Adhyaya 5

Verse 1

व्यास उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि धर्मारण्यनिवासिना । यत्कार्यं पुरुषेणेह गार्हस्थ्यमनुतिष्ठता

Vyāsa nói: Tiếp theo, ta sẽ giảng rõ những điều một người nam cư trú tại Dharmāraṇya phải thực hành nơi đây, khi đang chu toàn dharma của bậc gia chủ.

Verse 2

धर्मारण्येषु ये जाता ब्राह्मणाः शुद्धवंशजा । अष्टादशसहस्राश्च काजेशैश्च विनिर्मिताः

Những vị brāhmaṇa sinh tại Dharmāraṇya—thuộc dòng dõi thanh tịnh—có đến mười tám nghìn; và họ được các Kājeśa thiết lập/kiến tạo nên.

Verse 3

सदाचाराः पवित्राश्च ब्राह्मणा ब्रह्मवित्तमाः । तेषां दर्शनमात्रेण महापापैर्विमुच्यते

Các vị brāhmaṇa ấy có hạnh kiểm cao quý và thanh tịnh, bậc tối thượng trong hàng người biết Brahman. Chỉ cần được thấy các ngài thôi, người ta cũng được giải thoát khỏi những trọng tội.

Verse 4

युधिष्ठिर उवाच । पाराशर्य समाख्याहि सदाचारं च मे प्रभो । आचाराद्धर्ममाप्नोति आचाराल्लभते फलम् । आचाराच्छ्रियमाप्नोति तदाचारं वदस्व मे

Yudhiṣṭhira thưa: Ôi con của Parāśara, bậc Chúa tể, xin giảng cho tôi con đường sadācāra (chánh hạnh). Từ hạnh kiểm mà đạt Dharma; từ hạnh kiểm mà nhận quả báo; từ hạnh kiểm mà được śrī, phú quý thịnh vượng—vì thế xin nói cho tôi hạnh ấy.

Verse 5

व्यास उवाच । स्थावराः कृमयोऽब्जाश्च पक्षिणः पशवो नराः । क्रमेण धार्मिकास्त्वेत एतेभ्यो धार्मिकाः सुराः

Vyāsa nói: Loài bất động, loài trùng, loài sinh trong nước, chim muông, thú vật và loài người—đều lần lượt tăng dần khả năng hành trì Dharma theo thứ bậc; và vượt trên tất cả ấy, chư thiên còn càng thấm nhuần Dharma hơn nữa.

Verse 6

सहस्रभागात्प्रथमे द्वितीयानुक्रमास्तथा । सर्व एते महाभागाः पापान्मुक्तिसमाश्रयाः

Ở bậc thứ nhất chỉ như một phần trong một nghìn, và cũng vậy ở bậc thứ hai cùng các bậc kế tiếp—tất thảy những hữu tình đại phúc ấy đều là chỗ nương tựa cho sự giải thoát khỏi tội lỗi.

Verse 7

चतुर्णामपि भूतानां प्राणिनोतीव चोत्तमाः । प्राणिकेभ्योपि मुनिश्रेष्ठाः सर्वे बुद्ध्युपजीविनः

Trong bốn loại hữu thể, loài có sinh khí quả thật là tối thắng; và ngay trong loài hữu tình, các bậc Muni tối thượng là bậc nhất—vì tất cả các Ngài sống nương nơi trí tuệ tỉnh giác (buddhi).

Verse 8

मतिमद्भ्यो नराः श्रेष्ठास्तेभ्य श्रेष्ठास्तु वाडवाः । विप्रेभ्योऽपि च विद्वांसो विद्वद्भ्यः कृतबुद्धयः

Cao hơn kẻ chỉ có trí lanh lợi là con người có tu dưỡng và phẩm hạnh; cao hơn họ là các vāḍava; vượt cả brāhmaṇa là bậc học giả chân chính; và vượt cả học giả là người có trí hiểu đã được hoàn thiện và điều phục (kṛta-buddhi).

Verse 9

कृतधीभ्योऽपि कर्तारः कर्तृभ्यो ब्रह्मतत्पराः । न तेभ्योऽभ्यधिकः कश्चित्त्रिषु लोकेषु भारत

Vượt cả người có trí hiểu đã hoàn thiện là bậc hành giả—người đem Dharma vào hành động; vượt cả bậc hành giả là người một lòng chuyên chú nơi Brahman. Hỡi Bhārata, trong ba cõi không ai cao hơn họ.

Verse 10

अन्योन्यपूजकास्ते वै तपो विद्याविशेषतः । ब्राह्मणो ब्रह्मणा सृष्टः सर्वभूतेश्वरो यतः

Họ thật sự kính lễ lẫn nhau, nổi bật bởi khổ hạnh và minh triết thánh; vì Bà-la-môn do Phạm Thiên (Brahmā) tạo dựng, nên nhờ dharma và học vấn mà được xem như bậc chủ tể giữa muôn loài.

Verse 11

अतो जगत्स्थितं सर्वं ब्राह्मणोऽर्हति नापरः । सदाचारो हि सर्वार्हो नाचाराद्विच्युतः पुनः

Vì thế, sự an định của toàn thế gian nương nơi dharma, và chỉ Bà-la-môn đáng được tôn kính—không ai khác; bởi người an trú trong sadācāra xứng mọi sự kính trọng, còn kẻ lìa bỏ hạnh kiểm thì chẳng còn xứng nữa.

Verse 12

तस्माद्विप्रेण सततं भाव्यमाचारशीलिना । विद्वेषरागरहिता अनुतिष्ठन्ति यं मुने

Vì vậy, một Bà-la-môn phải luôn lấy chánh hạnh làm tánh; lìa oán ghét và luyến ái, hỡi bậc Muni, hãy thực hành kỷ luật ấy mà người trí vẫn thường hằng noi theo.

