Prakarana 27
त्याग-धर्म का सोपान: राजधर्म, कुलधर्म और निजी प्रेम (स्नेह) के टकराव में ‘राम-आज्ञा’ को परम मानकर अहं-क्षय, शरणागति और निष्काम सेवा की सिद्धि। अयोध्या काण्ड साधक को ‘घर’ (सामाजिक भूमिका) के भीतर ही वैराग्य और समर्पण का अभ्यास कराता है—यही इस सोपान का द्वार है।
In diesem in Abschnitte gegliederten Text (Dohā 260–269) sieht man, wie der zentrale Rasa des Ayodhyā-Kāṇḍa sich von Karuṇā-Śṛṅgāra (Zuneigung) erhebt und in Śānta-Bhakti zur Ruhe kommt. Bharats Selbstklage (Mutter-Schuld, Ungleichmaß des Geschicks) und seine Hingabe an das Wort des Guru geben der Beziehung „Diener–Herr“ die Gestalt einer Dharma-Reflexion. Das wie Reif erstarrte Schweigen der Versammlung, die Augen, die zu „Neha-Wasser“ werden – diese Bilder zeigen den Wandel des Gefühls: von Trauer zur Läuterung, von Anklage zur Schau der eigenen Schuld, und schließlich zum Entschluss, Rāmas Willen (Rām-rājāyas) als das Höchste zu achten. Die Szene der Götterversammlung stellt dieses menschliche Drama in den kosmischen Dharma-Plan: Rāma ist „bhakta-bas“ – dem Bhakta-Lieben unterworfen –, und Bharats Bhakti ist die Wurzel des Weltwohls. So ist das Ayodhyā-Kāṇḍa im Stufenlauf der „moralische Gipfel des Verzichts“: Hier wird innerhalb des Gṛhastha-dharma die Wahrheit des Vairāgya beglaubigt.
In this prakarana
People
Verses
Chaupai 260.1-4
सुनि मुनि बचन राम रुख पाई।गुरु साहिब अनुकूल अघाई।।
लखि अपने सिर सबु छरु भारू।कहि न सकहिं कछु करहिं बिचारू।।
पुलकि सरीर सभाँ भए ठाढें।नीरज नयन नेह जल बाढ़ें।।
कहब मोर मुनिनाथ निबाहा।एहि तें अधिक कहौं मैं काहा।।
मैं जानउँ निज नाथ सुभाऊ।अपराधिहु पर कोह न काऊ।।
मो पर कृपा सनेह बिसेषी।खेलत खुनिस न कबहूँ देखी।।
सिसुपन तेम परिहरेउँ न संगू।कबहुँ न कीन्ह मोर मन भंगू।।
मैं प्रभु कृपा रीति जियँ जोही।हारेहुँ खेल जितावहिं मोही।।
suni muni bacana rāma rukha pāī |guru sāhiba anukūla aghāī ||
lakhi apane sira sabu charu bhārū |kahi na sakahiṁ kachu karahiṁ bicārū ||
pulaki sarīra sabhā̃ bhae ṭhāḍheṁ |nīraja nayana neha jala bāṛheṁ ||
kahaba mora muninātha nibāhā |ehi teṁ adhika kahauṁ maiṁ kāhā ||
maiṁ jānaũ nija nātha subhāū |aparādhihu para koha na kāū ||
mo para kṛpā saneha biseṣī |khelata khunisa na kabahū̃ dekhī ||
sisupana tema parihareũ na saṁgū |kabahũ na kīnha mora mana bhaṁgū ||
maiṁ prabhu kṛpā rīti jiyã johī |hārehũ khela jitāvahiṁ mohī ||
Als er die Worte des Weisen hörte und den Blick Ramas las, fand Bharata, dass sowohl sein Guru als auch sein Herr ihm vollkommen gewogen waren. Als er sah, dass die ganze Last und Bürde der Angelegenheit auf seinem eigenen Haupt lag, konnte er nichts sagen und stand in tiefem Nachsinnen. Sein Körper durchzuckte, und er erhob sich in der Versammlung, während die Tränen der Liebe in seinen Lotusaugen anschwellten. "Der Herr der Weisen hat bereits gesagt, was ich sagen würde, und hat die Angelegenheit für mich zu Ende geführt. Was kann ich mehr sagen als dies? Ich kenne das Wesen meines eigenen Herrn: er wird niemals zornig, nicht einmal gegen jemanden, der ihn beleidigt hat. Mir gegenüber hat er besondere Güte und Zuneigung gezeigt; selbst beim Spiel habe ich nie gesehen, dass er schlechte Laune zeigte. Seit meiner Kindheit habe ich nie seine Gesellschaft verlassen, und niemals hat er mein Herz gebrochen. Ich habe in meinem Herzen die gnädigen Wege meines Herrn beobachtet: selbst wenn ich bei einem Spiel verlor, ließ er mich gewinnen."
