Adhyaya 11

Verse 1

अगस्तिरुवाच । शृणु सुश्रोणि सुभगे वैश्वानरसमुद्भवम् । पुण्यशीलसुशीलाभ्यां यथोक्तं शिवशर्मणे

Agastya nói: Hãy lắng nghe, hỡi người đẹp phúc lành, câu chuyện sinh từ Vaiśvānara—ngọn lửa thiêng. Đôi vợ chồng đức hạnh Puṇyaśīla và Suśīlā đã thuật lại cho Śivaśarman đúng như sự việc đã xảy ra.

Verse 2

अथ कालेन तद्योषिदंतर्वत्नी बभूव ह । विधिवद्विहिते तेन गर्भाधानाख्य कर्मणि

Rồi theo thời gian, người vợ ấy mang thai, sau khi ông đã cử hành đúng phép nghi lễ mang tên Garbhādhāna theo quy tắc.

Verse 3

ततः पुंसवनं तेन स्पंदनात्प्राग्विपश्चिता । गृह्योक्तविधिना सम्यक्कृतं पुंस्त्वविवृद्धये

Sau đó, trước khi thai nhi có sự cựa động đầu tiên, bậc trí giả đã cử hành đúng nghi lễ Puṃsavana theo nghi thức được dạy trong các kinh Gṛhya, nhằm tăng trưởng phúc lực cho con trai nối dõi.

Verse 4

सीमन्तोथाष्टमे मासि गर्भरूपसमृद्धिकृत् । सुखप्रसव सिद्ध्यै च तेनाकारि क्रियाविदा

Rồi đến tháng thứ tám, những bậc tinh thông nghi lễ đã cử hành saṃskāra Sīmanta, để hình tướng thai nhi thêm viên mãn và để việc sinh nở được dễ dàng, thành tựu.

Verse 5

अथातः सत्सुतारासु ताराधिप वराननः । केंद्रे गुरौ शुभे लग्ने सुग्रहेष्वयुगेषु च

Sau đó, khi các nakṣatra cát tường đang thịnh, và Chandra—chúa tể các vì sao, dung nhan đoan nghiêm—đứng cùng Guru (Mộc tinh) ở vị trí kendra tốt, với lagna lành và các thiện tinh ở các phần lẻ, thì thời khắc ấy trở nên vô cùng cát tường.

Verse 6

अरिष्टं दीपयन्दीप्त्या सर्वारिष्टविनाशकृत् । तनयो नाम तस्यां तु शुचिष्मत्यां बभूव ह

Rực sáng bằng hào quang có thể tiêu trừ mọi điềm ariṣṭa, quả thật một người con trai đã sinh ra nơi Śuciṣmatī; chính ánh sáng của chàng phá tan mọi dấu hiệu bất tường.

Verse 7

सद्यः समस्तसुखदो भूर्भुवःस्वर्निवासिनाम् । गंधवाहागन्धवाहादिग्वधूमुखवासनाः

Ngay tức khắc, chàng trở thành nguồn ban trọn vẹn an lạc cho cư dân của Bhūḥ, Bhuvaḥ và Svaḥ; và gió thơm dậy khắp bốn phương, như hương từ dung nhan các thiếu nữ của các phương hướng.

Verse 8

इष्टगन्धप्रसूनौघैर्ववर्षुस्ते घनाघनाः । देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसेदुः सर्वतोदिशः

Những đám mây dày ấy tuôn mưa hoa thơm ngát, hương sắc đáng mến; trống trời devadundubhi vang rền, và mọi phương mọi hướng đều trở nên an hòa, đầy ân phúc.

Verse 9

परितः सरितः स्वच्छा भूतानां मानसैः सह

Khắp bốn phía, các dòng sông trở nên trong sạch; và cùng với đó, tâm của muôn loài cũng trở nên thanh tịnh, an hòa và tĩnh lặng.

Verse 10

सत्त्वाः सत्त्वसमायुक्ता वसुधासीच्छुभा तदा । कल्याणी सर्वतो वाणी प्राणिनः प्रीणयंत्यभूत्

Muôn loài tràn đầy đức tính sattva (thiện lành); khi ấy đất mẹ cũng trở nên cát tường; và từ mọi phía vang lên lời nói hiền thiện, êm dịu, làm hoan hỷ hết thảy chúng sinh.

Verse 11

तिलोत्तमोर्वशीरंभा प्रभा विद्युत्प्रभा शुभा । सुमंगला शुभालापा सुशीलाड्या वरांगनाः

Tilottamā, Urvaśī, Rambhā, Prabhā, Vidyutprabhā, Śubhā, Sumaṅgalā, Śubhālāpā và Suśīlā—những tiên nữ cao quý, đầy ân sủng và mỹ lệ—đều hiện ra trong niềm hoan hỷ lễ hội.

Verse 12

क्वणत्कंकण पात्राणि कृत्वा करतलं मुदा । मुक्तमुक्ताफलाढ्यानि यक्षकर्दमवंति च

Trong niềm hoan hỷ, họ chắp hai bàn tay; vòng tay và khí cụ ngân vang; và họ mang theo lễ vật dồi dào ngọc trai cùng chùm bảo châu, lại có cả Yakṣa-kardama (kho báu của các Yakṣa).

Verse 13

वज्रवैदूर्य दीपानि हरिद्रा लेपनानि च । गारुत्मतैकरूपाणि शंखशुक्तिदधीनि च

Có những ngọn đèn bằng vajra (kim cương) và vaidūrya (ngọc mắt mèo), lại có cả việc xức nghệ; những vật sáng một sắc như ánh Garuḍa, cùng với ốc tù và (śaṅkha), vỏ hàu và sữa chua, đều được bày làm vật cát tường.

Verse 14

पद्मरागप्रवालाख्यरत्नकुंकुमवंति च । गोमेदपुष्परागेंद्र नीलसन्माल्यभांजि च

Họ đến trong vẻ trang nghiêm, được điểm trang bằng các vật cát tường—kumkuma và bột nghiền từ bảo thạch như padmarāga (hồng ngọc) và pravāla (san hô); lại mang theo gomeda, pukhraj (topaz), đồ trang sức xanh thẳm như lam ngọc, cùng những vòng hoa rực rỡ.