Verse 13

सद्धि यस्तं सदाचारं धर्ममूलं विदुर्बुधाः । लक्षणैः परिहीनोऽपि सम्यगाचारतत्परः

Bậc hiền trí biết rằng sadācāra chính là gốc rễ của dharma; dẫu thiếu những dấu hiệu hay phân biệt bên ngoài, nhưng ai chuyên tâm nơi chánh hạnh thì thật sự được an lập.

Verse 14

श्रदालुरनसूयुश्च नरो जीवेत्समाः शतम् । श्रुतिस्मृतिभ्यामुदितं स्वेषुस्वेषु च कर्मसु

Người có śraddhā và không ưa bắt lỗi có thể sống trọn trăm năm, và trong từng bổn phận của mình, thực hành các việc được Śruti và Smṛti truyền dạy.

Verse 15

सदाचारं निषेवेत धर्ममूलमतन्द्रितः । दुराचाररतो लोके गर्हणीयः पुमा न्भवेत्

Hãy siêng năng tu dưỡng chánh hạnh—cội gốc của Dharma—không hề biếng trễ. Còn kẻ say mê ác hạnh thì ở đời bị chê trách, đáng bị khiển trách.

Verse 16

व्याधिभिश्चाभिभूयेत सदाल्पायुः सुदुःखभाक् । त्याज्यं कर्म पराधीनं कार्यमात्मवशं सदा

Bị bệnh tật lấn át, người ta thường đoản thọ và gánh chịu khổ đau lớn. Vì vậy hãy từ bỏ việc làm trong cảnh lệ thuộc người khác, và luôn làm việc nằm trong sự tự chủ của chính mình.

Verse 17

दुःखी यतः पराधीनः सदैवात्मवशः सुखी । यस्मिन्कर्मण्यंतरात्मा क्रियमाणे प्रसीदति

Kẻ lệ thuộc người khác thì khổ; người luôn tự chủ thì vui. Hãy chọn việc mà ngay khi đang làm, nội tâm trở nên an nhiên, thanh tịnh.

Verse 18

अध्यापयेच्छुचीञ्छिष्यान्हितान्मे धासमन्वितान् । उपेयादीश्वरं चापि योगक्षेमादिसिद्धये

Hãy dạy dỗ những đệ tử thanh tịnh—có lòng thiện và đầy trí tuệ. Đồng thời hãy đến nương tựa Đấng Íśvara để thành tựu yoga-kṣema cùng các sự viên mãn khác.

Verse 19

अतस्तेष्वेव वै यत्नः कर्तव्यो धर्ममिच्छता । सत्यं क्षमार्तवं ध्यानमानृशंस्यमहिंसनम्

Vì thế, người cầu Dharma hãy chuyên cần nơi chính các đức hạnh này: chân thật, tha thứ, ngay thẳng, thiền định, lòng từ mẫn, và bất bạo động (ahiṃsā).

Verse 20

दमः प्रसादो माधुर्यं मृदुतेति यमा दश । शौचं स्नानं तपो दानं मौनेज्याध्ययनं व्रतम्

Tự chế, tâm an hòa, lời nói ngọt lành và sự nhu hòa—đó là những điều được kể trong mười yama. Thanh tịnh, tắm gội, khổ hạnh, bố thí, giữ im lặng, cúng tế–thờ phụng, học kinh điển và trì giữ giới nguyện (vrata)—đều là pháp tu nâng đỡ dharma.

Verse 21

उपोषणोपस्थदंडो दशैते नियमाः स्मृताः । कामं क्रोधं दमं मोहं मात्सर्यं लोभमेव च

Nhịn ăn (upavāsa) và kỷ luật chế ngự các căn—được ghi nhớ là thuộc mười niyama. Lại nên hàng phục dục vọng, sân hận, sự buông thả (adam), mê si (moha), lòng ganh ghét và tham lam.

Verse 22

अमून्षड्वैरिणो जित्वा सर्वत्र विजयी भवेत् । शनैः संचिनुयाद्धर्मं वल्मीकं शृंगवान्यथा

Chinh phục sáu kẻ thù ấy rồi, người ta sẽ chiến thắng ở mọi nơi. Hãy tích lũy dharma dần dần, như gò mối lớn lên từng hạt từng hạt.

Verse 23

परपीडामकुर्वाणः पर लोकसहायिनम् । धर्म एव सहायी स्यादमुत्र परिरक्षितः

Ai không làm hại người khác thì tự gây dựng người trợ giúp cho cõi đời sau. Nơi ấy, chỉ có dharma làm bạn đồng hành, che chở trong kiếp sau.

Verse 24

पितृमातृसुतभ्रातृयोषिद्बंधुजनाधिकः । जायते चैकलः प्राणी म्रियते च तथै कलः

Dẫu được vây quanh bởi cha mẹ, con cái, anh em, vợ và bao quyến thuộc, chúng sinh vẫn sinh ra một mình—và cũng chết đi một mình như thế.

Verse 25

एकलः सुकृतं भुंक्ते भुंक्ते दुष्कृतमेकलः । देहे पंचत्वमापन्ने त्यक्त्वैकं काष्ठलोष्टवत्

Một mình người ấy hưởng quả của việc lành, một mình chịu quả của việc dữ. Khi thân này tan rã trở về năm đại, nó bị bỏ lại như khúc gỗ hay cục đất.

Verse 26

बांधवा विमुखा यांति धर्मो यांतमनु व्रजेत् । अतः संचिनुयाद्धर्म्ममत्राऽमुत्र सहायिनम्

Bà con quyến thuộc ngoảnh mặt mà rời đi, nhưng Dharma theo chân người ra đi. Vì thế hãy tích lũy Dharma, đấng trợ duyên ở đời này và đời sau.

Verse 27

धर्मं सहायिनं लब्ध्वा संतरेद्दुस्तरं तमः । संबंधानाचारेन्नित्यमुत्तमैरुत्तमैः सुधीः

Được Dharma làm bạn đồng hành, người ta vượt qua bóng tối khó vượt. Bậc trí nên luôn kết giao và giữ chánh hạnh với những bậc cao quý nhất trong hàng thiện nhân.

