Adhyaya 204: Description of the Dispatching of Messengers (Yama’s Envoys) and Chitragupta’s Orders

Verse 1

अथ दूतप्रेषणवर्णनम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ इदं चैवापरं तस्य वदतो हि मया श्रुतम् ॥ चित्रगुप्तस्य विप्रेन्द्रा वचनं लोकशासिनः ॥

บัดนี้เริ่มพรรณนาการส่งทูต ฤๅษีกล่าวว่า ‘และเรื่องอื่นนี้ ขณะเขากล่าวอยู่ ข้าพเจ้าได้ยินมา—โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ—ถ้อยคำของจิตรคุปต์ ผู้ปกครองโลก’

Verse 2

दूरेऽसाविति किं कार्यं न क्षयोऽस्त्यस्य कर्मणः ॥ किं कृपां कुरुते तस्मिन् गृहाण जहि मा व्यथाः ॥

‘เขาอยู่ไกล’ จะกล่าวไปทำไม? กรรมของเขามิได้สิ้นไป เหตุใดจึงเมตตาเขา? จับเขาไว้; ลงโทษ—อย่าลังเล

Verse 3

व्रीडितः किम्भवाञ्ज्ञातं किं तिष्ठति पराङ्मुखः ॥ किं न गच्छसि वेगेन किं त्वया सुचिरं कृतम् ॥

‘เจ้าละอายหรือ? เจ้าเข้าใจสิ่งใด? เหตุใดยืนหันหน้าไปทางอื่น? เหตุใดไม่ไปโดยเร็ว? ไฉนเจ้าจึงชักช้านานนัก?’

Verse 4

गच्छ गच्छ पुनस्तत्र शीघ्रं चैनमिहानय ॥ अशक्तोऽस्मीति किं रोषमर्हन्ते दर्पमीदृशम् ॥

‘ไป ไปอีกครั้งที่นั่น แล้วรีบนำเขามาที่นี่ (กล่าวว่า) “ข้าพเจ้าไม่อาจทำได้” จะโกรธไปไย? เขามีสิทธิ์ในความหยิ่งผยองเช่นนั้นหรือ?’

Verse 5

เจ้าคนปัญญาทราม เจ้าพูดอะไรอยู่? พิธีอภิเษกของเขากำลังดำเนินอยู่ แล้วเจ้าจะเรียกเราว่า “ตบัสวีผู้ทรงพรหมจรรย์ (อูรธวเรตะ)” ได้อย่างไร

Verse 6

เจ้าพูดถ้อยคำอันน่าติเตียนทำไม? จงรอเพียงหนึ่งมุหูรตะเถิด แล้วเหตุใดเจ้าจึงกล่าวว่า “เขากำลังรื่นรมย์ร่วมกับนางอันเป็นที่รัก”

Verse 7

เจ้ากล่าวเป็นความลับอีกว่า “ปติวรตา” “สาธวี” เป็นต้น โอ้เด็กน้อย เจ้าพูดอะไรต่ออะไร? เจ้าเพิ่งกลับมาถึงเรือนในยามราตรีนี่เอง

Verse 8

ข้าแต่พระหริ ผู้ปรารถนาจะเสพกามนั้น แม้รู้แล้วจะพามาได้อย่างไร? ข้าแต่พระหริ จะพาพระผู้บรรทมเหนือสายน้ำ (ชลศายี) มาได้อย่างไร และจะพาผู้ปรารถนาจะให้ทานมาได้อย่างไร

Verse 9

ในที่นี้พวกท่านเท่านั้นเป็นผู้ทรงธรรม ส่วนเราผู้เดียวกลับประหนึ่งคนโหดร้าย ไปเถิด ไปเถิด; เมื่อเห็นดังนี้แล้ว จงดำเนินไปเพื่อมิให้กาลอันควรล่วงเลย

Verse 10

ท่านจงเป็นที่พึ่งอันนำไปสู่นรก และสถิตเป็นโรคภัยเถิด จงเป็นอาการท้องร่วง จงเป็นอาเจียนที่เกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า จงเป็นโรคหู เป็นวิษูจิกา และเป็นโรคเรื้อรังทั้งหลาย จงเป็นไข้ร้ายแรงยิ่ง และในน้ำจงเป็นกราหะ (จระเข้) ผู้ยากจะเข้าถึง

Verse 11

จงเป็นโรควาตะอันน่ากลัวยิ่ง และจงเป็นชโลทร (ท้องมาน/น้ำคั่งในท้อง) ด้วย จงเป็นอปัสมาระ (ลมชัก) จงเป็นอุนมาทะ (วิกลจริต) และจงเป็นโรควาตะทั้งหลายด้วย

Verse 12

จงเป็นวิภรามะ (เวียนศีรษะ/สับสน) อย่างรวดเร็ว และจงเป็นวิษฏัมภะ (ท้องผูก) อีกครั้ง จงเป็นโรคอันน่าสะพรึงยิ่ง และให้ผู้นี้ได้พบแต่ตฤษณา (ความกระหาย)

Verse 13

ตามกาละและตามที่ได้ประจักษ์แล้ว ขอให้กาละตั้งอยู่ ณ ที่นี้เท่าระยะนั้น ไม่ว่าจะเป็นคราวที่กาละทำลายล้าง หรือคราวที่สิริมงคล (ศุภะ) มาถึงก็ตาม

Verse 14

พวกท่านผู้ได้กระทำกรรมแล้ว ต่อจากนั้นจักบรรลุโมกษะ จงรีบเร่งวิ่งไปด้วยความเร็วเถิด ทุกคนจงไป อย่าชักช้า

