Home›Skanda Purana›Vishnu Khanda›Ayodhya Mahatmya›Adhyaya 2›Shloka 65
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 65

Devanagari script

फणसाहस्रमणिभिर्दग्धाः शेषस्य सुव्रत । तस्मादेतन्महातीर्थं सरयूतीरगं शुभम् । ख्यातं सहस्रधारेति भविष्यति न संशयः

Transliteration

phaṇasāhasramaṇibhirdagdhāḥ śeṣasya suvrata | tasmādetanmahātīrthaṃ sarayūtīragaṃ śubham | khyātaṃ sahasradhāreti bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Translation

Hỡi bậc giữ giới hạnh thanh cao, tại nơi đây những viên ngọc trên ngàn mào rắn của Śeṣa đã bị nung cháy; vì thế, đại thánh địa cát tường này bên bờ sông Sarayū chắc chắn sẽ được xưng tụng là “Sahasradhārā” — “ngàn dòng chảy”, không nghi ngờ gì.

Word by Word
phaṇa-sāhasra-maṇibhiḥby the jewels of the thousand hoods
phaṇa-sāhasra-maṇibhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootphaṇa (प्रातिपदिक) + sāhasra (प्रातिपदिक) + maṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (साहस्रस्य फणानां मणयः)
dagdhāḥburnt
dagdhāḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootdah (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
śeṣasyaof Śeṣa
śeṣasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
suvrataO virtuous one
suvrata:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsu-vrata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारयः (सु + व्रत)
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (हेतौ/तस्मात् = therefore)
etatthis
etat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (महातीर्थम् इति)
mahā-tīrthamgreat sacred ford/place of pilgrimage
mahā-tīrtham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः
sarayū-tīra-gamsituated on the bank of the Sarayū
sarayū-tīra-gam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarayū (प्रातिपदिक) + tīra (प्रातिपदिक) + ga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (सरयूतीरं गच्छति/स्थितम्)
śubhamauspicious
śubham:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
khyātam(will be) known/called
khyātam:
Karta (Subject-complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootkhyā (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम्
sahasra-dhārāSahasradhārā ("thousand streams")
sahasra-dhārā:
Samjna (Name/संज्ञा)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक) + dhārā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामरूपेण (इति)
itithus
iti:
Vacana-paryavasana (Quotation/इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-उक्त्यर्थे (quotation marker)
bhaviṣyatiwill be
bhaviṣyati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
nanot
na:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
saṃśayaḥdoubt
saṃśayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa–Ayodhyāmāhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sahasradhārā

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: On Sarayū’s auspicious bank, the ground bears many outlets like a thousand channels; Śeṣa’s hood-jewels appear heat-scorched, leaving a luminous trace; sages/locals recognize and name the place Sahasradhārā.

Characters & Entities
Ś
Śeṣa
S
Sarayū
S
Sahasradhārā (tīrtha)

FAQs

Sacred places become powerful through divine events; remembering their origin deepens faith in tīrtha-māhātmya.

Sahasradhārā, a mahātīrtha on the Sarayū riverbank in Ayodhyā.

No direct ritual is prescribed here; the verse primarily establishes the tīrtha’s name and sanctity.

←Previous Verse
Next Verse→