Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । अगस्त्यमुनिरित्युक्त्वा चक्रतीर्थाश्रयां कथाम् । विभोर्विष्णुहरेश्चापि पुनराह द्विजोत्तमाः

Sūta nói: Sau khi thuật lại câu chuyện về Cakratīrtha và về đấng Viṣṇu-Hari oai lực, hiền thánh Agastya lại một lần nữa ngỏ lời với các bậc nhị sinh tối thượng.

Verse 2

अगस्त्य उवाच । पुरा ब्रह्मा जगत्स्रष्टा विज्ञाय हरिमच्युतम् । अयोध्यावासिनं देवं तत्र चक्रे स्थितिं स्वयम्

Agastya nói: Thuở xưa, Brahmā—đấng sáng tạo các thế giới—sau khi thấu hiểu Hari, Đấng Bất Thoái (Acyuta), đã theo ý nguyện của chính mình mà an lập vị Thần ngự tại Ayodhyā ở nơi ấy.

Verse 3

आगत्य कृतवांस्तत्र यात्रां ब्रह्मा यथाविधि । यज्ञं च विधिवच्चक्रे नानासंभारसंयुतम्

Đến nơi ấy, Brahmā đã cử hành các nghi thức hành hương đúng pháp; lại còn thiết lập một lễ tế theo đúng quy củ, đầy đủ muôn thứ phẩm vật nghi lễ.

Verse 4

ततः स कृतवांस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः । कुण्डं स्वनाम्ना विपुलं नानादेवसमन्वितम्

Sau đó, Brahmā—đấng Tổ phụ của muôn loài—đã tạo tại nơi ấy một hồ thiêng rộng lớn mang chính danh hiệu của Ngài, được nhiều chư thiên hộ trì và hiện diện.

Verse 5

विस्तीर्णजलकल्लोलकलितं कलुषापहम् । कुमुदोत्पलकह्लारपुंडरीककुलाकुलम्

Hồ ấy trải rộng, điểm tô bởi làn sóng lăn tăn, có năng lực tẩy trừ cấu uế. Trong lòng hồ chen chúc những cụm hoa súng, hoa sen nước—kumuda, utpala, kahlāra và puṇḍarīka—làm rạng ngời vẻ đẹp của nơi linh thiêng.

Verse 6

हंससारसचक्राह्व विहंगममनोहरम् । तटांतविटपोल्लासि पतत्त्रिगणसंकुलम्

Nơi ấy vui mắt với muôn loài chim—thiên nga, sārasas và cakrāhva—duyên dáng bởi đàn chim có cánh. Dọc bờ, cành lá xòe rộng rạng ngời, và ven bãi chen chúc những đàn chim.

Verse 7

तत्र कुण्डे सुराः सर्वे स्नाताः शुद्धिसमन्विताः । बभूवुरद्धा विगतरजस्का विमलत्विषः

Tại đó, trong hồ thiêng ấy, chư thiên đều tắm gội và được đầy đủ sự thanh tịnh. Quả thật, họ lìa sạch bụi nhơ, rạng ngời ánh sáng trong sạch không tì vết.

Verse 8

तदाश्चर्य्यं महद्दृष्ट्वा ते सर्वे सहसा सुराः । ब्रह्माणं प्रणिपत्योचुर्भक्त्या प्रांजलयस्तदा

Thấy kỳ diệu lớn lao ấy, tất cả chư thiên lập tức kinh ngạc. Bấy giờ họ cúi lạy Phạm Thiên (Brahmā) và thưa bằng lòng sùng kính, chắp tay cung kính.

Verse 9

देवा ऊचुः । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन माहात्म्यं कमलासन । अस्य कुण्डस्य सकलं खातस्य विमलत्विषः

Chư thiên thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, bạch Đấng ngự tòa sen (Brahmā), xin nói cho chúng con biết đúng như thật toàn thể uy đức của hồ này—kuṇḍa được đào nên, rạng ngời vẻ trong sạch không tì vết.”

Verse 10

अत्र स्नानेन सर्वेषामस्माकं विगतं रजः । महदाश्चर्यमेतस्य दृष्ट्वा कुंडस्य विस्मिताः । सर्वे वयं सुरश्रेष्ठ कृपया त्वमतो वद

“Nhờ tắm gội tại đây, mọi cấu uế của tất cả chúng con đều đã tiêu tan. Thấy kỳ diệu lớn lao của kuṇḍa này, chúng con vô cùng kinh ngạc. Ôi bậc tối thắng trong hàng chư thiên, xin vì lòng từ bi mà nói cho chúng con.”