Verse 15

विद्याधर्यश्च किन्नर्यस्तथाऽमर्यः सहस्रशः । चामर व्यग्रहस्ताग्र मंगलद्रव्यपाणयः

Hàng ngàn nữ Vidyādharī, nữ Kinnarī và các tiên nữ đều kéo đến; có người tay cầm chāmara (quạt đuôi yak) bận rộn hầu cận, có người lại nâng trong tay những vật phẩm cát tường dùng cho nghi lễ.

Verse 16

गंधर्वोरगयक्षाणां सुवासिन्यः शुभस्वराः । गायंत्यो ललितं गीतं तत्राजग्मुरनेकशः

Nhiều phụ nữ trang sức lộng lẫy của các Gandharva, Nāga và Yakṣa—giọng ngọt, âm điệu cát tường—đã đến nơi ấy, vừa đi vừa hát những khúc ca uyển chuyển.

Verse 17

मरीचिरत्रि पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरंगिराः । वसिष्ठः कश्यपश्चाहं विभांडो मांडवीसुतः

Marīci, Atri, Pulaha, Pulastya, Kratu và Aṅgiras; Vasiṣṭha và Kaśyapa—cùng chính ta—lại có Vibhāṇḍa, con của Māṇḍavī: hết thảy đều hiện diện nơi ấy.

Verse 18

लोमशो लोमचरणो भरद्वाजोथ गौतमः । भृगुस्तु गालवो गर्गो जातूकर्ण्यः पराशरः

Lomaśa và Lomacaraṇa, Bharadvāja và Gautama; lại có Bhṛgu, Gālava, Garga, Jātūkarṇya và Parāśara nữa—tất cả các bậc đại hiền ấy đều hội tụ tại đó.

Verse 19

तत्र स्नात्वा विधानेन दृष्ट्वा विश्वेश्वरं विभुम् । त्रैलोक्यप्राणिसंत्राणकारिणं प्रणनाम ह

Tại đó, sau khi tắm gội đúng nghi pháp và chiêm bái Viśveśvara—Đấng Chúa Tể thấm khắp, bậc hộ trì muôn loài trong ba cõi—người ấy cúi mình đảnh lễ với lòng tôn kính.

Verse 20

जमदग्निश्च संवर्तो मतंगो भरतोंशुमान् । व्यासः कात्यायनः कुत्सः शौनकः सुश्रुतः शुकः

Jamadagni và Saṃvarta, Mataṅga và Bharata rực sáng; Vyāsa, Kātyāyana, Kutsa, Śaunaka, Suśruta và Śuka—các bậc hiền thánh ấy cũng hiện diện nơi đó.

Verse 21

ऋष्यशृंगोथ दुर्वासा रुचिर्नारदतुंबुरू । उत्तंको वामदेवश्च च्यवनोसितदेवलौ

Ṛṣyaśṛṅga, rồi Durvāsas, Ruci, Nārada và Tumburu; Uttaṅka và Vāmadeva, cùng Cyavana, Asita và Devala—thảy đều đến nơi ấy.

Verse 22

शालंकायनहारी तौ विश्वामित्रोथभार्गवः । मृकंडः सह पुत्रेण दाल्भ्य उद्दालकस्तथा

Śālaṃkāyana và Hārī, Viśvāmitra và Bhārgava; Mṛkaṇḍa cùng con trai, và cả Dālbhya với Uddālaka nữa—đều tụ hội tại đó.

Verse 23

धौम्योपमन्युवत्साद्या मुनयो मुनिकन्यकाः । तच्छांत्यर्थं समाजग्मुर्धन्यं विश्वानराश्रमम्

Các bậc muni như Dhaumya, Upamanyu và Vatsa, cùng những thiếu nữ thuộc dòng tu khổ hạnh, vì sự an hòa và phúc lành ấy mà tụ hội, rồi đến đạo tràng (āśrama) cát tường của Viśvānara.

Verse 24

ब्रह्मा बृहस्पतियुतो देवो गरुडवाहनः । नंदि भृंगि समायुक्तो गौर्या सह वृषध्वजः

Phạm Thiên (Brahmā) đến cùng Bṛhaspati; vị thần cưỡi Garuḍa cũng quang lâm. Và Đấng mang cờ hình bò—Śiva—cùng với Gaurī, có Nandin và Bhṛṅgin theo hầu, đều dự vào đại lễ thiêng liêng ấy.

Verse 25

महेंद्रमुख्या गीर्वाणा नागाः पातालवासिनः । रत्नान्यादाय बहुशः ससरित्का महाब्धयः

Các chư thiên do Mahendra (Indra) dẫn đầu đều đến; các Nāga cư ngụ nơi Pātāla cũng đến. Những đại dương mênh mông, cùng các dòng sông của mình, cũng quang lâm, nhiều lần mang đủ loại châu báu làm lễ cúng dường.

Verse 26

स्थावरा जंगमं रूपं धृत्वा याताः सहस्रशः । महामहोत्सवे तस्मिन्बभूवाकालकौमुदी

Vô số loài vốn là bất động cũng mang hình tướng chuyển động mà đến hàng ngàn. Trong đại đại lễ ấy, dường như bừng lên một ánh trăng kaumdī trái mùa, rạng ngời nhiệm mầu.

Verse 27

जातकर्म स्वयं चक्रे तस्य देवः पितामहः । श्रुतिं विचार्य तद्रूपां नाम्ना गृहपतिस्त्वयम्

Vì người ấy, Đấng Tổ Phụ thiêng liêng—Phạm Thiên (Brahmā)—đích thân cử hành nghi lễ sơ sinh (jātakarma). Suy xét Śruti hợp với hình tướng ấy, Ngài tuyên định: “Con sẽ mang danh Gṛhapati.”

Verse 28

इति नाम ददौ तस्मै देयमेकादशेहनि । नामकर्मविधानेन तदर्थं श्रुतिमुच्चरन्

Như vậy, Ngài ban cho người ấy danh xưng ấy, để được đặt vào ngày thứ mười một. Theo nghi thức đặt tên (nāmakarma), Ngài tụng đọc Śruti nêu rõ ý nghĩa của danh xưng đó.