Verse 28

अधमानधमांस्त्यक्त्वा कुलमुत्कर्षतां नयेत् । उत्तमानुत्तमानेव गच्छेद्धीनांश्च वर्जयेत् । ब्राह्मणः श्रेष्ठतामेति प्रत्यवायेन शूद्रताम्

Từ bỏ bạn bè hèn kém, hãy đưa dòng tộc hướng đến sự ưu thắng. Chỉ nên đến với bậc tối thượng trong hàng cao quý, và tránh kẻ sa đọa. Một brāhmaṇa đạt tôn quý nhờ chánh hạnh; nhưng do phạm lỗi và suy đồi thì rơi vào cảnh thấp kém.

Verse 29

अनध्ययनशीलं च सदाचारविलंघिनम् । सालसं च दुरन्नादं ब्राह्मणं बाधतेंऽतकः

Một brāhmaṇa không chuyên cần học tập, vi phạm chánh hạnh, biếng nhác và sống bằng thức ăn bất tịnh—người ấy bị sự suy vong (và bóng chết) bủa vây.

Verse 30

अतोऽभ्यस्येत्प्रयत्नेन सदाचारं सदा द्विजः । तीर्थान्यप्यभिलष्यंति सदाचारिसमागमम्

Vì vậy, bậc nhị sinh phải luôn gắng công tu tập sadācāra—hạnh lành chân chính; bởi ngay cả các thánh địa tīrtha cũng khát mong được gần gũi người sống theo thiện hạnh.

Verse 31

रजनीप्रांतयामार्द्धं ब्राह्मः समय उच्यते । स्वहितं चिंतयेत्प्राज्ञस्तस्मिंश्चोत्थाय सर्वदा

Nửa sau của canh cuối đêm được gọi là brāhma-muhūrta. Thức dậy vào lúc ấy, người trí phải luôn quán xét điều lợi ích chân thật cho chính mình.

Verse 32

गजास्यं संस्मरेदादौ तत ईशं सहांबया । श्रीरंगं श्रीसमेतं तु ब्रह्माणं कमलोद्भवम्

Lúc khởi đầu, hãy tưởng niệm Gajāsya (Gaṇeśa); kế đó là Īśa (Śiva) cùng với Mẫu Thân Ambā. Rồi tưởng niệm Śrīraṅga (Viṣṇu) hiệp nhất với Śrī; và Brahmā, đấng sinh từ hoa sen.

Verse 33

इंद्रादीन्सकलान्देवान्वसिष्ठादीन्मुनीनपि । गंगायाः सरितः सर्वाः श्रीशैलायखिलान्गिरीन्

Cũng hãy tưởng niệm Indra cùng hết thảy chư thiên, Vasiṣṭha và các bậc hiền thánh (muni), sông Gaṅgā và mọi dòng sông, núi Śrīśaila, và quả thật là tất cả núi non.

Verse 34

क्षीरोदादीन्समुद्रांश्च मानसादिसरांसि च । वनानि नंदनादीनि धेनूः कामदुघादयः

Và hãy tưởng niệm các đại dương bắt đầu từ Kṣīroda—Biển Sữa; các hồ như Mānasarovar; các rừng thiên giới bắt đầu từ Nandana; cùng những thánh ngưu như Kāmadhenu.

Verse 35

कल्पवृक्षादिवृक्षांश्च धातून्कांचनमुख्यतः । दिव्यस्त्रीरुर्वशीमुख्याः प्रह्रादावद्यान्हरेः प्रियान्

Nên tưởng niệm các cây như Kalpavṛkṣa—cây như ý, các vật báu mà vàng là bậc nhất, các tiên nữ cõi trời đứng đầu là Urvaśī, và những tín đồ được Hari yêu mến như Prahlāda.

Verse 36

जननीचरणौ स्मृत्वा सर्वतीर्थोक्त्त मोत्तमौ । पितरं च गुरूंश्चापि हदि ध्यात्वा प्रसन्नधीः

Nhớ đến bàn chân của mẹ—được xưng tụng là tối thượng trong mọi thánh địa (tīrtha)—rồi với tâm hoan hỷ an tịnh, hãy quán niệm trong tim về cha và các bậc thầy của mình nữa.

Verse 37

ततश्चावश्यकं कर्त्तुं नैरृतीं दिशमाव्रजेत् । ग्रामाद्धनुःशतं गच्छेन्नगराच्च चतुर्गुण म्

Sau đó, để làm việc cần thiết về bài tiết, nên đi về hướng Nairṛtī (tây nam); từ làng đi xa một trăm “độ dài cây cung”, và từ thành thị thì đi xa gấp bốn lần như vậy.

Verse 38

तृणैराच्छाद्य वसुधां शिरः प्रावृत्य वाससा । कर्णोपवीत उदग्वक्त्रो दिवसे संध्ययोरपि

Phủ đất bằng cỏ và trùm đầu bằng vải, đặt sợi dây thiêng (upavīta) lên tai, người ấy nên quay mặt về phương bắc vào ban ngày, và cả trong các thời khắc giao hội của hoàng hôn nữa.

Verse 39

विण्मूत्रे विसृजेन्मौनी निशायां दक्षिणामुखः । न तिष्ठन्नाशु नो विप्र गोवन्ह्यनिलसंमुखः

Khi đại tiểu tiện, hãy giữ im lặng; ban đêm thì quay mặt về phương nam. Hỡi brāhmaṇa, chớ làm khi đang đứng, chớ làm vội vã; và chớ quay mặt về phía bò, lửa hay hướng gió.

Verse 40

न फालकृष्टे भूभागे न रथ्यासेव्यभूतले । नालोकयेद्दिशो भागञ्ज्यो तिश्चक्रं नभो मलम्

Không nên đi đại tiện trên mảnh đất vừa mới cày xới, cũng không nên trên nền đất thường được dùng làm lối đi. Khi đang làm, chớ nhìn về các phương, vòng các vì sao, bầu trời hay những vật bất tịnh—hãy giữ sự kín đáo và kỷ luật thanh tịnh theo nghi lễ.

