Adhyaya 125

Verse 1

ऑपनआक्ात बछ। अर: 2 द्वाविशर्त्याधेकशततमो< ध्याय: भीष्म और कर्णका रहस्यमय संवाद संजय उवाच ततस्ते पार्थिवा: सर्वे जग्मु: स्वानालयान्‌ पुनः । तृष्णीम्भूते महाराज भीष्मे शान्तनुनन्दने

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, khi Bhīṣma, con của Śāntanu, im lặng, tất cả các vua chúa ấy liền đứng dậy khỏi nơi đó và trở về chỗ ở của mình.

Verse 2

श्रुत्वा तु निहतं भीष्म राधेय: पुरुषर्षभ: । ईषदागतसंत्रासस्त्वरयोपजगाम ह,भीष्मजीको रथसे गिराया गया सुनकर पुरुषप्रवर राधानन्दन कर्णके मनमें कुछ भय समा गया। वह बड़ी उतावलीके साथ उनके पास आया

Sañjaya nói: Nghe tin Bhīṣma đã bị đánh gục, Rādheya (Karna)—bậc trượng phu kiệt xuất giữa loài người—bỗng bị một cơn rùng mình sợ hãi thoáng qua, rồi vội vã hấp tấp đi đến chỗ Bhīṣma.

Verse 3

स ददर्श महात्मानं शरतल्पगतं तदा । जन्मशब्यागतं वीरं कार्तिकेयमिव प्रभुम्‌

Sañjaya nói: Bấy giờ chàng trông thấy Bhīṣma, bậc đại hồn, nằm trên giường mũi tên—tựa như đấng anh hùng Kārtikeya, vị Chúa tể, khi mới sinh đã được đặt trên giường lau sậy.

Verse 4

निमीलिताक्षं तं वीरं॑ साश्रुकण्ठस्तदा वृष: | भीष्म भीष्म महाबाहो इत्युवाच महाद्युति:

Sañjaya nói: Thấy vị anh hùng Bhīṣma nhắm mắt, Karṇa—người rực rỡ hào quang—nghẹn lời vì nước mắt, đau đớn kêu lên: “Bhīṣma! Bhīṣma! Ôi bậc đại lực!”

Verse 5

राधेयो*5हं कुरुश्रेष्ठ नित्यमक्षिगतस्तव । देष्यो5हं तव सर्वत्र इति चैनमुवाच ह

Sañjaya nói: “Ôi bậc ưu tú của dòng Kuru, ta là Rādheya (Karna). Ta hằng ở trong tầm mắt của người, vậy mà khắp nơi người vẫn nhìn ta với lòng không ưa.” Nói rồi chàng thưa như thế với ngài.

Verse 6

तच्छुत्वा कुरुवृद्धो हि बली संवृतलोचन: । शनैरुद्वीक्ष्य सस्नेहमिदं वचनमब्रवीत्‌

Sañjaya nói: Nghe những lời ấy, Bhīṣma—bậc trưởng lão nhà Kuru, dũng lực phi thường, mắt vẫn khép—chậm rãi mở mắt và nhìn lên đầy ân tình. Thấy nơi ấy vắng lặng, ngài cho lính canh lui ra, rồi dùng một tay ôm Karṇa với tình thương như cha ôm con. Sau đó ngài nói những lời này.

Verse 7

रहितं धिष्ण्यमालोक्य समुत्सार्य च रक्षिण: । पितेव पुत्र गाड़ेय: परिरभ्यैकपाणिना

Sañjaya nói: Thấy gian phòng trống vắng và đã cho lính canh lui ra, lão tướng Bhīṣma ôm lấy Karṇa bằng một tay với tình thương sâu nặng—như người cha ôm ghì con trai. Rồi trong chốn riêng tư ấy, ông bắt đầu cất lời.

Verse 8

एह्टीहि मे विप्रतीप स्पर्धसे त्वं मया सह । यदि मां नाधिगच्छेथा न ते श्रेयो ध्रुवं भवेत्‌

Sañjaya nói: “Lại đây, Karṇa! Ngươi đã lâu nay trái ý và tranh chấp với ta, luôn ganh đua đối địch. Nếu hôm nay ngươi không đến gặp ta, thì phúc lợi của ngươi ắt hẳn chẳng thể được bảo toàn.”