Doha 260
महूँ सनेह सकोच बस सनमुख कही न बैन।दरसन तृपित न आजु लगि पेम पिआसे नैन।।260।।
mahū̃ saneha sakoca basa sanamukha kahī na baina |darasana tṛpita na āju lagi pema piāse naina ||260||
Aus Liebe und Scham kann ich kein Wort vor ihm sprechen; meine Augen sind bis heute nicht gesättigt von seinem Anblick, sondern bleiben durstig vor Liebe.
Chaupai 261.1-4
बिधि न सकेउ सहि मोर दुलारा।नीच बीचु जननी मिस पारा।।
यहउ कहत मोहि आजु न सोभा।अपनीं समुझि साधु सुचि को भा।।
मातु मंदि मैं साधु सुचाली।उर अस आनत कोटि कुचाली।।
फरइ कि कोदव बालि सुसाली।मुकुता प्रसव कि संबुक काली।।
सपनेहुँ दोसक लेसु न काहू।मोर अभाग उदधि अवगाहू।।
बिनु समुझें निज अघ परिपाकू।जारिउँ जायँ जननि कहि काकू।।
हृदयँ हेरि हारेउँ सब ओरा।एकहि भाँति भलेहिं भल मोरा।।
गुर गोसाइँ साहिब सिय रामू।लागत मोहि नीक परिनामू।।
bidhi na sakeu sahi mora dulārā |nīca bīcu jananī misa pārā ||
yahau kahata mohi āju na sobhā |apanīṁ samujhi sādhu suci ko bhā ||
mātu maṁdi maiṁ sādhu sucālī |ura asa ānata koṭi kucālī ||
pharai ki kodava bāli susālī |mukutā prasava ki saṁbuka kālī ||
sapanehũ dosaka lesu na kāhū |mora abhāga udadhi avagāhū ||
binu samujheṁ nija agha paripākū |jāriũ jāyã janani kahi kākū ||
hṛdayã heri hāreũ saba orā |ekahi bhā̃ti bhalehiṁ bhala morā ||
gura gosāĩ sāhiba siya rāmū |lāgata mohi nīka parināmū ||
Das Schicksal konnte es nicht ertragen, dass ich geliebt wurde, und der Niederträchtige trieb einen Keil zwischen uns durch den Vorwand meiner Mutter. Selbst dies zu sagen bringt mir heute keine Ehre. Wer ist je gut und rein geworden durch seine eigene Einschätzung seiner selbst? Einen solchen Gedanken im Herzen zu hegen, dass meine Mutter böse ist und ich tugendhaft und von gutem Wandel bin, ist selbst ein Crore an Bosheiten. Kann feiner Reis aus dem Kodokorn wachsen, oder kann eine schwarze Flussschale Perlen gebären? Nicht einmal im Traum gibt es eine Spur von Schuld bei irgendjemand anderem; mein eigenes Unglück ist ein bodenloser Ozean. Ohne zu verstehen, dass dies die Reifung meiner eigenen Sünden ist, habe ich meine Mutter zu Unrecht mit bitteren Worten verbrannt. Ich habe mein Herz durchforscht und bin auf allen Seiten besiegt worden. Nur auf eine Weise kann es gut mit mir stehen, denn aus allem wird Gutes hervorgehen. Mit einem Guru, einem Herrn und einem Meister wie Sita und Rama scheint mir das Ergebnis gewiss gut zu sein.
Doha 261
साधु सभा गुर प्रभु निकट कहउँ सुथल सति भाउ।प्रेम प्रपंचु कि झूठ फुर जानहिं मुनि रघुराउ।।261।।
sādhu sabhā gura prabhu nikaṭa kahaũ suthala sati bhāu |prema prapaṁcu ki jhūṭha phura jānahiṁ muni raghurāu ||261||
Vor der Versammlung der Weisen, mein Herr und Meister, spreche ich die Wahrheit mit reiner Hingabe; die Weisen und der Herr der Raghus wissen, ob dies eine Äußerung der Liebe oder eine Unwahrheit ist.