Verse 41

वामेन पाणिना शिश्नं धृत्वोत्तिष्ठेत्प्रयत्नवान् । अथो मृदं समादद्याज्जंतुकर्क्करवर्जिताम्

Người cẩn trọng dùng tay trái giữ bộ phận sinh dục rồi gắng sức đứng dậy. Sau đó lấy đất để tẩy uế—loại đất không có côn trùng và sỏi đá.

Verse 42

विहाय मूषको त्खातां चोच्छिष्टां केशसंकुलाम् । गुह्ये दद्यान्मृदं चैकां प्रक्षाल्य चांबुना ततः

Hãy tránh loại đất bị chuột đào bới, bị ô uế bởi đồ ăn thừa, hoặc lẫn tóc. Chỉ dùng một phần đất xoa vào chỗ kín, rồi sau đó rửa lại bằng nước.

Verse 43

पुनर्वामकरेणेति पंचधा क्षालयेद्गुदम् । एकैक पादयोर्दद्यात्तिस्रः पाण्योर्मृदस्तथा

Rồi lại dùng tay trái, hãy tẩy rửa hậu môn năm lần. Mỗi bàn chân bôi đất một lần, và cũng vậy, hai bàn tay bôi ba phần đất.

Verse 44

इत्थं शौचं गृही कुर्याद्गंधलेपक्षयावधि । क्रमाद्वैगुण्यतः कुर्याद्ब्रह्मचर्यादिषु त्रिषु

Như vậy, người gia chủ nên thực hành tẩy uế cho đến khi mùi hôi và vết bẩn được trừ sạch. Rồi theo thứ tự, trong ba āśrama bắt đầu từ brahmacarya, hãy thực hành nghiêm mật hơn đúng như quy định.

Verse 45

दिवाविहितशौचाच्च रात्रावर्द्धं समाचरेत् । परग्रामे तदर्धं च पथि तस्यार्धमेव च

Phép tẩy uế được quy định ban ngày, ban đêm chỉ nên thực hành một nửa. Ở làng khác thì làm một nửa của phần ấy, còn khi đang trên đường thì lại chỉ làm một nửa nữa.

Verse 46

तदर्धं रोगिणां चापि सुस्थे न्यूनं न कार येत् । अपि सर्वनदीतोयैर्मृत्कूटैश्चाप्यगोपमैः

Với người bệnh, thậm chí chỉ làm một nửa của phần ấy cũng được; nhưng người khỏe mạnh không nên làm ít hơn. Dù dùng nước của bất cứ con sông nào và những cục đất—dẫu không được chuẩn bị riêng—cũng vẫn nên thực hiện sự thanh tịnh.

Verse 47

आपातमाचरेच्छौचं भावदुष्टो न शुद्धिभाक् । आर्द्रधात्रीफलोन्माना मृदः शौचे प्रकीर्तिताः

Hãy tẩy uế tùy theo hoàn cảnh; nhưng kẻ có tâm ý ô nhiễm thì không thật sự đạt được thanh tịnh. Khi làm sạch, lượng đất được nói là đo theo cỡ quả dhātrī còn ướt (amalakī/ quả me rừng Ấn).

Verse 48

सर्वाश्चाहुतयोऽप्येवं ग्रासाश्चांद्रायणेपि च । प्रागास्य उदगास्यो वा सूपविष्टः शुचौ भुवि

Cũng vậy, mọi lễ dâng cúng (āhuti) và cả những miếng ăn trong hạnh Cāndrāyaṇa đều nên thực hiện khi ngồi đúng phép trên nền đất thanh sạch, hướng mặt về phía đông hoặc phía bắc.

Verse 49

उपस्पृशेद्विहीनाभिस्तुषांगारास्थिभस्मभिः । अतिस्वच्छाभिरद्भिश्च यावद्धृद्गाभिरत्वरः

Khi không có nước đúng phép, vẫn nên làm ācamana (upaspṛśa) bằng nước đã được làm trong nhờ trấu, than, tro xương và những thứ tương tự. Và khi có thể, hãy làm với nước thật trong, sâu đến tận lòng, không vội vã.

Verse 50

ब्राह्मणो ब्रह्मतीर्थेन दृष्टिपूताभिराचमेत् । कण्ठगाभिर्नृपः शुध्येत्तालुगाभिस्तथोरुजः

Bà-la-môn nên làm ācamanā bằng nước được thanh tịnh bởi ánh nhìn của mình, dùng Brahma-tīrtha (gốc ngón cái). Vua được thanh tịnh khi nước chạm đến cổ họng; người Vaiśya cũng vậy khi nước đến vòm miệng.

Verse 51

स्त्रीशूद्रावाथ संस्पर्शमात्रेणापि विशुध्यतः । शिरः शब्दं सकंठं वा जले मुक्तशिखोऽपि वा

Phụ nữ và người Śūdra được thanh tịnh chỉ nhờ sự tiếp xúc (với nước). Nên dùng nước chạm lên đầu, các căn/chi thể và cổ họng để tẩy tịnh, dù tóc có buông xõa trong nước cũng vậy.

Verse 52

अक्षालितपदद्वद्व आचांतोऽप्यशुचिर्म्मतः । त्रिः पीत्वांबु विशुद्ध्यर्थं ततः खानि विशोधयेत्

Nếu chưa rửa sạch cả hai bàn chân, thì dù đã làm ācamanā vẫn bị xem là bất tịnh. Để được thanh tịnh, nên nhấp nước ba lần; rồi sau đó tẩy sạch các cửa ngõ của thân (các căn).

Verse 53

अंगुष्ठमूलदेशेन ह्यधरोष्ठौ परि मृजेत् । स्पृष्ट्वा जलेन हृदयं समस्ताभिः शिरः स्पृशेत्

Dùng phần gốc ngón cái mà lau môi dưới. Chạm nước lên vùng tim, rồi chạm lên đầu với tất cả các ngón (hai tay) cùng một lượt.