Verse 9

कौन्तेयस्त्वं न राधेयो न तवाधिरथ: पिता । सूर्यजस्त्वं महाबाहो विदितो नारदान्मया

Sañjaya nói: “Hỡi con! Ngươi không phải con của Rādhā, mà là con của Kuntī. Adhiratha chẳng phải cha ngươi. Hỡi bậc dũng sĩ tay mạnh, ngươi là con của Thần Mặt Trời. Ta đã biết thân thế thật của ngươi từ Nārada.”

Verse 10

कृष्णद्वैपायनाच्चैव तच्च सत्यं न संशय: । न च द्वेषो5स्ति मे तात त्वयि सत्यं ब्रवीमि ते

Sañjaya nói: “Và chính câu chuyện ấy cũng đã được Kṛṣṇa Dvaipāyana Vyāsa biết đến; điều ngài biết là sự thật—không chút nghi ngờ. Hỡi con, ta không hề mang lòng thù ghét ngươi; ta nói với ngươi lời này bằng sự chân thật.”

Verse 11

तेजोवधनिमित्तं तु परुषं त्वाहमब्रुवम्‌ । अकस्मात्‌ पाण्डवान्‌ सर्वनवाक्षिपसि सुव्रत

Sañjaya nói: “Ta chỉ vì muốn kìm bớt sự kiêu căng đang phồng lên của ngươi mà đã nói lời gay gắt. Hỡi người giữ lời thệ nguyện tốt lành, cớ sao ngươi bỗng dưng công kích các Pāṇḍava bằng những lời buộc tội hoàn toàn mới?”

Verse 12

जातो<सि धर्मलोपेन ततस्ते बुद्धिरीदूशी

Sañjaya nói: “Ngươi sinh ra do một sự sai lạc của dharma; vì thế trí hiểu của ngươi đã bị hoen đục. Nương tựa bọn người hèn kém, tâm ngươi—bị lòng đố kỵ thúc đẩy—đã sinh thù ghét cả những Pāṇḍava đức hạnh; và vì vậy, trong hội đường Kaurava, ta đã nhiều lần phải nghe từ ngươi những lời cay nghiệt.”

Verse 13

नीचाश्रयान्मत्सरेण द्वेषिणी गुणिनामपि । तेनासि बहुशो रूक्ष॑ं श्रावित: कुरुसंसदि

Sañjaya nói: “Vì ngươi nương tựa bọn hèn kém, tâm ngươi—do lòng đố kỵ—đã trở nên thù nghịch cả với người có đức. Bởi thế, trong hội đường của nhà Kuru, ngươi đã nhiều lần bị bắt phải nghe những lời thô bạo, sắc lạnh.”

Verse 14

जानामि समरे वीर्य शत्रुभिर्दु:सहं भुवि । ब्रह्माण्यतां च शौर्य च दाने च परमां स्थितिम्‌

Sañjaya nói: “Ta biết rằng trên chiến địa, dũng lực của ngươi khiến kẻ thù trên cõi đất này không sao chịu nổi. Ngươi kính phụng các brāhmaṇa, can trường như bậc anh hùng, và bền chí trong sự bố thí ở mức cao nhất.”

Verse 15

न त्वया सदृश: वश्ित्‌ पुरुषेष्वमरोपम । कुलभेदभयाच्चाहं सदा परुषमुक्तवान्‌,“देवोपम वीर! मनुष्योंमें तुम्हारे समान कोई नहीं है। मैं सदा अपने कुलमें फूट पड़नेके डरसे तुम्हें कटुवचन सुनाता रहा

Sañjaya nói: “Hỡi bậc anh hùng tựa thần linh, trong loài người không ai sánh bằng ngươi. Nhưng vì sợ dòng tộc ta rạn nứt, ta đã luôn nói với ngươi những lời nghiêm khắc.”