Chaupai 262.1-4
भूपति मरन पेम पनु राखी।जननी कुमति जगतु सबु साखी।।
देखि न जाहि बिकल महतारी।जरहिं दुसह जर पुर नर नारी।।
महीं सकल अनरथ कर मूला।सो सुनि समुझि सहिउँ सब सूला।।
सुनि बन गवनु कीन्ह रघुनाथा।करि मुनि बेष लखन सिय साथा।।
बिनु पानहिन्ह पयादेहि पाएँ।संकरु साखि रहेउँ एहि घाएँ।।
बहुरि निहार निषाद सनेहू।कुलिस कठिन उर भयउ न बेहू।।
अब सबु आँखिन्ह देखेउँ आई।जिअत जीव जड़ सबइ सहाई।।
जिन्हहि निरखि मग साँपिनि बीछी।तजहिं बिषम बिषु तामस तीछी।।
bhūpati marana pema panu rākhī |jananī kumati jagatu sabu sākhī ||
dekhi na jāhi bikala mahatārī |jarahiṁ dusaha jara pura nara nārī ||
mahīṁ sakala anaratha kara mūlā |so suni samujhi sahiũ saba sūlā ||
suni bana gavanu kīnha raghunāthā |kari muni beṣa lakhana siya sāthā ||
binu pānahinha payādehi pāẽ |saṁkaru sākhi raheũ ehi ghāẽ ||
bahuri nihāra niṣāda sanehū |kulisa kaṭhina ura bhayau na behū ||
aba sabu ā̃khinha dekheũ āī |jiata jīva jaṛa sabai sahāī ||
jinhahi nirakhi maga sā̃pini bīchī |tajahiṁ biṣama biṣu tāmasa tīchī ||
Der König starb, um sein Gelübde der Liebe zu halten; meine Mutter erwies sich als verkehrten Geistes, und die ganze Welt ist Zeuge davon. Ich kann es nicht ertragen, die Mütter zu sehen, die vor Schmerz außer sich sind; die Männer und Frauen der Stadt brennen in einem unerträglichen Fieber. Ich allein bin die Wurzel all dieser Katastrophen; doch es hörend und verstehend, habe ich alle Qualen erduldet. Ich hörte, dass Rama in der Gestalt eines Asketen in den Wald gegangen war, begleitet von Lakshmana und Sita, ohne Sandalen, zu Fuß gehend; mit Shankara als meinem Zeugen lebte ich weiter, selbst durch diesen Schlag hindurch. Dann, als ich die Liebe des Nishada erblickte, brach mein Herz, das härter als ein Donnerkeil war, nicht. Nun bin ich gekommen und habe alles mit eigenen Augen gesehen; diese stumpfe und elende Seele, noch am Leben, erträgt es alles. Beim Anblick von ihnen geben die Schlangen und Skorpione auf dem Weg ihr tödliches Gift und ihre wilde, scharfe Wut auf.
Doha 262
तेइ रघुनंदनु लखनु सिय अनहित लागे जाहि।तासु तनय तजि दुसह दुख दैउ सहावइ काहि।।262।।
tei raghunaṁdanu lakhanu siya anahita lāge jāhi |tāsu tanaya taji dusaha dukha daiu sahāvai kāhi ||262||
Jene selbst, Rama, Lakshmana und Sita, erschienen ihr als Feinde. Wen sonst würde das Schicksal, abgesehen vom Sohn einer solchen Frau, unerträglichen Kummer tragen lassen?
Chaupai 263.1-4
सुनि अति बिकल भरत बर बानी।आरति प्रीति बिनय नय सानी।।
सोक मगन सब सभाँ खभारू।मनहुँ कमल बन परेउ तुसारू।।
कहि अनेक बिधि कथा पुरानी।भरत प्रबोधु कीन्ह मुनि ग्यानी।।
बोले उचित बचन रघुनंदू।दिनकर कुल कैरव बन चंदू।।
तात जाँय जियँ करहु गलानी।ईस अधीन जीव गति जानी।।
तीनि काल तिभुअन मत मोरें।पुन्यसिलोक तात तर तोरे।।
उर आनत तुम्ह पर कुटिलाई।जाइ लोकु परलोकु नसाई।।
दोसु देहिं जननिहि जड़ तेई।जिन्ह गुर साधु सभा नहिं सेई।।
suni ati bikala bharata bara bānī |ārati prīti binaya naya sānī ||
soka magana saba sabhā̃ khabhārū |manahũ kamala bana pareu tusārū ||
kahi aneka bidhi kathā purānī |bharata prabodhu kīnha muni gyānī ||
bole ucita bacana raghunaṁdū |dinakara kula kairava bana caṁdū ||
tāta jā̃ya jiyã karahu galānī |īsa adhīna jīva gati jānī ||
tīni kāla tibhuana mata moreṁ |punyasiloka tāta tara tore ||
ura ānata tumha para kuṭilāī |jāi loku paraloku nasāī ||
dosu dehiṁ jananihi jaṛa teī |jinha gura sādhu sabhā nahiṁ seī ||
Als sie die Worte des edlen Bharata hörten, so tief betrübt und erfüllt von Schmerz, Liebe, Demut und Weisheit, versank die ganze Versammlung in Kummer und Bestürzung, als sei Reif auf ein Bett von Lotusblumen gefallen. Der weise Gelehrte erzählte auf vielerlei Weise viele alte Geschichten und tröstete Bharata. Dann sprach Rama, die Freude der Raghus, der Mond für die Nachtlotos des Sonnen-Geschlechts, angemessene Worte. "Lieber Bruder, du grämst dich in deinem Herzen vergebens. Wisse, dass der Weg jedes Lebewesens dem Willen Gottes untersteht. Nach meinem Urteil, Bruder, in allen drei Zeiten und in allen drei Welten stehen die von heiligem Ruhm unter dir. Wer den Gedanken an irgendeine Hinterhältigkeit in dir hegt, verliert sowohl diese Welt als auch die nächste. Nur jene Toren machen deiner Mutter Vorwürfe, die nie einem Lehrer gedient noch in der Gesellschaft der Heiligen gesessen haben."
