Opening the text

Sukta 4.22
Vāmadeva Gautama
Indra
Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
বামদেৱৰ এই সূক্তত ইন্দ্ৰক মহাশক্তিমান কাৰ্যসাধক বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি প্ৰাৰ্থনা, সোম আৰু স্তৱ গ্ৰহণ কৰি উপাসকৰ উদ্দেশ্যসমূহ শক্তিশালীভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াত ইন্দ্ৰৰ উথলি উঠা পুৰুষত্ব আৰু বিশ্ব-ব্যৱস্থা স্থাপনকাৰী বল স্মৰণ কৰা হৈছে—বৃষৰ থনৰ পৰা গাখীৰ ওলোৱাৰ দৰে প্ৰাচুৰ্য মুকলি কৰা আৰু নদীবোৰক আগলৈ ঠেলি প্ৰবাহিত কৰা। লগতে কবিয়ে প্ৰাৰ্থনা কৰে যে ইন্দ্ৰৰ অনুগ্ৰহত তেওঁৰ প্ৰেৰণা আৰু কাৰ্যক্ষমতা নদীৰ দৰে বৃদ্ধি পাওক।
Mantra 1
यन्न इन्द्रो जुजुषे यच्च वष्टि तन्नो महान्करति शुष्म्या चित् । ब्रह्म स्तोमं मघवा सोममुक्था यो अश्मानं शवसा बिभ्रदेति ॥
আমাৰ পৰা ইন্দ্ৰে যি গ্ৰহণ কৰে, আৰু যি তেওঁ ইচ্ছা কৰে—সেইটো মহামানৱে আমাৰ বাবে সম্পন্ন কৰে, তেওঁৰ শুষ্ম্য (উদ্দাম) শক্তিৰে হলেও। দানৱান্ মঘৱা ব্ৰহ্ম, স্তোম, সোম, উক্থ—এই সকলো ধৰি ৰাখে; যি বলৰে শিলাখণ্ড (সোমপেষণৰ পাথৰ) বহি গৈছে।
Mantra 2
वृषा वृषन्धिं चतुरश्रिमस्यन्नुग्रो बाहुभ्यां नृतमः शचीवान् । श्रिये परुष्णीमुषमाण ऊर्णां यस्याः पर्वाणि सख्याय विव्ये ॥
বৃষভ, চতুৰাশ্ৰি, দৃঢ়-সন্ধিযুক্ত অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰি—উগ্ৰ, নৃতম, শচীবান্—বাহুৰ বলত পৰিপূৰ্ণ। শ্ৰীৰ বাবে তেওঁ বহুধাৰা পৰুষ্ণী নদীক উলৰ দৰে আৱৰণ কৰে; যাৰ পৰ্বসমূহ তেওঁ সখ্যতাৰ বাবে বুনি বিস্তাৰ কৰিলে।
Mantra 3
यो देवो देवतमो जायमानो महो वाजेभिर्महद्भिश्च शुष्मैः । दधानो वज्रं बाह्वोरुशन्तं द्याममेन रेजयत्प्र भूम ॥
যি দেৱ জন্মলগ্নতেই দেৱতাসকলৰ মাজত সৰ্বাধিক দেৱসদৃশ—মহৎ বল-সমৃদ্ধি আৰু প্ৰচণ্ড শুষ্মেৰে মহান—বাহুত কাম্য বজ্ৰ ধৰি, তেওঁ আকাশক কঁপাই তুলিলে আৰু পৃথিৱীক উথলি উঠাবলৈ বাধ্য কৰিলে।
Mantra 4
विश्वा रोधांसि प्रवतश्च पूर्वीर्द्यौॠष्वाज्जनिमन्रेजत क्षाः । आ मातरा भरति शुष्म्या गोर्नृवत्परिज्मन्नोनुवन्त वाताः ॥
সকলো বাধা-প্ৰাচীৰ আৰু পুৰণি ঢালসমূহ—উচ্চ জন্মস্থানৰ পৰা আকাশ কঁপিল, আৰু পৃথিৱীও। শুষ্মময় দীপ্তিৰে তেওঁ দুয়ো মাতৃক আগবঢ়াই আনে; মানুহসদৃশ পৰিভ্ৰমণত বতাহসমূহে আগলৈ ঠেলি নিয়ে।
Mantra 5
ता तू त इन्द्र महतो महानि विश्वेष्वित्सवनेषु प्रवाच्या । यच्छूर धृष्णो धृषता दधृष्वानहिं वज्रेण शवसाविवेषीः ॥
সেইবোৰেই, হে ইন্দ্ৰ, মহামহিমাৰ তোমাৰ মহৎ কৰ্ম—প্ৰত্যেক সোম-সৱনত ঘোষণা কৰিবলগীয়া। কিয়নো, হে বীৰ, ধৃষ্ট শক্তিৰে ধৃষ্ট, সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভীক হৈ, তুমি তোমাৰ শৱসাৰে বজ্ৰেৰে অহিক আঘাত কৰি নিধন কৰিলা।
Mantra 6
ता तू ते सत्या तुविनृम्ण विश्वा प्र धेनवः सिस्रते वृष्ण ऊध्नः । अधा ह त्वद्वृषमणो भियानाः प्र सिन्धवो जवसा चक्रमन्त ॥