Verse 11

ब्रह्मोवाच । शृण्वन्तु सर्वे त्रिदशाः सावधानाः सविस्मयाः । कुण्डस्यैतस्य माहात्म्यं नानाफलसमन्वितम्

Phạm Thiên nói: “Hỡi ba mươi vị thiên thần, hãy lắng nghe—chú tâm và tràn đầy kinh ngạc—về đại oai lực của kuṇḍa này, nơi đầy đủ muôn loại quả phúc linh thiêng.”

Verse 12

अत्र स्नानेन विधिवत्पापात्मानोऽपि जंतवः । विमानं हंससंयुक्तमास्थाय रुचिरांबराः । निवसंति ब्रह्मलोके यावदाभूतसंप्लवम्

Nhờ tắm gội đúng pháp tại đây, ngay cả chúng sinh mang tâm tội lỗi cũng được lên cỗ thiên xa kết đôi thiên nga; khoác y phục rực sáng, họ an trú nơi cõi Phạm Thiên cho đến khi đại kiếp hoại diệt muôn loài.

Verse 13

अत्र दानेन होमेन यथाशक्त्या सुरोत्तमाः । तुलाश्वमेधयोः पुण्यं प्राप्नुयुर्मुनिसत्तम

Tại đây, hỡi bậc hiền thánh tối thắng, nhờ bố thí và cúng dường vào lửa thiêng (homa) tùy theo khả năng, ngay cả các vị thiên tối thượng cũng đạt công đức ngang với Tulā-dāna và đại tế Aśvamedha.

Verse 14

ममास्मिन्सरसि श्रीमाञ्जायते स्नानतो नरः । तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं जपादिकम्

Trong hồ nước của Ta đây, nhờ tắm gội mà con người trở nên cát tường và thịnh vượng. Vì vậy, tại đây hãy theo đúng pháp mà thực hành: tắm gội, bố thí, trì tụng japa và các hạnh tu khác.

Verse 15

सर्वयज्ञसमं स्याद्वै महापातकनाशनम् । ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातिमितो यास्यत्यनुत्तमाम्

Thánh địa này sẽ có công đức ngang với mọi tế lễ và sẽ diệt trừ những đại tội nặng nhất; từ giờ phút này, nó sẽ đạt danh xưng vô thượng là “Brahmakuṇḍa”.

Verse 16

अस्मिन्कुण्डे च सांनिध्यं भविष्यति सदा मम । कार्त्तिके शुक्लपक्षस्य चतुर्दश्यां सुरोत्तमाः

Tại hồ thiêng này, sự hiện diện của Ta sẽ luôn thường trụ; và hỡi các bậc tối thượng trong chư thiên, vào ngày mười bốn của nửa tháng sáng trong tháng Kārttika…

Verse 17

यात्रा भविष्यति सदा सुराः सांवत्सरी मम । शुभप्रदा महापापराशिनाशकरी तदा

…khi ấy, hỡi chư thiên, pháp hành hương hằng năm của Ta sẽ luôn được thiết lập—ban điều cát tường và vào lúc đó tiêu trừ những đống tội lỗi lớn lao.

Verse 18

स्वर्णं चैव सदा देयं वासांसि विविधानि च । निजशक्त्या प्रकर्तव्या सुरास्तृप्तिर्द्विजन्मनाम्

Quả thật nên bố thí vàng, và cả y phục nhiều loại; tùy theo năng lực của mình mà cúng dường, để chư thiên được thỏa lòng và hàng “nhị sinh” (dvija) được hoan hỷ đúng pháp.

Verse 19

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा देवदेवोऽयं ब्रह्मा लोकपितामहः । अन्तर्दधे सुरैः सार्द्धं तीर्थं दृष्ट्वा तपोधन

Agastya nói: “Nói xong như vậy, vị Thần của các thần—Brahmā, bậc Tổ phụ và là Cha của muôn thế giới—đã ẩn mất cùng chư thiên, sau khi chiêm bái tīrtha, hỡi bậc giàu kho tàng khổ hạnh.”

Verse 20

तदाप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं परमं भुवि । चक्रतीर्थाच्च पूर्वस्यां दिशि कुण्डं स्थितं महत्

Từ đó về sau, hồ ấy trở nên lừng danh tối thượng trên cõi đất; về phía đông của Cakratīrtha là hồ kuṇḍa lớn này tọa lạc.

Verse 21

सूत उवाच । इत्युक्त्वा स तपोराशिरगस्त्यः कुंभसंभवः । पुनः पृष्टो मुनिवरो व्यासायावीवदत्कथाम्

Sūta nói: “Nói xong như vậy, Agastya—khối tápas, bậc sinh từ chiếc bình—khi lại được hỏi, vị hiền thánh tối thắng đã thuật lại câu chuyện cho Vyāsa.”