Verse 54

अंगुल्यग्रैस्तथा स्कन्धौ सांबु सर्व्वत्र संस्पृशेत् । आचांतः पुनराचामेत्कृत्वा रथ्योपसर्पणम्

Dùng đầu các ngón tay chạm lên hai vai; rồi với nước chạm khắp mọi nơi trên thân. Sau khi đã làm ācamanā, khi đến gần đường phố/lối công cộng, nên làm ācamanā lại một lần nữa.

Verse 55

स्नात्वा भुक्त्वा पयः पीत्वा प्रारंभे शुभकर्मणाम् । सुप्त्वा वासः परीधाय दृष्ट्वा तथाप्यमंगलम्

Sau khi tắm, sau khi ăn, sau khi uống sữa, vào lúc khởi đầu các nghi lễ cát tường, sau khi ngủ dậy, sau khi mặc y phục, và cả khi đã thấy điềm bất tường—đều nên làm ācamanā để tái lập sự thanh tịnh.

Verse 56

प्रमादादशुचि स्मृत्वा द्विराचांतः शुचिर्भवेत् । दंतधावनं प्रकुर्वीत यथोक्त धर्मशास्त्रतः । आचांतोऽप्यशुचिर्यस्मादकृत्वा दंतधावनम्

Nếu do sơ suất mà nhớ đến điều bất tịnh, thì làm ācamanā hai lần sẽ được thanh tịnh. Nên thực hành việc làm sạch răng theo đúng lời dạy của Dharma-śāstra; vì dù đã ācamanā, nếu chưa làm sạch răng thì vẫn bị xem là chưa thanh tịnh.

Verse 57

प्रतिपद्दर्शषष्ठीषु नवम्यां रविवासरे । दंतानां काष्ठसंयोगो दहेदासप्तमं कुलम्

Vào ngày Pratipad (mồng một), ngày Darśa/Amāvāsyā (ngày không trăng), ngày mồng sáu, ngày mồng chín và vào Chủ nhật—việc dùng que gỗ chà răng được nói là thiêu đốt (gây suy vong) dòng tộc cho đến bảy đời.

Verse 58

अलाभे दंतकाष्ठानां निषिद्धे वाथ वासरे । गंडूषा द्वादश ग्राह्या मुखस्य परिशुद्धये

Khi không có que chà răng, hoặc vào ngày bị cấm, để thanh tịnh trọn vẹn cho miệng, nên thực hành gaṇḍūṣa mười hai lần (ngậm đầy nước rồi súc).

Verse 59

कनिष्ठाग्रपरीमाणं सत्वचं निर्व्रणारुजम् । द्वादशांगुलमानं च सार्द्रं स्याद्दंतधावनम्

Que chà răng dùng để làm sạch nên dày bằng đầu ngón út, còn nguyên vỏ, không có khuyết tật gây trầy xước hay bệnh hại; dài mười hai đốt ngón tay và phải tươi, còn ẩm.

Verse 60

एकेकांगुलमानं तच्चर्वयेद्दंतधावनम् । प्रातः स्नानं चरित्वा च शुद्ध्यै तीर्थे विशेषतः

Nên nhai cành tăm làm sạch răng (dantadhāvana) dài bằng một đốt ngón tay. Rồi tắm gội buổi sớm—nhất là tại tīrtha (bến nước linh thiêng)—thì được thanh tịnh.

Verse 61

प्रातः स्नानाद्यतः शुद्ध्येत्कायोऽयं मलिनः सदा । यन्मलं नवभिश्छिद्रैः स्रवत्येव दिवानिशम्

Nhờ tắm buổi sớm, thân này—vốn luôn ô uế—được gột sạch; vì cấu uế của nó cứ chảy ra ngày đêm qua chín cửa (cửu khiếu).

Verse 62

उत्साहमेधासौभाग्यरूपसंपत्प्रवर्द्धकम् । प्राजापत्यसमं प्राहुस्तन्महाघविनाशकृत्

Người ta tuyên rằng điều ấy ngang với vrata Prājāpatya: làm tăng tinh tấn, trí tuệ, phúc lành, dung sắc và tài lộc—lại diệt trừ các đại tội.

Verse 63

प्रातः स्नानं हरेत्पापमलक्ष्मीं ग्लानिमेव च । अशुचित्वं च दुःस्वप्नं तुष्टिं पुष्टिं प्रयच्छति

Tắm buổi sớm trừ tội, xua điều bất tường và mỏi mệt; lại dẹp ô uế và ác mộng, ban sự mãn nguyện cùng sức bồi bổ.

Verse 64

नोपसर्पंति वै दुष्टाः प्रातस्नायिजनं क्वचित् । दृष्टादृष्टफलं यस्मात्प्रातःस्नानं समाचरेत्

Kẻ ác chẳng bao giờ dám đến gần người tắm buổi sớm. Vì tắm buổi sớm cho quả báo cả hữu hình lẫn vô hình, nên hãy siêng năng thực hành.

Verse 65

प्रसंगतः स्नानविधिं प्रवक्ष्यामि नृपोत्तमाः । विधिस्नानं यतः प्राहुः स्नाना च्छतगुणोत्तरम्

Nhân dịp này, hỡi các bậc vua tối thượng, ta sẽ giảng về nghi thức tắm gội đúng pháp; vì người ta nói rằng tắm theo đúng nghi lễ thì thù thắng gấp trăm lần so với tắm thường.

Verse 66

विशुद्धां मृदमादाय बर्हिषस्तिलगोमयम् । शुचौ देशे परिस्थाप्य ह्याचम्य स्नानमाचरेत्

Hãy lấy đất sét thanh tịnh, cỏ barhiṣ (cỏ kuśa), mè và phân bò; bày đặt nơi sạch sẽ; rồi làm ācamanā, sau đó mới thực hành tắm gội.