সেইবোৰেই তোমাৰ সত্য, তুৱিনৃম্ণ—বিশাল পৌৰুষৰ শক্তিসমূহ; বৃষভৰ উধৰৰ পৰা সকলো ধেনু গাই দুধৰ ধাৰা হৈ উজলি ওলাই আহে। তাৰ পাছত তোমাৰ তীব্ৰ বীৰ্যৰ দ্বাৰা চালিত হৈ, যেন তোমাৰ ভয়ত, নদীসমূহ বেগেৰে আগবাঢ়ি দৌৰি যায়।
Mantra 7
अत्राह ते हरिवस्ता उ देवीरवोभिरिन्द्र स्तवन्त स्वसारः । यत्सीमनु प्र मुचो बद्बधाना दीर्घामनु प्रसितिं स्यन्दयध्यै ॥
ইয়াত, হৰিবস্ত—হৰিত অশ্বৰ অধিপতি, দেৱী ভগ্নীসকল তোমাক সহায়সমূহেৰে, হে ইন্দ্ৰ, স্তৱ কৰে। যেতিয়া তুমি তাৰ পিছে পিছে গৈ, বাঁধি ৰখা জনক মুকলি কৰাঁ, যাতে দীঘলকৈ বিস্তৃত প্ৰস্ৰৱণ ধাৰা বগাই দিয়া যায়।
Mantra 8
पिपीळे अंशुर्मद्यो न सिन्धुरा त्वा शमी शशमानस्य शक्तिः । अस्मद्र्यक्छुशुचानस्य यम्या आशुर्न रश्मिं तुव्योजसं गोः ॥
সোমৰ অংশু, মদময় নদীৰ দৰে, পূৰ্ণ হৈ উঠিছে; ই তোমাৰ ওচৰলৈ আহে—সন্ধানী সাধকৰ, প্ৰচেষ্টাৰ শক্তি। আৰু ই আমাৰ দিশে টানি আনে জ্বলন্ত তেজৰ যোজন, যেন মহাশক্তিমান গোৰ (গাইৰ) দ্ৰুত ৰশ্মি।
Mantra 9
अस्मे वर्षिष्ठा कृणुहि ज्येष्ठा नृम्णानि सत्रा सहुरे सहांसि । अस्मभ्यं वृत्रा सुहनानि रन्धि जहि वधर्वनुषो मर्त्यस्य ॥
আমাত বৰ্ষিষ্ঠ, জ্যেষ্ঠ নৃম্ণসমূহ স্থাপন কৰা—যি বীৰবল সদা-সংগ্ৰামত সহনশীল শক্তিসমূহকো জয় কৰে। হে বৃত্ৰহা, আমাৰ বাবে শুভ-বধসমূহ দান কৰা; আঘাত কৰিব খোজা মৰ্ত্যৰ অস্ত্ৰ (বধৰ) ধ্বংস কৰা।
Mantra 10
अस्माकमित्सु शृणुहि त्वमिन्द्रास्मभ्यं चित्राँ उप माहि वाजान् । अस्मभ्यं विश्वा इषणः पुरंधीरस्माकं सु मघवन्बोधि गोदाः ॥
হে ইন্দ্ৰ, কেৱল আমাকেই শুনা; আমাৰ ওচৰলৈ বিচিত্ৰ, বহুবৰ্ণ বল-সমৃদ্ধি (বাজ) আন। আমাৰ বাবে সকলো প্ৰেৰণা আৰু পূৰণকাৰিণী শক্তিসমূহ চলাই দিয়া; হে মঘৱন, আমাৰ বাবে গোদা—গো (আলোক) দাতা—হৈ জাগ্ৰত হোৱা।
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
এতিয়া স্তুত হৈ, হে ইন্দ্ৰ—এতিয়া গীত হৈ—স্তোতাৰ ভিতৰত ইষা (প্ৰেৰণা) নদীসমূহে যেন ফুলে তেনেকৈ বৃদ্ধি কৰাঁ। হে হৰিবো (হৰিত অশ্বৰ অধিপতি), তোমাৰ বাবে নৱ ব্ৰহ্ম (নতুন স্তোত্ৰ-বচন) ৰচিত হ’ল; ধিয়াৰ দ্বাৰা আমি সদায় ৰথ্য-পথৰ যোগ্য, সদাসা (সদা-সহচৰ) হওঁ।
It praises Indra as the mighty power who accepts the worshipper’s prayer and Soma and then makes results happen—releasing abundance and driving the world’s energies into motion.
These are Vedic images for “flow” and abundance: Indra’s strength makes nourishment stream forth and makes the rivers surge, symbolizing the removal of blockage and the return of prosperity.
It means the poet fashions a fresh, inspired formulation of sacred speech—an original hymn/insight—so that Indra is invoked more effectively and the praiser’s inspiration grows strong.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.