Verse 29

अयमग्निर्गृहपतिर्गार्हपत्यः प्रजाया वसुवित्तमः । अग्ने गृहपतेभिद्युम्नमभि सह आयच्छस्व

Chính Agni này là Gṛhapati—ngọn lửa Gārhapatya—bậc ban phát của cải và phồn thịnh cho dòng dõi. Ôi Agni, ôi Chúa tể của gia thất, xin cùng nhau đem đến và ban cho chúng con vinh quang rực sáng.

Verse 30

अग्ने गृहपते स्थित्या परामपि निदर्शयन् । चतुर्निगममंत्रोक्तैराशीर्भिरभिनंद्य च

Hỡi Agni, hỡi Gṛhapati, nhờ trật tự kiên định của Ngài mà Ngài hiển lộ cả cảnh giới tối thượng. Và người ấy đã tôn kính Ngài bằng những lời chúc phúc được xướng lên qua các thần chú của bốn Veda.

Verse 31

कृत्वा बालोचितां रक्षां हरेण हरिणा सह । निर्ययौ हंसमारुह्य सर्वेषां प्रपितामहः

Sau khi cử hành nghi thức hộ trì thích hợp cho hài nhi, Đấng Prāpitāmaha (Phạm Thiên), bậc Tằng Tổ của muôn loài, đã lên đường cùng Hari (Viṣṇu) và Hara (Śiva), cưỡi thiên nga của Ngài.

Verse 32

अहोरूपमहो तेजस्त्वहो सर्वांगलक्षणम् । अहो शुचिष्मतीभाग्यमाविरासीत्स्वयं हरः

“Ôi, dung sắc tuyệt diệu! Ôi, quang huy rực rỡ! Ôi, mọi chi thể đều đủ tướng mạo cát tường viên mãn! Ôi, phúc phần thanh tịnh sáng ngời—chính Hara (Śiva) đã thân hiện!”

Verse 33

अथवा किमिदं चित्रं शर्वभक्तजनेष्वहो । आविर्भवेत्स्वयं रुद्रो यतोरुद्रास्तदर्चकाः

“Vậy có gì lạ đâu giữa những người sùng kính Śarva? Rudra tự thân hiển hiện; bởi các kẻ thờ phụng Ngài, nhờ sức bhakti, dường như cũng trở thành những Rudra.”

Verse 34

इति स्तुवंतस्त्वन्योन्यं जग्मुः सर्वे यथागतम् । विश्वानरं समापृच्छ्य संप्रहृष्टतनूरुहाः

Như vậy, họ ca tụng lẫn nhau rồi tất cả ra đi như lúc đã đến. Sau khi cáo biệt Viśvānara, thân họ rùng mình vì hỷ lạc, lông tóc dựng lên.

Verse 35

अतः पुत्रं समीहंते गृहस्थाश्रमवासिनः । पुत्रेण लोकाञ्जयति श्रुतिरेषा सनातनी

Vì thế, những người an trú trong giai đoạn gia chủ (gṛhastha-āśrama) đều mong có con trai. Bởi nhờ con trai mà chinh phục các cõi—đó là giáo huấn vĩnh hằng của Śruti.

Verse 36

अपुत्रस्य गृहं शून्यमपुत्रस्यार्जनं वृथा । अपुत्रस्यान्वयश्छिन्नो नापवित्रं ह्यपुत्रतः

Người không có con trai thì nhà bị nói là trống vắng; người không có con trai thì mọi sự tích lũy đều uổng công. Người không có con trai thì dòng tộc bị đứt đoạn—quả thật không có đấng tẩy tịnh nào như con trai.

Verse 37

न पुत्रात्परमो लाभो न पुत्रात्परमं सुखम् । न पुत्रात्परमं मित्रं परत्रेह च कुत्रचित्

Không có lợi lộc nào cao hơn con trai, không có hạnh phúc nào cao hơn con trai. Không có bằng hữu nào cao hơn con trai—dù ở đời này hay đời sau, ở bất cứ nơi đâu.

Verse 38

औरसः क्षेत्रजः क्रीतो दत्तः प्राप्तः सुतासुतः । आपत्सुरक्षितश्चान्यः पुत्राः सप्तात्र कीर्तिताः

Ở đây nói rõ bảy loại con trai: aurasa (con chính sinh từ người vợ của mình), kṣetraja, con mua, con được cho (nhận làm con nuôi), con được nhận được, con trai của con gái, và một loại nữa—người được che chở trong thời tai biến.

Verse 39

एषामन्यतमः कार्यो गृहस्थेन विपश्चिता । पूर्वपूर्वः सुतः श्रेयान्हीनःस्यादुत्तरोत्तरः

Trong các loại ấy, người gia chủ có trí nên lập một loại làm con. Loại con được nêu trước là thù thắng; loại nêu sau thì lần lượt kém dần.

Verse 40

गणावूचतुः । निष्क्रमोथ चतुर्थेऽस्य मासि पित्राकृतो गृहात् । अन्नप्राशनमब्दार्धे चूडाब्दे चार्थवत्कृता

Các Gaṇa nói: “Rồi đến tháng thứ tư, người cha làm lễ Niṣkrama, đưa đứa trẻ ra khỏi nhà. Nửa năm thì làm lễ Annaprāśana, cho ăn thức rắn lần đầu; và vào năm làm lễ Cūḍā, ông cử hành nghi thức cūḍā đúng pháp, kèm theo bố thí và lễ vật thích đáng.”

Verse 41

कर्णवेधं ततः कृत्वा श्रवणर्क्षे सकर्मवित् । ब्रह्मतेजोभिवृद्ध्यर्थं पंचमेऽब्दे व्रतं ददौ

Sau đó, người thông thạo nghi lễ cử hành lễ Karṇavedha (xỏ tai) vào lúc chòm sao Śravaṇa. Và để tăng trưởng brahma-tejas, tức ánh quang linh thiêng, đến năm thứ năm ông ban cho một vrata—lời nguyện và kỷ luật tu trì.

Verse 42

उपाकर्म ततः कृत्वा वेदानध्यापयत्सुधीः । त्र्यब्दं वेदान्सविधिनाऽध्यैष्ट सांगपदक्रमान्

Sau khi làm lễ Upākarma, bậc hiền trí bắt đầu học Veda. Suốt ba năm, ông học Veda đúng pháp, cùng các Vedāṅga, Padapāṭha (tụng từng từ) và Kramapāṭha (tụng theo thứ tự).