Verse 22

अगस्त्य उवाच । अन्यच्छृणु महाभाग तीर्थं दुष्कृतिदुर्ल्लभम् । ऋणमोचनसंज्ञं तु सरयूतीरसंगतम्

Agastya nói: “Hãy nghe thêm nữa, hỡi bậc hữu phúc, về một tīrtha khó đạt đối với kẻ tạo ác; tên là Ṛṇamocana, gắn liền với bờ sông Sarayū.”

Verse 23

ब्रह्मकुण्डान्मुनिवर धनुःसप्तशतेन च । पूर्वोत्तरदिशाभागे संस्थितं सरयूजले

Hỡi bậc hiền thánh tối thắng, nơi ấy cách Brahmakuṇḍa bảy trăm tầm cung, ở phương đông-bắc, an tọa trong dòng nước Sarayū.

Verse 24

तत्र पूर्वं मुनिवरो लोमशो नाम नामतः । तीर्थयात्राप्रसंगेन स्नानं चक्रे विधानतः

Thuở trước, tại đó có một đại hiền thánh tên Lomaśa. Nhân dịp hành hương các thánh địa, ngài đã tắm gội nghi lễ đúng theo pháp tắc.

Verse 25

ततः स ऋणनिर्मुक्तो बभूव गतकल्मषः । तदाश्चर्यं महद्दृष्ट्वा मुनीन्सानन्दमब्रवीत्

Bấy giờ ngài được giải thoát khỏi nợ nần và sạch mọi cấu uế tội lỗi. Thấy phép lạ lớn lao ấy, ngài hoan hỷ thưa cùng các bậc hiền thánh.

Verse 26

पश्यन्त्वेतस्य महतो गुणांस्तीर्थवरस्य वै । भुजावूर्ध्वं तथा कृत्वा हर्षेणाहाऽश्रुलोचनः

“Hãy chiêm ngưỡng những đức hạnh lớn lao của tìrtha tối thắng này!”—ông thốt lên; rồi giơ cao hai tay, lòng hoan hỷ, mắt rưng lệ.

Verse 27

लोमश उवाच । ऋणमोचनसंज्ञं तु तीर्थमेतदनुत्तमम् । यत्र स्नानेन जंतूनामृणनिर्यातनं भवेत्

Lomaśa nói: “Tìrtha vô thượng này mang danh Ṛṇamocana (‘Đấng giải trừ nợ’). Ai tắm tại đây, các hữu tình có thân sẽ được giải thoát khỏi món nợ nghiệp.”

Verse 28

ऐहिकं पारलौकिक्यं यदृणत्रितयं नृणाम् । तत्सर्वं स्नानमात्रेण तीर्थेऽस्मिन्नश्यति क्षणात्

Ba món nợ của con người—thuộc đời này và đời sau—tất thảy đều tiêu tan trong khoảnh khắc chỉ nhờ tắm tại tìrtha này.

Verse 29

सर्वतीर्थोत्तमं चैतत्सद्यः प्रत्ययकारकम् । मया चास्य फलं सम्यगनुभूतमृणादिह

“Quả thật đây là tìrtha tối thượng trong mọi tìrtha, ban chứng nghiệm tức thời. Chính ta đã trực nhận đầy đủ quả báo của nó tại đây—sự giải thoát khỏi nợ.”

Verse 30

तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं च शक्तितः । कर्त्तव्यं श्रद्धया युक्तैः सर्वदा फलकांक्षिभिः

Vì thế, tại đây hãy tắm và bố thí theo đúng nghi pháp, tùy sức mình; những ai cầu quả lành phải luôn thực hành với lòng tín kính.

Verse 31

स्नातव्यं च सुवर्णं च देयं वस्त्रादि शक्तितः

Người nên tắm gội thanh tịnh, và tùy theo khả năng mà bố thí vàng cùng y phục và các vật tương tự.

Verse 32

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा तीर्थमाहात्म्यं लोमशो मुनिसत्तमः । अन्तर्दधे मुनिश्रेष्ठः स्तुवंस्तीर्थगुणान्मुदा

Agastya nói: Nói xong về đại công đức của thánh địa (tīrtha) ấy, Lomaśa—bậc tối thượng trong các hiền triết—liền ẩn mất khỏi tầm mắt, hoan hỷ tán dương các đức tính của bến thiêng đó.

