Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

Devanagari script

व्यास उवाच । स्थावराः कृमयोऽब्जाश्च पक्षिणः पशवो नराः । क्रमेण धार्मिकास्त्वेत एतेभ्यो धार्मिकाः सुराः

Transliteration

vyāsa uvāca | sthāvarāḥ kṛmayo'bjāśca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ | krameṇa dhārmikāstveta etebhyo dhārmikāḥ surāḥ

Translation

Vyāsa nói: Loài bất động, loài trùng, loài sinh trong nước, chim muông, thú vật và loài người—đều lần lượt tăng dần khả năng hành trì Dharma theo thứ bậc; và vượt trên tất cả ấy, chư thiên còn càng thấm nhuần Dharma hơn nữa.

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vyāsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• स्थावराः: immobile beings (plants etc.)
• स्थावराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sthāvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• कृमयः: worms
• कृमयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kṛmi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• अब्जाः: water-born beings (aquatics)
• अब्जाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: abja (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• पक्षिणः: birds
• पक्षिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pakṣin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• पशवः: animals
• पशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: paśu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• नराः: men/humans
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• क्रमेण: in sequence, gradually
• क्रमेण: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: krama (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभाव (instrumental used adverbially): ‘in order/gradually’

• धार्मिकाः: righteous
• धार्मिकाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dhārmika (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying the preceding classes)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: ‘but/indeed’)

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• एतेभ्यः: from these/than these
• एतेभ्यः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), बहुवचन; सर्वनाम

• धार्मिकाः: righteous
• धार्मिकाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dhārmika (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (of सुराः)

• सुराः: gods
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sura (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Vyāsa

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata (Janamejaya)

Visual Art Cues

Scene: Vyāsa teaching a graded ‘ladder’ of life: plants/immobile beings, worms, aquatic beings, birds, beasts, humans, and devas above—shown as ascending tiers around a seated sage.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Suras (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Greater awareness and refinement bring greater responsibility and aptitude for dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named; the verse sets a doctrinal frame for dharmic instruction within Dharmāraṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it provides a graded cosmological-ethical teaching to support later prescriptions.