Sukta 62
Sukta 9.62
Traditionally attributed to a Soma-Pavamāna seer-family (often Kāśyapa/Āṅgirasa lineages in Book 9); exact r̥ṣi for 9.62 requires śākhā-anukramaṇī confirmation
Soma Pavamāna (the purifying Soma)
Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables; typical for many Pavamāna verses)
এই পৱমান সূক্তত সোমক চেপি উলিয়াই, পৱিত্ৰ (ছাঁকনি)ৰ মাজেৰে বোৱাই শুদ্ধ কৰা সময়ত স্তৱ কৰা হৈছে; তেওঁ দীপ্তিমান হৈ দেৱতাসকলৰ বাবে উপযুক্ত হয়। শ্লোকসমূহে বাৰে বাৰে সোমৰ শোধনক গায়ক আৰু যজ্ঞকাৰীসকলৰ বাবে সৌভাগ্য (শুভ ভাগ্য), বাজ (বল/সমৃদ্ধি) আৰু সুৱীৰ্য (উচ্চ বীৰশক্তি) লাভৰ সৈতে সংযোগ কৰে।
Mantras
Mantra 1
एते असृग्रमिन्दवस्तिरः पवित्रमाशवः । विश्वान्यभि सौभगा ॥
এই দ্ৰুত ইন্দু (সোম)-ৰ বিন্দুবোৰ মুক্ত হৈ উঠিল; সিহঁতে পৱিত্ৰ (ছাঁকনি) পাৰ হৈ যায়, আৰু সকলো সৌভাগ্যৰ দিশে—সত্তাৰ সকলো মঙ্গল-ভাগ্যৰ দিশে আগবাঢ়ে।
Mantra 2
विघ्नन्तो दुरिता पुरु सुगा तोकाय वाजिनः । तना कृण्वन्तो अर्वते ॥
দুৰ্গম পথ আৰু দুষ্কৃত গতি ভাঙি পেলাই, এই বাজিক (বলবন্ত) সমৃদ্ধি-বাহকসকলে আত্মাৰ শিশুৰ বাবে বহু সুগম পথ গঢ়ে; যাত্ৰাশক্তিৰ অশ্বৰ বাবে অগ্ৰগতিৰ ধাৰা (তনা) নিৰ্মাণ কৰে।
Mantra 3
कृण्वन्तो वरिवो गवेऽभ्यर्षन्ति सुष्टुतिम् । इळामस्मभ्यं संयतम् ॥
গোৰ (গাভ) পোহৰৰ ৰশ্মিসকলৰ বাবে বিস্তৃত অৱকাশ সৃষ্টি কৰি, সিহঁতে সু-স্তুতিলৈ—সুন্দৰকৈ ৰচিত স্তোত্ৰলৈ—প্ৰবাহিত হয়। আমাৰ বাবে ইळা (ইলাঃ পোষণ আৰু ঋত-প্ৰেৰণা) একত্ৰ কৰি সুশৃঙ্খল সমৃদ্ধি আনে।
Mantra 4
असाव्यंशुर्मदायाप्सु दक्षो गिरिष्ठाः । श्येनो न योनिमासदत् ॥
আনন্দ-উন্মাদনাৰ বাবে অংশু (ৰশ্মি) নিপীড়িত হৈছে; জলসমূহত দক্ষ শক্তি—গিৰিষ্ঠা, পৰ্বতজাত—নিজ গৃহলৈ আহে; যেন শ্যেন (বাজ) নিজৰ নীড়ত বহে।
Mantra 5
शुभ्रमन्धो देववातमप्सु धूतो नृभिः सुतः । स्वदन्ति गावः पयोभिः ॥
দেৱবাত (দেৱসকলৰ শ্বাসে প্ৰাণিত) উজ্জ্বল অন্ধস—সোমৰ সাৰ—মানৱে নিপীড়িত, জলত ধৌত। গাভঃ (পোহৰৰ ৰশ্মিসকল) দুগ্ধধাৰাৰে তাক আস্বাদ কৰে; পোষিত জ্যোতিৰ মধুৰতা তাত পায়।
Mantra 6
आदीमश्वं न हेतारोऽशूशुभन्नमृताय । मध्वो रसं सधमादे ॥
তেতিয়া, ৰথচালকসকলে যেন ঘোঁৰাক তাড়না দিয়ে, তেনেদৰে তেওঁলোকে তাক অমৃতত্বলৈ প্ৰেৰিত কৰিলে—মধুৰ ৰস, মধ্ব-ৰস, দেৱসমূহৰ সহ-আনন্দ (সধমাদ)ৰ বাবে।