Verse 43

विद्याजातं समस्तं च साक्षिमात्राद्गुरोर्मुखात् । विनयादिगुणानाविष्कुर्वञ्जग्राह शक्तिमान्

Toàn bộ tri thức cần thọ nhận, ông tiếp nhận trực tiếp từ miệng vị guru, như thể chỉ lặng lẽ làm người chứng tri. Và tuy có năng lực, ông vẫn tiếp thu trong khi biểu lộ các đức như vinaya—khiêm cung—cùng những phẩm hạnh khác.

Verse 44

ततोथ नवमे वर्षे पित्रोः शुश्रूषणे रतम् । वैश्वानरं गृहपतिं दृष्ट्वा कामचरो मुनिः

Rồi đến năm thứ chín, vị hiền sĩ tự do du hành theo ý muốn, thấy đứa trẻ Gṛhapati Vaiśvānara hết lòng phụng sự cha mẹ, liền đến gặp.

Verse 45

विश्वानरोटजं प्राप्य देवर्षिर्नारदः सुधीः । पप्रच्छ कुशलं तत्र गृहीतार्घासनः क्रमात्

Đến am thất của Vaiśvānara, bậc thiên hiền Nārada trí tuệ—được kính tiếp bằng arghya và chỗ ngồi đúng nghi lễ—liền tuần tự hỏi thăm an lành.

Verse 46

नारद उवाच । विश्वानर महाभाग शुचिष्मति शुभव्रते । कुरुते युवयोर्वाक्यमयं गृहपतिः शिशुः

Nārada nói: “Hỡi Vaiśvānara phúc đức, người tâm thanh tịnh, giữ hạnh nguyện cát tường—đứa trẻ Gṛhapati này quả thật vâng làm theo lời của hai vị.”

Verse 47

नान्यत्तीर्थं न वा देवो न गुरुर्न च सत्किया । विहाय पित्रोर्वचनं नान्यो धर्मः सुतस्य हि

Đối với người con, ngoài việc vâng theo lời cha mẹ thì không có tīrtha nào khác, không có thần linh nào khác, không có guru nào khác, cũng không có hạnh công đức nào khác; đó chính là dharma tối thượng của người ấy.

Verse 48

न पित्रोरधिकं किंचित्त्रिलोक्यां तनयस्य हि । गर्भधारणपोषाभ्यां पितुर्माता गरीयसी

Đối với người con, trong ba cõi không gì lớn hơn cha mẹ; và bởi công mang thai cùng dưỡng nuôi, người mẹ càng nặng ân đức, càng đáng tôn kính hơn người cha.

Verse 49

अंभोभिरभिषिच्यस्वं जननीचरणच्युतैः । प्राप्नुयात्स्वर्धुनीशुद्ध कबंधाधिकशुद्धताम्

Nếu ai tắm gội, tự rưới mình bằng dòng nước đã chảy từ bàn chân của mẹ, thì hỡi đấng thanh tịnh như sông Gaṅgā, người ấy đạt được sự trong sạch vượt hơn cả thứ thanh tịnh lừng danh do các phương tiện thiêng liêng mang lại.

Verse 50

संन्यस्ताखिलकर्मापि पितुर्वंद्यो हिमस्करी । सर्ववंद्येन यतिना प्रसूर्वंद्या प्रयत्नतः

Dẫu người mẹ đã buông bỏ mọi việc làm, bà vẫn đáng được người cha kính lễ; và ngay cả vị yati được mọi người tôn kính cũng phải hết lòng tôn thờ mẹ, bởi bà chính là nguồn gốc sinh thành.

Verse 51

इदमेव तपोत्युग्रमिदमेवपरं व्रतम् । अयमेव परो धर्मो यत्पित्रोः परितोषणम्

Chỉ điều này là khổ hạnh mãnh liệt; chỉ điều này là đại nguyện tối thượng; chỉ điều này là dharma cao nhất—ấy là làm cho cha mẹ được mãn nguyện trọn vẹn.

Verse 52

मन्येमान्यो नाधमस्य तथान्यस्य यथा युवाम् । सुखाकारैर्विनीतस्य शिशोर्गृहपतेरहम्

Ta không xem ai đáng kính hơn, cũng không xem ai thấp kém hơn, như hai vị; bởi hai vị đã dùng những cách hiền hòa, đem lại an vui mà dạy dỗ đứa trẻ Gṛhapati này trở nên nhu thuận, lễ độ.

Verse 53

वैश्वानरसमभ्येहि ममोत्संगे निषीद भो । लक्षणानि परीक्षेहं पाणिं दर्शय दक्षिणम्

“Hỡi Vaiśvānara, hãy đến gần và ngồi trên lòng ta, này hiền giả. Ta sẽ xem xét các tướng mạo cát tường của con—hãy đưa bàn tay phải ra.”

Verse 54

इत्युक्तो मुनिना बालः पित्रोराज्ञामवाप्य सः । प्रणम्य नारदं श्रीमान्भक्त्याप्रह्व उपाविशत्

Được vị hiền triết chỉ dạy như vậy, cậu bé cao quý ấy đã xin được sự cho phép của cha mẹ. Rồi với lòng sùng kính và khiêm cung, cậu đảnh lễ Nārada và ngồi xuống.

Verse 55

ततो दृष्ट्वास्य सर्वांगं तालुजिह्वाद्विजानपि । आनीय कुंकुमारक्तं सूत्रं च त्रिगुणीकृतम्

Rồi vị hiền triết quan sát toàn thân cậu—kể cả vòm miệng, lưỡi và răng. Sau đó ngài đem đến một sợi chỉ nhuộm đỏ bằng nghệ tây và se gấp thành ba lớp.

Verse 56

स्मृत्वा शिवौ गणाध्यक्षमूर्ध्वीभूतमुदङ्मुखम् । मुनिः परिममौ बालमापादतलमस्तकम्

Nhớ tưởng Śiva—chúa tể các gaṇa—vị hiền triết cho cậu bé đứng thẳng, quay mặt về phương bắc. Rồi ngài đo từ lòng bàn chân lên đến đỉnh đầu.