Doha 263
मिटिहहिं पाप प्रपंच सब अखिल अमंगल भार।लोक सुजसु परलोक सुखु सुमिरत नामु तुम्हार।।263।।
miṭihahiṁ pāpa prapaṁca saba akhila amaṁgala bhāra |loka sujasu paraloka sukhu sumirata nāmu tumhāra ||263||
Alle Sünden und Verblendungen werden ausgelöscht und die ganze Last des Unheilvollen. Das Gedenken an euren Namen bringt Ruhm in dieser Welt und Glückseligkeit in der nächsten.
Chaupai 264.1-4
कहउँ सुभाउ सत्य सिव साखी।भरत भूमि रह राउरि राखी।।
तात कुतरक करहु जनि जाएँ।बैर पेम नहि दुरइ दुराएँ।।
मुनि गन निकट बिहग मृग जाहीं।बाधक बधिक बिलोकि पराहीं।।
हित अनहित पसु पच्छिउ जाना।मानुष तनु गुन ग्यान निधाना।।
तात तुम्हहि मैं जानउँ नीकें।करौं काह असमंजस जीकें।।
राखेउ रायँ सत्य मोहि त्यागी।तनु परिहरेउ पेम पन लागी।।
तासु बचन मेटत मन सोचू।तेहि तें अधिक तुम्हार सँकोचू।।
ता पर गुर मोहि आयसु दीन्हा।अवसि जो कहहु चहउँ सोइ कीन्हा।।
kahaũ subhāu satya siva sākhī |bharata bhūmi raha rāuri rākhī ||
tāta kutaraka karahu jani jāẽ |baira pema nahi durai durāẽ ||
muni gana nikaṭa bihaga mṛga jāhīṁ |bādhaka badhika biloki parāhīṁ ||
hita anahita pasu pacchiu jānā |mānuṣa tanu guna gyāna nidhānā ||
tāta tumhahi maiṁ jānaũ nīkeṁ |karauṁ kāha asamaṁjasa jīkeṁ ||
rākheu rāyã satya mohi tyāgī |tanu parihareu pema pana lāgī ||
tāsu bacana meṭata mana socū |tehi teṁ adhika tumhāra sãkocū ||
tā para gura mohi āyasu dīnhā |avasi jo kahahu cahaũ soi kīnhā ||
Ich spreche die schlichte Wahrheit, mit Shiva als Zeugen: Bharata, die Erde besteht nur, weil deine Herrschaft sie beschützt. Lieber Bruder, hege keine grundlosen Zweifel; Liebe und Hass lassen sich nicht verbergen, so sehr man es auch versucht. Vögel und Hirsche nahen sich der Gesellschaft der Weisen, aber sie fliehen, wenn sie den Jäger sehen, der ihr Verderber ist. Selbst Tiere und Vögel unterscheiden Freund von Feind; wie viel mehr der Mensch, dessen Körper ein Schatz von Tugend und Weisheit ist. Lieber Bruder, ich kenne dich gut. Was kann ich tun in der Verwirrung meines Herzens? Der König hielt sein Wort, indem er mich aufgab, und er gab seinen Körper hin für das Gelübde seiner Liebe. Mein Sinn ist betrübt, sein Wort aufzuheben, doch mein Unbehagen, dich zu enttäuschen, ist noch größer als das. Darüber hinaus hat mir der Guru seinen Befehl gegeben. Was du auch forderst, das wünsche ich ohne Fehl zu tun.