Verse 15

वराज्ञा धर्मराजस्य या मया समुदाहृता ॥ एकाहं क्षपयेत्सत्र द्विरात्रं तत्र मा चिरम् ॥

นี่คือบัญญัติของธรรมราชาที่เรากล่าวไว้: ณ ที่นั้นพึงปฏิบัติครบกำหนดหนึ่งวัน; หรืออยู่สองคืน ณ ที่นั้น—อย่าผัดผ่อนเนิ่นนาน

Verse 16

त्रिरात्रं वै चतूरात्रं षड्रात्रं दशरात्रकम् ॥ पक्षं वा मासमेकं वा बहून् मासांस्तथापि वा ॥

(กำหนดนั้นอาจเป็น) สามคืน หรือสี่คืน หรือหกคืน หรือสิบคืน; หรือครึ่งเดือน หรือหนึ่งเดือน หรือแม้หลายเดือนก็ได้

Verse 17

क्षपयित्वा यथाकालं ततो मोक्षमवाप्स्यथ ॥ भूतात्मा मोहवांस्तत्र करुणः कष्टमेव च ॥

เมื่อได้ใช้เวลานั้นให้ครบตามกำหนดแล้ว ต่อจากนั้นท่านจักบรรลุโมกษะ ณ ที่นั้น อาตมันผู้มีร่างกายซึ่งถูกโมหะครอบงำ ย่อมเป็นที่น่าเวทนาและย่อมประสบความลำบากจริง

Verse 18

विनियोगा मया सूक्ता यथापूर्वं यथाश्रुतम् ॥ जाग्रतं वा प्रमत्तं वा यथा कालो न सम्पतेत् ॥

วินิโยคะ (วิธีปฏิบัติ) เราได้กล่าวไว้ตามเดิม ตามที่ได้สดับมา ไม่ว่าท่านจะตื่นรู้หรือเผลอประมาท จงกระทำให้เวลาที่ควรไม่ล่วงเลยไป

Verse 19

यत्नात्तथा तु कर्तव्यं भवद्भिर्मम शासनात् ॥ अभयं चात्र यच्छामि ब्राह्मणेभ्यो न संशयः ॥

เพราะฉะนั้น พวกท่านพึงกระทำด้วยความเพียรตามคำสั่งของเรา และ ณ ที่นี้ เราประทานอภัยภัย (ความปลอดภัยไร้ความหวาดกลัว) แก่พราหมณ์ทั้งหลาย—ไม่ต้องสงสัย

Verse 20

तस्माद्यात ऋषिभ्यश्च स्त्रीभ्यश्चैव महाबलाः ॥ यातनाया न भेतव्यमहमाज्ञापयामि वः ॥

เพราะฉะนั้น โอ้ผู้มีกำลังยิ่ง จงไปหาเหล่าฤๅษีและไปหาสตรีทั้งหลายด้วย อย่ากลัวต่อการทรมานหรือโทษทัณฑ์ เรามีบัญชาแก่พวกเจ้า

Verse 21

यथावाच्यं च कुरुत यथा कालो न गच्छति ॥ यथाकामं प्रकुरुत यच्च दृष्टं यथा तथा ॥

จงกระทำตามที่พึงกล่าว/พึงกำหนด เพื่อกาลเวลาไม่ล่วงไปโดยเปล่าประโยชน์ จงปฏิบัติตามที่เหมาะสม/พึงประสงค์ และสิ่งที่ได้เห็นแล้ว ก็ให้เป็นไปตามนั้น

Verse 22

मयाज्ञप्ता विशेषेण मृत्युना सह संगतः ॥ यथा वीरो महातेजाश्चित्रगुप्तो महायशाः ॥

ด้วยบัญชาเฉพาะของเรา จงร่วมสหายกับมฤตยู (ความตาย)—ดังเช่นจิตรคุปต์ ผู้กล้าหาญ ผู้มีรัศมีใหญ่ และผู้มีเกียรติยศยิ่ง

Verse 23

यथाब्रवीत्स्वयं रुद्रो यथा शक्रः शचीपतिः ॥ यथाज्ञापयते ब्रह्मा चित्रगुप्तस्तथा प्रभुः ॥

ดังที่รุทระตรัสด้วยพระองค์เอง ดังที่ศักระ ผู้เป็นสวามีแห่งศจี ตรัส; ดังที่พรหมาบัญชา—ฉันนั้นจิตรคุปต์ ผู้เป็นเจ้า ก็ทรงบัญชาเช่นกัน

Verse 24

शीघ्रं त्वं भव सर्पो हि व्याघ्रस्त्वं च सरीसृपः ॥ जले ग्राहो भव त्वं हि त्वं कृमिस्त्वं सरीसृपः ॥

โดยเร็ว—เจ้าจงเป็นงูเถิด; และเจ้าเป็นเสือ เป็นสัตว์เลื้อยคลานด้วย ในสายน้ำจงเป็นกราหะ (จระเข้); เจ้าเป็นหนอน เจ้าเป็นสัตว์เลื้อยคลาน

Verse 25

यस्मिन्यस्मिंस्तु कालेऽहं यावतश्च श्रयाम्यहम् ॥ तस्मिंस्तस्मिन्महाकालं यूयं तत्कर्तुमर्हथ ॥

ไม่ว่าเวลาใดและนานเพียงใดที่เรามาอาศัยเป็นที่พึ่ง ณ ที่นี้ ในกาลนั้นเอง พวกท่านพึงกระทำตาม “มหากาล” อันเป็นวาระใหญ่ที่กำหนดไว้โดยชอบ