Adhyaya 59

Verse 1

शौनक उवाच । अत्यद्भुतमिदं सूत गुप्तक्षेत्रस्य पावनम् । महन्माहात्म्यमतुलं कीर्तितं हर्षवर्धनम्

Śaunaka nói: Thật kỳ diệu thay, hỡi Sūta—oai lực thanh tịnh của Guptakṣetra. Một māhātmya rộng lớn, vô song đã được tuyên thuyết, làm tăng trưởng niềm hỷ lạc.

Verse 2

पुनर्यत्सिद्धलिंगस्य पूर्वं माहात्म्यकीर्तने । इत्युक्तं यत्प्रसादेन सिद्धमातुस्तु सेत्स्यति

Lại nữa—điều đã nói trước đây trong lời tuyên thuyết māhātmya của Siddhaliṅga: rằng nhờ ân điển của Đấng ấy, Siddhamātā (Đức Mẫu tôn kính) nhất định sẽ được viên mãn.

Verse 3

विजयोनाम पुण्यात्मा साहाय्याच्चंडिलस्य च । को न्वसौ चंडिलोनाम विजयोनाम कस्तथा

Vijaya, bậc thiện tâm, đã trở thành người trợ giúp cho Caṇḍila. Vậy Caṇḍila ấy là ai, và Vijaya, người có đức hạnh ấy, là ai mà đã giúp đỡ Caṇḍila?

Verse 4

कथं च प्राप्तवान्सिद्धिं सिद्धमातुः प्रसादतः । एतदाचक्ष्व तत्त्वेन श्रोतुं कौतूहलं हि नः

Vậy người ấy đã đạt được thành tựu tâm linh nhờ ân phúc của Siddhamātā như thế nào? Xin hãy nói đúng sự thật, vì chúng tôi khát khao được nghe.

Verse 5

सतां चरित्रश्रवणे कौतुकं कस्य नो भवेत् । उग्रश्रवा उवाच । साधु पृष्टमिदं विप्रा दूरांतरितमप्युत

Ai lại không háo hức khi nghe chuyện đời của bậc hiền thiện? Ugraśravā nói: Các vị Bà-la-môn hỏi thật hay—dẫu việc ấy đã cách xa trong thời quá khứ.

Verse 6

श्रुता द्वैपायनमुखात्कथां वक्ष्यामि चात्र वः । पुरा द्रुपदराजस्य पुत्रीमासाद्य पांडवाः

Tại đây, tôi sẽ thuật lại cho các vị câu chuyện tôi đã nghe chính từ Dvaipāyana. Thuở xưa, các Pāṇḍava đã đoạt được công chúa, con gái vua Drupada.

Verse 7

धृतराष्ट्रमते पश्चादिंद्रप्रस्थं न्यवेशयन् । रक्षिता वासुदेवेन कदाचित्तत्र पांडवाः

Về sau, theo ý định của Dhṛtarāṣṭra, họ an cư tại Indraprastha. Ở đó, vào một dịp, các Pāṇḍava được Vāsudeva che chở.

Verse 8

उपविष्टाः सभामध्ये कथाश्चक्रुः पृथग्विधाः । देवर्षिपितृभूतानां राज्ञां चापि प्रकीर्तने

Ngồi giữa hội đường, họ bàn luận đủ điều—kể lại công hạnh của các thánh hiền trên trời, các bậc tổ tiên, các loài linh thể, và cả các bậc quân vương.

Verse 9

क्रियमाणेऽथ तत्रागाद्भीमपुत्रो घटोत्कचः । तं दृष्ट्वा भ्रातरः पंच वासुदेवश्च वीर्यवान्

Trong lúc việc ấy đang diễn ra, con trai của Bhīma là Ghaṭotkaca đến nơi đó. Thấy chàng, năm anh em cùng Vāsudeva dũng mãnh cũng đứng dậy để tỏ lòng kính trọng.

Verse 10

उत्थाय सहसा पीठादालिलिंगुर्मुदा युताः । स च तान्प्रणतः प्रह्वो ववंदे भीमनंदनः

Họ lập tức đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ôm chàng trong niềm hoan hỷ. Còn con trai của Bhīma thì cúi mình khiêm cung, đảnh lễ các vị ấy.