Verse 33

इत्येतत्कथितं विप्र ऋणमोचनसंज्ञकम् । यत्र स्नानेन जन्तूनामृणं नश्यति तत्क्षणात् । ऋणमोचनतीर्थं तु पूर्वतः सरयूजले

Vì thế, hỡi Bà-la-môn, ta đã thuật về nơi gọi là Ṛṇamocana, nơi mà chỉ cần tắm là mọi món nợ nghiệp của chúng sinh liền tiêu tan ngay tức khắc. Ṛṇamocana Tīrtha ấy ở phía đông, trong dòng nước sông Sarayū.

Verse 34

धनुर्द्विशत्या तीर्थं च पापमोचनसंज्ञकम् । सर्वपापविशुद्धात्मा तत्र स्नानेन मानवः । जायते तत्क्षणादेव नात्र कार्या विचारणा

Và cách đó hai trăm dhanus có một thánh địa gọi là Pāpamocana, ‘Đấng trừ tội’. Tắm ở đó, con người liền tức khắc được thanh tịnh tâm linh khỏi mọi tội lỗi—không cần nghi ngờ hay đắn đo.

Verse 35

मया तत्र मुनिश्रेष्ठ दृष्टं माहात्म्यमुत्तमम्

Tại đó, hỡi bậc hiền triết tối thượng, chính mắt ta đã thấy đại công đức tối thắng.

Verse 36

पांचालदेशसंभूतो नाम्ना नरहरिर्द्विजः । असत्संगप्रभावेन पापात्मा समजायत

Có một người hai lần sinh (Bà-la-môn) tên Narahari, sinh ở xứ Pāñcāla; do ảnh hưởng của việc giao du với kẻ ác, ông trở thành kẻ mang tội lỗi.

Verse 37

नाना विधानि पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । कृतवान्पापिसंगेन त्रयीमार्गविनिन्दकः

Do kết giao với kẻ tội lỗi, ông đã phạm đủ thứ tội—kể cả tội lớn như brahmahatyā và những tội tương tự—rồi trở thành kẻ phỉ báng con đường Tam Veda.

Verse 38

स कदाचित्साधुसंगात्तीर्थयात्राप्रसंगतः । अयोध्यामागतो विप्र महापातककृद्द्विजः

Có lúc, nhờ được gần gũi các bậc thánh thiện và nhân dịp hành hương đến các thánh địa, người hai lần sinh ấy—dẫu từng phạm đại tội—đã đến Ayodhyā, hỡi Bà-la-môn.

Verse 39

पापमोचनतीर्थे तु स्नातः सत्संगतो द्विजः । पापराशिर्विनष्टोऽस्य निष्पापः समभूत्क्षणात्

Sau khi tắm tại thánh địa Pāpamocana Tīrtha và ở gần bậc thiện, khối tội lỗi của vị Bà-la-môn ấy bị tiêu trừ, và trong khoảnh khắc ông trở nên vô tội.

Verse 40

दिवः पपात तन्मूर्ध्नि पुष्पवृष्टिर्मुनीश्वर । दिव्यं विमानमारुह्य विष्णुलोके गतो द्विजः

Hỡi bậc chúa tể các hiền triết, mưa hoa từ trời rơi xuống trên đỉnh đầu ông; lên cỗ xe trời nhiệm mầu, vị Bà-la-môn ấy đã đến cõi của Viṣṇu.

Verse 41

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं मया च द्विजपुंगव । श्रद्धया परया तत्र कृतं स्नानं विशेषतः

Thấy kỳ diệu lớn lao ấy, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ta cũng tắm tại đó với lòng tín thành tối thượng, đặc biệt theo nghi thức chuyên biệt.

Verse 42

माघकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः । दानं च मनुजैः कार्य्यं सर्वपापविशुद्धये

Vào ngày mười bốn của nửa tháng tối (kṛṣṇa pakṣa) trong tháng Māgha, việc tắm tại đó đặc biệt linh nghiệm; và con người cũng nên bố thí để được tịnh hóa trọn vẹn mọi tội lỗi.

Verse 43

अन्यदा तु कृते स्नाने सर्वपापक्षयो भवेत्

Và dù tắm vào những thời khác, sự tiêu trừ mọi tội lỗi vẫn xảy ra.

Verse 44

पापमोचनतीर्थे तु पूर्वं तु सरयूजले । धनुःशतप्रमाणेन वर्त्तते तीर्थमुत्तमम्

Tại thánh địa Pāpamocana Tīrtha—ở phía đông, trong dòng nước sông Sarayū—bến thiêng tối thượng này trải dài bằng độ một trăm cây cung.