Verse 67

उपग्रही बद्ध शिखो जलमध्ये समाविशेत् । स्वशाखोक्तविधानेन स्नानं कुर्याद्यथाविधि

Khoác upagrahī (y phục tắm) và buộc chỏm tóc śikhā, hãy bước vào giữa dòng nước; rồi theo nghi thức do chính śākhā Veda của mình truyền dạy mà tắm gội đúng pháp.

Verse 68

स्नात्वेत्थं वस्त्रमापीड्य गृह्णीयाद्धौतवाससी । आचम्य च ततः कुर्यात्प्रातःसंध्यां कुशान्वितः

Tắm gội như vậy xong, hãy vắt khô y phục và mặc áo quần đã giặt sạch. Rồi làm ācamanā, tiếp đó cầm cỏ kuśa mà cử hành lễ prātaḥ-sandhyā buổi sớm.

Verse 69

प्राणायामांश्चरन्विप्रो नियम्य मानसं दृढम् । अहोरात्रकृतैः पापैर्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

Một vị brāhmaṇa thực hành prāṇāyāma và kiên cố chế ngự tâm ý, liền tức khắc được giải thoát khỏi các tội lỗi đã gây nên suốt ngày và đêm.

Verse 70

दश द्वादशसंख्या वा प्राणायामाः कृता यदि । नियम्य मानसं तेन तदा तप्तं महत्तपः

Nếu ai thực hành prāṇāyāma mười lần—hoặc mười hai lần—và nhờ đó điều phục tâm ý, thì quả thật đã thực hiện một khổ hạnh lớn lao.

Verse 71

सव्याहृतिप्रणवकाः प्राणायामास्तु षोडश । अपि भ्रूणहनं मासात्पुनंत्यहरहः कृताः

Mười sáu prāṇāyāma kèm các vyāhṛti và praṇava (Oṃ)—nếu thực hành hằng ngày—thì trong một tháng cũng có thể tịnh hóa cả tội sát hại bào thai.

Verse 72

यथा पार्थिवधातूनां दह्यते धमनान्मलाः । तथेंद्रियैः कृता दोषा ज्वाल्यंते प्राणसंयमात्

Như tạp chất trong kim loại trần gian bị lò luyện thiêu đốt, cũng vậy, các lỗi lầm do giác quan tạo ra bị bừng cháy và tiêu diệt bởi sự điều phục hơi thở.

Verse 73

एकाक्षरं परं ब्रह्म प्राणायामः परं तपः । गायत्र्यास्तु परं नास्ति पावनं च नृपोत्तम

Âm một chữ “Oṃ” là Brahman Tối Thượng; prāṇāyāma là khổ hạnh tối cao. Và ngoài Gāyatrī ra, không có gì tịnh hóa hơn nữa, hỡi bậc vương thượng.

Verse 74

कर्मणा मनसा वाचा यद्रात्रौ कुरुते त्वघम् । उत्तिष्ठन्पूर्वसंध्यायां प्राणायामैर्विशोधयेत्

Bất cứ tội lỗi nào đã phạm trong đêm—bằng thân, bằng ý, hay bằng lời—khi đứng dậy vào lúc rạng đông (sandhyā), hãy dùng các prāṇāyāma để gột sạch.

Verse 75

यदह्ना कुरुते पापं मनोवाक्कायकर्मभिः । आसीनः पश्चिमां संध्यां प्राणायामैर्व्यपोहति । पश्चिमां तु समासीनो मलं हंति दिवाकृतम्

Mọi tội lỗi đã gây trong ban ngày bằng ý, lời và hành động thân—khi ngồi vào lúc hoàng hôn (sandhyā) hướng về phương Tây, người ấy gột bỏ bằng các phép prāṇāyāma. Quả thật, ngồi trong sandhyā phương Tây thì sự uế nhiễm do việc làm ban ngày liền bị tiêu trừ.

Verse 76

नोपतिष्ठेत्तु यः पूर्व्वां नोपास्ते यस्तु पश्चिमाम् । स शूद्रवद्बहिष्कार्यः सर्वस्माद्द्विजकर्मणः

Kẻ nào không dự sandhyā buổi sáng và cũng không phụng thờ sandhyā buổi chiều, kẻ ấy phải bị loại khỏi mọi bổn phận của hàng dvija, như một Śūdra vậy.

Verse 77

अपां समीपमासाद्य नित्यकर्म समाचरेत् । तत आचमनं कुर्याद्यथाविध्यनु पूर्वशः

Đến gần nguồn nước, người ta nên cử hành nitya-karma (nghi lễ hằng ngày). Sau đó, hãy thực hiện ācamana đúng theo phép tắc, theo thứ tự tuần tự.

Verse 78

आपोहिष्ठेति तिसृभिर्मार्जनं तु ततश्चरेत् । भूमौ शिरसि चाकाश आकाशे भुवि मस्तके

Rồi hãy thực hành mārjana (tẩy tịnh bằng cách rảy nước) với ba câu ṛcā mở đầu ‘Āpo hi ṣṭhā…’. Nghi thức này được làm theo sự sắp đặt truyền thống, đặt ‘đất’ và ‘trời’ vào đúng vị trí tương ứng như pháp dạy.

Verse 79

मस्तके च तथाकाशं भूमौ च नवधा क्षिपेत् । भूमिशब्देन चरणावाकाशं हृदयं स्मृतम् । शिरस्येव शिरःशब्दो मार्जनं तैरुदाहृतम्

Cũng vậy, theo phép an trí chín lần, hãy đặt ‘trời’ trên đỉnh đầu và đặt ‘đất’ nơi mặt đất. Từ ‘đất’ chỉ đôi chân; ‘trời’ được hiểu là trái tim; và ‘đầu’ chính là cái đầu—như thế, mārjana được các bậc truyền thống giải thích.

Verse 80

वारुणादपि चाग्नेयाद्वायव्यादपि चेंद्रतः । मंत्रस्थानादपि परं ब्राह्मं स्नानमिदं परम् । ब्राह्मस्नानेन यः स्नातः स बाह्याभ्यंतरं शुचिः

Cao hơn cả tắm Varuṇa, cao hơn tắm Agni, cao hơn tắm Vāyu, và cao hơn cả tắm Indra—lại còn vượt lên trên chỉ là ‘nơi của thần chú’—đó chính là Phạm-tắm (Brāhma-snāna) tối thượng. Ai tắm bằng Phạm-tắm ấy thì thanh tịnh cả ngoài lẫn trong.