Verse 57

तिर्यगूर्ध्वं समो माने योष्टोत्तरशतांगुलः । स भवेत्पृथिवीपालो बालोऽयं ते यथा द्विज

Nếu khi đo, thân hình cậu cân xứng cả bề ngang lẫn bề cao, và vượt quá một trăm aṅgula thêm một gang tay, thì, hỡi dvija, đứa trẻ này của ông sẽ trở thành người hộ trì cõi đất—một vị vua.

Verse 58

पंचसूक्ष्मः पंचदीर्घः सप्तरक्तः षडुन्नतः । त्रिपृथुर्लघुगंभीरो द्वात्रिंशल्लक्षणस्त्विति

“Cậu có năm tướng vi tế, năm tướng dài, bảy tướng ửng đỏ và sáu tướng nhô cao; ba tướng rộng; lại có chiều sâu nhẹ nhàng—như vậy, quả thật, cậu đầy đủ ba mươi hai tướng cát tường.”

Verse 59

पंचदीर्घाणि शस्यानि यथादीर्घायुषोस्य वै । भुजौ नेत्रे हनुर्जानु नासाऽस्य तनयस्य ते

Để được thọ mạng dài lâu, nơi hài nhi này có năm tướng dài đáng ca ngợi: cánh tay, đôi mắt, xương hàm, đầu gối và sống mũi của con trai ngươi.

Verse 60

ग्रीवाजंघा मेहनैश्च त्रिभिर्ह्रस्वोयमीडितः । स्वरेण सत्त्वनाभिभ्यां त्रिगंभीरः शिशुः शुभः

Ngài được ca tụng vì ba tướng ngắn: cổ, ống chân và cơ quan sinh dục. Lại nhờ ba nét sâu: giọng nói, sức sống (sattva) và rốn, hài nhi cát tường này được gọi là ‘ba bề sâu’.

Verse 61

त्वक्केशांगुलिदशनाः पर्वाण्यंगुलिजान्यपि । तथास्य पंचसूक्ष्माणि दिक्पालपदभाग्यथा

Da, tóc, các ngón tay, răng, và cả các đốt ngón tay của ngài đều mảnh nhuyễn, tinh tế; vì thế ngài có năm tướng ‘vi tế’, xứng với phúc phần đạt địa vị Hộ Phương (Dikpāla).

Verse 62

वक्षः कुक्ष्यलकं स्कंध करं वक्त्रं षडुन्नतम् । तथाऽत्र दृश्यते बाले महदैश्वर्यभाग्यथा

Ngực, bụng, lọn tóc xoăn, vai, bàn tay và gương mặt là sáu tướng nhô cao; nơi cậu bé này hiện rõ những dấu hiệu xứng phần đại quyền và phú quý.

Verse 63

पाण्योस्तले च नेत्रांते तालुजिह्वाधरौष्ठकम् । सप्तारुणं च सनखमस्मिन्राज्यसुखप्रदम्

Lòng bàn tay, khóe mắt, vòm miệng, lưỡi và môi dưới—cùng với móng—là bảy nơi ánh lên sắc đỏ hồng; chính những tướng ấy ban cho ngài an lạc và hạnh phúc của vương quyền.

Verse 64

ललाटकटिवक्षोभिस्त्रिविस्तीर्णो यथाह्यसौ । सर्वतेजोतिरैश्वर्यं तथा प्राप्स्यति नान्यथा

Nếu trán, eo và ngực—ba nơi ấy—cân xứng và nở rộng, thì người ấy chắc chắn đạt phú quý vương giả cùng hào quang rực sáng mọi bề; không thể khác.

Verse 65

कमठीपृष्ठकठिनावकर्मकरणौ करौ । राज्यहेतू शिशोरस्य पादौ चाध्वनि कोमलौ

Nếu tay đứa trẻ rắn chắc, cứng như lưng rùa—hợp việc làm—thì đó là nhân duyên đưa đến vương quyền; và nếu chân mềm mại để đi đường, người ấy có số tiến bước trên những đại lộ lớn.

Verse 66

अच्छिन्ना तर्जनीं व्याप्य तथा रेखास्य दृश्यते । कनिष्ठा पृष्ठनिर्याता दीर्घायुष्यं यथार्पयेत्

Nếu thấy một đường chỉ tay không đứt chạy ngang khắp ngón trỏ, và đường ở ngón út vươn ra phía mu bàn tay, thì được nói là ban cho thọ mạng dài lâu.

Verse 67

पादौ सुमांसलौ रक्तौ समौ सूक्ष्मौ सुशौभनौ । समगुल्फौ स्वेदहीनौ स्निग्धावैश्वर्यसूचकौ

Bàn chân đầy đặn, ửng đỏ, cân đều, da mịn và đẹp; mắt cá cân xứng; ít mồ hôi và tự nhiên trơn láng—đều là dấu hiệu của phú quý và vận may quyền quý.

Verse 68

स्वल्पाभिः कररेखाभिरारक्ताभिः सदासुखी । लिंगेन कृशह्रस्वेन राजराजो भविष्यति

Nếu đường chỉ tay ít và hơi ửng đỏ, người ấy luôn an lạc; và nếu cơ quan sinh dục thon và ngắn, người ấy sẽ thành bậc vương trên các vương.

Verse 69

उत्कंटासनगुल्फास्फिग्नाभिरस्यापि वर्तुला । दक्षिणावर्तमरुणं महदैश्वर्यसूचिका

Ngay cả mông, đùi, mắt cá và rốn của Ngài cũng tròn đầy; và dấu đỏ xoáy về bên phải (dakṣiṇāvarta) là điềm báo quyền uy lớn lao cùng phú quý dồi dào.

Verse 70

धारैका मूत्रयत्यस्मिन्दक्षिणावर्तिनी यदि । गंधश्च मीनमधुनोर्यदि वीर्ये तदा नृपः

Nếu nước tiểu của Ngài chảy thành một dòng đều đặn và xoáy về bên phải (dakṣiṇāvarta), và nếu tinh dịch mang hương như cá và mật ong, thì Ngài trở thành nṛpa—bậc quân vương.