Verse 45

सहस्रधारासंज्ञं तु सर्वकिल्बिषनाशनम् । यस्मिन्रामाज्ञया वीरो लक्ष्मणः परवीरहा । प्राणानुत्सृज्य योगेन ययौ शेषात्मतां पुरा

Thánh địa ấy được gọi là Sahasradhārā, nơi diệt trừ mọi tội cấu. Tại đó, thuở xưa, dũng sĩ Lakṣmaṇa—kẻ sát phạt các dũng tướng địch—vâng lệnh Rāma, đã xả bỏ sinh mạng bằng sự thu nhiếp của yoga và đạt đến địa vị của Śeṣa (Ananta).

Verse 46

सार्द्धंहस्तत्रयेणैव प्रमाणं धनुषो विदुः । चतुर्भिर्हस्तकैः संख्या दण्ड इत्यभिधीयते

Bậc hiền trí biết rằng đơn vị đo gọi là “dhanuṣ” dài ba rưỡi khuỷu tay. Còn bốn khuỷu tay thì được gọi là “daṇḍa”.

Verse 47

सूत उवाच । इत्थं तदा समाकर्ण्य कुम्भयोनिमुनेस्तदा । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनः पप्रच्छ कौतुकात्

Sūta nói: Nghe như vậy lời của vị hiền triết sinh từ chiếc bình (Agastya), Kṛṣṇa-Dvaipāyana Vyāsa lại hỏi tiếp, vì lòng háo hức muốn biết.

Verse 48

व्यास उवाच । सहस्रधारामाहात्म्यं विस्तराद्वद सुव्रत । शृण्वंस्तीर्थस्य माहात्म्यं न तृप्यति मनो मम

Vyāsa nói: Ôi bậc giữ hạnh lành, xin hãy thuật tường tận về đại vinh quang của Sahasradhārā. Khi nghe công đức của thánh địa (tīrtha) này, lòng ta vẫn chưa hề thỏa mãn.

Verse 49

अगस्त्य उवाच । सावधानः शृणु मुने कथां कथयतो मम । सहस्रधारातीर्थस्य समुत्पत्तिं महोदयात्

Agastya nói: Này hiền giả, hãy lắng nghe chăm chú khi ta kể chuyện. Ta sẽ thuật về sự phát khởi cát tường, đầy uy lực của thánh địa Sahasradhārā Tīrtha.

Verse 50

पुरा रामो रघुपतिर्देवकार्यं विधाय वै । कालेन सह संगम्य मंत्रं चक्रे नरेश्वरः

Thuở xưa, Rāma—chúa tể dòng Raghu—sau khi hoàn thành công việc của chư thiên, đã gặp Thời Gian (Kāla); và bậc vương của loài người bước vào cuộc bàn luận kín đáo.

Verse 51

मया त्याज्यो भवेत्क्षिप्रमित्थं चक्रे स संविदम्

“Người ấy phải bị ta lập tức gạt bỏ”—nói vậy, Rāma đã lập lời ước định ấy (làm quy tắc cho cuộc hội kiến kín).

Verse 52

तस्मिन्मंत्रयमाणे हि द्वारे तिष्ठति लक्ष्मणे । आगतः स तपोराशिर्दुर्वासास्तेजसां निधिः

Khi cuộc bàn nghị đang diễn ra và Lakṣmaṇa đứng canh nơi cửa, đạo sĩ Durvāsā—hiện thân của khổ hạnh, kho tàng của hỏa quang tâm linh—đã đến đó.

Verse 53

आगत्य लक्ष्मणं शीघ्रं प्रीत्योवाच क्षुधाऽकुलः

Ông (Durvāsā) vội đến bên Lakṣmaṇa; tuy bị cơn đói bức bách, vẫn nói lời hòa nhã bên ngoài.

Verse 54

दुर्वासा उवाच । सौमित्रे गच्छ शीघ्रं त्वं रामाग्रे मां निवेदय । कार्यार्थिनमिदं वाक्यं नान्यथा कर्तुमर्हसि

Durvāsā nói: “Hỡi con của Sumitrā (Saumitre), hãy đi mau và tâu với Rāma về ta. Ta đến vì một việc hệ trọng; với lời thỉnh cầu này, ngươi chớ làm khác đi.”

Verse 55

अगस्त्य उवाच । शापाद्भीतः स सौमित्रिर्द्रुतं गत्वा तयोः पुरः । मुनिं निवेदयामास रामाग्रे दर्शनार्थिनम् । दुर्वाससं तपोराशिमत्रिनन्दनमागतम्

Agastya nói: Sợ lời nguyền, Saumitri (Lakṣmaṇa) vội đến trước mặt hai vị (Rāma và Kāla), rồi tâu với Rāma rằng hiền thánh Durvāsā—con của Atri, kho tàng khổ hạnh—đã đến, xin được yết kiến.