Verse 11

साशिषं च ततो राज्ञा स्वोत्संग उपवेशितः । आघ्राय स्नेहतो मूर्ध्नि प्रोक्तश्च जनसंसदि

Rồi nhà vua ban phúc và đặt chàng ngồi trên đùi mình. Ngài âu yếm hôn (ngửi) đỉnh đầu chàng và cất lời trước hội chúng.

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । कुत आगम्यते पुत्र क्व चायं विहृतस्त्वया । कालः क्वचित्सुखं राज्यं कुरुषे मातुलं तव

Yudhiṣṭhira nói: “Con ơi, con từ đâu đến, và con đã lang du nơi nào? Con có được an vui đôi chút, và có phụng sự vương quốc của cậu (bên mẹ) con cho chu toàn chăng?”

Verse 13

कश्चिद्देवेषु विप्रेषु गोषु साधुषु सर्वदा । हैडंबे नापकुरुषे प्रियमेतद्धरेश्च नः

Nguyện cho không ai bao giờ làm hại chư thiên, các bà-la-môn, bò cái và các bậc sādhus. Điều ấy là điều Haidamba yêu quý, và cũng là điều Đức Chúa của chúng ta—Dharmarāja—hằng quý trọng.

Verse 14

हेडंबस्य वनं सर्वं तस्य ये सैन्यराक्षसाः । पाल्यमानास्त्वया साधो वर्धंते जनक्षेमकाः

Toàn bộ khu rừng của Heḍamba và các rākṣasa làm quân lính của ông—khi được ngài che chở, hỡi bậc hiền thiện—đều hưng thịnh, trở thành những kẻ đem an lạc cho muôn dân.

Verse 15

कच्चिन्नंदति ते माता भृशं नः प्रियकारिणी । कन्यैव या पुरा भीमं त्यक्त्वा मानं पतिं श्रिता

Mẹ của ngài có thật đang hoan hỷ chăng—người đã hết lòng làm điều lợi cho chúng tôi—người thuở còn là thiếu nữ đã khước từ Bhīma và nương theo một bậc phu quân đáng tôn kính?

Verse 16

इति पृष्टो धर्मराज्ञा स्मयन्हैडंबिरब्रवीत् । हते तस्मिन्दुराचारे मातुलेऽस्मि नियोजितः

Được Dharmarāja hỏi như vậy, Haidambī mỉm cười đáp: “Sau khi người cậu bên ngoại gian ác ấy bị giết, ta được cử giao phó trách nhiệm.”

Verse 17

तद्राज्यं शासने स्थाप्य दुष्टान्निघ्नंश्चराम्यहम् । माता कुशलिनी देवी तपो दिव्यमुपाश्रिता

Sau khi đặt vương quốc ấy vào nền trị vì đúng phép, ta đi đây đó để hàng phục kẻ ác. Mẹ ta—bậc phu nhân cao quý—vẫn an lành và đã nương tựa vào khổ hạnh thiêng liêng.

Verse 18

मामुवाच सदा पुत्र पितॄणां भक्तिकृद्भव । सोऽहं मातुर्वचः श्रुत्वा मेरुपादात्समागतः

Bà luôn dặn ta: “Con ơi, hãy là người một lòng sùng kính các Pitṛ (tổ tiên).” Vì nghe lời mẹ, nên ta đã từ chân núi Meru mà đến đây.

Verse 19

प्रणामायैव भवतां भक्तिप्रह्वेण चेतसा । आत्मानं च महत्यर्थे कस्मिंश्चित्तु नियोजितम् । भवद्भिरहमिच्छामि फलं यस्मादिदं महत्

Con cúi đầu đảnh lễ chư vị với tâm ý khiêm nhu trong lòng sùng kính. Con mong được biết đại quả phúc nào phát sinh từ việc chư vị đã dấn thân vào một đại sự như thế.

Verse 20

यदाज्ञापालनं पुत्रः पितॄणां सर्वदा चरेत् । अथोर्द्ध्वलोकान्स जयेदिह जायेत कीर्तिमान्

Khi người con trai luôn vâng theo và hoàn thành lời dạy, mệnh lệnh của tổ tiên, thì người ấy chinh phục các cõi cao; và ngay tại đời này cũng sống với danh tiếng rạng ngời.