Verse 16

इष्वस्त्रे चास्त्रसंधाने लाघवे<स्त्रबले तथा । सदृश: फाल्गुनेनासि कृष्णेन च महात्मना,“बाण चलाने, दिव्यास्त्रोंका संधान करने, फुर्ती दिखाने तथा अस्त्रबलमें तुम अर्जुन तथा महात्मा श्रीकृष्णके समान हो

Sañjaya nói: “Trong việc bắn tên và sử dụng binh khí, trong việc kết hợp và phóng xuất các thần khí, trong sự mau lẹ hành động và sức mạnh chiến trận, ngươi ngang hàng với Arjuna (Phālguna) và với Kṛṣṇa bậc đại hồn.”

Verse 17

कर्ण काशिपुरं गत्वा त्वयैकेन धनुष्मता । कन्यार्थे कुरुराजस्य राजानो मृदिता युधि

Sañjaya nói: “Hỡi Karṇa, để cầu được một thiếu nữ cho vua Kuru, ngươi đã một mình đến Kāśīpura; chỉ với cây cung của mình, ngươi đã nghiền nát các vua chúa tụ hội nơi ấy trong chiến trận.”

Verse 18

तथा च बलवान्‌ राजा जरासंधो दुरासद: । समरे समरश्लाधिन्‌ न त्वया सदृशो5भवत्‌,'युद्धकी श्लाघा रखनेवाले वीर! यद्यपि राजा जरासंध दुर्जय एवं बलवान्‌ था, तथापि वह रणभूमिमें तुम्हारी समानता न कर सका

Sañjaya nói: “Và quả thật, dù vua Jarāsandha hùng mạnh, khó bề khuất phục, hỡi dũng sĩ lấy chiến trận làm vinh, ngay cả ông ta cũng không thể sánh ngang ngươi nơi sa trường.”

Verse 19

ब्रह्मण्य: सत््व्योधी च तेजसा च बलेन च | देवगर्भसम: संख्ये मनुष्यैरधिको युधि

Sañjaya nói: “Ngươi kính trọng các Bà-la-môn và giữ trọn bổn phận thiêng; ngươi chiến đấu với dũng khí bền gan, lại đầy uy quang và sức mạnh. Giữa trận tiền, ngươi như kẻ sinh từ thần giới, và trong giao tranh ngươi vượt xa người phàm.”

Verse 20

व्यपनीतोड्द्य मन्युर्मे यस्त्वां प्रति पुरा कृत: । देवं पुरुषकारेण न शक्‍्यमतिवर्तितुम्‌

“Cơn giận mà ta từng dành cho ngươi thuở trước nay đã tan; bởi mệnh số đã định, con người không thể dùng sức riêng mà vượt qua.”

Verse 21

सोदर्या: पाण्डवा वीरा भ्रातरस्तेडरिसूदन । संगच्छ तैर्महाबाहो मम चेदिच्छसि प्रियम्‌,'शत्रुसूदन! वीर पाण्डव तुम्हारे सगे भाई हैं। महाबाहो! यदि तुम मेरा प्रिय करना चाहते हो तो अपने उन भाइयोंसे मिल जाओ

Sañjaya nói: “Hỡi kẻ diệt thù, các dũng sĩ Pāṇḍava chính là anh em ruột thịt của ngươi. Hỡi bậc tay mạnh, nếu ngươi muốn làm điều khiến ta vui lòng, hãy đến và đoàn tụ với những người anh em ấy.”

Verse 22

मया भवतु निर्वत्तं वैरमादित्यनन्दन । पृथिव्यां सर्वराजानो भवन्त्वद्य निरामया:,'सूर्यनन्दन! मेरी मृत्युके द्वारा ही यह वैरकी आग बुझ जाय और भूमण्डलके समस्त नरेश अब दुःख-शोकसे रहित एवं निर्भय हो जाये

Sañjaya nói: “Hỡi người làm rạng rỡ dòng dõi Mặt Trời, xin cho mối thù này được chấm dứt qua chính ta. Nguyện cho mọi bậc quân vương trên cõi đất, ngay từ hôm nay, đều thoát khỏi khổ não—giải khỏi sầu bi và sợ hãi.”