Doha 264
मनु प्रसन्न करि सकुच तजि कहहु करौं सोइ आजु।सत्यसंध रघुबर बचन सुनि भा सुखी समाजु।।264।।
manu prasanna kari sakuca taji kahahu karauṁ soi āju |satyasaṁdha raghubara bacana suni bhā sukhī samāju ||264||
Beruhige deinen Geist und lege dein Zögern ab; sage mir, was du wünschst, und ich werde es heute tun. Als die Versammlung diese Worte Ramas hörte, des besten der Raghus, der seinem Versprechen treu ist, wurde sie ganz erfreut.
Chaupai 265.1-4
सुर गन सहित सभय सुरराजू।सोचहिं चाहत होन अकाजू।।
बनत उपाउ करत कछु नाहीं।राम सरन सब गे मन माहीं।।
बहुरि बिचारि परस्पर कहहीं।रघुपति भगत भगति बस अहहीं।।
सुधि करि अंबरीष दुरबासा।भे सुर सुरपति निपट निरासा।।
सहे सुरन्ह बहु काल बिषादा।नरहरि किए प्रगट प्रहलादा।।
लगि लगि कान कहहिं धुनि माथा।अब सुर काज भरत के हाथा।।
आन उपाउ न देखिअ देवा।मानत रामु सुसेवक सेवा।।
हियँ सपेम सुमिरहु सब भरतहि।निज गुन सील राम बस करतहि।।
sura gana sahita sabhaya surarājū |socahiṁ cāhata hona akājū ||
banata upāu karata kachu nāhīṁ |rāma sarana saba ge mana māhīṁ ||
bahuri bicāri paraspara kahahīṁ |raghupati bhagata bhagati basa ahahīṁ ||
sudhi kari aṁbarīṣa durabāsā |bhe sura surapati nipaṭa nirāsā ||
sahe suranha bahu kāla biṣādā |narahari kie pragaṭa prahalādā ||
lagi lagi kāna kahahiṁ dhuni māthā |aba sura kāja bharata ke hāthā ||
āna upāu na dekhia devā |mānata rāmu susevaka sevā ||
hiyã sapema sumirahu saba bharatahi |nija guna sīla rāma basa karatahi ||
Der König der Götter, zusammen mit der ganzen Schar der Götter, war erfüllt von Furcht und sorgenvollen Gedanken, denn es schien, dass ihr Vorhaben zugrunde gehen würde. Kein Mittel, das sie ersinnen konnten, half, und so flohen sie alle in ihren Herzen zu Rama um Zuflucht. Dann, erneut nachdenkend, sagten sie zueinander: «Der Herr der Raghus lässt sich durch die Hingabe seiner Verehrer bewegen». Sich an die Geschichte von Ambarisha und Durvasa erinnernd, fielen die Götter und ihr Herr Indra in völlige Verzweiflung. Die Götter hatten lange Zeit Leid ertragen, bis Prahlada den Mann-Löwen erscheinen ließ. Sich dicht aneinander ans Ohr drängend, flüsterten sie und schlugen sich an den Kopf: «Nun liegt die Sache der Götter in den Händen Bharatas». «Ihr Götter, wir sehen keinen anderen Weg. Rama ehrt den Dienst eines guten Dieners». «Denkt an Bharata, all euch, mit Liebe in euren Herzen; durch seine eigene Tugend und seinen guten Charakter wird er Rama unter seinen Einfluss bringen».
Doha 265
सुनि सुर मत सुरगुर कहेउ भल तुम्हार बड़ भागु।सकल सुमंगल मूल जग भरत चरन अनुरागु।।265।।
suni sura mata suragura kaheu bhala tumhāra baṛa bhāgu |sakala sumaṁgala mūla jaga bharata carana anurāgu ||265||
Als der Guru der Götter den Rat der Götter hörte, sprach er: "Wahrlich groß ist euer gutes Geschick. Die Wurzel aller Segnungen in der Welt ist die Liebe zu den Lotosfüßen Bharatas."