Verse 21

सूत उवाच । इत्युक्तवंतं तं राजा परिरभ्य पुनःपुनः । उवाच धर्मराट् पुत्रमानंदाश्रुः सगद्गदम्

Sūta nói: Nghe nói vậy, nhà vua ôm chầm lấy chàng hết lần này đến lần khác. Rồi Dharmarāja cất lời với người con, giọng nghẹn lại vì hoan hỷ, nước mắt phúc lạc tuôn rơi.

Verse 22

त्वमेव नो भक्तिकारी सहायश्चापि वर्तसे

Chỉ riêng con là người thay chúng ta biểu lộ lòng sùng kính, và cũng chính con đứng làm bậc trợ duyên cho chúng ta.

Verse 23

एतदर्थं च हैडंबे पुत्रानिच्छंति साधवः । इहामुत्र तारयंते तादृशाश्चापि पुत्रकाः

Vì chính lẽ ấy, hỡi Haiḍamba, bậc hiền thiện hằng mong có con trai: những người con như vậy là bậc cứu độ, đưa đến giải thoát cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 24

अवश्यं यादृशी माता तादृशस्तनयो भवेत् । माता च ते भक्तिमती दृढं नस्त्वं च तादृशः

Quả thật, mẹ thế nào thì con trai cũng trở nên như thế. Mẹ của ngươi có lòng sùng kính kiên cố; vì vậy, ngươi chắc chắn cũng mang bản tính ấy.

Verse 25

अहो सुदुष्करं देवी कुरुते मे प्रिया वधूः । या भर्तृश्रियमुल्लंघ्य तप एव समाश्रिता

Ôi thay! Người vợ yêu dấu của ta, bậc phu nhân cao quý ấy, đang làm điều vô cùng khó nhọc: vượt qua cả vinh hoa và tiện nghi từ phú quý của chồng, nàng chỉ nương tựa nơi khổ hạnh.

Verse 26

नूनं कामेन भोगैर्वा कृत्यं वध्वा न मे मनाक् । या पुत्रसुखमन्वीक्ष्य परलोकार्थमाश्रिता

Quả thật, vợ ta không hề bận lòng dù chỉ một chút về dục vọng hay khoái lạc. Dẫu nhìn thấy niềm vui có con trai, nàng vẫn chọn con đường hướng đến lợi ích của đời sau.

Verse 27

दुष्कुलीनापि या भक्ता सूतेऽपत्यं च भक्तिमत् । कुलीनमेव तन्मन्ये ममेदं मतमुत्तमम्

Dẫu một người nữ thuộc dòng dõi thấp, nếu nàng có lòng sùng kính và sinh ra con cái cũng sùng kính, ta xem chính gia tộc ấy là thật sự cao quý—đó là niềm xác tín tối thượng của ta.

Verse 28

एवं बहूनि वाक्यानि तानि तानि वदन्नृपः । धर्मराजः समाभाष्य केशवं वाक्यमब्रवीत्

Nói nhiều lời như thế, vua Dharmarāja liền ngỏ lời với Keśava và lại nói tiếp.

Verse 29

पुंडरीकाक्ष जानासि यथा भीमादभूदयम् । जातमात्रस्तु यश्चासीद्यौवनस्थो महाबलः

Ô Đấng mắt như hoa sen, Ngài biết rõ người này sinh từ Bhīma thế nào—vừa mới chào đời đã hiện thân ở tuổi thanh xuân, mang sức mạnh lớn lao.

Verse 30

अष्टानां देवयोनीनां यतो जन्म च यौवनम् । सद्य एव भवेत्तस्मात्सद्योऽस्यासीच्च यौवनम्

Vì trong tám loại thai tạng của chư thiên, sinh ra và tuổi trẻ phát hiện ngay tức khắc; bởi vậy nơi người ấy cũng vậy, tuổi thanh xuân đã có ngay lập tức.

Verse 31

तदस्योचितदारार्थे सदा चिंतास्ति कृष्ण मे । उचितं बत हैडंबेः क्व कलत्रं करोम्यहम्

Vì thế, ô Kṛṣṇa, lòng ta luôn canh cánh việc tìm một người vợ xứng hợp cho chàng. Quả thật, đối với Haiḍamba, ta sẽ lấy đâu ra một tân nương tương xứng?