Mantra 7
यास्ते धारा मधुश्चुतोऽसृग्रमिन्द ऊतये । ताभिः पवित्रमासदः ॥
হে ইন্দু, তোমাৰ যি ধাৰাসমূহ মধু ঝৰায়, সেয়া আমাৰ ৰক্ষাৰ বাবে মুক্ত কৰা হ’ল; সেই ধাৰাসমূহেৰে তুমি পৱিত্ৰ (পবিত্ৰ)ৰ ওপৰত আসন গ্ৰহণ কৰা, সহায়ৰ সঠিক প্ৰবাহ স্থাপন কৰি।
Mantra 8
सो अर्षेन्द्राय पीतये तिरो रोमाण्यव्यया । सीदन्योना वनेष्वा ॥
ইন্দ্ৰৰ পানাৰ্থে তুমি বোৱাঁ; অক্ষয় (অব্যয়) উলৰ ৰোমসমূহৰ মাজেদি পাৰ হৈ, যোনিসমূহত—কাঠৰ পাত্ৰসমূহত—বসা, যাতে দীপ্ত মনৰ শক্তি তোমাক গ্ৰহণ কৰে।
Mantra 9
त्वमिन्दो परि स्रव स्वादिष्ठो अङ्गिरोभ्यः । वरिवोविद्घृतं पयः ॥
হে ইন্দু (সোম), তুমি চাৰিওফালে ধাৰা হৈ বোৱা—অতি সুমধুৰ—অঙ্গিৰসসকলৰ নিমিত্তে। আমাৰ বাবে বিস্তৃত অৱকাশ (ৱৰিবঃ) লাভ কৰাই দিয়া; ঘৃত আৰু দুগ্ধ—উজ্জ্বল পোষণৰ সাৰ—প্ৰদান কৰা।
Mantra 10
अयं विचर्षणिर्हितः पवमानः स चेतति । हिन्वान आप्यं बृहत् ॥
এইজন, বিস্তৃত-দৰ্শী, পৱমান ৰূপে স্থাপিত; সি চেতনালৈ জাগে। সি প্ৰেৰণা দি আপ্যং—সত্তাৰ জলসমূহ—বৃহৎ গভীৰতাক—সম্যক বিস্তাৰৰ দিশে হেঁচা মাৰে।
Mantra 11
एष वृषा वृषव्रतः पवमानो अशस्तिहा । करद्वसूनि दाशुषे ॥
এইজন বৃষ—বৃষ-ব্ৰতধাৰী; পৱমান সোম, অশস্তি-হা—বৈৰী বাক্যৰ সংহাৰক। দাশুষে—দানকাৰীৰ বাবে—সত্য বসুনিসমূহ, অন্তৰৰ পূৰ্ণতাৰ শক্তি, গঢ়ি তুলক।
Mantra 12
आ पवस्व सहस्रिणं रयिं गोमन्तमश्विनम् । पुरुश्चन्द्रं पुरुस्पृहम् ॥
হে স্বয়ং-পবিত্ৰ পৱমান সোম, আমাৰ ফালে প্ৰবাহিত হওক—সহস্ৰগুণ সমৃদ্ধি লৈ; গোমন্ত আৰু অশ্বিন ৰয়ি, বহুচন্দ্ৰ (উজ্জ্বল) আৰু বহুস্পৃহ (সৰ্বজন-আকাঙ্ক্ষিত) ধন।
Mantra 13
एष स्य परि षिच्यते मर्मृज्यमान आयुभिः । उरुगायः कविक्रतुः ॥
এই সোম সকলোফালে ঢালি দিয়া হয়; আয়ু-শক্তিসমূহে (আয়ুভিঃ) তেওঁ শোধিত/মাৰ্জিত হয়। উৰুগায়—বিস্তৃত গীত-প্ৰকাশৰ অধিপতি, কৱিক্ৰতু—ঋষিৰ সংকল্প-শক্তিসম্পন্ন।
Mantra 14
सहस्रोतिः शतामघो विमानो रजसः कविः । इन्द्राय पवते मदः ॥
সহস্ৰ-সহায় আৰু শত-দানশীল (শতামঘ) সেই কৱি—যি ৰজসঃ (মধ্যলোকসমূহ) মাপে/বিভাজে—নিজকে পবিত্ৰ কৰে। ইন্দ্ৰাৰ বাবে সোমৰ মদ (উল্লাস-শক্তি) প্ৰবাহিত হয়।
Mantra 15
गिरा जात इह स्तुत इन्दुरिन्द्राय धीयते । विर्योना वसताविव ॥