Chaupai 266.1-4
सीतापति सेवक सेवकाई।कामधेनु सय सरिस सुहाई।।
भरत भगति तुम्हरें मन आई।तजहु सोचु बिधि बात बनाई।।
देखु देवपति भरत प्रभाऊ।सहज सुभायँ बिबस रघुराऊ।।
मन थिर करहु देव डरु नाहीं।भरतहि जानि राम परिछाहीं।।
सुनो सुरगुर सुर संमत सोचू।अंतरजामी प्रभुहि सकोचू।।
निज सिर भारु भरत जियँ जाना।करत कोटि बिधि उर अनुमाना।।
करि बिचारु मन दीन्ही ठीका।राम रजायस आपन नीका।।
निज पन तजि राखेउ पनु मोरा।छोहु सनेहु कीन्ह नहिं थोरा।।
sītāpati sevaka sevakāī |kāmadhenu saya sarisa suhāī ||
bharata bhagati tumhareṁ mana āī |tajahu socu bidhi bāta banāī ||
dekhu devapati bharata prabhāū |sahaja subhāyã bibasa raghurāū ||
mana thira karahu deva ḍaru nāhīṁ |bharatahi jāni rāma parichāhīṁ ||
suno suragura sura saṁmata socū |aṁtarajāmī prabhuhi sakocū ||
nija sira bhāru bharata jiyã jānā |karata koṭi bidhi ura anumānā ||
kari bicāru mana dīnhī ṭhīkā |rāma rajāyasa āpana nīkā ||
nija pana taji rākheu panu morā |chohu sanehu kīnha nahiṁ thorā ||
Der Dienst einem Diener des Herrn von Sita ist so schön wie hundert Kamadhenus. Die Hingabe zu Bharata ist in euren Sinn gekommen; gebt eure Sorge auf, denn die Vorsehung hat die Sache gut gefügt. Schau, Herr der Götter, die Macht Bharatas: der König der Raghus ist ihm durch seine eigene natürliche Sanftheit hilflos ausgeliefert. Beruhigt eure Sinne, ihr Götter; es ist nichts zu fürchten, denn wisset, dass Bharata der Schatten Ramas selbst ist. Der Herr, der jedes Herz kennt, hörte die Sorge Brihaspatis und der Götter in ihrem Rat und war beschämt. Bharata fühlte in seinem Herzen, dass die ganze Last auf seinem eigenen Haupt ruhte, und in seinem Sinn wälzte er zahllose Überlegungen. Nach reiflicher Überlegung richtete er seinen Sinn auf einen Entschluss: dass der Gehorsam gegenüber Ramas Befehl das Beste für ihn sei. Sein eigenes Gelübde aufgebend, hat er mein Gelübde gehalten, und er hat mir nicht geringe Zuneigung und Liebe erwiesen.
Doha 266
कीन्ह अनुग्रह अमित अति सब बिधि सीतानाथ।करि प्रनामु बोले भरतु जोरि जलज जुग हाथ।।266।।
kīnha anugraha amita ati saba bidhi sītānātha |kari pranāmu bole bharatu jori jalaja juga hātha ||266||
Der Herr Sitas erwies grenzenlose Gnade auf jede Weise. Indem er seine Lotoshände faltete, verneigte sich Bharata und sprach.
Chaupai 267.1-4
कहौं कहावौं का अब स्वामी।कृपा अंबुनिधि अंतरजामी।।
गुर प्रसन्न साहिब अनुकूला।मिटी मलिन मन कलपित सूला।।
अपडर डरेउँ न सोच समूलें।रबिहि न दोसु देव दिसि भूलें।।
मोर अभागु मातु कुटिलाई।बिधि गति बिषम काल कठिनाई।।
पाउ रोपि सब मिलि मोहि घाला।प्रनतपाल पन आपन पाला।।
यह नइ रीति न राउरि होई।लोकहुँ बेद बिदित नहिं गोई।।
जगु अनभल भल एकु गोसाईं।कहिअ होइ भल कासु भलाईं।।
देउ देवतरु सरिस सुभाऊ।सनमुख बिमुख न काहुहि काऊ।।
kahauṁ kahāvauṁ kā aba svāmī |kṛpā aṁbunidhi aṁtarajāmī ||
gura prasanna sāhiba anukūlā |miṭī malina mana kalapita sūlā ||
apaḍara ḍareũ na soca samūleṁ |rabihi na dosu deva disi bhūleṁ ||
mora abhāgu mātu kuṭilāī |bidhi gati biṣama kāla kaṭhināī ||
pāu ropi saba mili mohi ghālā |pranatapāla pana āpana pālā ||
yaha nai rīti na rāuri hoī |lokahũ beda bidita nahiṁ goī ||
jagu anabhala bhala eku gosāīṁ |kahia hoi bhala kāsu bhalāīṁ ||
deu devataru sarisa subhāū |sanamukha bimukha na kāhuhi kāū ||
Was kann ich jetzt noch sagen, oder andere für mich sagen lassen, mein Herr? Du bist ein Ozean des Mitgefühls und der Kenner jedes Herzens. Mein Guru ist zufrieden und mein Herr ist gnädig; die eingebildeten Qualen, die meinen Geist verdunkelten, sind vorbei. Ich fürchtete mich mit grundloser Furcht, und meine Sorge hatte keine wirkliche Wurzel. Es ist nicht die Schuld der Sonne, mein Herr, wenn einer die Himmelsrichtungen verwechselt. Mein eigenes Unglück, die Bosheit meiner Mutter, der widrige Lauf des Schicksals und die Härte der Zeiten, alle zusammen setzten fest ihre Füße und stürzten mich nieder; aber der Beschützer derer, die sich vor ihm verneigen, hat sein eigenes Versprechen gehalten. Dies ist keine neue Art von dir; sie ist in der Welt und in den Veden bekannt und keine verborgene Sache. Die Welt ist voller Übel, und du allein bist gut, mein Herr. Sag mir, durch wessen Güte kann jemand gut sein, wenn nicht durch deine? Deine Natur, mein Herr, ist wie der Himmelsbaum, der nie einem zugewandt und einem anderen abgewandt ist, wer auch immer er sei.
