Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 9

Devanagari script

देवा ऊचुः । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन माहात्म्यं कमलासन । अस्य कुण्डस्य सकलं खातस्य विमलत्विषः

Transliteration

devā ūcuḥ | bhagavanbrūhi tattvena māhātmyaṃ kamalāsana | asya kuṇḍasya sakalaṃ khātasya vimalatviṣaḥ

Translation

Chư thiên thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, bạch Đấng ngự tòa sen (Brahmā), xin nói cho chúng con biết đúng như thật toàn thể uy đức của hồ này—kuṇḍa được đào nên, rạng ngời vẻ trong sạch không tì vết.”

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• ब्रूहि: tell (please)
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तत्त्वेन: in truth, truly
• तत्त्वेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; भाववाचक

• माहात्म्यम्: the greatness (glory)
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• कमल-आसन: O lotus-seated one
• कमल-आसन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कमल (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी: ‘कमलस्य आसनम्’ = ‘lotus-seat’)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम

• कुण्डस्य: of the pond
• कुण्डस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• सकलम्: entire, complete
• सकलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (माहात्म्यम्/वर्ण्य-वस्तु)

• खातस्य: of (it) having been dug
• खातस्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √खन् (धातु) + क्त (कृदन्त; ‘खात’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle)

• विमल-त्विषः: of pure radiance
• विमल-त्विषः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक) + त्विष् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कर्मधारय/षष्ठी: ‘विमला त्विष् यस्य तत्’)

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kuṇḍa (excavated; unnamed in excerpt)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā (kamalāsana)

Visual Art Cues

Scene: A close tableau: devas in añjali addressing Brahmā ‘kamalāsana’; the kuṇḍa glows in the background, suggesting its spotless splendor as the subject of inquiry.

Characters & Entities

• Devas
• Brahmā (Kamalāsana)
• Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is learned through humble inquiry—asking for tattva (truth) about a tīrtha’s māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The “kuṇḍa” in Ayodhyā whose radiance and purifying power prompt the gods’ question.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual; the verse emphasizes seeking authentic instruction (tattvena) about the tīrtha.