Verse 23

कर्ण उवाच जानाम्येव महाबाहो सर्वमेतन्न संशय: । यथा वदसि मे भीष्म कौन्तेयो5हं न सूतज:

Karna nói: “Hỡi bậc dũng sĩ tay mạnh, ta quả thật biết hết thảy điều ấy—không chút nghi ngờ. Hỡi Bhishma, đúng như lời ngài: ta là con của Kunti, không phải con của người đánh xe.”

Verse 24

अवकीरणर्णस्त्वहं कुन्त्या सूतेन च विवर्धित: । (पुरा दुर्योधनेनाहं स्नेहं वै कृतवान्‌ मुदा । तव कार्य करिष्यामि यद्‌ यत्‌ सर्व दुरासदम्‌ ।।

Karna nói: “Bị Kunti ruồng bỏ rồi được một người đánh xe nuôi lớn, ta từ lâu đã nuôi lòng thân ái với Duryodhana và vui sống bên chàng. Với Suyodhana, ta đã thề rằng: ‘Việc nào của ngươi là khó—dẫu tưởng như không thể đạt—ta cũng sẽ làm cho thành.’ Đã hưởng ân huệ và phú quý của Duryodhana, lòng ta không nỡ khiến lời thề ấy hóa dối.”

Verse 25

वसुदेवसुतो यद्वत्‌ पाण्डवाय दृढव्रत: । वसु चैव शरीरं च पुत्रदारं तथा यश:

Karna nói: “Như con của Vasudeva (Krishna), vững bền trong lời thệ, một lòng đứng về phía Pandava, cũng vậy, chàng dâng hiến của cải, cả thân mình, con cái và thê thất, cùng chính danh tiếng của mình.”

Verse 26

सर्व दुर्योधनस्यार्थ त्यक्त मे भूरिदक्षिण । मा चैतद्‌ व्याधिमरणं क्षत्रं स्थादिति कौरव

Karna nói: “Vì Duryodhana, ta đã từ bỏ tất cả—kể cả những phần thưởng và lợi lộc lớn lao vốn có thể thuộc về ta. Hỡi Kaurava, chớ để đạo của chiến sĩ (kṣatra-dharma) bị mang tiếng chỉ là ‘bệnh tật và cái chết’.”

Verse 27

कोपिता: पाण्डवा नित्यं समाश्रित्य सुयोधनम्‌ । जैसे वसुदेवनन्दन श्रीकृष्ण पाण्डुपुत्र अर्जुनकी सहायताके लिये दृढ़प्रतिज्ञ हैं

Karna nói: “Nương tựa vào Suyodhana (Duryodhana), ta đã không ngừng khơi dậy cơn phẫn nộ của các Pandava. Cũng như Śrī Kṛṣṇa, con của Vasudeva, với lời thệ nguyện kiên định trợ giúp Arjuna, con của Pāṇḍu, thì của cải, thân xác, thê thất, các con và cả danh tiếng của ta—tất thảy—đều xin hiến dâng cho Duryodhana. Ôi Bhīṣma, niềm tự hào của dòng Kuru, người lừng danh vì ban bố lễ vật dồi dào trong các tế lễ! Ta chọn Duryodhana làm chỗ nương, nên giữ cho cơn giận của Pandava luôn bùng cháy, để giai cấp kṣatriya không chết mòn như bị bệnh tật gặm nhấm, mà được kết thúc như bậc anh hùng nơi chiến địa. Điều đã được định sẵn thì không thể đảo ngược.”

Verse 28

पृथिवीक्षयशंसीनि निमित्तानि पितामह

Karna nói: “Ôi Tổ phụ, những điềm này báo trước sự hao mòn của mặt đất—những dấu hiệu loan báo cảnh tàn phá khắp nơi.”