Verse 56

रामोऽपि कालमामंत्र्य प्रस्थाप्य च बहिर्ययौ । दृष्ट्वा मुनिं तं प्रणतः संभोज्य प्रभुरादरात्

Rāma cũng xin phép Kāla rồi tiễn đi, sau đó bước ra ngoài. Thấy vị hiền thánh, Đức Chúa cúi mình đảnh lễ và với lòng tôn kính đã tiếp đãi ngài bằng lễ nghi hiếu khách.

Verse 57

दुर्वाससं मुनिवरं प्रस्थाप्य स्वयमादरात् । सत्यभंगभयाद्वीरो लक्ष्मणं त्यक्तवांस्तदा

Sau khi tự tay cung kính tiễn bậc đại hiền Durvāsā, người anh hùng Rāma—vì sợ phạm lời chân thật—liền đành rời bỏ Lakṣmaṇa khi ấy.

Verse 58

लक्ष्मणोऽपि तदा वीरः कुर्वन्नवितथं वचः । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य सुमतिः सरयूतीरमाययौ

Bấy giờ Lakṣmaṇa cũng vậy—vị anh hùng, lòng dạ cao quý—để lời của người anh cả không hề sai chạy, đã đi đến bờ sông Sarayū.

Verse 59

तत्र गत्वाथ च स्नात्वा ध्यानमास्थाय सत्वरम् । चिदात्मनि मनः शान्तं संगम्यावस्थितस्तदा

Đến nơi, ngài tắm gội rồi mau chóng an trú thiền định. Tâm đã lắng yên, hợp nhất với Chân Ngã của thức biết, ngài đứng vững an lập tại đó.

Verse 60

ततः प्रादुरभूत्तत्र सहस्रफणमण्डितः । शेषश्चक्षुःश्रवाः श्रेष्ठः क्षितिं भित्त्वा सहस्रधा । सुरलोकात्सुरेन्द्रोऽपि समागादमरैः सह

Rồi tại đó hiện ra Śeṣa, được trang nghiêm bởi vành một ngàn mũ rắn, bậc tối thắng nổi danh là “mắt và tai” (thấy nghe khắp). Ngài phá đất vọt lên, như xé mặt địa cầu thành ngàn lối. Từ cõi trời, Thiên chủ Indra cũng đến cùng chư thiên bất tử.

Verse 61

ततः शेषात्मतां यातं लक्ष्मणं सत्यसंगरम् । उवाच मधुरं शक्रः सुराणां तत्र पश्यताम्

Bấy giờ, thấy Lakṣmaṇa—đấng đã đạt đến bản thể của Śeṣa, kiên định trong chân thật—Śakra (Indra) cất lời êm dịu, trong khi chư thiên đứng đó chiêm ngưỡng.

Verse 62

इन्द्र उवाच । लक्ष्मणोत्तिष्ठ शीघ्रं त्वमारोह स्वपदं स्वकम् । देवकार्यं कृतं वीर त्वया रिपुनिषूदन

Indra nói: “Hỡi Lakṣmaṇa, hãy mau đứng dậy và lên ngôi vị chính đáng của mình. Ôi dũng sĩ, kẻ diệt thù—nhờ ngươi mà công việc của chư thiên đã được hoàn thành.”

Verse 63

वैष्णवं परमं स्थानं प्राप्नुहि त्वं सनातनम् । भवन्मूर्तिः समायातः शेषोऽपि विलसत्फणः

“Hãy đạt đến cảnh giới Vaiṣṇava tối thượng, vĩnh hằng. Chính hình thể của ngươi đã hiển lộ—Śeṣa tự thân, với những mào rắn rực sáng, xòe rộng.”

Verse 64

सहस्रधा क्षितिं भित्त्वा सहस्रफणमण्डलैः । क्षितेः सहस्रच्छिद्रेषु यस्माद्भित्त्वा समुद्गताः

Với những vòng tròn của ngàn mào rắn, Ngài xé đất ra muôn phần mà trồi lên—bứt phá khỏi ngàn lỗ mở của địa cầu.

Verse 65

फणसाहस्रमणिभिर्दग्धाः शेषस्य सुव्रत । तस्मादेतन्महातीर्थं सरयूतीरगं शुभम् । ख्यातं सहस्रधारेति भविष्यति न संशयः

Hỡi bậc giữ giới hạnh thanh cao, tại nơi đây những viên ngọc trên ngàn mào rắn của Śeṣa đã bị nung cháy; vì thế, đại thánh địa cát tường này bên bờ sông Sarayū chắc chắn sẽ được xưng tụng là “Sahasradhārā” — “ngàn dòng chảy”, không nghi ngờ gì.

