
Sukta 2.40
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Triṣṭubh (likely for RV 2.40)
Thánh ca Triṣṭubh sáu câu này khẩn thỉnh đôi thần Soma và Pūṣan như những đấng đồng sinh thành sự sung túc, và như các vị hộ vệ thiết lập “nābhi” (rốn/trung tâm) của bất tử và thịnh vượng trong các cõi và trong người tế tự. Bài ca cầu xin hai vị mở rộng nguồn trung tâm của sự tăng trưởng—của cải, dưỡng nuôi và các năng lực sinh sôi—đồng thời làm mau bén tuệ giác và ban sự che chở, kết lại bằng lời chúc phúc bao gồm sự bảo hộ của Aditi.
Mantra 1
सोमापूषणा जनना रयीणां जनना दिवो जनना पृथिव्याः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपौ देवा अकृण्वन्नमृतस्य नाभिम् ॥
Hỡi Soma và Pūṣan, đấng sinh ra mọi phú túc, sinh ra trời, sinh ra đất—hai Ngài sinh làm đôi vị hộ vệ của mọi hữu thể đang thành; chư thần đã đặt hai Ngài làm rốn-điểm trung tâm của bất tử (amṛta).
Mantra 2
इमौ देवौ जायमानौ जुषन्तेमौ तमांसि गूहतामजुष्टा । आभ्यामिन्द्रः पक्वमामास्वन्तः सोमापूषभ्यां जनदुस्रियासु ॥
Hai vị thần này, khi vừa sinh khởi, liền hoan hỷ; hai vị này che phủ những bóng tối không chịu thuận phục. Nhờ hai vị này, Indra đem cái đã chín muồi ra từ trong cái chưa chín; qua Soma và Pūṣan, Ngài phát sinh những đàn bò ánh sáng rực rỡ giữa các Usriyā (những bò cái của quang huy).
Mantra 3
सोमापूषणा रजसो विमानं सप्तचक्रं रथमविश्वमिन्वम् । विषूवृतं मनसा युज्यमानं तं जिन्वथो वृषणा पञ्चरश्मिम् ॥
Hỡi Soma và Pūṣan, hai ngài thúc cho cỗ xe đo lường trung giới (rajas) chuyển động—cỗ chiến xa bảy bánh, vận hành khắp muôn loài; xoay vòng rộng lớn, được ách bằng tâm—sức lực năm dây cương ấy, hỡi hai bậc hùng mãnh, chính hai ngài làm cho lao đi.
Mantra 4
दिव्यन्यः सदनं चक्र उच्चा पृथिव्यामन्यो अध्यन्तरिक्षे । तावस्मभ्यं पुरुवारं पुरुक्षुं रायस्पोषं वि ष्यतां नाभिमस्मे ॥
Một vị đặt chỗ ngự cao trên trời; vị kia ở trên đất và trong trung không (antarikṣa). Nguyện hai vị ấy trải mở cho chúng con “trung tâm như rốn” của sự tăng trưởng—sự sung mãn của của cải, dồi dào năng lực đáng ước, kết nhiều sinh trưởng—ở trong chúng con.
Mantra 5
विश्वान्यन्यो भुवना जजान विश्वमन्यो अभिचक्षाण एति । सोमापूषणाववतं धियं मे युवाभ्यां विश्वाः पृतना जयेम ॥
Trong hai vị, một vị sinh ra mọi thế giới; vị kia tiến bước, chiêm quan muôn hữu. Hỡi Soma và Pūṣan, xin nâng đỡ tư niệm của con—nhờ hai ngài, nguyện chúng con thắng mọi trận chiến.
Mantra 6
धियं पूषा जिन्वतु विश्वमिन्वो रयिं सोमो रयिपतिर्दधातु । अवतु देव्यदितिरनर्वा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
Nguyện Pūṣan, Đấng thúc đẩy muôn loài, khơi dậy trí tuệ linh hứng (dhī) của chúng con; nguyện Soma, chúa tể của phú túc (rayi), đặt phú túc ấy vào trong chúng con. Nguyện Aditi, Nữ thần thiêng liêng, Đấng không sai lầm, che chở chúng con; nguyện trong hội lễ (vidatha) chúng con cất lời về Sự Bao La (bṛhat), giàu dũng lực tốt lành và quyền năng rực sáng.
Soma and Pūṣan are hailed as begetters of riches and of heaven and earth, born as guardians of all existence and set as the nābhi of immortality.
The hymn differentiates their cosmic stations (one aloft, one on earth/mid-space) and turns this cosmology into a practical request: may they spread the center of increase—wealth, nourishment, and fruitful powers—within the worshipper/community.
The concentrated petition that the dual gods “spread the nābhi” of rāyas-poṣa for us—an image of prosperity radiating from a single sacred center.
A closing triad of boons: Pūṣan quickens insight (dhī), Soma bestows plenitude (rayi), and Aditi protects, ending with the aspiration to speak the Vast (bṛhat) in the assembly with strong progeny/powers (suvīrāḥ).
amṛtasya nābhim
rāyas poṣaṃ … nābhim
bṛhad vadema vidathe
Soma represents the sacred, invigorating essence that supports vitality and immortality, while Pūṣan is the nourishing protector and guide of right paths. Invoked together, they unite inner inspiration with outward nourishment and safe, fruitful increase.
It means “the navel (center/hub) of immortality.” The hymn imagines Soma–Pūṣan as a central source from which life, prosperity, and divine vitality radiate into the worlds and into the worshipper.
It asks for prosperity and nourishment (rāyas-poṣa), the quickening of insight (dhī), protection (especially through Aditi), and the strength to speak truthfully and expansively (“the Vast”) in the communal assembly.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.