Doha 267
जाइ निकट पहिचानि तरु छाहँ समनि सब सोच।मागत अभिमत पाव जग राउ रंकु भल पोच।।267।।
jāi nikaṭa pahicāni taru chāhã samani saba soca |māgata abhimata pāva jaga rāu raṁku bhala poca ||267||
Nahe gehend und den Baum erkennend, dessen Schatten jede Sorge vertreibt, bitten die Menschen in der Welt, König oder Bettler, gut oder schlecht, und erhalten, was sie begehren.
Chaupai 268.1-4
लखि सब बिधि गुर स्वामि सनेहू।मिटेउ छोभु नहिं मन संदेहू।।
अब करुनाकर कीजिअ सोई।जन हित प्रभु चित छोभु न होई।।
जो सेवकु साहिबहि सँकोची।निज हित चहइ तासु मति पोची।।
सेवक हित साहिब सेवकाई।करै सकल सुख लोभ बिहाई।।
स्वारथु नाथ फिरें सबही का।किएँ रजाइ कोटि बिधि नीका।।
यह स्वारथ परमारथ सारु।सकल सुकृत फल सुगति सिंगारु।।
देव एक बिनती सुनि मोरी।उचित होइ तस करब बहोरी।।
तिलक समाजु साजि सबु आना।करिअ सुफल प्रभु जौं मनु माना।।
lakhi saba bidhi gura svāmi sanehū |miṭeu chobhu nahiṁ mana saṁdehū ||
aba karunākara kījia soī |jana hita prabhu cita chobhu na hoī ||
jo sevaku sāhibahi sãkocī |nija hita cahai tāsu mati pocī ||
sevaka hita sāhiba sevakāī |karai sakala sukha lobha bihāī ||
svārathu nātha phireṁ sabahī kā |kiẽ rajāi koṭi bidhi nīkā ||
yaha svāratha paramāratha sāru |sakala sukṛta phala sugati siṁgāru ||
deva eka binatī suni morī |ucita hoi tasa karaba bahorī ||
tilaka samāju sāji sabu ānā |karia suphala prabhu jauṁ manu mānā ||
Als ich in jeder Weise die Zuneigung meines Gurus und meines Herrn sah, ist meine Not verschwunden und kein Zweifel verbleibt in meinem Sinn. Nun, du Mine des Mitgefühls, tue das, wodurch das Wohl des Dieners gefördert wird und das Herz meines Herrn keinen Kummer leidet. Der Diener, der seinen Herrn in Verlegenheit bringt, während er seinen eigenen Vorteil sucht, hat einen niederen Verstand. Das Wohl des Dieners liegt im Dienst an seinem Herrn, indem er alles Verlangen nach Bequemlichkeit und Habgier aufgibt. Mein Herr, der Nutzen aller liegt in deiner Rückkehr; aber durch das Befolgen deines Befehls ist das Gut ein Crore-Mal größer. Dieser Nutzen ist die Essenz sowohl des weltlichen Guts als auch des höchsten Guts; es ist die Frucht aller guten Taten und der Schmuck eines seligen Endes. Mein Herr, höre diese eine Bitte von mir, und danach tu, was du für angemessen hältst. Ich habe alle Materialien für die Salbung mitgebracht; wenn es deinem Sinn gefällt, Herr, lass sie Frucht tragen.