প্ৰেৰিত বাক্যৰ পৰা জন্ম লোৱা আৰু ইয়াত স্তুত এই ইন্দু-সোম ইন্দ্ৰৰ বাবে অন্তৰত স্থাপিত হয়। বীৰ যেন নিজৰ নিবাসত, তেনেই গৰ্ভত নিশ্চিন্তে অৱস্থিত—যজ্ঞাসনত আৰু হৃদয়ত সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত।
Mantra 16
पवमानः सुतो नृभिः सोमो वाजमिवासरत् । चमूषु शक्मनासदम् ॥
পৱমান, নৰসমূহে চেপি নিঃসৃত কৰা সোম শক্তিৰ পূৰ্ণতা যেন দৌৰি ওলাই আহে। চামূ-পাত্ৰসমূহত সি নিজৰ কাৰ্যক্ষম শক্তিৰে আসন গ্ৰহণ কৰে—প্ৰস্তুত পাত্ৰসমূহৰ ভিতৰত স্থিত হয়।
Mantra 17
तं त्रिपृष्ठे त्रिवन्धुरे रथे युञ्जन्ति यातवे । ऋषीणां सप्त धीतिभिः ॥
তিন-পিঠা, তিন-বন্ধনী ৰথত যাত্ৰাৰ বাবে তাক যোজে। ঋষিসকলৰ সাত ধীতিয়ে—সাত চিন্তা-শক্তিয়ে—তাক আগুৱাই নিয়ে।
Mantra 18
तं सोतारो धनस्पृतमाशुं वाजाय यातवे । हरिं हिनोत वाजिनम् ॥
তঁক সোম-পেষকসকলে ধন-লাভত সর্বোত্তম, অতি-দ্ৰুত—বাজ (বল-সমৃদ্ধি) লাভৰ যাত্ৰাৰ বাবে—উদ্দীপিত কৰে। হৰি-বৰ্ণ, বাজিক অশ্বক আগবঢ়াই দিয়া—জয়বৃদ্ধিৰ নিমিত্ত সোমশক্তি চলিত হৌক।
Mantra 19
आविशन्कलशं सुतो विश्वा अर्षन्नभि श्रियः । शूरो न गोषु तिष्ठति ॥
কলশত প্ৰৱেশ কৰি, পেষিত সোমে সকলো শ্ৰী-সমৃদ্ধিৰ দিশে ধাৰা বোৱাইছে। বীৰৰ দৰে গোষ্ঠীত (গো-সমূহত) স্থিৰ হৈ থাকে—জ্যোতিৰ গাভীসম জ্ঞান-সম্পদত প্ৰতিষ্ঠিত।
Mantra 20
आ त इन्दो मदाय कं पयो दुहन्त्यायवः । देवा देवेभ्यो मधु ॥
হে ইন্দু, তোমাৰ মদ (আনন্দ-উন্মাদনা)ৰ বাবে আয়ৱসকলে পয়ঃ (ৰস) দুহে। দেৱাসকলে দেৱাসকলৰ বাবে—মধু; দিৱ্য আনন্দৰ মিঠাস।
Mantra 21
आ नः सोमं पवित्र आ सृजता मधुमत्तमम् । देवेभ्यो देवश्रुत्तमम् ॥
হে নঃ—সোমক পৱিত্ৰলৈ মুকলি কৰা; অতি মধুময় ৰূপে ঢালি দিয়া, দেবশ্ৰুততম—দেৱসকলৰ বাবে সৰ্বাধিক শ্ৰুত-প্ৰিয়, যাতে অন্তৰস্থিত দেৱসকল গ্ৰহণ কৰি প্ৰত্যুত্তৰ দিওঁক।
Mantra 22
एते सोमा असृक्षत गृणानाः श्रवसे महे । मदिन्तमस्य धारया ॥
এই সোম-ধাৰাসমূহ মুকলি হ’ল; স্তৱিত হৈ, মহৎ শ্ৰৱস—মহিমালৈ আগবাঢ়ে, আনন্দৰ সৰ্বাধিক মাদক ধাৰাত।
Mantra 23
अभि गव्यानि वीतये नृम्णा पुनानो अर्षसि । सनद्वाजः परि स्रव ॥
গব্য—আলোকৰ ৰশ্মিসমূহৰ দিশে, সঠিক ভোগৰ বাবে, তুমি পৱিত্ৰ হৈ নৃম্ণ—পৌৰুষবলসহ উচ্ছ্বাসে বেগে ধাৱিত হওঁ; সনদ্বাজ—চিৰস্থায়ী বীৰ্য-সমৃদ্ধি জয় কৰি, আমাৰ চাৰিওফালে প্ৰবাহিত হওঁ।
Mantra 24
उत नो गोमतीरिषो विश्वा अर्ष परिष्टुभः । गृणानो जमदग्निना ॥