Verse 29

पाण्डवा वासुदेवश्व विदिता मम सर्वश:

Ta biết rõ các Pandava và cả đức Vasudeva về mọi phương diện; họ vốn bất khả chiến bại đối với người đời khác. Dẫu vậy, ta vẫn hăm hở giao chiến với họ, và trong lòng ta tin chắc rằng ta sẽ thắng các Pandava trong cuộc chiến.

Verse 30

अजेया: पुरुषैरन्यैरिति तांश्लोत्सहामहे । विजयिष्ये रणे पाण्डूनिति मे निश्चितं मन:

Karna nói: “Ta biết các Pandava—cùng với đấng Vasudeva chí tôn—là bất khả chiến bại đối với người đời khác. Dẫu vậy, ta vẫn tràn đầy nhiệt huyết muốn đối mặt họ nơi chiến địa, và tâm ta đã quyết: ta sẽ đánh bại các Pandava trong chiến tranh.”

Verse 31

न च शकक्‍्यमवस्त्रष्टं वैरमेतत्‌ सुदारुणम्‌ । धनंजयेन योत्स्येडहं स्वधर्मप्रीतमानस:

Mối thù này—hung bạo đến tột cùng—giờ không thể gỡ bỏ hay gạt sang một bên nữa. Vì thế, với tâm an nhiên trong việc hoàn thành bổn phận của mình, ta sẽ giao chiến cùng Dhanañjaya (Arjuna).

Verse 32

अनुजानीष्व मां तात युद्धाय कृतनिश्चयम्‌ । अनुज्ञातस्त्वया वीर युद्धयेयमिति मे मति:

Karna nói: “Xin cha cho phép con; con đã quyết chí ra trận. Hỡi bậc anh hùng, lòng con tin rằng chỉ khi được người chuẩn thuận con mới bước vào chiến địa—vì thế xin người vui lòng ban lệnh cho con.”

Verse 33

दुरुक्त विप्रतीपं वा रभसाच्चापलात्‌ तथा । यन्मयेह कृतं किंचित्‌ तनमे त्वं क्षन्तुमहसि

“Dù là lời lẽ cay nghiệt hay hành vi trái ý—do con hấp tấp trong cơn giận hoặc vì tính nông nổi—bất cứ lỗi nhỏ nào con đã gây ra nơi đây, xin người hãy tha thứ cho con.”

Verse 34

भीष्म उवाच न चेच्छक्यमवस्त्रष्टं वैरमेतत्‌ सुदारुणम्‌ । अनुजानामि कर्ण त्वां युद्धयस्व स्वर्गकाम्यया

Bhīṣma nói: “Hỡi Karna, nếu mối thù dữ dội và ghê gớm này không thể gác lại, thì ta cho phép ngươi—hãy chiến đấu, với khát vọng đạt đến cõi trời.”

Verse 35

निर्मन्युर्गतसंरम्भ: कृतकर्मा रणे सम ह । यथाशक्ति यथोत्साहं सतां वृत्तेषु वृत्तवान्‌

Bhīṣma nói: “Hãy dứt oán hờn, dập tắt cơn nóng nảy; hãy đứng vững trong nề nếp của bậc chính nhân, hành động tùy theo sức lực và nhiệt tâm của ngươi. Ngươi đã chứng tỏ dũng lực nơi chiến địa, lại vốn là người có kỷ luật—vì thế hãy chiến đấu, đừng chìm trong u sầu, cũng đừng để cơn giận dẫn dắt.”

Verse 36

अहं त्वामनुजानामि यदिच्छसि तदाप्रुहि । क्षत्रधर्मजिताँललोकानवाप्स्यसि धनंजयात्‌

Bhīṣma nói: “Ta cho phép ngươi. Hãy đạt điều ngươi mong muốn. Hỡi Karna, nếu ngươi bị Dhananjaya giết, ngươi sẽ đến những cõi giới đạt được nhờ việc giữ trọn kṣatriya-dharma.”