Verse 66

एतत्क्षेत्रप्रमाणं तु धनुषां पञ्चविंशतिः । अत्र स्नानेन दानेन श्राद्धेन श्रद्धयान्वितः । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं व्रजेन्नरः

Phạm vi của thánh địa (kṣetra) này dài hai mươi lăm dhanuṣ. Người nào với lòng tín thành tắm tại đây, bố thí và cử hành śrāddha thì tâm được thanh tịnh khỏi mọi tội lỗi và đi đến cõi của Viṣṇu.

Verse 67

अत्र स्नातो नरो धीमाञ्छेषं संपूज्य चाव्ययम् । तीर्थं संपूज्य विधिवद्विष्णुलोकमवाप्नुयात्

Bậc trí, sau khi tắm tại đây, nên thờ phụng Śeṣa bất hoại; và kính lễ chính tīrtha này đúng theo nghi thức, thì sẽ đạt đến cõi của Viṣṇu.

Verse 68

तस्मादत्र प्रकर्तव्यं स्नानं विधिपुरःसरम् । शेषरूपाहिवद्ध्येयाः पूज्या विप्रा विशेषतः

Vì vậy, nhất định phải tắm tại đây, có sự chuẩn bị và giữ đúng phép tắc. Hãy quán niệm rắn thiêng mang hình Śeṣa, và đặc biệt kính trọng, cúng dường các brāhmaṇa.

Verse 69

स्वर्णं चान्नं च वासांसि देयानि श्रद्धयान्वितैः । स्नानं दानं हरेः पूजा सर्वमक्षयतां व्रजेत्

Những người có lòng tin nên bố thí vàng, thực phẩm và y phục. Tắm gội, bố thí và thờ phụng Hari—tất cả đều trở thành công đức bất tận.

Verse 70

तस्मादेतन्महातीर्थं सर्वकामफलप्रदम् । क्षितौ भविष्यति सदा नात्र कार्या विचारणा

Vì thế, đại tīrtha này, ban cho quả báo của mọi ước nguyện, sẽ mãi hiện hữu trên mặt đất; ở đây không cần nghi ngờ hay do dự gì nữa.

Verse 71

श्रावणे शुद्धपक्षस्य या तिथिः पञ्चमी भवेत् । तस्यामत्र प्रकर्तव्यो नागानुद्दिश्य यत्नतः

Vào tháng Śrāvaṇa, trong nửa tháng sáng, đến ngày trăng thứ năm (pañcamī), tại nơi này phải cẩn trọng làm nghi lễ hướng về các Nāga.

Verse 72

उत्सवो विपुलः सद्भिः शेषपूजापुरःसरम् । उत्सवे तु कृते तत्र तीर्थे महति मानवैः

Bậc hiền thiện nên tổ chức một lễ hội lớn, lấy việc thờ phụng Śeṣa làm trọng tâm. Khi lễ hội ấy được con người cử hành tại đại thánh địa (tīrtha) ấy…

Verse 73

सन्तोष्य च द्विजान्भक्त्या नागपूजापुरस्सरम् । सन्तुष्टाः फणिनः सर्वे पीडयन्ति न मानुषान्

Lại nữa, với lòng sùng kính làm hài lòng các bậc dvija (Bà-la-môn), cùng với việc thờ Nāga; khi các loài rắn đội mũ (phaṇin) đều mãn nguyện, chúng không còn quấy nhiễu loài người.

Verse 74

वैशाखमासे ये स्नानं कुर्वंत्यत्र समाहिताः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

Những ai trong tháng Vaiśākha, với tâm chuyên nhất, tắm gội tại đây, thì không còn phải trở lại (tái sinh), dẫu trải qua hàng trăm ức kiếp (kalpa).

Verse 75

तस्मादत्र प्रकर्तव्यं माधवे यत्नतो नरैः । स्नानं दानं हरिः पूज्यो ब्राह्मणाश्च विशेषतः । तीर्थे कृतेऽत्र मनुजैः सर्वकामफलप्रदः

Vì thế, trong tháng Mādhava (Vaiśākha), mọi người phải siêng năng thực hành tại đây: tắm gội thiêng liêng và bố thí; nên thờ phụng Hari, và đặc biệt tôn kính các Bà-la-môn. Khi các việc ấy được làm tại tīrtha này, nó ban quả báo cho mọi điều mong cầu của con người.