আৰু আমাৰলৈ জ্যোতি-সমৃদ্ধ সকলো প্ৰেৰণা প্ৰবাহিত হওক; পৰিষ্টুভ্-স্তৱেৰে আমাক চাৰিওফালে আৱৰি ধৰক—জমদগ্নিৰ দ্বাৰা যি তোমাৰ স্তুতি গীতিত হৈছে।
Mantra 25
पवस्व वाचो अग्रियः सोम चित्राभिरूतिभिः । अभि विश्वानि काव्या ॥
হে সোম, বাক্-প্ৰেৰিত বাণীৰ অগ্ৰগণ্য ৰূপে নিজকে পৱিত্ৰ কৰ; চিত্ৰ-বহুৰঙীয়া ঊতি-শক্তিসমূহেৰে সকলো কাব্য-গুপ্ততত্ত্বক অভিমুখে চাপ দি জাগ্ৰত কৰ।
Mantra 26
त्वं समुद्रिया अपोऽग्रियो वाच ईरयन् । पवस्व विश्वमेजय ॥
তুমি অগ্ৰগণ্য, সমুদ্ৰীয় জলসমূহক আলোড়িত কৰি বাক্ক গতি দিয়া; পৱিত্ৰ হওক, আৰু সমগ্ৰ সত্তাক কঁপাই জাগ্ৰত কৰ।
Mantra 27
तुभ्येमा भुवना कवे महिम्ने सोम तस्थिरे । तुभ्यमर्षन्ति सिन्धवः ॥
হে কবি সোম, তোমাৰ মহিমাত এই সকলো ভুবন স্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত; তোমাৰ নিমিত্তে শক্তিৰ সিন্ধুসকল—নদীসমূহ—অগ্ৰসৰ হৈ বৈ যায়।
Mantra 28
प्र ते दिवो न वृष्टयो धारा यन्त्यसश्चतः । अभि शुक्रामुपस्तिरम् ॥
তোমাৰ ধাৰাসমূহ আগবাঢ়ে—দ্যৌৰ বৰষুণৰ দৰে—অবিচ্ছিন্নভাৱে; উজ্জ্বল উপস্তিৰমলৈ, দীপ্ত অন্তঃআসনৰ অভিমুখে।
Mantra 29
इन्द्रायेन्दुं पुनीतनोग्रं दक्षाय साधनम् । ईशानं वीतिराधसम् ॥
ইন্দ্ৰৰ বাবে সোম-বিন্দুক শোধন কৰা—উগ্ৰ, দক্ষতাৰ সাধন; ঈশান, যি সঠিক ভোগ (বীতি) আৰু পূৰ্ণ সিদ্ধি (আধস) দান কৰে।
Mantra 30
पवमान ऋतः कविः सोमः पवित्रमासदत् । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
স্বয়ং-পবিত্ৰ, ঋতৰ কবি—সোম—পবিত্ৰত আসন গ্ৰহণ কৰিলে; আমাৰ স্তোত্ৰত সু-বীৰ্য, মহৎ বীৰ-শক্তি স্থাপন কৰিলে।
Frequently Asked Questions
Soma Pavamāna is Soma in the act of purification—flowing as bright drops through the strainer (pavitra) so the offering becomes fit for the gods and fruitful for the worshippers.
Because the hymn is closely tied to the Soma-pressing ritual: Soma is pressed, filtered through wool, and collected in bowls (camū) before being offered. The poetry follows these steps.
It asks for saubhaga (good fortune), vāja (strength and abundance), and suvīrya (noble heroic power), understood both as outer success and as inner clarity and inspired speech.
Ask anything about Sukta 62 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.