Verse 71

विस्तीर्णौ मांसलौ स्निग्धौ स्फिचावस्य सुखोचितौ । वामावर्तौ सुप्रलंबौ दोषौ दिग्रक्षणोचितौ

Nếu mông của Ngài rộng, đầy đặn và trơn mịn—xứng hợp an lạc—và nếu tinh hoàn xoáy về bên trái (vāmāvarta) lại buông rủ tốt, thì Ngài xứng đáng giữ gìn các phương, tức đủ tư cách bảo hộ và chỉ huy vương quyền.

Verse 72

श्रीवत्सवज्रचक्राब्ज मत्स्यकोदंडदंडभृत् । तथास्य करगा रेखा यथा स्यात्त्रिदिवस्पतिः

Nếu các đường chỉ tay của Ngài mang những dấu như Śrīvatsa, chày kim cang, bánh xe, hoa sen, cá, cung Kodanda và gậy, thì Ngài trở nên như bậc Chúa tể của ba cõi.

Verse 73

द्वात्रिंशद्दशनश्चायं करकंबु शिरोधरः । कौंचदुंदुभिहंसाभ्र स्वरः सर्वेश्वराधिकः

Ngài có ba mươi hai chiếc răng; đôi tay như vỏ ốc (śaṅkha); đầu và cổ cân xứng; và tiếng nói—như cò, trống dundubhi, thiên nga và mây—tối thắng, xứng bậc làm Chúa tể muôn loài.

Verse 74

मधुपिंगलनेत्रोऽसौ नैनं श्रीस्त्यजति क्वचित् । पंचरेखललाटस्तु तथा सिंहोदरः शुभः

Đôi mắt ngài óng vàng như mật; Thần Tài–Śrī Lakṣmī chẳng bao giờ rời bỏ. Trán có năm đường vân rõ rệt, bụng như sư tử—tất thảy đều cát tường.

Verse 75

ऊर्ध्वरेखांकितपदो निःश्वसन्पद्मगंधवान् । अच्छिद्रपाणिः सुनखो महालक्षणवानयम्

Bàn chân ngài có những vân hướng lên; hơi thở cũng tỏa hương sen. Tay không tì vết, móng đẹp, và ngài đầy đủ đại tướng cát tường.

Verse 76

किंतु सर्वगुणोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम् । संपूर्णनिर्मलकलं पातयेद्विधुवद्विधिः

Thế nhưng, dẫu người ấy đủ mọi đức hạnh và mang đủ mọi tướng lành—trọn vẹn, thanh khiết nơi từng phần—vẫn có thể bị số mệnh nghịch cảnh quật ngã, như vầng trăng bị kéo xuống theo lộ trình đã định.

Verse 77

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयस्त्वसौ शिशुः । गुणोपि दोषतां याति वक्रीभूते विधातरि

Vì vậy, phải dốc mọi nỗ lực để bảo hộ đứa trẻ ấy. Bởi khi Đấng an bài (Vidhātā, số mệnh) trở nên nghịch, thì đức cũng hóa thành lỗi.

Verse 78

शंकेऽस्य द्वादशेवर्षे प्रत्यूहो विद्युदग्नितः । इत्युक्त्वा नारदो धीमान्स जगाम यथागतम्

“Ta ngờ rằng vào năm thứ mười hai của nó sẽ có chướng ngại phát sinh từ sét và lửa.” Nói xong, hiền thánh Nārada liền ra đi, như lúc ngài đã đến.

Verse 79

विश्वानरः सपत्नीकस्तच्छ्रुत्वा नारदेरितम् । तदैव मन्यमानोभूद्वज्रपातं सुदारुणम्

Viśvānara cùng với hiền thê, nghe lời Nārada truyền dạy, liền tức khắc tưởng như bị một cú sét Vajra giáng xuống, kinh hoàng khôn tả.

Verse 80

हाहतोस्मीति वचसा हृदयं समताडयत् । मूर्च्छामवाप महतीं पुत्रशोकसमाकुलः

Ông kêu lên: “Than ôi, ta tiêu vong rồi!”, lời ấy như tự đánh vào tim mình; bị nỗi sầu mất con vây phủ, ông ngất lịm trong cơn choáng lớn.

Verse 81

शुचिष्मत्यपि दुःखार्ता रुरोदातीव दुःसहम् । आर्तस्वरेण हारावैरत्यंत व्याकुलेद्रिया

Ngay cả Śuciṣmatī, bị nỗi khổ dày vò, cũng khóc đến không sao chịu nổi; với tiếng kêu ai oán, các căn hoàn toàn rối loạn, nàng gào gọi hết lần này đến lần khác.

Verse 82

हाशिशो हागुणनिधे हा पितुर्वाक्यकारक । हा कुतो मंदभाग्याया जठरे मे समागतः

“Than ôi, con thơ của mẹ! Than ôi, kho tàng đức hạnh! Than ôi, người đã làm trọn lời cha! Than ôi—cớ sao con lại đến trong bào thai của mẹ, kẻ bạc phận này?”

Verse 83

त्वदेकपुत्रां हापुत्रकोऽत्र मां त्रायते पुरा । त्वदृते त्वद्गुणोर्म्याढ्ये पतितां शोकसागरे

“Than ôi, con trai—ai sẽ chở che cho mẹ nơi đây, khi con là đứa con duy nhất của mẹ? Không có con, ôi người dạt dào những làn sóng đức hạnh, mẹ đã rơi vào biển sầu.”

Verse 84

हा बाल हा विमल हा कमलायताक्ष हा लोकलोचनचकोर कुरंगलक्ष्मन् । हा तात तात नयनाब्ज मयूखमालिन्हा मातुरुत्सवसहस्रसुखैकहेतो

Ôi con thơ—ôi đấng thanh khiết; ôi người mắt như sen; niềm vui cho ánh nhìn của thế gian, dáng duyên như nai non! Ôi con ơi, con ơi—đôi mắt sen của con được kết vòng bằng muôn tia sáng; con là nguyên nhân duy nhất của nghìn lễ hội hoan lạc trong lòng mẹ.

