेहु मुनिबर बिग्यानी।। तुम्हरें जान कामु अब जारा। अब लगि संभु रहे सबिकारा।। हमरें जान सदा सिव जोगी। अज अनवद्य अकाम अभोगी।। जौं मैं सिव सेये अस जानी। प्रीति समेत कर्म मन बानी।। तौ हमार पन सुनहु मुनीसा। करिहहिं सत्य कृपानिधि ईसा।। तुम्ह जो कहा हर जारेउ मारा। सोइ अति बड़ अबिबेकु तुम्हारा।। तात अनल कर सहज सुभाऊ। हिम तेहि निकट जाइ नहिं काऊ।। गएँ समीप सो अवसि नसाई। असि मन्मथ महेस की नाई।।

suni bolīṁ musakāi bhavānī | ucita kahehu munibar bigyānī || tumhareṁ jān kāmu aba jārā | aba lagi saṁbhu rahe sabikārā || hamareṁ jān sadā siva jogī | aja anavadya akāma abhogī || jauṁ maiṁ siva seyeṁ asa jānī | prīti sameta karma mana bānī || tau hamāra pana sunahu munīsā | karihahiṁ satya kṛpānidhi īsā || tumha jo kahā hari jāreu mārā | soi ati baṛa abibeku tumhārā || tāta anala kara sahaja subhāū | him tehi nikaṭa jāi nahiṁ kāū || gaēṁ samīpa so avasi nasāī | asi manmatha mahesa kī nāī ||

Ihn hörend, sprach Bhavani lächelnd: 'O bester der Weisen, du Einsichtsvoller, du hast das Rechte gesprochen. Ihr meint, dass die Liebe nun verbrannt sei und dass Shambhu frei von aller Störung geblieben ist. Ich für meinen Teil kenne Shiva ewig als den Yogin, der ungeboren, tadellos, begehrungslos und unberührt von Genuss ist. Wenn ich, ihn so erkennend, Shiva dennoch mit Liebe dienen sollte, durch Tat, durch Geist und durch Wort, dann höre mein Gelübde, o Herr unter den Asketen: der Ozean der Gnade, der Herr, wird es gewiss wahr machen. Doch was ihr sagtet, dass Hari die Liebe verbrannt und getötet habe, das zeugt von großer Unkenntnis in euch. Lieber Herr, des Feuers Natur ist es zu brennen; in seine Nähe kann kein Eis gelangen. Wenn es sich nähert, muss es schmelzen, so erging es auch Mahesha mit Manmatha.'

Verse 185 (दोहा/सोरठा)

हियँ हरषे मुनि बचन सुनि देखि प्रीति बिस्वास॥ चले भवानिहि नाइ सिर गए हिमाचल पास॥90॥

hiyaṁ haraṣe muni bacana suni dekhi prīti bisvāsa | cale bhavānihi nāi sira gae himācala pāsa ||90||

Als sie die Worte des Weisen vernahmen, füllten sich ihre Herzen mit Freude, denn sie erkannten seine Zuneigung und sein festes Vertrauen. Ehrfürchtig das Haupt geneigt, brachen sie auf und gelangten in die Nähe Himāchals, der Himalaya-Heimstatt.

Verse 186 (दोहा/सोरठा)

लगे सँवारन सकल सुर बाहन बिबिध बिमान। होहि सगुन मंगल सुभद करहिं अपछरा गान।।91।।

lage saṁvāran sakala sura bāhana bibidha bimāna | hohi saguna maṅgala subhada karahiṁ apacharā gāna ||91||

Da machten sich alle Götter daran, ihre Reittiere und die mannigfaltigen himmlischen Wagen zu schmücken. Glückverheißende, wohltätige Zeichen erschienen, während die Apsarās Segenslieder sangen.