
Sukta 4.21
Vāmadeva Gautama (traditional)
Indra
Triṣṭubh (probable)
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰে—তেওঁ যেন ওচৰলৈ আহে, সাধমাদ (সমূহীয় যজ্ঞ-আনন্দ)ত উপাসকসকলৰ সৈতে বহে, আৰু তেওঁলোকৰ শক্তি, সার্বভৌমত্ব আৰু বিজয়ী আধিপত্য বৃদ্ধি কৰে। ইয়াত বাহ্য যজ্ঞ-চিত্র—সোম পেষণ, পথসমূহ, আৰু হোতৃ-অগ্নিশিখা—ক অন্তৰ্মুখী ‘ধিষা’ (প্ৰেৰিত বুদ্ধি/প্ৰজ্ঞা)ৰ মনস্তত্ত্বৰ সৈতে বুনি দিয়া হৈছে; এই ধিষাই ‘গো’ (আলো/গাই) আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু ফুলি উঠা নদীৰ দৰে ইন্দ্ৰৰ দ্ৰুত প্ৰেৰণা গ্ৰহণ কৰে।
Mantra 1
आ यात्विन्द्रोऽवस उप न इह स्तुतः सधमादस्तु शूरः । वावृधानस्तविषीर्यस्य पूर्वीर्द्यौर्न क्षत्रमभिभूति पुष्यात् ॥
ইন্দ্ৰ আহক—আমাৰ অৱস (ৰক্ষা)ৰ বাবে—ইয়াত আমাৰ ওচৰলৈ; স্তুত হৈ শূৰ (বীৰ) সধমাদ (সমবেত যজ্ঞ-সভা)ত উপস্থিত হওক। যাৰ তৱিষীঃ (বল-শক্তি) সদা বৃদ্ধি পায়, যাৰ বহু মহিমাই দ্যৌৰ দৰে ক্ষত্ৰ (সাৰ্বভৌমত্ব) পোষণ কৰে—সেইজনৰ বিজয়ী অভিভূতি (অধিপত্য) আমাৰ ভিতৰত বৃদ্ধি পাওক।
Mantra 2
तस्येदिह स्तवथ वृष्ण्यानि तुविद्युम्नस्य तुविराधसो नॄन् । यस्य क्रतुर्विदथ्यो न सम्राट् साह्वान्तरुत्रो अभ्यस्ति कृष्टीः ॥
ইয়াত তেঁওৰ বীৰ্যসমূহ—অতি-দ্যুতিমান, অতি-ঐশ্বৰ্যশালী, নৰসমূহৰ নেতা—ইয়াতেই স্তৱ কৰা। যাৰ ক্রতু (ইচ্ছাশক্তি) বিদথসমূহত সম্ৰাটৰ দৰে; জয়ী, দূৰলৈ বহনকাৰী, সি জনসমূহ (কৃষ्टीঃ)ৰ ওপৰত স্থিত হৈ ঋত (ঋত-ব্যৱস্থা)ৰ দিশে সিহঁতক বশ কৰে।
Mantra 3
आ यात्विन्द्रो दिव आ पृथिव्या मक्षू समुद्रादुत वा पुरीषात् । स्वर्णरादवसे नो मरुत्वान्परावतो वा सदनादृतस्य ॥
ইন্দ্ৰ দ্যুলোকৰ পৰা, পৃথিৱীৰ পৰা আহক; সাগৰৰ গভীৰতাৰ পৰা বা পুৰীষা (সমৃদ্ধ পূৰ্ণতা)ৰ পৰা তৎক্ষণাৎ আহক। স্বৰ্-নৰাঃ (দীপ্ত নরবল)ৰ পৰা আমাৰ অৱস (ৰক্ষা)ৰ বাবে, মৰুতসহ আহক—দূৰ পৰাৱত (পৰদেশ)ৰ পৰা হওক বা ঋত (সত্য-ব্যৱস্থা)ৰ সদন (আসন)ৰ পৰা।
Mantra 4
स्थूरस्य रायो बृहतो य ईशे तमु ष्टवाम विदथेष्विन्द्रम् । यो वायुना जयति गोमतीषु प्र धृष्णुया नयति वस्यो अच्छ ॥
স্থূল, মহান ৰায় (ঐশ্বৰ্য)ৰ যি অধিপতি—সেই ইন্দ্ৰক আমি বিদথসমূহত স্তৱ কৰোঁ। যি বায়ুনা (প্ৰাণবলে) গোমতী (আলোকসমৃদ্ধ ক্ষেত্ৰসমূহ)ত জয় কৰে, আৰু ধৃষ্ণুয়া (সাহসী শক্তিয়ে) আমাক উত্তম, কাম্য বস্তুৰ দিশে আগুৱাই নিয়ে।
Mantra 5
उप यो नमो नमसि स्तभायन्नियर्ति वाचं जनयन्यजध्यै । ऋञ्जसानः पुरुवार उक्थैरेन्द्रं कृण्वीत सदनेषु होता ॥
যি ভক্তিভাৱে ওচৰ চাপি নমস্কাৰ ওপৰত নমস্কাৰ স্থিৰ কৰে, বাণীক গতি দিয়ে আৰু যজ্ঞাৰ্থে তাক জন্ম দিয়ে—ঋজু-চিত্তে স্থিত, বহু দ্বাৰ-সমৃদ্ধ, স্তোত্ৰসমূহেৰে সি সদনসমূহত হোতা ৰূপে ইন্দ্ৰক উপস্থিত কৰে।
Mantra 6
धिषा यदि धिषण्यन्तः सरण्यान्त्सदन्तो अद्रिमौशिजस्य गोहे । आ दुरोषाः पास्त्यस्य होता यो नो महान्त्संवरणेषु वह्निः ॥