Verse 85

हा पूर्णचंद्रमुख हा सुनखांगुलीक हा चाटुकारवचनामृतवीचिपूर । दुःखैः कियद्भिरहहां गमयात्वमाप्तः किं किं कृतं गृहपते न मया त्वदाप्त्यै

Ôi người có dung nhan như trăng rằm! Ôi người có ngón tay và móng tay xinh đẹp! Ôi lời nói ngọt ngào, âu yếm của người như từng đợt sóng cam lộ! Than ôi, bởi bao nỗi khổ mà người bị cướp khỏi ta? Hỡi chủ của mái nhà ta, để được người và giữ người lại, ta còn điều gì chưa từng làm?

Verse 86

नोप्तो बलिर्न बत कासु च देवता सुतीर्थानि कानि न मयाध्युषितानि वत्स । के के मया न नियमौषधमंत्रयंत्राः संसाधितास्तव कृते सुकृतैकलभ्य

Chẳng phải ta đã không bỏ sót một lễ hiến cúng nào, và còn vị thần linh nào ta chưa từng cầu khẩn? Hỡi con yêu, bến tắm thánh nào ta chưa từng đến ở? Vì con—hỡi người chỉ được đạt nhờ công đức tích tụ—giới nguyện, phương dược, chân ngôn và pháp khí nghi lễ nào ta chưa từng tu tập cho thành?

Verse 87

संसारसागरतरे हर दुःखभारं सारं मुखेंदुमभिदर्शय सौख्यसिंधो । पुन्नामतीव्रनरकार्णव वाडवाग्नेस्संजीवयस्व पितरं निजवाक्सुधोक्षैः

Hỡi đấng đưa qua biển cả luân hồi, xin cất gánh nặng khổ đau! Hỡi biển an lạc, xin lại cho thấy vầng trăng nơi dung nhan người—tinh túy của đời sống. Hỡi ngọn lửa dưới biển trong đại dương địa ngục dữ dội mang tên ‘Punnāma’, xin làm cha sống lại bằng những trận mưa cam lộ từ lời nói của chính người!

Verse 88

किंदेवता अहह जन्ममहोत्सवेऽस्य ज्ञात्वेति भाविमिलिता युगपत्समस्ताः । एकस्थ सर्वगुण शील कलाकलाप सौंदर्यलक्षणपरीक्षणपूर्णहर्षाः

“Đây là vị thần nào?”—nghĩ vậy, muôn loài đồng thời tụ hội trong đại lễ mừng ngày sinh của ngài. Khi chiêm nghiệm nơi một hài nhi ấy sự viên mãn của mọi đức hạnh, phẩm hạnh, các nghệ thuật, vẻ đẹp và tướng mạo cát tường, tất thảy đều tràn đầy hoan hỷ.

Verse 89

शंभो महेश करुणाकर शूलपाणे मृत्युंजयस्त्वमिति वेदविदो वदंति । त्वद्दत्त बालतनये यदि कालकालः स्यादेवमत्र वद कस्य भवेन्न पातः

Hỡi Śambhu Mahēśa, biển cả từ bi, đấng cầm tam xoa—bậc thông Veda nói rằng Ngài là Mṛtyuñjaya, Đấng chiến thắng Tử thần. Nếu với đứa con trai nhỏ do Ngài ban, chính Thời thần (Kāla) lại thành cái chết của nó, thì xin nói: trong đời này ai chẳng sa vào diệt vong?

Verse 90

हा हंतहंतभवता भव तापहारी कस्माद्विधेऽत्र विदधे बहुभिः प्रयत्नैः । बालो विशालगुणसिंधुमगाधमध्यं सद्रत्नसारमखिलं सविधं विधाय

Than ôi! Than ôi! Hỡi Đấng Tạo Hóa, bậc xua tan nỗi nóng bức của trần gian, cớ sao Ngài đã dốc bao công phu tạo nên người nơi đây—một hài nhi là biển lớn đức hạnh, sâu thẳm không dò, tinh túy của mọi bảo châu, trọn vẹn đủ đầy mọi mặt?

Verse 91

हा कालबालकवती किमुतेन राज्ञी त्वत्कालतां न हृतवान्नसुताननेंदुः । बालेति कोमलमृणाल लतांगलीलं दंभोलिनिष्ठुरकठोरकुठारदंष्ट्रः

Than ôi—Thời thần khiến nàng thành kẻ không con! Vậy còn hoàng hậu này thì sao—chẳng phải vầng trăng nơi gương mặt con trai đã cướp mất sinh mệnh nàng ư? ‘Một đứa trẻ!’—thế mà dáng hình mềm mại như cuống sen, như dây leo ấy lại bị Kāla giáng xuống; nanh của nó như lôi chùy tàn nhẫn, như rìu cứng, như lưỡi đao vô tình.

Verse 92

इत्थं विलप्य बहुशो नयनांबुधारासंपातजात तटिनी शतमुत्तरंगम् । सा तोकशोकजनितानल तापतप्ता प्रोच्छ्वस्यदीर्घविपुलोष्णमहो शुशोष

Than khóc như thế hết lần này đến lần khác, dòng lệ từ mắt nàng tuôn thành thác, như trăm con sông với sóng dâng. Bị thiêu đốt bởi sức nóng của ngọn lửa sinh từ nỗi đau mất con, nàng thở dốc những hơi dài, nặng và bỏng rát—rồi ôi, nàng héo mòn mà tắt lịm.

Verse 93

आकर्ण्य तत्करुणवत्परिदेवितानि तानि द्रुमा व्रततयः कुसुमाश्रुपातैः । प्रायो रुदंति पततां विरुतार्तरावैरालोल्यमौलिमसकृत्पवनच्छलेन

Nghe những lời ai oán chan chứa lòng bi mẫn ấy, cây cối—như các đạo sĩ kiên trì giữ hạnh—dường như khóc bằng những trận “lệ hoa” rơi xuống. Phần nhiều chúng cất tiếng than như tiếng chim rơi kêu thảm, và tán ngọn cứ lắc lư mãi, như vin vào cớ gió mà rung.