Verse 32

तद्भवान्कृष्णसर्वज्ञ त्रिलोकीमपि वेत्सि च । हैडंबेरुचिता दारान्वक्तुमर्हसि यादव

Vậy nên, ô Kṛṣṇa, bậc toàn tri, đấng thấu suốt cả ba cõi, hỡi Yādava—xin hãy nói cho ta biết ai là những người vợ xứng hợp với Haiḍamba.

Verse 33

सूत उवाच । एवमुक्तो धर्मराज्ञा क्षणं ध्यात्वा जनार्दनः । धर्मराजमिदं वाक्यं पदांतरितमब्रवीत्

Sūta nói: Được Dharmarāja thưa hỏi như vậy, Janārdana trầm ngâm trong chốc lát, rồi đáp lại Dharmarāja bằng những lời cân nhắc thấu đáo.

Verse 34

अस्ति राजन्प्रवक्ष्यामि दारानस्योचितां शुभाम् । सांप्रतं संस्थिता रम्ये प्राग्ज्योतिषपुरे वरे

Tâu Đại vương, thần xin thưa: có một tân nương cát tường, xứng hợp với chàng. Hiện nay nàng đang cư ngụ tại thành Prāgjyotiṣa mỹ lệ và tối thắng.

Verse 35

सा च पुत्री मुरोः पार्थ दैत्यस्याद्भुतकर्मणः । योऽसौ नरकदैत्यस्य प्राणतुल्यः सखाऽभवत्

Và nàng ấy là ái nữ của Mura, hỡi Pārtha—một Dānava có công hạnh kỳ diệu, kẻ từng là bạn hữu thân thiết như sinh mệnh của ác ma Naraka.

Verse 36

स च मे निहतो घोरः पाशदुर्गसमन्वितः । नरकश्च दुराचारस्त्वमेतद्वेत्सि सर्वशः

Kẻ đáng sợ ấy đã bị ta diệt, dẫu có dây thòng lọng và thành lũy kiên cố hộ vệ; còn Naraka cũng là kẻ ác hạnh—ngươi vốn biết tường tận mọi điều này.

Verse 37

ततो हते मुरौ दैत्ये मया तस्य सुताव्रजत् । योद्धुं मामतिवीर्यत्वाद्घोरा कामकटंकटा

Sau khi ta giết quỷ Mura, ái nữ của hắn liền bước ra, vì sức dũng mãnh phi thường mà đến giao chiến với ta—Kāmakaṭaṅkaṭā đáng khiếp sợ.

Verse 38

तां ततोऽहं महायुद्धे खड्गखेटकधारिणीम् । अयोधयं महाबाणैः सुशार्ङ्गधनुषश्च्युतैः

Rồi trong đại chiến ấy, ta giao đấu với nàng—kẻ cầm gươm và khiên—bằng những mũi tên hùng lực bắn ra từ cung Śārṅga tuyệt hảo của ta.

Verse 39

खड्गेन चिच्छेद बाणान्मम सा च मुरोः सुता । समागम्य च खड्गेन गरुडं मूर्ध्न्यताडयत्

Con gái của Mura đã chém đứt những mũi tên của ta bằng kiếm; và khi lại gần, nàng đã đánh vào đầu Garuda bằng thanh kiếm đó.

Verse 40

स च मोहसमाविष्टो गरुडोऽभूदचेतनः । ततस्तस्या वधार्थाय मया चक्रं समुद्यतम्

Garuda, bị ảo giác chế ngự, đã bất tỉnh. Sau đó, để tiêu diệt nàng, ta đã nâng chiếc đĩa thần lên.

Verse 41

चक्रं समुद्यतं दृष्ट्वा मया तस्मिन्रणाजिरे । कामाख्या नाम मां देवी पुरः स्थित्वा वचोऽब्रवीत्

Thấy ta nâng chiếc đĩa thần trên chiến trường đó, Nữ thần tên là Kāmākhyā đã đứng trước mặt ta và nói những lời này.

Verse 42

नैनां हंतुं भवानर्हो रक्षैतां पुरुषोत्तम । अजेयत्वं मया ह्यस्या दत्तं खड्गं च खेटकम्

“Ngài không nên giết nàng, hỡi Puruṣottama; hãy bảo vệ nàng. Vì ta đã ban cho nàng sự bất khả chiến bại, cùng một thanh kiếm và một tấm khiên.”