Verse 81

सर्वत्र चार्हतामेति देवपूजादिकर्मणि । नक्तंदिनं निमज्ज्याप्सु कैवर्ताः किमु पावनाः

Chỉ khi ấy người ta mới thật sự xứng đáng ở mọi nơi—đủ tư cách làm các việc như thờ phụng chư thiên. Nếu những kẻ đánh cá, ngày đêm lặn ngụp trong nước, nhờ thế mà được thanh tịnh, thì cần gì đến pháp tu cao hơn nữa?

Verse 82

शतशोऽपि तथा स्नाता न शुद्धा भावदूषिताः । अंतःकरणशुद्धांश्च तान्विभूतिः पवित्रयेत्

Dẫu tắm như thế hàng trăm lần, kẻ có tâm tính nhiễm ô vẫn không được thanh tịnh. Nhưng người có nội tâm (tâm-trí) đã được gột sạch—những người ấy được thánh hóa bởi vibhūti, tức tro thiêng.

Verse 83

किं पावनाः प्रकीर्त्यंते रासभा भस्मधूसराः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु मलैः सर्वैर्विवर्जितः

Cớ sao lừa, chỉ vì phủ xám tro, lại được xưng là ‘thanh tịnh’? Chỉ người lìa mọi cấu uế—người ấy mới như đã tắm ở hết thảy các thánh độ (tīrtha).

Verse 84

तेन क्रतुशतैरिष्टं चेतो यस्येह निर्मलम् । तदेव निर्मलं चेतो यथा स्यात्तन्मुने शृणु

Ai có tâm trí thanh tịnh ngay nơi đây thì như đã cử hành hàng trăm tế lễ. Nay, hỡi bậc hiền triết (muni), hãy lắng nghe: chính tâm ấy làm sao trở nên trong sạch, không tì vết.

Verse 85

विश्वेशश्चेत्प्रसन्नः स्यात्तदा स्यान्नान्यथा क्वचित् । तस्माच्चेतो विशुद्ध्यर्थं काशीनाथं समाश्रयेत्

Nếu Viśveśa hoan hỷ, thì việc ấy mới thành—không bao giờ khác đi, ở bất cứ nơi đâu. Vì thế, để thanh tịnh tâm ý, hãy nương tựa Kāśīnātha.

Verse 86

इदं शरीरमुत्सृज्य परं ब्रह्माधिगच्छति । द्रुपदांतं ततो जप्त्वा जलमादाय पाणिना

Rời bỏ thân này, người ấy đạt đến Phạm (Brahman) tối thượng. Rồi sau khi trì tụng cho đến cuối bài tụng (drupadānta), lấy nước trong tay…

Verse 87

कुयादृतं च मंत्रेण विधिज्ञस्त्वघमर्षणम् । निमज्ज्याप्सु च यो विद्वाञ्जपेत्त्रिरघमर्षणम्

Người thông hiểu nghi lễ hãy cử hành Aghamarṣaṇa bằng thần chú Ṛta. Và bậc học giả khi ngâm mình trong nước hãy trì tụng Aghamarṣaṇa ba lần.

Verse 88

जले वापि स्थले वापि यः कुर्यादघमर्ष णम् । तस्याघौघो विनश्येत यथा सूर्योदये तमः

Dù ở trong nước hay trên đất khô, ai thực hành Aghamarṣaṇa thì khối tội lỗi của người ấy tiêu tan, như bóng tối tan khi mặt trời mọc.

Verse 89

गायत्रीं शिरसा हीनां महाव्याहृतिपूर्व्विकाम् । प्रणवाद्यां जपंस्तिष्ठन्क्षिपेदंभोंजलि त्रयम्

Đứng mà trì tụng Gāyatrī—không gồm phần Śiras, có Mahāvyāhṛti đi trước, bắt đầu bằng Praṇava—rồi dâng ba vốc nước như lễ hiến cúng.

Verse 90

तेन वज्रोदकेनाशु मंदेहा नाम राक्षसाः । सूर्यतेजः प्रलोपंते शैला इव विवस्वतः

Nhờ nước vajra (arghya thanh tịnh) ấy, các dạ-xoa La-sát tên Maṇḍeha liền bị diệt; uy lực của chúng tan biến dưới quang huy của Mặt Trời—như núi non sụp đổ trước Vivatsvān rực cháy.

Verse 91

सहायार्थं च सूर्यस्य यो द्विजो नांजलि त्रयम् । क्षिपेन्मंदेहनाशाय सोपि मंदेहतां व्रजेत्

Vị dvija nào, để trợ giúp Thái Dương, rải ba vốc nước arghya nhằm diệt trừ Maṇḍeha—người ấy cũng, nếu sai lạc chánh hạnh, sẽ rơi vào cảnh giới ‘Maṇḍeha’ ấy.

Verse 92

प्रातस्तावज्जपंस्तिष्ठेद्यावत्सूर्यस्य दर्शनम् । उपविष्टो जपेत्सायमृक्षाणामाविलोकनात्

Buổi sáng, nên đứng mà trì tụng japa cho đến khi thấy Mặt Trời; buổi chiều, nên ngồi mà trì tụng cho đến khi các vì sao hiện ra.

Verse 93

काललोपो न कर्त्तव्यो द्विजेन स्वहितेप्सुना । अर्द्धोदयास्तसमये तस्माद्वज्रोदकं क्षिपेत्

Người dvija cầu lợi ích cho mình chớ để lỡ thời khắc; vì vậy, vào lúc nửa mọc và nửa lặn, hãy dâng nước vajra (arghya).