Doha 268
सानुज पठइअ मोहि बन कीजिअ सबहि सनाथ।नतरु फेरिअहिं बंधु दोउ नाथ चलौं मैं साथ।।268।।
sānuja paṭhaia mohi bana kījia sabahi sanātha |nataru pheriahiṁ baṁdhu dou nātha calauṁ maiṁ sātha ||268||
Sende mich mit meinem Bruder in den Wald und mache uns alle sicher. Andernfalls lass beide Brüder umkehren, o Meister, und ich werde mit dir gehen.
Chaupai 269.1-4
नतरु जाहिं बन तीनिउ भाई।बहुरिअ सीय सहित रघुराई।।
जेहि बिधि प्रभु प्रसन्न मन होई।करुना सागर कीजिअ सोई।।
देवँ दीन्ह सबु मोहि अभारु।मोरें नीति न धरम बिचारु।।
कहउँ बचन सब स्वारथ हेतू।रहत न आरत कें चित चेतू।।
उतरु देइ सुनि स्वामि रजाई।सो सेवकु लखि लाज लजाई।।
अस मैं अवगुन उदधि अगाधू।स्वामि सनेहँ सराहत साधू।।
अब कृपाल मोहि सो मत भावा।सकुच स्वामि मन जाइँ न पावा।।
प्रभु पद सपथ कहउँ सति भाऊ।जग मंगल हित एक उपाऊ।।
nataru jāhiṁ bana tīniu bhāī |bahuria sīya sahita raghurāī ||
jehi bidhi prabhu prasanna mana hoī |karunā sāgara kījia soī ||
devã dīnha sabu mohi abhāru |moreṁ nīti na dharama bicāru ||
kahaũ bacana saba svāratha hetū |rahata na ārata keṁ cita cetū ||
utaru dei suni svāmi rajāī |so sevaku lakhi lāja lajāī ||
asa maiṁ avaguna udadhi agādhū |svāmi sanehã sarāhata sādhū ||
aba kṛpāla mohi so mata bhāvā |sakuca svāmi mana jāĩ na pāvā ||
prabhu pada sapatha kahaũ sati bhāū |jaga maṁgala hita eka upāū ||
Andernfalls mögen alle drei Brüder in den Wald gehen, und der Herr der Raghus möge mit Sita zurückkehren. Auf welche Weise auch immer der Sinn des Herrn erfreut wird, o Ozean des Mitgefühls, tu das. Mein Herr hat die ganze Last auf mich gelegt, obwohl ich kein Verständnis für Politik oder für Gerechtigkeit habe. Alle Worte, die ich spreche, sind meines eigenen Vorteils wegen; der Sinn eines Bedrängten bewahrt keinen klaren Verstand. Ein Diener, der den Befehl seines Herrn hört und darauf antwortet, bei seinem Anblick schämt sich sogar die Scham. So bin ich, ein bodenloser Ozean von Fehlern, und doch lobt mich mein Herr in seiner Zuneigung als einen guten Mann. Nun, o Barmherziger, jener Plan gefällt mir, durch den der Sinn meines Herrn vor jeder Verlegenheit bewahrt bleibt. Ich schwöre bei den Füßen meines Herrn und spreche in wahrer Aufrichtigkeit: es gibt nur ein Mittel für das Wohl der Welt.
Doha 269
प्रभु प्रसन्न मन सकुच तजि जो जेहि आयसु देब।सो सिर धरि धरि करिहि सबु मिटिहि अनट अवरेब।।269।।
prabhu prasanna mana sakuca taji jo jehi āyasu deba |so sira dhari dhari karihi sabu miṭihi anaṭa avareba ||269||
Wenn der Herr, mit frohem Herzen und alles Zögern ablegend, jedem von uns den Befehl gibt, den er will, so werden wir alle ihn ausführen, ihn auf unseren Häuptern tragend, und all diese Verwirrung und Not wird ein Ende haben.
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में भरत-विनय (दोहा 260–269) का पाठ ‘सेवक-धर्म’ और ‘गुरु-वचन-पालन’ की बुद्धि देता है, मातृ/कुल-कलह से उत्पन्न दोषारोप-भाव को शान्त करता है, तथा ‘राम-आज्ञा’ के प्रति श्रद्धा बढ़ाकर गृहस्थ-जीवन में भी वैराग्य और शरणागति की सिद्धि कराता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-संपुट या ‘सियाराममय सब जग जानी’ भाव-संपुट जोड़ा जाता है; विशेषतः भरत-प्रसंग में ‘भरत चरन अनुरागु’ की भावना के साथ राम-नाम जप (राम/सीता-नाम) को संपुट रूप में रखा जाता है।
Ask anything about Prakarana 27 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