Verse 43

बुद्धिरप्रतिमा चापि शक्तिश्च परमा रणे । ततस्त्वया त्रिरात्रेऽपि न जितासीन्मुरोः सुता

“Trí tuệ của nàng là vô song, và sức mạnh trong chiến trận là tối thượng. Do đó, dù đã ba đêm, ngài vẫn không thể chinh phục được con gái của Mura.”

Verse 44

एवमुक्ते तदा देवीं वचनं चाहमब्रवम् । अयमेष निवृत्तोऽस्मि वारयैनां च त्वं शुभे

Khi nàng nói như vậy xong, ta liền thưa với Nữ Thần: “Nay ta xin rút lui khỏi cuộc chiến. Ôi bậc cát tường, xin Người cũng hãy ngăn nàng lại.”

Verse 45

ततश्चालिंग्य तां भक्तां कामाख्या वाक्यमब्रवीत् । भद्रे रणान्निवर्तस्व नायं हंतुं कथंचन

Bấy giờ Kāmakhyā ôm lấy người phụ nữ mộ đạo ấy và phán: “Ôi hiền nương, hãy lui khỏi chiến địa. Người này tuyệt nhiên không thể bị giết bằng bất cứ cách nào.”

Verse 46

शक्यः केनापि समरे माधवो रणदुर्जयः । नाभूदस्ति भविष्यो वा य एनं संयुगे जयेत्

Mādhava, bậc bất khả chiến bại nơi chiến trận, không ai có thể khuất phục trong giao tranh. Chưa từng có, hiện không có, và mai sau cũng sẽ không có ai thắng được Ngài trong chiến đấu.

Verse 47

अपि वा त्र्यंबकः पुत्रि नैनं शक्तः कुतोऽन्यकः । तस्मादेनं नमस्कृत्य भाविनं श्वशुरं शुभे

Dẫu chính Tryambaka (Śiva), hỡi ái nữ, cũng không thể khuất phục được Ngài—huống chi kẻ khác. Vậy nên, ô bậc cát tường, hãy cúi đầu đảnh lễ Ngài, vì Ngài sẽ là nhạc phụ tương lai của con.

Verse 48

रणादस्मान्निवर्तस्व तवोचितमिदं स्फुटम् । अस्य भ्रातुर्हि भीमस्य स्नुषा त्वं च भविष्यसि

Hãy lui khỏi cuộc chiến này—đó mới là điều rõ ràng hợp với con. Vì con sẽ trở thành nàng dâu của người anh của Ngài, tức Bhīma.

Verse 49

तस्मात्त्वं श्वशुरं भद्रे सम्मानय जनार्दनम् । न च शोकस्त्वया कार्यः पितरं प्रति पंडिते

Vì vậy, hỡi hiền nữ, hãy kính trọng Janārdana như cha chồng của nàng. Và này bậc trí, nàng chớ nên sầu muộn vì phụ thân của mình.

Verse 50

जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुव जन्म मृतस्य च । बहवश्चाऽस्य वेत्तारो वद केनापि वार्यते

Người đã sinh ra thì cái chết ắt phải đến; người đã chết thì sự tái sinh cũng ắt có. Nhiều người biết chân lý ấy—hãy nói cho ta, ai có thể ngăn được?

Verse 51

ऋषींश्च देवांश्च महासुरांश्च त्रैविद्यविद्यान्पुरुषान्नृपांश्च । कान्मृत्युरेको न पतेत काले परावरज्ञोऽत्र न मुह्यते क्वचित्

Các bậc ṛṣi, chư thiên, đại a-tu-la, những người tinh thông tam Veda, người đời và các bậc quân vương—khi thời khắc đến, có ai mà Thần Chết duy nhất ấy không giáng xuống? Kẻ hiểu rõ cao–thấp, trật tự chân thật, thì ở đời này chẳng bao giờ mê lầm.

Verse 52

श्लाघ्य एव हि ते मृत्युः पितुरस्माज्जनार्दृनात् । सर्वपातकनिर्मुक्तो गतोऽसौ धाम वैष्णवम्

Quả thật, cái chết của phụ thân nàng dưới tay Janārdana là điều đáng tán thán: lìa sạch mọi tội lỗi, người đã đến cõi cư ngụ của bậc Vaiṣṇava.

