Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 32

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा तीर्थमाहात्म्यं लोमशो मुनिसत्तमः । अन्तर्दधे मुनिश्रेष्ठः स्तुवंस्तीर्थगुणान्मुदा

Transliteration

agastya uvāca | ityuktvā tīrthamāhātmyaṃ lomaśo munisattamaḥ | antardadhe muniśreṣṭhaḥ stuvaṃstīrthaguṇānmudā

Translation

Agastya nói: Nói xong về đại công đức của thánh địa (tīrtha) ấy, Lomaśa—bậc tối thượng trong các hiền triết—liền ẩn mất khỏi tầm mắt, hoan hỷ tán dương các đức tính của bến thiêng đó.

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: कर्ता (Speaker)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: वाक्यचिह्न (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक निपात (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: √वच् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having said)

• तीर्थमाहात्म्यम्: the greatness of the sacred ford
• तीर्थमाहात्म्यम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तीर्थस्य माहात्म्यम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• लोमशः: Lomaśa
• लोमशः: कर्ता (Agent)
• Type: Noun
• Root: लोमश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुनिसत्तमः: the best of sages
• मुनिसत्तमः: कर्ता (Agent)
• Type: Noun
• Root: मुनि + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुनीनां सत्तमः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; लोमशस्य विशेषण

• अन्तर्दधे: disappeared
• अन्तर्दधे: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: अन्तर् + √धा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: अन्तर्

• मुनिश्रेष्ठः: the foremost sage
• मुनिश्रेष्ठः: कर्ता (Agent)
• Type: Noun
• Root: मुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुनीनां श्रेष्ठः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषण

• स्तुवन्: praising
• स्तुवन्: कर्ता (Agent; concomitant action)
• Type: Adjective
• Root: √स्तु (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि

• तीर्थगुणान्: the virtues of the tīrtha
• तीर्थगुणान्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तीर्थस्य गुणाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• मुदा: with joy
• मुदा: करण (Manner/Means)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

Speaker

Agastya

Skanda Dialogue

Listener: (addressed) vipra/brāhmaṇa interlocutor within Ayodhyāmāhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: On the Sarayū bank, Lomāśa finishes praising the tīrtha’s virtues; as Agastya listens, the sage becomes subtle and vanishes, leaving a luminous afterglow over the river.

Characters & Entities

• Agastya
• Lomaśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred knowledge is transmitted through realized sages; praising and remembering a tirtha’s virtues is itself a devotional act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediately preceding discourse concerns Ṛṇamocana Tīrtha in Ayodhyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite here; it closes the instruction by marking the completion of Lomaśa’s teaching.