Verse 94

विधिनापि कृता संध्या कालातीता ऽफला भवेत् । अयमेव हि दृष्टांतो वंध्यास्त्रीमैथुनं यथा

Dù Sandhyā được hành trì đúng nghi thức, nhưng nếu làm sau khi đã quá thời, thì trở nên vô quả; thí dụ chính là—như giao hợp với người đàn bà hiếm muộn.

Verse 95

जले वामकरं कृत्वा या संध्याऽचरिता द्विजैः । वृषली सा परिज्ञेया रक्षोगणमुदा वहा

Sự hành trì Sandhyā của bậc nhị sinh mà đặt tay trái trong nước, phải biết là ‘vṛṣalī’ (đê hèn), và khiến các bầy rākṣasa sinh khởi.

Verse 96

उपस्थानं ततः कुर्याच्छाखोक्तविधिना ततः । सहस्रकृत्वो गायत्र्याः शतकृत्वोथवा पुनः

Rồi hãy cử hành upasthāna theo nghi thức được truyền trong śākhā Veda của mình; sau đó tụng niệm Gāyatrī một nghìn lần—hoặc nếu không thì lại tụng một trăm lần.

Verse 97

दशकृत्वोऽथ देव्यै च कुर्यात्सौ रीमुपस्थितिम् । सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम्

Kế đó, mười lần nữa hãy thực hành upasthiti (nghi lễ thỉnh mời) đối với Nữ Thần Mặt Trời. Theo lượng japa, Nữ Thần là tối thượng ở mức một nghìn, trung bình ở mức một trăm, và thấp hơn ở mức mười.

Verse 98

गायत्रीं यो जपेद्विप्रो न स पापैः प्रलिप्यते । रक्तचंदनमिश्राभिरद्भिश्च कुसुमैः कुशैः

Vị brāhmaṇa tụng niệm Gāyatrī thì không bị tội lỗi làm hoen nhiễm; (hãy thờ phụng) bằng nước hòa bột đàn hương đỏ, cùng hoa và cỏ kuśa.

Verse 99

वेदोक्तैरागमोक्तैर्वा मंत्रैरर्घं प्रदापयेत् । अर्चितः सविता येन तेन त्रैलोक्यमर्च्चितम्

Bằng các thần chú được dạy trong Veda hoặc trong Āgama, hãy dâng arghya. Ai thờ phụng Savitṛ, người ấy như đã thờ phụng cả ba cõi.

Verse 100

अर्चितः सविता दत्ते सुतान्पशुव सूनि च । व्याधीन्हरेद्ददात्यायुः पूरयेद्वांछितान्यपि

Khi Savitṛ (Thần Mặt Trời) được tôn thờ đúng nghi lễ, Ngài ban cho con trai, sự tăng trưởng đàn gia súc và dòng dõi. Ngài trừ diệt bệnh tật, ban thọ mạng lâu dài, và còn viên mãn cả những ước nguyện được ấp ủ.

Verse 101

अयं हि रुद्र आदित्यो हरिरेष दिवाकरः । रविर्हिरण्यरूपोऽसौ त्रयीरूपोऽयमर्यमा

Chính Mặt Trời này là Rudra; là Āditya; là Hari—Đivākara, đấng làm nên ban ngày. Ngài là Ravi mang sắc thân vàng ròng; là hiện thân của Tam Veda; và chính là Aryaman.

Verse 102

ततस्तु तर्पणं कुर्यात्स्वशाखोक्तविधानतः । ब्रह्मादीनखिलान्देवान्मरीच्यादींस्तथा मुनीन्

Sau đó, hành giả nên cử hành nghi thức tarpaṇa (dâng nước cúng) theo pháp thức được truyền dạy trong chi phái Veda của mình, để làm thỏa mãn Brahmā cùng hết thảy chư thiên, và cũng các bậc hiền thánh bắt đầu từ Marīci.

Verse 110

अंगुल्यग्रेण वै दैवमार्षमंगुलिमूलगम् । ब्राह्ममंगुष्ठमूले तु पाणिमध्ये प्रजापतेः

Lễ tarpaṇa dành cho chư thiên được dâng bằng đầu các ngón tay; dành cho các ṛṣi ở gốc các ngón; dành cho Brahmā ở gốc ngón cái; và dành cho Prajāpati ở giữa lòng bàn tay.

Verse 120

देवतां परिपूज्याथ नैमित्तिकं विधिं चरेत् । पवनाग्निं समुज्ज्वाल्य वैश्वदेवं समाचरेत्

Sau khi kính lễ và phụng thờ thần linh cho viên mãn, hành giả nên thực hành các nghi thức naimittika (nghi lễ theo thời, theo duyên) đã được quy định. Khơi bếp lửa gia đình nhờ gió, rồi cử hành lễ cúng Vaiśvadeva.

Verse 130

ऐन्द्रवारुणवायव्याः सौम्या वै नैरृताश्च ये । प्रतिगृह्णंत्विमं पिंडं काका भूमौ मयार्पितम्

Nguyện các hữu tình ở cõi của Indra, Varuṇa và Vāyu, cùng những vị thuộc phương Soma và hướng Nairṛta, hoan hỷ thọ nhận lễ piṇḍa này; hỡi đàn quạ, đây là viên cơm cúng mà ta đã đặt xuống đất.

Verse 140

ततो मौनेन भुञ्जीत न कुर्याद्दंतघर्षणम् । प्रक्षालितव्यहस्तस्य दक्षिणांगुष्ठमूलतः

Sau đó hãy dùng bữa trong im lặng, chớ cạo hay nghiến răng. Khi tay đã rửa sạch, theo đúng nghi thức, hãy bắt đầu (chạm/lấy thức ăn) từ gốc ngón cái tay phải.

Verse 145

उद्देशतः समाख्यात एष नित्यतनो विधिः । इत्थं समाचरन्विप्रो नावसीदति कर्हिचित्

Pháp nghi của hạnh tu hằng ngày này đã được trình bày khái lược. Vị Bà-la-môn thực hành như vậy thì không bao giờ sa sút vào bất kỳ lúc nào.