Verse 53

एवं कामाख्यया प्रोक्ता सा च कामकटंकटा । त्यक्त्वा क्रोधं च संवृत्य गात्राणि प्रणता च माम्

Được ta gọi và khuyên bảo bằng danh xưng “Kāmākhyā”, nàng—Kāmakaṭaṃkaṭā—liền bỏ cơn giận, tự trấn tĩnh, thu thúc thân thể, và cúi đầu đảnh lễ ta với lòng tôn kính.

Verse 54

तामहं साशिषं चापि प्रावोचं भरतर्षभ । अस्मिन्नेव पुरे तिष्ठ भगदत्तप्रपूजिता

Hỡi bậc trượng phu ưu tú trong dòng Bharata, ta liền ban lời chúc phúc và nói với nàng: “Hãy ở lại ngay trong thành này, được Bhagadatta tôn kính phụng thờ.”

Verse 55

मया देव्या पृथिव्या च भगदत्तः कृतो नृपः । स ते पूजां बहुविधां करिष्यति स्वसुर्यथा

Nhờ ta cùng Nữ Thần Đất, Bhagadatta đã được lập làm vua. Người ấy sẽ dâng nhiều hình thức phụng thờ cho nàng, như người ta phụng thờ chính nhạc phụ của mình.

Verse 56

वसंती चात्र तं वीरं हैडिंबं पतिमाप्स्यसि । एवमाश्वास्य तां देवीं मौर्वीं चाहं व्यसर्जयम्

“Ở lại nơi đây, nàng sẽ được vị anh hùng Haiḍimba làm phu quân.” An ủi Nữ Thần Maurvī như thế xong, ta liền cho nàng lui đi.

Verse 57

सा स्थिता च पुरे तत्र गतोऽहं शक्रसद्म च । ततो द्वारवतीं प्राप्य त्वया सह समागतः

Nàng ở lại trong thành ấy, còn ta đi đến cung điện của Śakra (Indra). Rồi khi đến Dvāravatī, ta đã gặp ngươi.

Verse 58

एवमेषोचिता दारा हैडंबेर्विद्यते शुभा । कामाख्ये च रणे घोरा या विद्युदिव भासते

Vì thế, người phụ nữ cát tường ấy trở thành hiền thê xứng đáng của Haiḍimba—đáng sợ trong trận chiến ghê gớm tại Kāmākhyā, rực sáng như tia chớp.

Verse 59

न च रूपं वर्णितं मे श्वशुरस्योचितं यतः । साधोर्हि नैतदुचितं सर्वस्त्रीणां प्रवर्णनम्

Ta không miêu tả dung sắc của nàng, vì điều ấy chỉ hợp với cái nhìn của nhạc phụ; quả thật, với bậc hiền thiện, không nên tả tường tận hình dung của mọi người nữ.

Verse 60

पुनरेकश्च समयः कृतस्तं शृणु यस्तया । यो मां निरुत्तरां प्रश्ने कृत्वैव विजयेत्पुमान्

Hãy nghe thêm một điều kiện khác nàng đã đặt ra: người đàn ông nào có thể thắng ta bằng cách khiến ta câm lặng trước một câu hỏi, người ấy sẽ là kẻ chiến thắng.

Verse 61

यो मे प्रतिबलश्चापि स मे भर्ता भविष्यति । एवं च समयं श्रुत्वा बहवो दैत्यराक्षसाः

“Ai ngang sức với ta, người ấy sẽ là phu quân của ta.” Nghe điều kiện ấy, nhiều Dānavas và Rākṣasas liền kéo đến.

Verse 62

तस्या जयार्थमगमंस्तेऽपि जित्वा हतास्तया । यो य एनां गतः पूर्वं न स भूयो न्यवर्तत

Họ kéo đi mong thắng nàng, nhưng dẫu đã thắng kẻ khác, rốt cuộc vẫn bị nàng giết. Ai đã đến gần nàng trước đó thì không còn trở lại nữa.

Verse 63

वह्नेरिव प्रभां दीप्तां पतंगानां समुच्चयः । एवमेतादृशीं मौर्वीं जेतुमुत्सहते यदि

Như bầy thiêu thân dám tưởng có thể khuất phục ánh lửa rực cháy, cũng vậy, ai dám nghĩ sẽ thắng được Maurvī hùng mãnh ấy thì thật là liều lĩnh.