Verse 37

युध्यस्व निरहड़्कारो बलवीर्यव्यपाश्रय: । धम्यद्धि युद्धाच्छेयो 5न्यत्‌ क्षत्रियस्य न विद्यते

Bhīṣma nói: “Hãy chiến đấu không ngã mạn, nương vào sức mạnh và dũng lực của ngươi. Với một kṣatriya, không có điều thiện lành nào cao hơn một cuộc chiến chính nghĩa, phù hợp với dharma.”

Verse 38

प्रशमे हि कृतो यत्न: सुमहान्‌ सुचिरं मया । न चैव शकित: कर्तु कर्ण सत्यं ब्रवीमि ते

Bhīṣma nói: “Vì hòa bình, ta đã dốc sức rất lớn trong một thời gian dài. Nhưng ta đã không thể thành tựu. Karṇa, ta nói với ngươi sự thật.”

Verse 39

संजय उवाच इत्युक्तवति गाज़ेये अभिवाद्योपमन्त्रय च । राधेयो रथमारुह् प्रायात्‌ तव सुतं प्रति

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, khi Bhīṣma—con của sông Hằng—đã nói như vậy, Karṇa—con của Rādhā—liền cúi mình đảnh lễ, xin cáo lui sau khi lĩnh hội lời khuyên, rồi lên chiến xa và đi về phía con trai của ngài (Duryodhana).

Verse 116

येनासि बहुशो राज्ञा चोदित: सूतनन्दन । “उत्तम व्रतका पालन करनेवाले वीर! मैं कभी-कभी तुमसे जो कठोर वचन बोल दिया करता था

“Hỡi Sūtanandana, dũng sĩ giữ gìn đại nguyện! Đôi khi ta đã nói với ngươi những lời nghiêm khắc. Mục đích ấy không phải để dập tắt nhiệt huyết và hào quang dũng mãnh của ngươi; mà bởi, hỡi Sūtanandana, do bị vua Duryodhana xúi giục, ngươi đã nhiều lần vô cớ công kích toàn thể các Pāṇḍava.”

Verse 122

इति श्रीमहा भारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि भीष्मकर्णसंवादे द्वाविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:

Như vậy, trong bộ Mahābhārata tôn kính, thuộc Bhīṣma Parva—phần nói về sự ngã xuống của Bhīṣma—trong cuộc đối thoại giữa Bhīṣma và Karṇa, chương thứ 122 kết thúc.

Verse 129

इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें दुर्योधनके प्रति भीष्यका कथनविषयक एक सौ इक्‍्कीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, chương thứ một trăm hai mươi mốt của Bhīṣma Parva trong Śrī Mahābhārata—thuộc phần nói về việc hạ sát Bhīṣma, bàn về lời Bhīṣma khuyên răn Duryodhana—đã kết thúc. Công thức kết thúc này báo hiệu một sự chuyển đoạn: mạch truyện tạm dừng để ghi nhận sự hoàn tất của một đơn vị, nơi lời khuyên, bổn phận (dharma) và sức nặng đạo lý của chiến tranh được định hình qua lời Bhīṣma nói với vị vua Kaurava.

Verse 276

दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुमुत्सहेत्‌ | यह युद्ध अवश्यम्भावी है। इसे कोई टाल नहीं सकता। भला, दैवको पुरुषार्थके द्वारा कौन मिटा सकता है

Karna nói: “Ai dám dùng sức người mà xoay chuyển điều đã do số mệnh an bài? Cuộc chiến này tất yếu sẽ xảy ra; không ai có thể ngăn được. Quả vậy, ai có thể xóa bỏ định mệnh bằng nỗ lực cá nhân?”

Verse 286

भवद्धिरुपलब्धानि कथितानि च संसदि । पितामह! आपने भी तो ऐसे निमित्त (लक्षण) देखे थे, जो भूमण्डलके विनाशकी सूचना देनेवाले थे। आपने कौरवसभामें उनका वर्णन भी किया था

Karna nói: “Kính bậc Tổ phụ, chính người cũng đã thấy những điềm gở ấy và còn thuật lại trong hội nghị—những dấu hiệu báo trước sự hủy diệt của cõi đất. Người đã từng nói về chúng trước mặt các Kaurava rồi.”