যেতিয়া ধিষা (প্ৰেৰিত বুদ্ধি) দ্বাৰা অনুসন্ধানীসকল ধিষণ্য হয়, দ্ৰুত-গামী পথসমূহত আসন লয়, তেতিয়া উশিজৰ (উৎসাহী প্ৰচেষ্টা) অদ্ৰি-পাথৰ ‘গো’ (আলোক) লাভৰ বাবে পীড়ন কৰে। তেতিয়া গৃহৰ হোতা—বাসস্থানত বিস্তৃত—আমাৰ বাবে মহান বহ্নি-বাহক (ৱহ্নি) ৰূপে আগবাঢ়ে।
Mantra 7
सत्रा यदीं भार्वरस्य वृष्णः सिषक्ति शुष्मः स्तुवते भराय । गुहा यदीमौशिजस्य गोहे प्र यद्धिये प्रायसे मदाय ॥
যেতিয়া সত্রা (অবিৰতভাৱে) ভাৰ্বৰাৰ বাবে—স্তৱকৰ বাহকৰ বাবে—বৃষ্ণ (ইন্দ্ৰ)ৰ তীব্ৰ শুষ্ম যুক্ত হয়, তেতিয়া—যেতিয়া সি উশিজৰ গো-গুহাত গোপনে থাকে—ধিয়াৰ বাবে, অগ্ৰগতি-প্ৰচেষ্টাৰ বাবে, পূৰ্ণতাৰ মদৰ বাবে সি প্ৰকাশ পায়।
Mantra 8
वि यद्वरांसि पर्वतस्य वृण्वे पयोभिर्जिन्वे अपां जवांसि । विदद्गौरस्य गवयस्य गोहे यदी वाजाय सुध्यो वहन्ति ॥
যেতিয়া তেওঁ পৰ্বতৰ দুৱাৰসমূহ মুকলি কৰে, আৰু পয়োভিৰে—ঐশ্বৰ্যৰ ধাৰাসমূহে—জলৰ বেগবোৰ জাগ্ৰত কৰে; তেতিয়া গোহে, গোৱালঘৰত, তেওঁ গৌৰ—উজ্জ্বল জ্যোতি—আৰু তাৰ সহচৰ জ্যোতিসমূহ বিচাৰি পায়; যেতিয়া সুধ্যঃ—সঠিক বিবেচনাৰ শক্তিসমূহে—লক্ষ্যলৈ বাজাৰ্থে বলৰ পূৰ্ণতা বহন কৰে।
Mantra 9
भद्रा ते हस्ता सुकृतोत पाणी प्रयन्तारा स्तुवते राध इन्द्र । का ते निषत्तिः किमु नो ममत्सि किं नोदुदु हर्षसे दातवा उ ॥
হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ হাতদ্বয় মঙ্গলময়, তোমাৰ তালুসমূহ সুদক্ষ—স্তৱনকাৰীৰ বাবে আনন্দ-দানকাৰী। তোমাৰ নিষত্তি ক’ত? তুমি আমাত কেনেকৈ আনন্দ ল’ব? কোন উত্থানে তুমি উল্লসিত হওঁ, আমাক দান কৰিবলৈ?
Mantra 10
एवा वस्व इन्द्रः सत्यः सम्राड्ढन्ता वृत्रं वरिवः पूरवे कः । पुरुष्टुत क्रत्वा नः शग्धि रायो भक्षीय तेऽवसो दैव्यस्य ॥
এইদৰে, হে বসু ইন্দ্ৰ, তুমি সত্য, সম্ৰাট—বীৰ্য্যবান ৰাজা—বৃত্ৰ-হন্তা, পূৰুক বিস্তৃত স্থান দানকাৰী। হে বহুল-স্তুত, তোমাৰ ক্রতু—ইচ্ছা-শক্তি—দ্বাৰা আমাক সহায় কৰা, যাতে আমি তোমাৰ দৈৱ অৱস—দিব্য আশ্ৰয়—আৰু ৰায়ঃ—সমৃদ্ধিৰ পূৰ্ণতা—ভোগ কৰিব পাৰোঁ।
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
এতিয়া, হে ইন্দ্ৰ, তুমি স্তুত; এতিয়া গীত; গায়কৰ বাবে প্ৰেৰণাৰ ৰসধাৰা তুমি নদীৰ দৰে উফন্দাই তোলোঁ। হে হৰিবান্ (হৰিবো), তোমাৰ বাবে নৱ ব্ৰহ্ম—নতুন শক্তিবচন—গঢ়া হ’ল; ধীয়াৰে (প্ৰেৰিত বুদ্ধিৰে) আমি সদাসা, ৰথ্য-পথৰ যোগ্য, সদা সংগী হওঁ।
The hymn asks Indra to come near, sit with the worshippers in the ritual gathering, and grant protection, victory, and the increase of strength and sovereign power.
Dhiṣā means inspired intelligence. The hymn says that when seekers act with dhiṣā, they reach the swift paths of the rite and find “go,” a Vedic symbol for light, increase, and the recovered riches of truth.
It ends by saying Indra swells the singer’s impulse like rivers and that a “new brahman” has been fashioned—meaning a fresh, potent formulation of sacred speech offered to Indra for continued guidance and companionship.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.