Verse 64

घटोत्कचो महावीर्यो भार्यास्य नियतं भवेत्

Ghaṭotkaca, bậc dũng sĩ đại lực, chắc chắn sẽ trở thành phu quân của nàng.

Verse 65

युधिष्ठिर उवाच । अलं सर्वगुणैस्तस्या यस्यास्त्वेको गुणो महान् । क्रियते किं हि क्षीरेण यदि तद्विषमिश्रितम्

Yudhiṣṭhira nói: «Nhiều đức hạnh nơi nàng có ích gì, nếu chỉ một lỗi lầm lại quá lớn? Sữa làm được gì, nếu đã bị pha lẫn với độc?»

Verse 66

प्राणाधिकं भैमसेनिं कथं केवलसाहसात् । क्षिपेयं तव वाक्यानां शुद्धानां चाथ कोविदम्

Làm sao ta có thể vì sự liều lĩnh nhất thời mà gạt bỏ Bhīmasena—người còn quý hơn sinh mạng? Và làm sao ta có thể khước từ lời của ngài, vốn thanh tịnh và minh triết?

Verse 67

अन्या अपि स्त्रियः संति देशे देशे जनार्दन । बह्व्यस्तासां वरां कांचिद्योषितं वक्तुमर्हसि

Ôi Janārdana, ở khắp các xứ sở đều có những người nữ khác. Trong số họ, ngài nên nêu danh một thiếu nữ ưu tú.

Verse 68

भीम उवाच । सम्यगुक्तं केशवेन वाक्यं बह्वर्थमुत्तमम् । राज्ञा पुनः स्नेहवशाद्यदुक्तं तन्न भाति मे

Bhīma nói: «Keśava đã nói đúng; lời ngài thật cao quý và hàm chứa nhiều ý nghĩa. Nhưng điều nhà vua nói vì tình thương thì không hợp lòng ta.»

Verse 69

कार्ये दुःसाध्य एव स्यात्क्षत्रियस्य पराक्रमः । करींद्रस्येव यूथेषु गजानां न मृगेषु च

Dũng lực của một kṣatriya nên hướng vào những việc khó thành—như voi chúa giữa bầy voi, chứ không phải giữa bầy nai.

Verse 70

आत्मा प्रख्यातिमानेयः सर्वथा वीरपुंगवैः । सा च ख्यातिः कथं जायेद्दुःसाध्यकरणादृते

Bậc anh hùng cao quý phải tôn kính chính mình bằng danh tiếng chân thật. Nhưng danh tiếng ấy làm sao sinh khởi nếu không hoàn thành điều khó?

Verse 71

न ह्यात्मवशगं पार्थ हैडंबेरस्य रक्षणम् । येन दत्तस्त्वयं धात्रा स एनं पालयिष्यति

Hỡi Pārtha, việc hộ trì Haiḍaṃbera không nằm trong quyền riêng của con người. Đấng An Bài (Dhātṛ) đã ban người ấy cho ngươi, chính Ngài sẽ che chở người ấy.

Verse 72

सर्वथोच्चपदारोहे यत्नः कार्यो विजानता । तन्न सिध्यति चेद्दैवान्नासौ दोषो विजानतः

Khi vươn tới địa vị tối thượng, người sáng suốt phải dốc trọn nỗ lực. Nếu không thành vì số mệnh, bậc trí không mang lỗi.

Verse 73

यथा देवव्रतस्त्वेको जह्रे काशिसुताः पुरा । तथैक एव हैडंबिर्मौर्वीं प्राप्नोतु मा चिरम्

Như xưa Devavrata một mình đã đoạt lấy các công chúa của vua Kāśī, cũng vậy, nguyện cho Haiḍambi một mình sớm đạt được Maurvī, chớ để lâu.

Verse 74

अर्जुन उवाच । केवलं पौरुषपरं भीमेनोक्तमिदं वचः । अबलं दैवहेतुत्वात्प्रबलं प्रतिभाति मे

Arjuna thưa: “Lời Bhīma nói chỉ nương vào sức người; nhưng vì số mệnh là nguyên do, nên điều tưởng như yếu lại hiện ra mạnh mẽ đối với ta.”