Verse 94

रुण्णं तया किल तथा बहुमुक्तकंठमार्तस्वरैः प्रतिरवच्छलतो यथोच्चैः । तद्दुःखतोनुरुरुदुर्गिरिकंदरास्याः सर्वा दिशः स्थगितपत्रिमृगागमा हि

Nàng khóc dữ dội đến nỗi cổ họng nghẹn lại nhiều lần; tiếng kêu ai oán vang cao, khiến âm vang dội đi dội lại không dứt. Bởi sức nặng của sầu khổ ấy, như thể miệng các hang núi cũng cùng than khóc; mọi phương đều bị phủ kín trong lặng câm, chim muông và thú rừng đều nín tiếng.

Verse 95

श्रुत्वार्तनादमिति विश्वनरोपि मोहं हित्वोत्थितः किमिति किंत्विति किंकिमेतत् । उच्चैर्वदन्गृहपतिः क्व समे बहिस्थः प्राणोंतरात्मनिलयः सकलेंद्रियेशः

Nghe tiếng kêu thống thiết ấy, Viśvanara cũng rũ bỏ cơn mê mờ và bật dậy, kêu lớn: “Chuyện gì vậy? Vì sao thế? Điều gì đã xảy ra?” Chủ nhà nói vang: “Người ấy ở đâu—ở ngoài, nơi đất bằng chăng? Đấng là sinh khí, ngự như Nội Ngã (Ātman) bên trong, làm chủ mọi căn (indriya).”

Verse 96

अगस्त्य उवाच । ततो दृष्ट्वा स पितरौ बहुशोकसमावृतौ । स्मित्वोवाच ततो मातस्त्रासस्त्वीदृक्कुतो हि वाम्

Agastya nói: Rồi khi thấy cha mẹ mình bị nỗi sầu lớn bao phủ, ngài mỉm cười và thưa: “Mẹ ơi, sao cả hai người lại sợ hãi đến thế?”

Verse 97

न मांकृत वपुस्त्राणं भवच्चरणरेणुभिः । कालः कलयितुं शक्तो वराकी चंचलाल्पिका

Đừng lấy bụi dưới chân của cha mẹ mà biến thân này thành một “vật cần che chở”. Kāla—Thời gian—không thể đo lường được ta; thời gian ấy chỉ là một sức lực nhỏ nhoi, đáng thương và đổi thay bất định.

Verse 98

प्रतिज्ञां शृणुतं तातौ यदि वां तनयो ह्यहम् । करिष्येहं तथा तेन विद्युन्मत्तस्त्रसिष्यति

Cha mẹ kính yêu, xin hãy nghe lời thệ nguyện của con. Nếu con thật là con của người, con sẽ hành động sao cho đến cả kẻ cuồng nộ như tia chớp cũng phải run sợ.

Verse 99

मृत्युंजयं समाराध्य सर्वज्ञं सर्वदं सताम् । कालकालं महाकालं कालकूटविषादिनम्

Do thành kính phụng thờ Mṛtyuñjaya—Đấng Toàn Tri, ban mọi ân huệ cho bậc hiền thiện—Ngài là Kālakāla, Mahākāla, Đấng nuốt cả độc Kālakūṭa.

Verse 100

इति श्रुत्वा वचस्तस्य जरितौ द्विजदंपती । अकालामृतवर्षौघ शांततापौ तदोचतुः

Nghe lời ấy, đôi vợ chồng Bà-la-môn tuổi già—nỗi nóng bức khổ đau như được dập tắt bởi trận mưa cam lộ trái mùa—bèn cất lời nói.

Verse 110

अंधकं यस्त्रिशूलाग्रप्रोतं वर्षायुतं पुरा । त्रैलोक्यैश्वर्यसंमूढं शोषयामास भानुना

Chính Ngài xưa kia đã xiên Andhaka trên mũi đinh ba suốt mười nghìn năm, và dùng sức nóng của quang huy mà làm khô kiệt kẻ mê muội vì quyền uy thống trị ba cõi—

Verse 120

आलोक्यालोक्य तल्लिंगं तुतोष हृदये बहु । परमानंदकंदाख्यं स्फुटमेतन्न संशयः

Ngắm Liṅga ấy hết lần này đến lần khác, trong tim ông dâng trào hoan hỷ lớn lao. Rõ ràng, không nghi ngờ: đây chính là ‘Paramānanda-kanda’—cội rễ của an lạc tối thượng.

Verse 130

विश्वेषां विश्वबीजानां कर्माख्यानां लयो यतः । अस्मिन्निर्वाणदे लिंगे विश्वलिंगमिदं ततः

Vì trong Liṅga ban giải thoát này diễn ra sự tiêu dung của mọi hạt giống vũ trụ và mọi truyện tích nghiệp báo, nên được gọi là ‘Viśva-liṅga’—Liṅga của toàn vũ trụ.

Verse 140

उवाच मधुरं धीरः कीरवन्मधुराक्षरम् । मघवन्वृत्रशत्रो त्वां जाने कुलिशपाणिनम्

Bậc kiên định cất lời ngọt ngào, âm tiết êm như tiếng vẹt hót: “Hỡi Maghavan, kẻ diệt Vṛtra—ta nhận ra ngươi chính là Indra, đấng cầm chày sét (vajra).”

Verse 150

परिज्ञाय महादेवं गुरुवाक्यत आगमात् । हर्ष बाष्पाकुलः सन्न कठो रोमांचकंचुकः

Nhờ lời dạy của thầy và uy quyền của thánh truyền Āgama mà nhận ra Mahādeva, ông bỗng nghẹn ngào trong lệ hỷ; thân thể cứng lại vì hoan lạc thiêng, như khoác áo nổi gai ốc.

Verse 160

ततः काशीं पुनः प्राप्य कल्पांते मोक्षमाप्नुयात् । वीरेश्वरस्य पूर्वेण गंगायाः पश्चिमे तटे

Sau đó, trở lại Kāśī, đến cuối kiếp (kalpa) sẽ chứng đắc giải thoát—ở phía đông đền Vīreśvara, trên bờ tây sông Gaṅgā.

Verse 163

गणावूचतुः । इत्थमग्निस्वरूपं ते शिवशर्मन्प्रवर्णितम् । किमन्यच्छ्रोतुकामोसि कथयावस्तदीरय

Các Gaṇa nói: “Hỡi Śivaśarman, bản tính rực lửa của ngươi đã được thuật rõ như vậy. Ngươi còn muốn nghe điều gì nữa? Hãy nói—trình bày cho minh bạch.”