Verse 76

विष्णुमुद्दिश्य यो दद्यात्सालंकारां पयस्विनीम् । सवत्सामत्र सत्तीर्थे सत्पात्राय द्विजन्मने

Ai, dâng hiến về Viṣṇu, tại thánh địa tīrtha tối thắng này mà bố thí một con bò cho sữa được trang sức, cùng với bê con, cho vị Bà-la-môn xứng đáng thọ nhận—

Verse 77

तस्य वासो भवेन्नित्य विष्णुलोके सनातने । अक्षयं स्वर्गमाप्नोति तीर्थ स्नानेन मानवः

Người ấy sẽ có chỗ ở vĩnh hằng trong cõi Viṣṇu bất diệt. Nhờ tắm gội tại tīrtha, con người đạt được cõi trời bất hoại, không suy tàn.

Verse 78

अत्र पूज्यौ विशेषेण नरैः श्रद्धासमन्वितः । वैशाखे मास्यलंकारैर्वस्त्रैश्च द्विजदंपती

Tại đây, với lòng tin kính, mọi người nên đặc biệt tôn kính một đôi vợ chồng Bà-la-môn trong tháng Vaiśākha, bằng đồ trang sức và y phục.

Verse 79

लक्ष्मीनारायणप्रीत्यै लक्ष्मीप्रात्यै विशेषतः । वैशाखे मासि तीर्थानि पृथिवीसंस्थितानि वै

Vì niềm hoan hỷ của Lakṣmī-Nārāyaṇa—và đặc biệt vì Lakṣmī—trong tháng Vaiśākha, mọi tīrtha hiện hữu trên mặt đất đều hiển lộ linh lực.

Verse 80

सर्वाण्यपि च संगत्य स्थास्यंत्यत्र न संशयः । तस्मादत्र विशेषेण वैशाखे स्नानतो नृणाम् । सर्वतीर्थावगाहस्य भविष्यति फलं महत्

Mọi tīrtha đều hội tụ và an trụ tại đây—điều ấy không nghi ngờ. Vì vậy, đặc biệt trong tháng Vaiśākha, tắm gội tại đây đem lại quả báo lớn, như đã tắm trong tất cả các tīrtha.

Verse 81

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा मुनिराजेंद्रो लक्ष्मणं सुरसं गतम् । शेषं संस्थाप्य तत्तीर्थे भूभारहरणक्षमम् । लक्ष्मणं यानमारोप्य प्रतस्थे दिवमादरात्

Agastya nói: Nói xong như vậy, bậc tối thượng trong hàng hiền triết đã an vị Śeṣa tại thánh địa ấy—Śeṣa có năng lực gỡ bỏ gánh nặng của địa cầu. Rồi đặt Lakṣmaṇa lên cỗ xe thiên giới, ngài cung kính lên đường về cõi trời.

Verse 82

तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातिं परमां ययौ । वैशाखे मासि तीर्थस्य माहात्म्यं परमं स्मृतम्

Từ thời điểm ấy trở đi, thánh địa ấy đạt danh tiếng tối thượng. Vào tháng Vaiśākha, công đức và uy lực (māhātmya) của thánh địa này được ghi nhớ là đặc biệt thù thắng.

Verse 83

पञ्चम्यामपि शुक्लायां श्रावणस्य विशेषतः । अन्यदा पर्वणि श्रेष्ठं विशेषं स्नानमाचरेत् । सहस्रधारातीर्थे च नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

Đặc biệt vào ngày mồng năm sáng (śukla pañcamī) của tháng Śrāvaṇa, và cũng vào các ngày lễ hội thù thắng khác (parvan), nên thực hành nghi thức tắm gội đặc biệt. Và tại Sahasradhārā Tīrtha, con người có thể đạt đến cõi trời.

Verse 84

विधिवदिह हि धीमान्स्नानदानानि तीर्थे नरवर इह शक्त्या यः करोत्यादरेण । स इह विपुलभोगान्निर्मलात्मा च भक्त्या भजति भुजगशायिश्रीपतेरात्मनैक्यम्

Quả thật, người hiền trí và bậc thượng nhân nào, tại thánh địa này, theo đúng pháp nghi mà thực hành tắm gội và bố thí—tùy theo khả năng và với lòng cung kính—thì trong đời này hưởng phúc lạc dồi dào. Lại nữa, khi tâm hồn được thanh tịnh, nhờ lòng sùng kính, người ấy đạt sự hợp nhất với Śrīpati, Đấng Chúa tôn quý an nằm trên mình rắn thiêng.