Verse 75

न मृषा हि वचो ब्रूते कामाख्या या पुराऽब्रवीत् । भीमसेनसुतः पाणिं तव भद्रे ग्रहीष्यति

“Nữ thần Kāmākhyā không nói dối—chính Đấng đã phán trước: ‘Hỡi hiền nương, con trai của Bhīmasena sẽ nắm tay nàng làm lễ thành hôn.’”

Verse 76

अनेन हेतुना यातु शीघ्रं तत्र घटोत्कचः । इति मे रोचते कृष्ण तव किं ब्रूहि रोचते

“Vì lẽ ấy, hãy để Ghaṭotkaca lập tức đến nơi đó. Điều này làm ta đẹp lòng, hỡi Kṛṣṇa—còn điều gì làm Ngài đẹp lòng, xin hãy nói cho ta.”

Verse 77

कृष्ण उवाच । रोचते मे वचस्तुभ्यं भीमस्य च महात्मनः । न हि तुल्यो भैमसेनेर्बुद्धौ वीर्ये च कश्चन

Kṛṣṇa đáp: “Lời của ngươi và của Bhīma bậc đại tâm khiến Ta hoan hỷ. Vì không ai sánh bằng Bhīmasena về mưu lược và dũng lực.”

Verse 78

अंतरात्मा च मे वेत्ति प्राप्तामेव मुरोः सुताम् । तच्छीघ्रं यातु हैडंबिस्त्वं च किं पुत्र मन्यसे

“Và tự tâm Ta biết rằng ái nữ của Mura đã như thể nắm chắc trong tay. Vậy hãy để Haiḍambī mau chóng lên đường. Còn con nữa, hỡi con trai—con nghĩ sao?”

Verse 79

घटोत्कच उवाच । न हि न्याय्याः स्वका वक्तुं पूज्यानामग्रतो गुणाः । प्रवृत्ता एव भासंते सद्गुणाश्च रवेः कराः

Ghaṭotkaca nói: “Không hợp lẽ khi tự kể công trước bậc đáng tôn kính. Đức hạnh chân thật tự nó tỏa sáng—như những tia nắng mặt trời.”

Verse 80

सर्वथा तत्करिष्यामि पितरो येन मेऽमलाः । लज्जिष्यंति न संसत्सु मया पुत्रेण पांडवाः

“Bằng mọi cách, ta sẽ làm điều khiến các bậc phụ tổ thanh khiết của ta—các Pāṇḍava—không phải hổ thẹn trong hội chúng vì ta, đứa con của họ.”

Verse 81

एवमुक्त्वा महाबाहुरुत्थाय प्रणनाम तान् । जयाशीर्भिश्च पितृभिर्वर्द्धितो गंतुमैच्छत

Nói xong, bậc đại lực đứng dậy và đảnh lễ các ngài; được nâng đỡ bởi lời chúc thắng lợi của các bậc phụ thân, chàng muốn lên đường.

Verse 82

तं गतुकाममाहेदमभिनंद्य जनार्दनः । कथाकथनकाले मां स्मरेथास्त्वं जयावहम्

Thấy chàng muốn đi, Janārdana khen ngợi và nói: “Khi kể lại câu chuyện này, hãy nhớ đến ta—đấng ban thắng lợi.”

Verse 83

यथा बुद्धिं सुदुर्भेद्यां वर्धयामि बलं च ते । इत्युक्त्वालिंग्य तं कृष्णो व्यससर्जत साशिषम्

Nói rằng: “Ta sẽ làm cho trí tuệ của con thêm vững bền, khó ai khuất phục, và cũng sẽ tăng trưởng sức lực cho con,” Kṛṣṇa ôm chàng rồi tiễn đi cùng lời chúc phúc.

Verse 84

ततो हिडंबातनयो महौजाः सूर्याक्षकालाक्षमहोदरानुगः । वियत्पथं प्राप्य जगाम तत्पुरं प्राग्ज्योतिषं नाम दिनव्यपाये

Bấy giờ, người con hùng mãnh của Hiḍimbā—cùng Sūryākṣa, Kālākṣa và Mahodara—đi theo lộ trình trên không trung, và khi ngày tàn đã đến thành mang danh Prāgjyotiṣa.